પિતાના અવસાન પછી જૂના માળિયામાંથી નીકળેલી લોખંડની પેટી ખોલીને જોયું તો...

પિતા ગુણવંતના અણધાર્યા અવસાન પછી પંદર વર્ષથી મોટા શહેરમાં સ્થાયી થયેલો ચિરાગ પોતાના જૂના પૈતૃક ઘરે પાછો ફર્યો હતો. બારમાની વિધિ પતી ગઈ હતી અને ઘરમાં સાવ ભેંકાર એકલતા છવાયેલી હતી. ચિરાગ પોતાની પત્ની શ્રદ્ધા સાથે મળીને આ જૂનું મકાન વેચી દેવા માટે સામાન પેક કરી રહ્યો હતો.

ચિરાગના મનમાં પિતા ગુણવંત પ્રત્યે બાળપણથી જ એક ઊંડી કડવાશ અને અંતર ભરાયેલું હતું. તેના મનમાં પિતાની છબી એક અત્યંત કઠોર, શિસ્તપ્રિય, મૌન અને લાગણીહીન માણસ જેવી હતી. ગુણવંતે ક્યારેય પોતાના દીકરાને પ્રેમથી છાતીએ નહોતો લગાડ્યો કે ક્યારેય તેની સિદ્ધિઓ પર ખુશીથી હસીને શાબાશી નહોતી આપી.

ચિરાગ જ્યારે દસમા ધોરણમાં પ્રથમ નંબરે પાસ થયો હતો, ત્યારે પિતાએ માત્ર પરિણામ જોઈને ટેબલ પર મૂકી દેતું હતું અને એક પણ શબ્દ નહોતા બોલ્યા. જ્યારે તે એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાં ભણવા માટે પહેલી વાર ઘર છોડીને જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે પણ પિતા સ્ટેશને વળાવવા નહોતા આવ્યા. ચિરાગ હંમેશાં માનતો રહ્યો કે પિતા તેને ધિક્કારતા હતા.

પત્ની શ્રદ્ધા ઘણીવાર ચિરાગને સમજાવતી કે વડીલોના મનમાં પ્રેમ હોય પણ તેઓ વ્યક્ત ન કરી શકતા હોય. પરંતુ ચિરાગના દિલમાં બાળપણના ઉપેક્ષાના ઘાવ એટલા ઊંડા હતા કે તે પિતાને માફ કરવા તૈયાર નહોતો. તે શક્ય તેટલી વહેલી તકે આ ઘર વેચીને કાયમ માટે આ યાદોમાંથી મુક્ત થવા માંગતો હતો.

બપોરે જ્યારે ચિરાગ ધાબા પર આવેલા લાકડાના અંધારા માળિયાની સફાઈ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે ખૂણામાંથી લોખંડની એક અત્યંત જૂની અને વજનદાર પતરાની પેટી મળી આવી. એ પેટી પર મોટો કાટ લાગેલો હતો પણ તેના પર પિત્તળનું નાનું તાળું અકબંધ હતું. ચિરાગે હથોડીથી એ તાળું તોડ્યું.

પેટીનું ઢાંકણું ખોલતાં જ અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને ચિરાગની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. અંદર કોઈ સોનું કે પૈસા નહોતા પણ સેંકડો લાલ અને પીળા રંગના પોસ્ટકાર્ડ તેમજ ઇનલેન્ડ લેટર્સના મોટા મોટા થોથાં વ્યવસ્થિત ગોઠવેલાં હતાં. દરેક કવર પર સરકારી ટપાલની ટિકિટો ચોંટાડેલી હતી.

ચિરાગે ધ્રૂજતા હાથે સૌથી ઉપરનું એક કવર હાથમાં લીધું. કવર પર મોટા અને સુંદર અક્ષરોમાં લખેલું હતું કે મારા કાળજાના કટકા સમાન વહાલા દીકરા ચિરાગ માટે. આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે તેના પર કોઈ પોસ્ટ ઓફિસનો સિક્કો નહોતો એટલે કે આ પત્રો લખાયા હતા પણ ક્યારેય પોસ્ટ કરવામાં આવ્યા નહોતા.

