ઓફિસમાં ભૂલી ગયેલું ટિફિન લેવા પાછા વળેલા એકાઉન્ટન્ટે બોર્ડ રૂમમાંથી ગુપ્ત વાતચીત સાંભળીને અંદર જોયું તો...

સાંજના સાત વાગ્યાનો સમય હતો અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં આવેલી જાણીતી એન્જિનિયરિંગ કંપનીની મુખ્ય ઓફિસમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો. તમામ કર્મચારીઓ પોતપોતાનું કામ પૂરું કરીને ઘર તરફ રવાના થઈ ચૂક્યા હતા. બત્રીસ વર્ષનો હિતેશ પોતાના ટેબલ પરથી બેગ લઈને બહાર નીકળવા જતો હતો.

હિતેશ છેલ્લા દસ વર્ષથી આ કંપનીમાં સિનિયર એકાઉન્ટન્ટ તરીકે અત્યંત વફાદારી અને ચોકસાઈથી ફરજ બજાવતો હતો. તેનો સ્વભાવ સાદો, શાંત અને ઈશ્વરથી ડરીને ચાલનારો હતો. આખી કંપનીમાં તેના જેવો પ્રામાણિક અને વફાદાર કર્મચારી બીજો કોઈ નહોતો.

આ કંપનીના સ્થાપક અને માલિક પાંસઠ વર્ષના વલ્લભ આખા ઉદ્યોગ જગતમાં પોતાની ઉદારતા અને સચ્ચાઈ માટે જાણીતા હતા. વલ્લભે છેલ્લા ચાલીસ વર્ષના કઠોર પરિશ્રમથી આ નાની વર્કશોપમાંથી પાંચસો મજૂરોને રોજી આપતી વિશાળ ફેક્ટરી બનાવી હતી. તેઓ દરેક કર્મચારીને પોતાના પરિવારના સભ્યની જેમ રાખતા હતા.

પાંચ વર્ષ પહેલાં જ્યારે હિતેશના નિવૃત્ત પિતા મનસુખને અચાનક હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો હતો, ત્યારે હોસ્પિટલમાં તાત્કાલિક સાત લાખ રૂપિયાની જરૂર પડી હતી. વલ્લભે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર પોતાના અંગત ખાતામાંથી તમામ રકમ ભરી દીધી હતી અને ક્યારેય પૈસા પાછા માંગ્યા નહોતા. હિતેશ માટે વલ્લભ માત્ર શેઠ નહોતા પણ સાક્ષાત ભગવાન સમાન હતા.

હિતેશ ઓફિસના મુખ્ય દરવાજે પહોંચ્યો ત્યારે તેને યાદ આવ્યું કે તે પોતાનો જૂનો ટિફિન બોક્સ અને મહત્વની ચાવીઓ ટેબલના ખાનામાં જ ભૂલી ગયો છે. તે ઝડપથી પાછા પગલે લિફ્ટ તરફ વળ્યો અને બીજા માળે પહોંચ્યો. બીજા માળની તમામ લાઈટો બંધ હતી પણ કોન્ફરન્સ રૂમના કાચના દરવાજા પાછળ ઝાંખો પ્રકાશ દેખાતો હતો.

હિતેશ ધીમા પગલે પોતાના ટેબલ તરફ આગળ વધ્યો ત્યારે કોન્ફરન્સ રૂમમાંથી ધીમા અવાજે ચાલતી ગંભીર વાતચીત તેના કાને પડી. એ અવાજ વલ્લભ શેઠના અઠ્ઠાવીસ વર્ષના જુવાન દીકરા નિકુંજનો અને બહારના એક ખાનગી ફાઈનાન્સ કન્સલ્ટન્ટ પ્રદીપનો હતો. સામાન્ય રીતે આ સમયે બોર્ડ રૂમમાં કોઈ ખાનગી મીટિંગ થતી નહોતી.

હિતેશ સહજભાવે ત્યાંથી નીકળી જવાનો હતો પણ પ્રદીપના મોંમાંથી નીકળેલા એક ચોંકાવનારા વાક્યે તેના પગ જમીન સાથે જકડી લીધા. પ્રદીપ અત્યંત લુચ્ચાઈથી કહી રહ્યો હતો કે નિકુંજ, જો કાલે સવારે તારા પિતાજીએ આ સરકારી દસ્તાવેજો પર સહી કરી દીધી, તો કંપનીની તમામ સંપત્તિ અને ફેક્ટરી આપણા નામે થઈ જશે. હિતેશના કાન સરવા થઈ ગયા.

