પલંગની ચાદર બદલવા માટે પણ પતિએ સાસુને પૂછ્યું ત્યારે નવી વહુએ રૂમ બંધ કરીને લીધો એવો નિર્ણય...

"પલંગની ચાદર બદલવી છે કે નહીં, એ પણ તું બાને પૂછીને નક્કી કરીશ?"

રૂમનો દરવાજો બંધ કરીને કાવ્યાએ આખરે એ સવાલ પૂછી જ લીધો, જે છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી તેના ગળામાં ડૂમો બનીને અટક્યો હતો. તેના અવાજમાં ચીડ નહોતી, પણ એક ઊંડી લાચારી હતી.

સામે ઊભેલો મિહિર હાથમાં નવી ખરીદેલી ચાદર પકડીને સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેણે કાવ્યા સામે જોયું અને પછી સાવ સામાન્ય ભાવે હસી પડ્યો.

"અરે કાવ્યા, એમાં આટલો મોટો મુદ્દો બનાવવાની શું જરૂર છે? બાને ખબર હોય કે કયા કાપડને કયા ડીટર્જન્ટથી ધોવાય. મેં તો ખાલી પૂછ્યું કે આ આછા વાદળી રંગની ચાદર અત્યારે પાથરીએ કે દિવાળી પર. એમાં તારું અપમાન ક્યાંથી થઈ ગયું?"

"અપમાનની વાત નથી મિહિર, અસ્તિત્વની વાત છે." કાવ્યાનો શ્વાસ ભારે થઈ ગયો હતો. "આ બેડરૂમ આપણો છે. આ ચાદર આપણે બંનેએ સાથે જઈને પસંદ કરી હતી. પણ એ પલંગ પર ક્યારે પથરાશે, તેનો નિર્ણય પણ બાના રસોડામાંથી આવશે? ગયા અઠવાડિયે આપણે રવિવારે ક્યાં જમવા જવું એ પણ બાએ નક્કી કર્યું. આપણે કયા રંગના પડદા લેવા એ પણ બાએ કહ્યું. સવારે ચામાં આદુ કેટલું નાખવું ત્યાંથી લઈને રાત્રે એસી કેટલા ટેમ્પરેચર પર રાખવું, દરેક નાની વાત તું પહેલાં બા પાસે લઈ જાય છે. મારી સાથે તો તું માત્ર એમનો નિર્ણય જાહેર કરે છે."

મિહિરના ચહેરા પરથી સ્મિત ગાયબ થઈ ગયું. તે સોફા પર બેઠો અને કપાળ પર હાથ મૂક્યો. "કાવ્યા, તું સમજતી કેમ નથી? બા આ ઘરમાં ચાલીસ વર્ષથી રહે છે. એમને બધો અનુભવ છે. વળી પપ્પા ગયા પછી બા એકલા પડી ગયા છે. હું એમનો એકનો એક દીકરો છું. જો હું દરેક વાતમાં એમનો અભિપ્રાય લઉં, તો એમને લાગે કે ઘરમાં હજુ એમનું મહત્વ છે. આમાં ખોટું શું છે?"

"ખોટું એ છે કે તું દીકરો બનવાના ચક્કરમાં પતિ બનવાનું ભૂલી રહ્યો છે," કાવ્યાએ શાંત પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું. "હું બાનું મહત્વ ઓછું કરવા નથી માંગતી. પણ આ ઘરમાં મારો પણ કોઈ હિસ્સો છે કે નહીં? લગ્ન આપણા બંનેના થયા છે કે તારા અને બાના? મને એવું લાગે છે જાણે હું આ ઘરમાં કોઈ પેઇંગ ગેસ્ટ હોઉં, જેણે ફક્ત બીજાના લીધેલા નિર્ણયોનું પાલન કરવાનું છે."

મિહિર પાસે આ વાતનો કોઈ સીધો જવાબ નહોતો. તે ઊભો થયો અને બોલ્યો, "તું અત્યારે બહુ વધારે વિચારી રહી છે. શાંતિથી સૂઈ જા, સવારે બધું સરખું લાગશે."

