એસ.ટી. બસના કંડક્ટર પિતા અને આઈપીએસ દીકરાની એક એવી હૃદયસ્પર્શી કહાની જે વાંચીને તમારી આંખોમાંથી પણ...

ગુજરાતના એક નાના અને ધૂળિયા ગામના બસ સ્ટેન્ડ પર દરરોજ સાંજે એક અજીબ દ્રશ્ય જોવા મળતું હતું. એસ.ટી. બસની ઘરઘરાટી, મુસાફરોની બૂમાબૂમ અને કંડક્ટરોની વ્હીસલના અવાજ વચ્ચે એક ખૂણામાં બાંકડા પર સિત્તેર વર્ષના મગનભાઈ આવીને બેસી જતા. મગનભાઈના શરીર પર જૂનો, સહેજ કલર ઉડી ગયેલો ખાખી શર્ટ રહેતો અને તેમના હાથમાં એક પ્લાસ્ટિકની થેલી હોતી જેમાં કાગળના અસંખ્ય નાના-નાના ટુકડા અને જૂની નકામી ટિકિટો ભરેલી રહેતી. મગનભાઈ કલાકો સુધી એ બાંકડા પર બેસીને એક-એક ટિકિટને ખૂબ જ ધ્યાનથી જોતા, જાણે તેમાં કોઈ મોટી કિંમતી વિગત લખેલી હોય, અને પછી તેને વ્હીસલ વગાડવાની એક્શન સાથે ફાડીને બાજુની કચરાપેટીમાં નાખી દેતા.

ગામના લોકો અને રોજ અપ-ડાઉન કરતા મુસાફરો આ જોઈને તેમની પીઠ પાછળ જોરજોરથી હસતા. બસ સ્ટેન્ડ પર ચાની કિટલી ચલાવતો કાંતિ અવારનવાર બીજા લોકોને કહેતો કે આ ડોસાની કંડક્ટરી હજી મગજમાંથી ગઈ નથી. ત્રીસ વર્ષ સુધી એસ.ટી. બસમાં નોકરી કરીને નિવૃત્ત થયાને પાંચ વર્ષ થઈ ગયા, તોય હજી ટિકિટો ફાડવાનું ઘેલું વળગેલું છે. ગામના કેટલાક નવરા યુવાનો તો મગનભાઈની સામે જોઈને સીટીઓ વગાડતા અને મજાક ઉડાવતા કે એ સાહેબ, એક ટિકિટ આપજો. મગનભાઈ આ બધી મજાક સાંભળતા, છતાં ક્યારેય કોઈની સામે ગુસ્સે ન થતા. તેમની આંખોમાં એક અજીબ મૌન હતું અને ચહેરા પર ગરીબાઈ તથા નિવૃત્તિની કરચલીઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. તેઓ બસ મનોમન કંઈક ગણગણતા અને પોતાના કામમાં પરોવાયેલા રહેતા.

મગનભાઈનું જીવન જીંદગીભર ખૂબ જ સંઘર્ષમય રહ્યું હતું. એસ.ટી.ની નોકરીમાં જે પગાર મળતો તેમાંથી ઘરનું ગુજરાન ચલાવવું અને દીકરાને ભણાવવો એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું કામ હતું. તેમના પત્નીનું વર્ષો પહેલાં જ અવસાન થઈ ચૂક્યું હતું, એટલે દીકરા કિશનને ઉછેરવાની અને તેને ભણાવવાની આખી જવાબદારી મગનભાઈના નબળા ખભા પર આવી ગઈ હતી. કિશન બાળપણથી જ ભણવામાં અત્યંત તેજસ્વી હતો. મગનભાઈ જ્યારે રાત-દિવસ લોકલ બસોના ધક્કા ખાતા, મુસાફરોના મેણા-ટોણા સાંભળતા અને મોડી રાત્રે ઘરે પાછા ફરતા, ત્યારે પણ તેમનો એક જ ધ્યેય હતો કે મારો દીકરો મોટો માણસ બનવો જોઈએ.

