ઘરમાં દૂધના પણ પૈસા નહોતા એટલે માજીએ કાના સામે ખાલી વાટકો મૂક્યો, પછી અચાનક એક નાનો છોકરો ઘરમાં આવ્યો અને...

એક નાનકડું અને સુંદર ગામ હતું, જ્યાં ચારેય બાજુ હરિયાળી અને શાંતિનો માહોલ રહેતો. આ ગામના એક છેડે એક નાની અને સાધારણ ઝૂંપડીમાં દેવકીબા નામના એક વૃદ્ધ માજી રહેતા હતા. દેવકીબાના જીવનમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સિવાય બીજું કોઈ નહોતું. તેમના પતિ વર્ષો પહેલાં અવસાન પામ્યા હતા અને તેમનો દીકરો પણ લાંબા સમયથી કમાવા માટે ક્યાંક દૂર શહેરમાં ગયો હતો અને ત્યાર પછી ક્યારેય પાછો ફર્યો નહોતો. આ આખા જગતમાં દેવકીબા માટે તેમનો પરિવાર, તેમનો દીકરો અને તેમનો આશરો માત્ર તેમના ઘરમાં બિરાજતા લાડુ ગોપાલ એટલે કે નાનકડો કાનો જ હતો. તેઓ સવારથી સાંજ સુધી બસ કાનાની સેવામાં જ લીન રહેતા હતા.

દેવકીબાનો એક અતુટ નિયમ હતો કે દર વર્ષે જ્યારે કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીનો પવિત્ર તહેવાર આવે, ત્યારે તેઓ પોતાના હાથે ગાયના દૂધમાંથી દહીં બનાવી, તેને વલોવીને તાજું માખણ તૈયાર કરતા. એ માખણમાં મિશ્રી ભેળવીને તેઓ મધ્યરાત્રિએ બરાબર બાર વાગ્યે પોતાના વ્હાલા કાનાને ભોગ ધરાવતા હતા. છેલ્લા પચાસ વર્ષથી આ નિયમમાં ક્યારેય કોઈ ભંગ પડ્યો નહોતો. ગમે તેવી પરિસ્થિતિ હોય, ગમે તેવી આફત આવી હોય, પણ જન્માષ્ટમીના દિવસે દેવકીબાના કાના માટે માખણ મિશ્રીનો ભોગ અચૂક તૈયાર થતો જ. ગામના લોકો પણ દેવકીબાની આ અસીમ ભક્તિ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ જતા હતા.

પરંતુ સમય હંમેશા એક સરખો રહેતો નથી. આ વર્ષે પરિસ્થિતિ તદ્દન બદલાઈ ચૂકી હતી. દેવકીબાની આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ થઈ ગઈ હતી. તેમની ઉંમર પણ વધી ગઈ હતી, જેના કારણે તેઓ હવે બીજાના ઘરે કામ કરવા જઈ શકતા નહોતા. ઘરમાં બચેલા થોડા ઘણા રૂપિયા પણ તેમની દવાઓમાં વપરાઈ ગયા હતા. જન્માષ્ટમીના તહેવારને હવે માત્ર એક જ દિવસની વાર હતી અને દેવકીબાના ઘરમાં ખાવા માટે અનાજનો એક દાણો પણ નહોતો. સૌથી મોટી ચિંતા એ હતી કે કાના માટે દૂધ લાવવાના પણ પૈસા તેમની પાસે નહોતા. જો દૂધ ન આવે, તો દહીં કેવી રીતે બને અને દહીં વગર માખણ કેવી રીતે તૈયાર થાય, આ વિચારે માજીનું હૃદય બેસી ગયું હતું.

તેઓ ખૂબ જ આશા સાથે ગામના એક દૂધવાળા પાસે ગયા અને હાથ જોડીને વિનંતી કરવા લાગ્યા કે ભાઈ, મને આજ પૂરતું થોડું દૂધ ઉધાર આપી દે, મારે કાનાની માનતા પૂરી કરવાની છે. મારો દીકરો જ્યારે પૈસા મોકલશે ત્યારે હું તારું દેવું ચૂકવી દઈશ. પરંતુ આ મતલબી દુનિયામાં લાગણી કરતાં પૈસાનું મહત્વ વધુ હોય છે. દૂધવાળાએ સાફ ના પાડી દીધી અને કહ્યું કે માજી, આ પહેલાંનું પણ તમારું દેવું બાકી છે, માટે હવે ઉધાર દૂધ નહીં મળે. દેવકીબા અત્યંત નિરાશ થઈને, માથું નીચું રાખીને પોતાની ઝૂંપડી તરફ પાછા ફરવા લાગ્યા. તેમના આંખમાંથી અશ્રુધારા વહી રહી હતી.