તે રૂમની બહાર નીકળી ગયો. કાવ્યા આખી રાત છત સામે તાકી રહી.

કાવ્યા જ્યારે લગ્ન કરીને આ ઘરમાં આવી ત્યારે તેણે એક નાનકડા, પ્રેમભર્યા સંસારના સપના જોયા હતા. સાસુ સુમિત્રાબેન સ્વભાવે ખરાબ નહોતા. ન તો તેઓ કાવ્યાને મહેણાં મારતા, ન ક્યારેય ઊંચા અવાજે વાત કરતા. પણ ઘરની એક અદ્રશ્ય દોરી તેમના હાથમાં એવી રીતે બંધાયેલી હતી કે મિહિર તેમની પરવાનગી વગર એક ડગલું પણ ભરી શકતો નહોતો.

સૌથી મોટી તકલીફ સુમિત્રાબેન નહોતા, સૌથી મોટી તકલીફ મિહિરની આદત હતી. મિહિરને દરેક નાની વાતમાં માની મંજૂરી મેળવવાની એટલી જૂની ટેવ હતી કે હવે તે કાવ્યા સાથે કોઈ વાત સીધી રીતે શેર કરી જ શકતો નહોતો.

કાવ્યાને લાગતું હતું કે તેના અને મિહિર વચ્ચે હંમેશાં એક ત્રીજી વ્યક્તિની હાજરી રહેતી હતી, ભલે તે રૂમમાં ન હોય તો પણ.

બીજા દિવસે સવારે પરિસ્થિતિ વધુ વણસી ગઈ.

કાવ્યા ઓફિસ જવા માટે તૈયાર થઈ રહી હતી ત્યારે મિહિર રૂમમાં આવ્યો. તેના હાથમાં એક બ્રોશર હતું.

"જો કાવ્યા, આવતા મહિને મારી કંપની તરફથી ચાર દિવસની રજા મળે છે. મેં વિચાર્યું છે કે આપણે ગોવા જઈએ." મિહિરે ખુશ થઈને કહ્યું.

કાવ્યાના ચહેરા પર એક ક્ષણ માટે ચમક આવી. લગ્ન પછી તેઓ ક્યાંય બહાર ગયા નહોતા. "સાચે? આપણે બે જ જઈએ છીએ?"

"હા, પણ..." મિહિર અટક્યો. તેણે ગળામાં ખંખારો ખાધો. "સવારે મેં બા સાથે ચા પીતાં પીતાં વાત કરી. બા કહેતા હતા કે ગોવામાં અત્યારે બહુ ગરમી અને ભીડ હશે. એના કરતાં આપણે બધા સાથે મળીને કોઈ શાંત ધાર્મિક જગ્યાએ જઈએ તો વધારે સારું. બા કહેતા હતા કે ઋષિકેશ જઈએ તો એમને પણ ગંગા દર્શન થઈ જાય અને આપણી ટ્રીપ પણ થઈ જાય. એટલે મેં ગોવાની ટિકિટનું માંડી વાળ્યું."

કાવ્યાના હાથમાંથી લિપસ્ટિક નીચે પડી ગઈ.

તે ધીમેથી ફરી. તેણે મિહિરની આંખોમાં જોયું. તેમાં કોઈ પસ્તાવો નહોતો, ફક્ત એક સામાન્ય માહિતી આપવાનો ભાવ હતો.

"મિહિર, તેં ગોવાનો વિચાર કર્યો, તેં બા સાથે ચર્ચા કરી, બાએ ના પાડી, તેં પ્લાન કેન્સલ પણ કરી દીધો... અને આખી પ્રક્રિયા પતી ગયા પછી તું મને માત્ર જાણ કરવા આવ્યો છે?"

"અરે, બાની વાત પણ સાચી છે ને! વડીલ સાથે હોય તો આપણને જ આશીર્વાદ મળે ને?"