કિશન જ્યારે શહેરમાં ભણવા માટે ગયો ત્યારે ખર્ચો ઘણો વધી ગયો હતો. મગનભાઈ પોતાની ભૂખ મારીને, દિવસમાં માત્ર એક ટંક સાદું ભોજન ખાઈને પૈસા બચાવતા જેથી દીકરાની ચોપડીઓ અને હોસ્ટેલની ફી સમયસર ભરાઈ જાય. બસમાં નોકરી કરતી વખતે મુસાફરો જે ટિકિટના પૈસા છૂટા ન હોવાને કારણે બાકી રાખતા અથવા જે નકામી પતરીઓ વધતી, તેને મગનભાઈ સાચવી રાખતા. તેમની જિંદગી બસ આ ટિકિટોના આંકડા અને ડેપોના ચક્કરોમાં જ વીતી ગઈ હતી. કિશન વિષે ગામના લોકો પૂછતા ત્યારે મગનભાઈ ગર્વથી કહેતા કે મારો દીકરો ગાંધીનગરમાં મોટી પરીક્ષાની તૈયારી કરે છે, પણ ગામના લોકો તેમની ગરીબાઈ જોઈને અંદરઅંદર હસતા કે કંડક્ટરનો દીકરો તે કંઈ સાહેબ બનતો હશે?

એક દિવસ ગામની સરકારી હાઈસ્કૂલમાં એક મોટા સન્માન સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આખા જિલ્લાના નવા નિમાયેલા આઈપીએસ ઓફિસર મુખ્ય અતિથિ તરીકે આવવાના હોવાથી આખું ગામ હાઈસ્કૂલના મેદાનમાં ભેગું થયું હતું. બપોરનો સમય હતો અને બસ સ્ટેન્ડ પર પણ ભારે ચહલપહલ હતી. એવામાં અચાનક જ રસ્તા પર સાયરનનો જોરદાર અવાજ સંભળાયો. ગામના લોકો જોવા માટે દોડ્યા તો જોયું કે આગળ પોલીસની જીપ અને પાછળ એક ચમકતી કાળા કલરની લાલબત્તીવાળી વૈભવી સરકારી ગાડી આવી રહી હતી. ગાડી પર ભારત સરકારનો લોગો અને આઈપીએસની પ્લેટ લાગેલી હતી.

એ આલીશાન ગાડી સીધી બસ સ્ટેન્ડના મેદાનમાં આવીને ઉભી રહી. ગાડી ઉભી રહેતા જ પ્રોટોકોલ મુજબ પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ દોડીને પાછળનો દરવાજો ખોલ્યો. ગાડીમાંથી એક કડક ઈસ્ત્રીવાળા ખાખી યુનિફોર્મમાં, માથે પોલીસની ભવ્ય કેપ પહેરેલો અને ચહેરા પર અદભુત તેજ ધરાવતો એક યુવાન બહાર ઉતર્યો. આ યુવાન બીજું કોઈ નહીં, પણ મગનભાઈનો દીકરો કિશન હતો, જેણે દેશની સૌથી અઘરી યુપીએસસીની પરીક્ષા પાસ કરીને આખા જિલ્લાના એસપી (સુપ્રિટેન્ડન્ટ ઓફ પોલીસ) તરીકે ચાર્જ લીધો હતો. આખું ગામ કિશનને આ હોદ્દા પર જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયું. જે લોકો ગઈકાલ સુધી મગનભાઈની ગરીબાઈની મજાક ઉડાવતા હતા, તેમની બોલતી બંધ થઈ ગઈ.

કિશન ગાડીમાંથી ઉતરીને સીધો કોઈની પણ પરવા કર્યા વગર બસ સ્ટેન્ડના એ જ જૂના બાંકડા તરફ આગળ વધ્યો જ્યાં તેના પિતા મગનભાઈ હંમેશાની જેમ હાથમાં પ્લાસ્ટિકની થેલી લઈને બેઠા હતા. મગનભાઈએ જ્યારે પોતાના દીકરાને આટલા મોટા અફસરના યુનિફોર્મમાં જોયો ત્યારે તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આસુ વહેવા લાગ્યા. કિશને નજીક જઈને બૂટની ઠોકર સાથે પોતાના પિતાને લશ્કરી ઢબે કડક સેલ્યુટ કરી અને પછી સીધો તેમના પગમાં પડી ગયો. મગનભાઈએ ધ્રુજતા હાથે પોતાના કાળજાના ટુકડા જેવા દીકરાને ઊભો કર્યો અને તેના ખભા પર હાથ મૂક્યો. પિતાના ખાખી શર્ટ પર દીકરાના આંસુ પડ્યા અને દીકરાના આઈપીએસના સ્ટાર પિતાની મમતાથી ચમકી ઉઠ્યા.