હિતેશ પડદાના ઓથે ઊભો રહીને સાંભળવા લાગ્યો અને અંદરથી આવતા શબ્દોએ તેનું કાળજું કંપાવી નાખ્યું. પ્રદીપ નિકુંજને સમજાવી રહ્યો હતો કે આપણે ફેક્ટરીની જમીન અને મજૂરોના પ્રોવિડન્ટ ફંડના નાણાં ગિરવે મૂકીને એક નવી બોગસ કંપનીના નામે પચાસ કરોડની વિદેશી લોન ઉપાડી લઈશું. એ લોન મળતાં જ આપણે નવી લક્ઝરી કંપની શરૂ કરીશું.

નિકુંજે થોડા ખચકાટ સાથે પૂછ્યું કે પણ પ્રદીપભાઈ, જો બેંકને ખબર પડશે અને લોન ડિફોલ્ટ થશે તો શું થશે. પ્રદીપે જોરથી હસીને કહ્યું કે ડિફોલ્ટ થશે તો જૂની કંપની દેવાળિયું ફૂંકશે અને તમામ કાનૂની જવાબદારી તારા પિતા વલ્લભના માથે આવશે કારણ કે તેઓ એકમાત્ર ચેરમેન છે. આપણે તો નવો ધંધો લઈને સેફ થઈ જઈશું.

પ્રદીપે કટાક્ષમાં ઉમેર્યું કે તારા પિતા હવે ઘરડા થઈ ગયા છે અને જૂના વિચારોવાળા છે જે મજૂરોને પાળવામાં પૈસા વેડફે છે. તેમને કાનૂની મુશ્કેલીની બીક બતાવીશું એટલે તેઓ સમાધાન કરી લેશે અને આપણે આખી મિલકતના સાચા માલિક બની જઈશું. નિકુંજે પણ લાલચમાં આવીને હસીને સંમતિ આપી.

આ ભયાનક ષડયંત્ર સાંભળતાં જ હિતેશના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ અને તેનું આખું શરીર ધ્રૂજવા લાગ્યું. જે દીકરાને વલ્લભ શેઠે પોતાના કાળજાના ટુકડાની જેમ મોટો કર્યો હતો, એ જ દીકરો પોતાના પિતાની ચાલીસ વર્ષની આબરૂ અને કંપનીને બરબાદ કરવા બેઠો હતો. જો આ કાગળો પર સહી થઈ જાય તો પાંચસો મજૂર પરિવારો રસ્તા પર આવી જવાના હતા.

બરાબર એ જ વખતે પ્રદીપે કોન્ફરન્સ રૂમની બહાર ટેબલ પર કેટલાક કાગળો ઝેરોક્ષ કરવા માટે મૂક્યા અને પોતે પાણી પીવા ગયો. હિતેશે અંધારાનો લાભ લઈને ઝડપથી એ ડ્રાફ્ટ એગ્રીમેન્ટના પાના પોતાના મોબાઈલમાં ફોટા પાડી લીધા. તેના હાથ એટલા ધ્રૂજતા હતા કે ફોન માંડ પકડાઈ રહ્યો હતો.

હિતેશ કોઈને ખબર ન પડે તે રીતે ચૂપચાપ સીડીઓ ઉતરીને ઓફિસ બહાર દોડી ગયો. રસ્તા પર આવતાં જ તેને લાગ્યું કે તેના માથા પર આકાશ તૂટી પડ્યું છે. તેના મનમાં વિચારોનું ભયાનક તોફાન ઊમટી પડ્યું હતું.

એક બાજુ શેઠનો સગો દીકરો હતો જે કંપનીનો ભાવિ વારસદાર હતો અને બીજી બાજુ દેવ સમાન વૃદ્ધ વલ્લભ શેઠ હતા. જો હિતેશ આ વાત જાહેર કરે અને શેઠ વિશ્વાસ ન કરે, તો નિકુંજ તેને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકીને ખોટા કેસમાં ફસાવી શકે તેમ હતો. પણ જો તે ચૂપ રહે તો તેની પોતાની આત્મા કાયમ માટે મરી જવાની હતી.

રાત્રે નવ વાગ્યે હિતેશ પોતાના ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે તેનો ચહેરો સાવ રાખ જેવો ફિક્કો પડી ગયો હતો. તેની પત્ની અલ્પાએ જમવાની થાળી પીરસી પણ હિતેશથી એક કોળિયો પણ ગળા નીચે ઉતરી શક્યો નહીં. તેના હાથ સતત ટેબલ પર ધ્રૂજી રહ્યા હતા.