કાવ્યાએ પર્સ ઉપાડ્યું. તેણે ઊંડો શ્વાસ લીધો. તે કંઈ પણ બોલ્યા વગર રૂમની બહાર નીકળી ગઈ. સુમિત્રાબેને ડાઇનિંગ ટેબલ પરથી પૂછ્યું, "વહુ બેટા, નાસ્તો નથી કરવો?"

"ના બા, આજે ભૂખ નથી," કાવ્યાએ દરવાજો ખોલ્યો અને બહાર નીકળી ગઈ.

ઓફિસમાં આખો દિવસ કાવ્યાનું મન કામમાં ન લાગ્યું. તેને સમજાયું કે જો આ પરિસ્થિતિ આમ જ ચાલતી રહેશે, તો થોડા જ વર્ષોમાં તેના મનમાંથી મિહિર પ્રત્યેનો પ્રેમ સાવ સુકાઈ જશે અને માત્ર કડવાશ બચી રહેશે. ઝઘડો કરવાથી કંઈ વળવાનું નહોતું. મિહિરને એ વાતનો અહેસાસ કરાવવો જરૂરી હતો કે જ્યારે પોતાના જીવનના નિર્ણયોમાં પોતાની કોઈ ગણતરી ન થાય, ત્યારે કેવું લાગે.

સાંજે કાવ્યા ઘરે આવી ત્યારે તેના ચહેરા પર ગજબની શાંતિ હતી. કોઈ ગુસ્સો નહોતો, કોઈ ફરિયાદ નહોતી.

રાત્રે જમ્યા પછી સુમિત્રાબેન ટીવી જોઈ રહ્યા હતા અને મિહિર લેપટોપ પર કામ કરી રહ્યો હતો.

કાવ્યા રસોડામાંથી બહાર આવી અને તેણે ડાઇનિંગ ટેબલ પર એક ઓફર લેટર મૂક્યો.

"આ શું છે?" મિહિરે લેપટોપ બાજુ પર મૂકીને પૂછ્યું.

"મારી કંપની મને છ મહિના માટે બેંગલોર પ્રોજેક્ટ હેડ તરીકે મોકલી રહી છે. પ્રમોશન સાથે પગાર પણ ડબલ થશે. મેં ઓફર સ્વીકારી લીધી છે. આવતા સોમવારે મારી ફ્લાઇટ છે." કાવ્યાએ સાવ સપાટ અવાજે કહ્યું.

આખો હોલ એકદમ શાંત થઈ ગયો. ટીવીનો અવાજ પણ જાણે અટકી ગયો.

સુમિત્રાબેને ચશ્મા સરખા કર્યા. "શું વાત કરે છે વહુ? બેંગલોર? આટલે દૂર? અને છ મહિના માટે?"

મિહિરના હાથમાંથી પેન પડી ગઈ. તે ઊભો થઈ ગયો. તેનો ચહેરો લાલચોળ થઈ ગયો હતો. "કાવ્યા! તારું મગજ ઠેકાણે છે? આટલો મોટો નિર્ણય? તેં મને એકવાર પૂછ્યું પણ નહીં? મારી સાથે કોઈ ચર્ચા કરી? તું પરિણીત છે, આ ઘરની વહુ છે. તું પોતાની મરજીથી આટલો મોટો નિર્ણય કેવી રીતે લઈ શકે?"

કાવ્યા પોતાની જગ્યા પરથી સહેજ પણ ડગી નહીં. તેણે એક ડગલું આગળ વધીને મિહિરની આંખોમાં જોયું.

"કેમ મિહિર? પૂછવું જરૂરી હતું? મને લાગ્યું કે આ ઘરમાં નિર્ણયો લેતી વખતે સામેવાળા પાર્ટનરને પૂછવાની કોઈ પરંપરા જ નથી. તું રજા ક્યાં ગાળવી, કયા પડદા લાવવા, ઘરનો સામાન ક્યાંથી લેવો, એ બધું જો મને પૂછ્યા વગર નક્કી કરી શકતો હોય, તો મારી કારકિર્દીનો આટલો મોટો નિર્ણય લેતાં પહેલાં મારે તને પૂછવાની શું જરૂર?"