ચિરાગે ઉત્સુકતા અને આશ્ચર્યથી પહેલો પત્ર ખોલ્યો. એ પત્ર પચીસ વર્ષ જૂનો હતો જ્યારે ચિરાગ માત્ર સાત વર્ષનો હતો અને તેની માતા નિર્મલાનું અચાનક અવસાન થયું હતું. પત્ર વાંચતાં જ ચિરાગના કાનમાં પિતાનો ધ્રૂજતો અવાજ ગૂંજવા લાગ્યો.

પત્રમાં પિતાએ લખ્યું હતું કે મારા વહાલા દીકરા ચિરાગ, આજે તારી મા આપણને છોડીને ચાલી ગઈ અને તું આખી રાત તેના ખોળા માટે રડતો રહ્યો. હું તને છાતીએ લગાવીને પોક મૂકીને રડવા માંગતો હતો પણ હું પથ્થર બનીને ઊભો રહ્યો. જો તારો બાપ પણ રડી પડત તો આ ઘરમાં તને કોણ સંભાળત.

પિતાએ આગળ લખ્યું હતું કે મા વગરના દીકરાને દુનિયા સાવ કચડી નાખે છે એટલે મારે તારી સામે કઠોર બનવું પડ્યું જેથી તું મુશ્કેલીઓ સામે લડતાં શીખે. મારી આંખોના આંસુ મેં અંદર પી લીધા જેથી તારામાં હિંમત જાગે. આ પત્ર તને એટલા માટે નથી મોકલતો કારણ કે મારો પ્રેમ તને ક્યાંય નબળો ન બનાવી દે.

આ શબ્દો વાંચતાં જ ચિરાગના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને આંખમાંથી પહેલું આંસુ ટપકીને કાગળ પર પડ્યું. ચિરાગે બીજો પત્ર ખોલ્યો જે તેના દસમા ધોરણના પરિણામના દિવસનો હતો. એ પત્રમાં પિતાએ પોતાના હૃદયનો સાચો ઉમળકો ઠાલવ્યો હતો.

પિતાએ લખ્યું હતું કે બેટા, આજે તેં આખા બોર્ડમાં પહેલો નંબર મેળવ્યો એ જાણીને મારું હૃદય ગર્વથી છલકાઈ ગયું હતું. હું તને તે દિવસે ભેટી ન શક્યો કારણ કે હું નહોતો ઈચ્છતો કે તારા મનમાં અહંકાર આવી જાય. પણ તે રાત્રે જ્યારે તું સૂઈ ગયો હતો, ત્યારે મેં તારા કપાળ પર ચૂમી લઈને કલાકો સુધી તારા માથા પર હાથ ફેરવ્યો હતો.

પિતાએ આગળ લખ્યું હતું કે તેં જ્યારે મીઠાઈ માંગી ત્યારે મેં પૈસા ન હોવાનું બહાનું કાઢ્યું હતું. પણ વાસ્તવમાં મેં મારી આખી મહિનાની કમાણી તારી આગળની કોલેજની પ્રવેશ ફી માટે બચાવી રાખી હતી. તારો બાપ તારી સિદ્ધિ પર દુનિયામાં સૌથી વધુ ખુશ હતો મારા દીકરા.

ચિરાગના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો અને તેણે એક પછી એક પત્રો ઉખેડવા માંડ્યા. કુલ ત્રણસોથી વધુ પત્રો હતા જે છેલ્લા પચીસ વર્ષના દરેક મહત્વના દિવસે પિતાએ પોતાના હાથે લખ્યા હતા. દરેક પત્રમાં પિતાના મૌન પાછળનું અસીમ વાત્સલ્ય અને દર્દ છલકાતું હતું.