ઓસરીમાં બેઠેલા તેના વૃદ્ધ પિતા મનસુખે દીકરાની આ વ્યાકુળતા પારખી લીધી. મનસુખ ધીમા પગલે દીકરા પાસે આવ્યા અને તેના ખભા પર પોતાનો પ્રેમાળ હાથ મૂક્યો. મનસુખે પૂછ્યું કે બેટા હિતેશ, તારા ચહેરા પર આટલો મોટો ભય કેમ છે અને તું શું છુપાવી રહ્યો છે.

હિતેશ પોતાના પિતાના ખોળામાં માથું મૂકીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યો. હિતેશે પોતાના મોબાઈલના ફોટા બતાવીને સાંજે સાંભળેલી આખી કાળી હકીકત પિતા અને પત્ની સામે રજૂ કરી દીધી. આ સાંભળીને અલ્પાના હોશ ઊડી ગયા અને મનસુખનો ચહેરો ગંભીર થઈ ગયો.

અલ્પાએ ગભરાઈને કહ્યું કે આપણે આ મોટા શેઠિયાઓની લડાઈમાં વચ્ચે નથી પડવું. જો નિકુંજભાઈને ખબર પડશે તો આપણી રોજીરોટી છીનવાઈ જશે અને આપણે રસ્તા પર આવી જઈશું. પણ પિતા મનસુખે અત્યંત દ્રઢ અને સંસ્કારી અવાજે વચન આપ્યું.

મનસુખે કહ્યું કે દીકરા, જે વલ્લભ શેઠે પોતાના ખિસ્સામાંથી સાત લાખ આપીને મારા પ્રાણ બચાવ્યા હતા, તેમના અન્નનું ઋણ આપણી નસોમાં વહે છે. જો તેમના પોતાના ઘરમાં કપટની આગ લાગતી હોય અને તું ચૂપ રહે, તો તારું આ ભણતર અને પ્રામાણિકતા સાવ નકામા છે. પરિણામ ગમે તે આવે પણ સત્યનો સાથ આપવો એ આપણો ધર્મ છે.

પિતાના આ પવિત્ર શબ્દો સાંભળીને હિતેશના હૃદયમાંથી તમામ ભય ગાયબ થઈ ગયો. હિતેશે નક્કી કર્યું કે આવતીકાલે સવારે ગમે તે ભોગે વલ્લભ શેઠને સહી કરતાં રોકવા જ પડશે. તે આખી રાત જાગતો રહ્યો અને એ દસ્તાવેજોની એક-એક કલમનો કાયદાકીય અભ્યાસ કરતો રહ્યો.

બીજા દિવસે સવારે નવ વાગ્યે હિતેશ સીધો વલ્લભ શેઠના શાંત રહેણાંક બંગલે પહોંચ્યો. બંગલાના મોટા હોલમાં વલ્લભ શેઠ પોતાના ચશ્મા ચડાવીને બેઠા હતા અને સામે નિકુંજ મોટો ફાઈલનો થોથો લઈને ઊભો હતો. નિકુંજના ચહેરા પર એક અધીરી અને ઉતાવળી ચમક દેખાતી હતી.

નિકુંજ પોતાના પિતાને સમજાવી રહ્યો હતો કે પપ્પા, આ કંપનીના વાર્ષિક બેંક રિન્યુઅલ અને નવી ટેક્સ સ્કીમના સામાન્ય કાગળો છે. તમે આ તમામ પેપર પર ફટાફટ સહી કરી આપો એટલે હું બપોરે બેંકમાં જમા કરાવી દઉં. વલ્લભ શેઠે પેન હાથમાં લીધી અને સહી કરવા માટે કાગળ આગળ ખેંચ્યો.

બરાબર એ જ ક્ષણે હિતેશે હોલમાં પ્રવેશ કર્યો અને મોટેથી સાદ પાડ્યો કે શેઠ, સહી કરતાં પહેલાં એકવાર અટકી જાઓ. હોલમાં પિનડ્રોપ શાંતિ છવાઈ ગઈ. વલ્લભ શેઠે આશ્ચર્યથી પેન રોકી લીધી અને નિકુંજનો ચહેરો ગુસ્સાથી લાલચોળ થઈ ગયો.

નિકુંજે આગળ વધીને હિતેશ સામે આંગળી ચીંધીને બરાડો પાડ્યો કે તારી આટલી મોટી હિંમત કે તું મારા ઘરમાં આવીને દખલ કરે છે. નિકુંજે શેઠને કહ્યું કે પપ્પા, આ એક સાધારણ એકાઉન્ટન્ટ છે જેને ઓફિસના પ્રોટોકોલનું ભાન નથી, તમે એને હમણાં જ નોકરીમાંથી કાઢી મૂકો. વલ્લભ શેઠે હાથ ઊંચો કરીને દીકરાને શાંત રહેવા કહ્યું.