ત્યારબાદ સન્માન સમારોહની શરૂઆત થઈ. સ્ટેજ પર મોટા મોટા નેતાઓ અને આગેવાનો બેઠા હતા, પણ કિશને પોતાના પિતા મગનભાઈને સ્ટેજ પર સૌથી મુખ્ય ખુરશી પર બેસાડ્યા. જ્યારે કિશનને માઈક પર ભાષણ આપવા માટે બોલાવવામાં આવ્યો, ત્યારે આખું મેદાન તાળીઓના ગડગડાટથી ગુંજી ઉઠ્યું. કિશને માઈક હાથમાં લીધું, એક નજર સામે બેઠેલા ગામના લોકો પર નાખી અને બીજી નજર સ્ટેજ પર બેઠેલા પોતાના વૃદ્ધ પિતા પર કરી. તેનો અવાજ સહેજ ભારે થઈ ગયો હતો પણ તેમાં એક ગર્વ અને કૃતજ્ઞતાની ભાવના હતી.

કિશને ભાષણ આપતા કહ્યું કે ભાઈઓ અને બહેનો, આજે તમે જે લાલબત્તીવાળી ગાડી જોઈ રહ્યા છો, જે સિક્યોરિટી અને જે આઈપીએસનો યુનિફોર્મ જોઈ રહ્યા છો, તેનો અસલી હકદાર હું નથી પણ સ્ટેજ પર બેઠેલા મારા પૂજ્ય પિતા છે. મને ખબર છે કે ગામના ઘણા લોકો રોજ સાંજે બસ સ્ટેન્ડ પર મારા પિતાની મજાક ઉડાવતા હતા કે આ ડોસો નિવૃત્ત થયા પછી પણ જૂની ટિકિટો કેમ ફાડે છે? આજે હું તમને બધાને એ ટિકિટો ફાડવા પાછળનું સાચું કારણ જણાવવા માંગું છું. મારા પિતા જ્યારે નોકરી પર હતા ત્યારે તેઓ રોજ રાત્રે ઘરે આવીને એ નકામી ટિકિટોની પાછળ રહેલી કોરી જગ્યા ગણતા હતા. તેઓ એ ટિકિટોની પાતળી પતરીઓ કાપીને ઘરે લાવતા જેથી હું તેની પાછળ ગણિતના દાખલા ગણી શકું અને મારું ભણતર પૈસાના અભાવે અટકી ન જાય.

તેણે ભીની આંખે આગળ વધતાં કહ્યું કે મારી પાસે નોટબુક ખરીદવાના પૈસા નહોતા ત્યારે મારા પિતાએ એસ.ટી. બસની ટિકિટોના કાગળને મારી નોટબુક બનાવી દીધી હતી. તેઓ રોજ સાંજે બસ સ્ટેન્ડ પર જઈને એ જગ્યાને એટલા માટે જુએ છે કારણ કે એ બસ સ્ટેન્ડ મારા પિતાની કર્મભૂમિ છે અને એ ટિકિટો એમના સંઘર્ષનું પ્રતીક છે. મારા પિતાએ ત્રીસ વર્ષ સુધી રોજ પોતાની ભૂખ મારીને, મુસાફરોના અપમાન સહન કરીને બસની પતરીઓ કાપી, જેથી આજે હું આખા જિલ્લાનો ન્યાય કાપી શકું અને ગુનેગારોનો હિસાબ કરી શકું. હું આજે જે કંઈ પણ છું તે મારા પિતાના એ ફાટેલા ખાખી શર્ટ અને ટિકિટોની કમાણીને લીધે જ છું.

કિશનના મુખેથી નીકળેલા આ હૃદયદ્રાવક અને સત્ય શબ્દો સાંભળીને ત્યાં હાજર રહેલા તમામ લોકોની આંખો ભીની થઈ ગઈ. જે યુવાનો મગનભાઈની મજાક ઉડાવતા હતા તેઓ શરમથી નીચું જોઈ ગયા. કાંતિ ચાવાળાની આંખમાંથી પણ આંસુ સરી પડ્યા. સ્ટેજ પર બેઠેલા મગનભાઈ ગર્વથી ફૂલાઈ રહ્યા હતા, તેમની જીંદગીભરની કમાણી આજે સફળ થઈ ગઈ હતી. કિશને ભાષણ પૂરું કરીને ફરીથી પિતા સામે જોયું અને મગનભાઈએ ઉભા થઈને પોતાના આઈપીએસ દીકરાને ગર્વથી સામી સેલ્યુટ કરી. એ દ્રશ્ય એટલું ભાવુક હતું કે ત્યાં હાજર દરેક વ્યક્તિ ઉભી થઈને તાળીઓ વગાડવા લાગી. મગનભાઈ હવે માત્ર એક ગરીબ નિવૃત્ત કંડક્ટર નહોતા, પણ આખા જિલ્લાના સૌથી મોટા અધિકારીના સન્માનનીય પિતા બની ચૂક્યા હતા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.