"કાવ્યા, આ બંને વાતમાં જમીન આસમાનનો ફરક છે!" મિહિરે અવાજ ઊંચો કર્યો. "એ નાની નાની ઘરની વાતો હતી, અને આ તું આખું ઘર છોડીને છ મહિના માટે બહાર જવાની વાત કરે છે. તું મારી સાથે આવું કેવી રીતે કરી શકે? શું હું તારો પતિ નથી?"

"બસ, આ જ સવાલ હું તને છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી પૂછવા માંગતી હતી મિહિર," કાવ્યાનો અવાજ ભલે ધીમો હતો, પણ તેમાં પથ્થર જેવી મક્કમતા હતી. "શું હું તારી પત્ની નથી? તારા માટે જે 'નાની નાની વાતો' છે, એ વાતોથી જ મારું રોજિંદું જીવન બને છે. સવારે ઊઠવાથી લઈને રાત્રે સૂવા સુધી, જો દરેક બાબતમાં મારી હાજરી શૂન્ય હોય, જો મારી પસંદ કે નાપસંદની કોઈ કિંમત ન હોય, તો પછી હું આ ઘરમાં કયા હકથી રહું? તને અત્યારે જે આંચકો લાગ્યો છે ને, એવો આંચકો મને રોજ સવારે લાગતો હતો જ્યારે મને ખબર પડતી કે મારા જીવનના નિર્ણયો મારા રૂમમાં નહીં, પણ બાજુના રૂમમાં લેવાઈ ચૂક્યા છે."

મિહિર થીજી ગયો. કાવ્યાના શબ્દો કોઈ ચાબુકની જેમ તેના અંતરાત્મા પર પડ્યા.

તેણે કાવ્યા સામે જોયું. તેની આંખોમાં આંસુ નહોતા, પણ એક એવો ખાલીપો હતો જે કોઈપણ ઝઘડા કરતાં વધુ ભયાનક હતો. તેને પહેલીવાર સમજાયું કે જેને તે 'માતૃપ્રેમ' અને 'માન-સન્માન' માનતો હતો, તે વાસ્તવમાં પોતાની પત્નીની ઉપેક્ષા હતી. તેણે ક્યારેય વિચાર્યું જ નહોતું કે કાવ્યાને આ ઘરમાં કેટલી એકલતા લાગતી હશે.

સુમિત્રાબેન સોફા પરથી ઊભા થયા. તેઓ ધીમા પગલે આગળ આવ્યા અને કાવ્યાના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

"મિહિર," સુમિત્રાબેનનો અવાજ ગંભીર હતો. "કાવ્યા સાચું કહે છે."

મિહિરે આશ્ચર્યથી પોતાની મા સામે જોયું. "બા, તમે પણ?"

"હા, બેટા." સુમિત્રાબેને નીચું જોઈને કહ્યું. "હું રાજી થતી હતી કે મારો દીકરો હજુ પણ દરેક વાતમાં મને પૂછે છે. મને લાગતું હતું કે તું મારું માન રાખે છે. પણ હું એ ભૂલી ગઈ કે હવે તારો પોતાનો એક નવો સંસાર છે. જે સંસારમાં તારે અને કાવ્યાએ સાથે મળીને નિર્ણયો લેવાના હોય. હું તો જૂની પેઢીની છું, હું મારી રીતે સલાહ આપું. પણ તું મારી સલાહને કાવ્યા પર થોપી દેતો હતો. તારી આ આદતે આ છોકરીને આ ઘરમાં પરાઈ બનાવી દીધી."

સુમિત્રાબેને કાવ્યા તરફ જોયું. "વહુ બેટા, જો તારે તારી પ્રગતિ માટે જવું હોય તો ખુશીથી જા. પણ જો આ ઘરમાં થયેલા અન્યાયથી ભાગવા માટે જતી હોય, તો મને એક મોકો આપ. આ ઘર તારું પણ એટલું જ છે જેટલું મારું છે."