વલ્લભ શેઠે હિતેશને સ્નેહથી પૂછ્યું કે બેટા હિતેશ, તું આટલો હાંફતો કેમ આવ્યો છે અને મને સહી કરવાની કેમ ના પાડે છે. હિતેશ બંને હાથ જોડીને શેઠના સોફા પાસે ઘૂંટણિયે બેસી પડ્યો. હિતેશની આંખોમાંથી આંસુ છલકાઈ રહ્યાં હતાં.

હિતેશે અત્યંત નમ્રતાથી કહ્યું કે શેઠ, તમે મને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકશો તો હું મજૂરી કરીને ખાઈ લઈશ પણ તમારા પવિત્ર નામ પર કલંક લાગવા નહીં દઉં. તમે જે કાગળો પર સહી કરવા જઈ રહ્યા છો તે બેંક રિન્યુઅલ નથી પણ આખી ફેક્ટરી અને મજૂરોના પ્રોવિડન્ટ ફંડને ગિરવે મૂકવાનું ગુપ્ત ડેબ્ટ એગ્રીમેન્ટ છે. જો આ સહી થશે તો ત્રીસ દિવસમાં આપણી કંપની હરાજીમાં જતી રહેશે.

આ સાંભળતાં જ વલ્લભ શેઠના હાથમાંથી પેન નીચે પડી ગઈ અને તેમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. નિકુંજ ગભરાઈને ધ્રૂજવા લાગ્યો અને તેણે કાગળો છીનવી લેવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પણ વલ્લભ શેઠે કડક હાથે નિકુંજનો હાથ પકડીને તેને પાછળ હડસેલી દીધો.

હિતેશે પોતાના ખિસ્સામાંથી ગઈકાલે રાત્રે કાઢેલી તમામ કાયદાકીય નોંધ અને કલમ અઢારનું વિશ્લેષણ શેઠના હાથમાં મૂક્યું. હિતેશે જણાવ્યું કે કેવી રીતે પ્રદીપ નામના બહારના કન્સલ્ટન્ટે પચાસ કરોડની વિદેશી લોન લઈને જૂની કંપનીને દેવાળિયા જાહેર કરવાનું ષડયંત્ર રચ્યું છે. હિતેશે ગઈકાલની વાતચીતની ઓડિયો ક્લિપ પણ પ્લે કરી.

ઓડિયો ક્લિપમાં પોતાના જ સગા દીકરા નિકુંજના મોંમાંથી પિતાને કાનૂની સંકટમાં ફસાવવાની અને કંપની લૂંટવાની વાતો સાંભળીને વલ્લભ શેઠ પથ્થરની જેમ થીજી ગયા. તેમના વૃદ્ધ હૃદય પર જાણે કોઈએ તીક્ષ્ણ ખંજર ભોંકી દીધું હોય તેવી અસહ્ય વેદના તેમના ચહેરા પર છવાઈ ગઈ. તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીક્યા.

નિકુંજના પગમાંથી શક્તિ સાવ હણાઈ ગઈ અને તે ફસડાઈને જમીન પર બેસી પડ્યો. વલ્લભ શેઠે ધ્રૂજતા હાથે કાગળો તપાસ્યા અને જોયું કે ખરેખર તેમાં કંપનીની મિલકત જપ્ત કરવાની કાળી શરતો છુપાયેલી હતી. જો હિતેશ આજે ન આવ્યો હોત તો ચાલીસ વર્ષની તપસ્યા ધૂળમાં મળી ગઈ હોત.

વલ્લભ શેઠે તરત જ કંપનીના વરિષ્ઠ કાનૂની સલાહકાર અને બેંકના જનરલ મેનેજરને ફોન જોડ્યો. અડધા કલાકમાં કાનૂની ટીમ બંગલે આવી પહોંચી અને તેમણે તપાસ કરીને જણાવ્યું કે પ્રદીપ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે છેતરપિંડી આચરનારો રીઢો ગુનેગાર છે. પ્રદીપ નિકુંજના નામે લોન ઉપાડીને પોતે વિદેશ ભાગી જવાની સંપૂર્ણ તૈયારી કરી ચૂક્યો હતો.