જન્માષ્ટમીનો દિવસ આવી પહોંચ્યો. આખું ગામ રોશનીથી ઝળહળી રહ્યું હતું. દરેક ઘરમાંથી લાઉડ સ્પીકર પર કૃષ્ણ ભજનો સંભળાઈ રહ્યા હતા. લોકો નવા કપડાં પહેરીને મંદિરો તરફ જઈ રહ્યા હતા. આ ઉત્સાહના માહોલ વચ્ચે દેવકીબા પોતાની અંધારી ઝૂંપડીમાં ખૂણામાં બેસીને રડી રહ્યા હતા. તેમને પોતાની ગરીબી પર એટલું દુઃખ નહોતો થતો, જેટલું દુઃખ એ વાતનું હતું કે આજે તેમનો કાનો ભૂખ્યો રહેશે. તેઓ ઊભા થયા અને કાનાની નાની પિત્તળની મૂર્તિને સુંદર રીતે સ્નાન કરાવી, જૂના પણ સ્વચ્છ કપડાં પહેરાવ્યા. મંદિરને ફૂલોથી સજાવ્યું, પરંતુ જ્યારે ભોગ ધરાવવાનો સમય આવ્યો ત્યારે તેમનું હૃદય ચિરાઈ ગયું.

દેવકીબાએ રડતા હૃદયે કાનાની નાની મૂર્તિ સામે એક નાનો, સાફ પણ તદ્દન ખાલી ચાંદીનો વાટકો મૂકી દીધો. તેઓ કાના સામે હાથ જોડીને ઘૂંટણિયે પડી ગયા અને બોલ્યા કે મારા વ્હાલા કાના, મને માફ કરી દેજે. આજે તારી આ માવતર લાચાર બની ગઈ છે. ઘરમાં તને ધરાવવા માટે એક ટીપું દૂધ પણ નથી. દર વર્ષે તું પ્રેમથી માખણ આરોગતો હતો, પણ આજે હું તને માત્ર આ ખાલી વાટકો જ ધરી શકું તેમ છું. જો તારામાં શક્તિ હોય તો તારી આ ગરીબ માની લાચારીને સમજીને આ ખાલી વાટકો જ સ્વીકારી લેજે. માજી એટલું ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી રહ્યા હતા કે તેમનું આખું શરીર ધ્રૂજી રહ્યું હતું.

બરાબર એ જ સમયે, જ્યારે રાતના આઠ વાગવા આવ્યા હતા, ત્યારે તેમની ઝૂંપડીના દરવાજેથી એક અત્યંત મધુર અને મીઠો અવાજ સંભળાયો કે ઓ દેવકીબા, ઘરમાં કોઈ છે કે નહીં. માજીએ ઝટપટ પોતાના આંસુ લૂછ્યા અને દરવાજા તરફ જોયું. ત્યાં એક નાનો, શ્યામ વર્ણનો ગોવાળ જેવો છોકરો ઊભો હતો. તેની ઉંમર માંડ સાત કે આઠ વર્ષની હશે. તેના માથા પર એક સુંદર મોરપીંછ જેવી નાની પાઘડી હતી, આંખોમાં અદભુત ચમક હતી અને તેના ચહેરા પર એક એવું સ્મિત હતું જે જોઈને ગમે તેવા દુઃખી માણસનું મન પણ શાંત થઈ જાય. તેના હાથમાં માટીની એક નાની મટકી હતી, જે કપડાથી કાળજીપૂર્વક ઢાંકેલી હતી.

દેવકીબાએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું કે બેટા, તું કોણ છે અને આટલી રાત્રે અહીં કેમ આવ્યો છે? મેં તને આ ગામમાં ક્યારેય જોયો નથી. પેલા નાના છોકરાએ ખિલખિલાટ હસતા કહ્યું કે માજી, હું બાજુના ગામમાંથી આવ્યો છું. મારી માએ મને આ માખણની મટકી આપીને મુખ્ય મંદિરે વેચવા મોકલ્યો હતો. પણ હું રસ્તામાં રમવા લાગ્યો એટલે બહુ મોડું થઈ ગયું. હવે મંદિરના દરવાજા બંધ થવા આવ્યા છે અને આ મટકી ખૂબ જ ભારે છે, મારાથી હવે વધુ ચલાતું નથી. હું ભૂલથી મારી આ મટકી તમારા ઘરે અહીં છોડીને જાઉં છું. તમે આને રાખી લો અને તમારી ઈચ્છા હોય તેમ તેનો ઉપયોગ કરજો, હું પછી આવીને લઈ જઈશ.