કાવ્યાની આંખોમાં આટલા મહિનાઓ પછી પહેલીવાર પાણી ભરાઈ આવ્યું. તેણે જોયું કે સાસુના મનમાં કોઈ કપટ નહોતું, ખામી માત્ર મિહિરની એ માનસિકતામાં હતી જે લગ્ન પછી પણ પરિપક્વ થઈ શકી નહોતી.

મિહિર કાવ્યાની સામે આવીને ઊભો રહ્યો. તેનો અહંકાર ઓગળી ચૂક્યો હતો. તેણે બંને હાથ જોડી દીધા.

"મને માફ કરી દે કાવ્યા. મને ખરેખર નહોતો અંદાજ કે હું તને આટલી મોટી ચોટ પહોંચાડી રહ્યો હતો. મને લાગતું હતું કે હું એક સારો દીકરો બની રહ્યો છું, પણ એ ચક્કરમાં હું એક સારો જીવનસાથી ન બની શક્યો. બાનું સન્માન કરવું એ મારી ફરજ છે, પણ તારી સાથે મળીને ઘર ચલાવવું એ મારો ધર્મ છે. હવે પછી આ ઘરમાં કોઈપણ વાત, પછી એ નાની હોય કે મોટી, પહેલાં આપણી વચ્ચે ચર્ચાશે. આ મારું વચન છે."

કાવ્યાએ ટેબલ પર પડેલો ઓફર લેટર હાથમાં લીધો.

તેણે મિહિર સામે જોયું અને પછી ધીમેથી એ કાગળના બે ટુકડા કરી નાખ્યા.

મિહિર અને સુમિત્રાબેન બંને આશ્ચર્યથી જોઈ રહ્યા.

"આ કોઈ કન્ફર્મેશન નહોતું," કાવ્યાએ સહેજ સ્મિત સાથે કહ્યું. "કંપનીએ ફક્ત પૂછ્યું હતું કે હું જવા માંગુ છું કે નહીં. મેં હજુ સુધી કોઈ જવાબ નહોતો આપ્યો. હું ફક્ત એ જોવા માંગતી હતી કે જ્યારે તમારા જીવનનો કોઈ મોટો ફેંસલો તમારી જાણ બહાર થઈ જાય, ત્યારે તમને કેવું લાગે છે."

મિહિરે રાહતનો ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેણે આગળ વધીને કાવ્યાનો હાથ પકડી લીધો. આ વખતે તેના હાથમાં સંકોચ નહોતો, પણ એક સાથીદારનો ભરોસો હતો.

સુમિત્રાબેન હસી પડ્યા. "ચાલો, હવે આ કાગળિયાં પતાવીને સુઈ જાઓ. અને હા મિહિર, કાલે સવારે કઈ દાળ બનાવવી એ તું મને પૂછવા ના આવતો, કાવ્યાને પૂછીને જાતે નક્કી કરી લેજો."

રૂમમાં પાછા આવીને મિહિરે પેલી આછા વાદળી રંગની ચાદર હાથમાં લીધી.

તેણે કાવ્યા સામે ધરી. "બોલ, આજે પાથરવી છે કે દિવાળી પર? નિર્ણય તારો છે."

કાવ્યાએ ચાદરનો એક છેડો પકડ્યો અને બીજો છેડો મિહિરના હાથમાં આપ્યો. "આપણે બંને સાથે મળીને અત્યારે જ પાથરીએ."

નવા સંસારની નવી શરૂઆત હવે સાચા અર્થમાં થઈ ચૂકી હતી.

તમારો એક શેર અમારા માટે ખૂબ મૂલ્યવાન છે! આ વાર્તા તમને કેવી લાગી, નીચે કમેન્ટ બોક્સમાં તમારો અભિપ્રાય જરૂર જણાવજો. 🌟