પપ્પાના અવસાન પછી મકાન વેચવા નીકળેલા ભાઈએ કબાટ ખસેડ્યું, તો દીવાલ પર એવું જોયું કે...

‘આનંદ મકાન’ પાછલા ત્રીસ વરસથી એમ જ ઊભું હતું. જૂના જમાનાની ઢબની જાળીવાળી બારીઓ, મોટો વરંડો અને આંગણામાં ઊગેલો જૂનો પારસ પીપળો. આ ઘર સાથે અશોકભાઈ અને તેમની પત્ની શારદાબેનની કેટલીય યાદો જોડાયેલી હતી. પણ અશોકભાઈના ગયા પછી આ ઘરમાં શાંતિ સાવ ઓછી થઈ ગઈ હતી.

શનિવારની સવાર હતી. રસોડામાં કૂકરની સીટી વાગી રહી હતી. સંજય હોલમાં બેસીને તેના ફોનમાં કંઈક હિસાબ કરી રહ્યો હતો. સામે જ તેની નાની બહેન નેહા ચાનો કપ લઈને બેઠી હતી. સંજયે ફોન ટેબલ પર મૂક્યો અને નેહા સામે જોયું.

"નેહા, મેં સોસાયટીના બિલ્ડર સાથે વાત કરી લીધી છે. આ જમીનની કિંમત અત્યારે બહુ સારી ઉપજે છે. આપણને બંનેને પચાસ-પચાસ લાખ રોકડા મળી જશે. પપ્પાનું આ મકાન હવે વેચી દેવું જ ડહાપણનું કામ છે." સંજયે બહુ સહજતાથી કહ્યું.

નેહાના હાથમાંથી ચાનો કપ થરથરી ગયો. તેણે સંજય સામે અચરજથી જોયું. "સંજયભાઈ, આ તમે શું બોલો છો? આ પપ્પાનું ઘર છે. આપણે નાનપણથી અહીં જ મોટા થયા છીએ. મમ્મી પણ અહીં જ શાંતિથી રહે છે. તમે આ ઘર વેચવાની વાત કેવી રીતે કરી શકો?"

સંજયે થોડા કડક અવાજે કહ્યું, "જો નેહા, લાગણીથી ઘર નથી ચાલતાં. મમ્મી હવે એકલી રહે છે. આટલું મોટું ઘર સાચવવું તેના માટે પણ અઘરું છે. તેને મારી સાથે કે તારી સાથે રાખી શકીએ. અને પૈસાની જરૂર તને પણ છે અને મને પણ છે. પપ્પા ગયા પછી આ મકાન પડ્યું રહે તેનો શો અર્થ?"

"મારે પૈસા નથી જોઈતા સંજયભાઈ! તમે મમ્મીની એકવાર મરજી પૂછી? તે આ ઘર છોડીને ક્યાંય નહીં આવે. પપ્પાની એક એક વસ્તુ આ ઘરમાં વસેલી છે." નેહાનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો.

રસોડામાંથી શારદાબેન બહાર આવ્યા. તેમના હાથમાં રોટલી કરવાનો આટો હતો. તેમણે બંને બાળકો સામે જોયું. તેમના ચહેરા પર એક ઊંડી ઉદાシー હતી. તેમણે શાંતિથી કહ્યું, "તમે બંને ઝઘડો ન કરો. સંજય, જો તારે આ ઘર વેચવું જ હોય તો મારી ના નથી. મને જ્યાં રાખવી હોય ત્યાં રાખજો. પણ ઝઘડો ન કરો."

શારદાબેનની આ લાચારી જોઈને નેહા વધારે ગુસ્સે થઈ ગઈ. "મમ્મી, તું કેમ કંઈ બોલતી નથી? આ ઘર વેચાશે તો પપ્પાની યાદો સાવ ભૂંસાઈ જશે." નેહા આંખમાં પાણી સાથે પોતાના જૂના રૂમ તરફ જતી રહી અને દરવાજો વાસી દીધો.

સંજયે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેણે વિચાર્યું કે નેહા અત્યારે લાગણીમાં આવી ગઈ છે, બે દિવસમાં સમજી જશે. બિલ્ડરે આવતા અઠવાડિયે ઘર ખાલી કરીને ચાવી સોંપવા કહ્યું હતું. એટલે સંજયે ઘરમાંથી નકામો સામાન કાઢવાનું અને સાફસફાઈ કરવાનું કામ શરૂ કરી દીધું.