આ સત્ય સામે આવતાં જ નિકુંજના હોશ સાવ ઊડી ગયા. નિકુંજને સમજાયું કે જેને તે પોતાનો મિત્ર અને સલાહકાર માનતો હતો, તે વાસ્તવમાં તેને બરબાદ કરીને કરોડો રૂપિયા લૂંટવા આવ્યો હતો. જો આજે હિતેશે આ કાવતરું ન પકડ્યું હોત તો નિકુંજ આખી જિંદગી કાનૂની ફંદામાંથી બહાર ન નીકળી શક્યો હોત.

નિકુંજ જોરજોરથી પોક મૂકીને રડી પડ્યો અને તેણે દોડીને પોતાના પિતાના ચરણ પકડી લીધા. નિકુંજે માથું પછાડતાં કહ્યું કે પપ્પા મને માફ કરી દો, હું અહંકાર અને રાતોરાત અમીર બનવાની લાલચમાં સાવ અંધ થઈ ગયો હતો. મેં તમારા જેવા દેવ સમાન પિતા સાથે દગો કરવાનો વિચાર કર્યો.

નિકુંજે તરત જ ફરીને હિતેશના પગ પકડી લીધા. નિકુંજે રડતાં રડતાં કહ્યું કે હિતેશભાઈ, તમે માત્ર કંપની જ નહીં પણ મારૂં ભવિષ્ય અને મારી આખી જિંદગી બચાવી લીધી છે. જો તમે આજે મને ન રોક્યો હોત તો હું કાનૂની ફંદામાં ફસાઈ જાત અને હું તમારા આ ઉપકારનો બદલો ક્યારેય નહીં વાળી શકું.

હિતેશે આગળ વધીને નિકુંજને બંને હાથે ઊભો કર્યો અને કહ્યું કે નાના ભાઈ, તમે ભૂલ સ્વીકારી લીધી એ જ સૌથી મોટું પ્રાયશ્ચિત છે. વલ્લભ શેઠ ધીમે પગલે ઊભા થયા અને તેમણે હિતેશને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો. વલ્લભ શેઠના આંસુ હિતેશના ખભાને ભીંજવી રહ્યા હતા.

વલ્લભ શેઠે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે હિતેશ, આજે તેં સાબિત કરી દીધું કે સંસ્કાર અને વફાદારી કરતાં મોટો કોઈ સંબંધ નથી હોતો. મારો સગો દીકરો લાલચમાં ભટકી ગયો પણ તેં એક સાચા દીકરાની જેમ મારા ઘર અને મારી પાંચસો મજૂરોની આબરૂની રક્ષા કરી છે. હું તારો ઋણી રહીશ.

તે જ દિવસે વલ્લભ શેઠે ફેક્ટરીમાં તમામ કર્મચારીઓની એક વિશેષ સામાન્ય સભા બોલાવી. સ્ટેજ પર પાંચસો કામદારોની હાજરીમાં શેઠે હિતેશને કંપનીના કાયમી ડિરેક્ટર અને દસ ટકા ભાગીદાર તરીકે જાહેર કર્યો. તેમણે હિતેશના પિતા મનસુખને સ્ટેજ પર બોલાવીને સાલ ઓઢાડીને ચરણ સ્પર્શ કર્યા.

કાનૂની અધિકારીઓએ તે જ સાંજે પેલા છેતરપિંડી કરનાર પ્રદીપ સામે કડક કાર્યવાહી શરૂ કરી દીધી. નિકુંજે પોતાના પિતાના માર્ગદર્શન હેઠળ ફેક્ટરીના ઉત્પાદન વિભાગમાં એક સામાન્ય તાલીમાર્થી તરીકે કામ શરૂ કર્યું જેથી તે શ્રમ અને પરસેવાની સાચી કિંમત સમજી શકે.

હિતેશની પ્રામાણિકતા અને તેના પિતાના સંસ્કારોએ એક આખી કંપની અને સેંકડો પરિવારોને બરબાદીના મુખમાંથી ઉગારી લીધા. ઘરમાં સાચી શાંતિ અને પવિત્રતાનો દીવો પ્રગટી ઊઠ્યો. વલ્લભ શેઠની કંપની પહેલાં કરતાં પણ વધુ મજબૂત અને પ્રગતિશીલ બની ગઈ.

સંસારમાં સાચો કર્મચારી એ જ છે જે મુશ્કેલીના સમયે પોતાના અન્નદાતાની પડખે ઢાલ બનીને ઊભો રહે છે. હિતેશની આ સત્યનિષ્ઠા સાબિત કરે છે કે લોભ અને કપટના પાયા પર ચણાયેલા મહેલો પળભરમાં ધરાશાયી થઈ જાય છે, પણ પ્રામાણિકતા અને નિષ્ઠાનો પાયો હંમેશાં અડિખમ રહે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.