આટલું બોલીને, દેવકીબા કંઈ પૂછે તે પહેલાં જ એ નાનો છોકરો મટકી જમીન પર મૂકીને અંધારામાં ક્યાંક દોડી ગયો. માજીએ તેને પાછળથી બૂમો પાડી કે અરે બેટા ઉભો રહે, તારું નામ તો કહેતો જા, આ મટકી આમ અજાણ્યા ઘરે ન રખાય. પણ એ છોકરો તો પવનની વેગે ગાયબ થઈ ગયો હતો. દેવકીબા આશ્ચર્યચકિત થઈને મટકી પાસે આવ્યા. તેમના મનમાં અનેક સવાલો થઈ રહ્યા હતા. તેમણે ધીમે રહીને મટકી પરથી કપડું હટાવ્યું અને તેનું ઢાંકણ ખોલ્યું. જેવું ઢાંકણ ખૂલ્યું કે આખી ઝૂંપડીમાં એક દિવ્ય અને અદભુત સુગંધ ફેલાઈ ગઈ.

એ મટકી અંદરથી શ્રેષ્ઠ, એકદમ સફેદ અને તાજા માખણથી છલોછલ ભરેલી હતી. એટલું જ નહીં, તે માખણની અંદર ઝીણી મિશ્રીના દાણા પણ એટલી જ સુંદર રીતે ભળેલા હતા, જેવું દેવકીબા દર વર્ષે પોતાના કાના માટે બનાવતા હતા. આ જોઈને દેવકીબાના આશ્ચર્યનો પાર ન રહ્યો. તેમની આંખોમાંથી હવે આનંદના આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેઓ સમજી ગયા કે આ કોઈ સાધારણ ઘટના નથી. તેમણે તરત જ એ પવિત્ર માખણમાંથી કાનાનો વાટકો ભરી દીધો અને ભગવાન સામે ધર્યો. મધ્યરાત્રિએ તેમણે ખૂબ જ ઉત્સાહથી કાનાની આરતી કરી અને ભોગ ધરાવ્યો. તેમનું મન આજે એટલું તૃપ્ત હતું કે જેની કોઈ સીમા નહોતી.

બીજા દિવસે સવારે, દેવકીબાના મનમાં થયું કે પેલા નાના છોકરાએ મારા પર બહુ મોટો ઉપકાર કર્યો છે, માટે મારે તેને શોધવો જોઈએ અને તેની મટકી તેમજ તેના માખણના પૈસા તેને પાછા આપવા જોઈએ. તેઓ હાથમાં ખાલી મટકી લઈને ગામના મોટા મંદિર તરફ નીકળ્યા. તેમણે રસ્તામાં જતા દરેક લોકોને પૂછ્યું કે તમે ગઈકાલે રાત્રે કોઈ કાળા કલરના, માથા પર મોરપીંછ વાળી પાઘડી પહેરેલા નાના છોકરાને મટકી સાથે જોયો હતો. પણ ગામના દરેક વ્યક્તિએ ના પાડી દીધી કે માજી, આવો કોઈ છોકરો ગામમાં આવ્યો જ નથી.

હતાશ થઈને દેવકીબા ગામના મુખ્ય કૃષ્ણ મંદિરમાં પ્રવેશ્યા. સવારનો સમય હોવાથી પુજારીજી ભગવાનની મૂર્તિનો શ્રૃંગાર કરી રહ્યા હતા. દેવકીબા ભગવાનની વિશાળ અને સુંદર મૂર્તિ સામે હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા. જેવી તેમની નજર ભગવાનના મુખ પર ગઈ, તેઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા, તેમના હાથમાંથી માટીની મટકી સરકી પડી. મંદિરમાં બિરાજમાન કાળા પથ્થરના કાનાના મુખ પર બરાબર હોઠની બાજુમાં સફેદ માખણનો એક મોટો અને તાજો ડાઘ લાગેલો હતો, જાણે ભગવાને હમણાં જ મોઢે વગાડીને માખણ ખાધું હોય.

પુજારીજીએ આ જોઈને કહ્યું કે અરે, આ કેવી લીલા છે. મેં સવારે જ ભગવાનને સરસ રીતે નવડાવ્યા હતા, તો આ માખણનો ડાઘ ક્યાંથી આવ્યો. પણ દેવકીબા બધી જ વાત સમજી ચૂક્યા હતા. ગઈકાલે રાત્રે તેમની ઝૂંપડીમાં આવનાર બીજું કોઈ નહીં, પણ ખુદ સાક્ષાત દ્વારિકાધીશ, તેમનો વ્હાલા કાનો જ હતો, જે પોતાની ભક્તની લાચારી જોઈને, તેનો ખાલી વાટકો ભરી દેવા માટે પોતે મટકી લઈને દોડી આવ્યો હતો. દેવકીબા મંદિરના ચોકમાં જ ઘૂંટણિયે પડી ગયા અને મોટે મોટેથી રડતા રડતા ભગવાનનો આભાર માનવા લાગ્યા. ભગવાન ક્યારેય માણસની ધન દોલત, સોનું કે ચાંદી નથી જોતા, તેઓ તો માત્ર ભક્તના હૃદયનો સાચો અને પવિત્ર ભાવ જ જુએ છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.