બપોર પછી સંજય પપ્પાના જૂના રૂમમાં ગયો. એ જ રૂમ જ્યાં અશોકભાઈ પોતાની પાછલી જિંદગી વિતાવતા હતા. રૂમમાં પપ્પાની જૂની આરામખુરશી, લાકડાનું કબાટ અને એક મોટો લાકડાનો પલંગ હતો. કબાટમાં જૂના કાગળો, ચોપડા અને દવાઓની ફાઈલો પડી હતી.

સંજયે કબાટ સાફ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેણે જૂની ફાઈલો એકબાજુ મૂકી. કબાટની પાછળ ખૂબ ધૂળ જામી ગઈ હતી. કબાટ ખસેડવા માટે સંજયે તેને જોરથી આગળ ખેંચ્યું. કબાટ ખસતા જ તેની પાછળની દીવાલ ખુલ્લી થઈ ગઈ.

એ દીવાલ પર કલર ઊખડી ગયો હતો, પણ ત્યાં કંઈક વિચિત્ર લખેલું હતું. સંજયે થોડી આંખો ઝીણી કરીને જોયું. દીવાલ પર પેન્સિલથી ઝીણી ઝીણી લીટીઓ કરેલી હતી. દરેક લીટીની બાજુમાં એક તારીખ અને એક નાનું નામ લખેલું હતું.

સંજયે નજીક જઈને વાંચવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પહેલી લીટી પર લખ્યું હતું, "સંજય - ૧ વર્ષ - ૧૯૯૭". તેની થોડે ઉપર બીજી લીટી હતી, "સંજય - ૨ વર્ષ - ૧૯૯૮".

સંજયનું દિલ એક ધબકારો ચૂકી ગયું. તેણે આખી દીવાલ પર નજર ફેરવી. ત્યાં દીવાલના નીચલા ભાગથી શરૂ કરીને ઉપર સુધી ડઝનબંધ લીટીઓ દોરેલી હતી. એક બાજુ સંજયના નામે લીટીઓ હતી અને બીજી બાજુ નેહાના નામે.

"નેહા - ૧ વર્ષ - ૨૦૦૨", "નેહા - ૫ વર્ષ - ૨૦૦૬"...

દર વરસે બાળકોના જન્મદિવસે પપ્પા તેમને આ દીવાલ પાસે ઊભા રાખતા. તેમના માથા પર સ્કેલ કે ચોપડી મૂકીને દીવાલ પર પેન્સિલથી નિશાન બનાવતા. સંજયને ઝાંખી યાદ આવી કે નાનપણમાં જ્યારે પપ્પા તેનું કદ માપતા ત્યારે તે ખૂબ ખુશ થઈ જતો હતો. પણ મોટા થયા પછી આ બધું ક્યારે બંધ થઈ ગયું અને ક્યારે કબાટ આગળ આવી ગયું, તે કોઈને યાદ ન રહ્યું.

સંજયે જોયું કે છેલ્લું નિશાન ૨૦૨૧નું હતું. સંજય પચાસ વરસનો થયો ત્યાં સુધી પપ્પાએ છાનામાના એ નિશાન બનાવવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું! સંજયે પોતાનો હાથ એ દીવાલ પર મૂક્યો. પેન્સિલના એ આછા લીટા તેના આંગળા નીચે સ્પર્શાઈ રહ્યા હતા.

તેણે જોયું કે નેહાના કદના નિશાન પાસે પપ્પાએ નાના અક્ષરે લખ્યું હતું, "મારી નાની પરી હવે મોટી થઈ ગઈ." અને સંજયના નિશાન પાસે લખ્યું હતું, "મારો બેટો હવે ઘરની જવાબદારી ઉપાડવા યોગ્ય થઈ ગયો."

આ વાંચતા જ સંજયની આંખોમાંથી આંસુ સરી પડ્યા. જે પપ્પાને તે માત્ર એક કડક અને ઓછું બોલતા માણસ સમજતો હતો, તે પપ્પાએ પોતાના બાળકોના ઉછેરની એક એક ક્ષણ આ દીવાલ પર કંડારી રાખી હતી.

બરાબર એ જ સમયે નેહા પણ રૂમમાં આવી. તે પોતાના જૂના પુસ્તકો લેવા આવી હતી. તેણે સંજયને દીવાલ સામે એકીટશે જોઈ રહેલો જોયો. સંજયની આંખોમાં આંસુ હતા.

"શું થયું સંજયભાઈ?" નેહાએ પૂછ્યું.

સંજયે કંઈ બોલ્યા વગર નેહાનો હાથ પકડ્યો અને તેને દીવાલ પાસે લાવ્યો. તેણે કબાટની પાછળ રહેલી એ દીવાલ બતાવી. નેહાએ જ્યારે એ પેન્સિલના લીટા અને પપ્પાના અક્ષરો જોયા, ત્યારે તેનો અવાજ પણ રુંધાઈ ગયો.

નેહાએ દીવાલ પર હાથ ફેરવ્યો અને પપ્પાના અક્ષરો વાંચ્યા. તે પોતાના આંસુ રોકી ન શકી. તે દીવાલને અડીને જ નીચે બેસી પડી.

"સંજયભાઈ... આ આપણી પચ્ચીસ વરસની જિંદગી છે. પપ્પાએ આપણું બાળપણ આ દીવાલ પર સાચવી રાખ્યું છે. જો આ ઘર વેચાઈ જશે અને બિલ્ડર આ દીવાલ તોડી પાડશે, તો આપણું બાળપણ પણ હંમેશા માટે ભૂંસાઈ જશે." નેહાએ મોટેથી રડતા કહ્યું.

સંજયે નેહાના માથા પર હાથ મૂક્યો. તેને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થઈ ચૂક્યો હતો. તે પૈસાના મોહમાં એટલો અંધ થઈ ગયો હતો કે તેને પપ્પાની આ અમૂલ્ય વિરાસત કચરો લાગતી હતી. તેને સમજાયું કે જે પ્રેમ અને જે યાદો આ ઘરમાં વસેલી છે, તે પચાસ લાખ રૂપિયામાં પણ ક્યારેય પાછી નહીં મળે.

શારદાબેન પણ રૂમના દરવાજે આવીને ઊભા રહી ગયા હતા. તેમણે દીવાલ જોઈ અને પોતાના બંને બાળકોને એકબીજાને ભેટીને રડતા જોયા.

સંજય ઊભો થયો. તેણે પોતાના ખિસ્સામાંથી ફોન કાઢ્યો. તેણે બિલ્ડરનો નંબર લગાડ્યો.

"હેલો, મહેશભાઈ? હું સંજય બોલું છું. મારે તમને કહેવું હતું કે અમારે આ મકાન નથી વેચવું. સોદો રદ સમજો." સંજયે મક્કમ અવાજે કહ્યું.

બિલ્ડરે સામેથી કંઈક કહેવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ સંજયે કહ્યું, "ના મહેશભાઈ, આ ઘરની કિંમત કોઈ પૈસાથી ચૂકવી શકાય તેમ નથી." તેણે ફોન મૂકી દીધો.

નેહાએ આશ્ચર્યથી સંજય સામે જોયું. સંજયે નેહા પાસે આવીને તેના બંને હાથ પકડ્યા.

"નેહા, મને માફ કરી દે. હું પૈસાની ગણતરીમાં એટલો આગળ વધી ગયો હતો કે પપ્પાનો પ્રેમ ભૂલી ગયો હતો. આ ઘર ક્યારેય નહીં વેચાય. આપણે આ ઘરને વેચવાનું નથી, પણ આને ફરીથી નવું બનાવવાનું છે."

સંજયે શારદાબેન તરફ જોયું. "મમ્મી, આપણે આ ઘરનું રિનોવેશન કરાવશું. પણ આ દીવાલને કોઈ હાથ નહીં લગાડે. અહીં કાચનું ફ્રેમ લગાવી દેશું, જેથી પપ્પાની આ યાદ હંમેશા સુરક્ષિત રહે."

શારદાબેનના આંખમાંથી હર્ષના આંસુ વહી નીકળ્યા. તેમણે સંજય અને નેહા બંનેને પોતાના ભેટી લીધા.

તે પછીના બે મહિનામાં ‘આનંદ મકાન’નો નવો અવાતાર થયો. ઘરનું કલરકામ થયું, નળ અને લાઈટો બદલાયા, પણ પપ્પાના રૂમની એ દીવાલ પર સુંદર લાકડાની ફ્રેમ અને કાચ લગાવી દેવાયા. તેની ઉપર એક નાની લાઈટ પણ મૂકવામાં આવી.

હવે દર દિવાળીએ અને પૂનમે સંજય પોતાના પરિવાર સાથે અને નેહા પોતાના પરિવાર સાથે આ જ ઘરે ભેગા થાય છે. સાંજના સમયે બધા આંગણાના પારસ પીપળા નીચે બેસે છે અને બાળકો એ કાચની પાછળ રહેલી પેન્સિલની લીટીઓ જોઈને પોતાના દાદાની વાતો સાંભળે છે. ઘરનો ખૂણે ખૂણો ફરીથી હાસ્ય અને પ્રેમથી ગુંજી ઊઠ્યો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.