એક પત્ર એ દિવસનો હતો જ્યારે ચિરાગ પહેલી વાર એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાં ભણવા માટે હોસ્ટેલ ગયો હતો. પિતાએ લખ્યું હતું કે બેટા, તું માનતો રહ્યો કે હું તને સ્ટેશને વળાવવા ન આવ્યો. પણ વાસ્તવમાં હું સ્ટેશનના છેલ્લા થાંભલા પાછળ છુપાઈને ઊભો હતો અને તારી ટ્રેન ઉપડી ત્યાં સુધી રડતો રહ્યો હતો.

પિતાએ જણાવ્યું કે તારા ગયા પછી આ મોટું ઘર સાવ ખાવા ધાતું હતું. હું તારા ખાલી પલંગ પાસે બેસીને આખી રાત તારા બાળપણના કપડાં સૂંઘતો રહેતો હતો. પણ જો હું સ્ટેશને આવ્યો હોત તો મારી આંખોના આંસુ જોઈને તું ક્યારેય આગળ ભણવા ન જઈ શક્યો હોત.

આગળના પત્રોમાં એક એવો ભયાનક ઘટસ્ફોટ હતો જે વાંચીને ચિરાગના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. જ્યારે ચિરાગ કોલેજના ત્રીજા વર્ષમાં હતો ત્યારે તેને વિદેશમાં ઇન્ટર્નશિપ માટે એકાએક પાંચ લાખ રૂપિયાની જરૂર પડી હતી. ત્યારે એક અનામી સંસ્થાએ ચિરાગને સ્કોલરશિપ આપી હતી.

પત્રમાં પિતાએ લખ્યું હતું કે બેટા, એ કોઈ સરકારી ટ્રસ્ટ નહોતું પણ તારા શિક્ષણ માટે મેં મારી પૂર્વજોની સોનાની વીંટીઓ અને આપણી છેલ્લી જમીન ગિરવે મૂકી દીધી હતી. મેં રાતની શિફ્ટમાં કારખાનામાં ચોકીદાર તરીકે નોકરી શરૂ કરી હતી જેથી તને કોઈ વાતની કમી ન પડે.

પિતાએ લખ્યું હતું કે હું તને સત્ય નહોતો કહી શકતો કારણ કે હું નહોતો ઈચ્છતો કે તારા મન પર દેવાનો બોજ રહે. તું માત્ર ભણીને મોટો માણસ બને એ જ મારું એકમાત્ર સપનું હતું. તારા આ બાપની પીઠ પર ગમે તેટલા ઘાવ પડે પણ મારા દીકરાનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ રહેવું જોઈએ.

ચિરાગ જમીન પર ફસડાઈ પડ્યો અને તેણે બંને હાથથી માથું પકડીને પોક મૂકીને રડવાનું શરૂ કર્યું. તેનું હૃદય પસ્તાવાની ભયાનક આગમાં બળવા લાગ્યું. જે પિતાને તે સ્વાર્થી અને લાગણીહીન માનતો રહ્યો, તેણે પોતાના હાડકાં ગાળીને તેને આ મુકામે પહોંચાડ્યો હતો.

પત્ની શ્રદ્ધા પણ દોડી આવી અને તેણે ચિરાગના હાથમાંથી પત્રો લઈને વાંચ્યા. શ્રદ્ધાની આંખોમાંથી પણ અવિરત આંસુ વહી નીકળ્યા. તેણે કહ્યું કે ચિરાગ, તમારા પિતા કોઈ સામાન્ય માણસ નહોતા પણ સાક્ષાત ભગવાન હતા જેમણે પોતાના પ્રેમને ક્યારેય જાહેર ન થવા દીધો.

પેટીના સૌથી તળિયેથી છેલ્લો પત્ર મળ્યો જે પિતાએ પોતાના મૃત્યુના બરાબર ત્રણ દિવસ પહેલાં લખ્યો હતો. એ પત્રમાં અક્ષરો ખૂબ ધ્રૂજતા હતા અને કાગળ પર સુકાઈ ગયેલા આંસુના ડાઘ સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

પિતાએ લખ્યું હતું કે મારા વહાલા ચિરાગ, મારું શરીર હવે સાથ નથી આપી રહ્યું અને મને લાગે છે કે મારો અંતિમ સમય નજીક છે. હું સારી રીતે જાણું છું કે તારા હૃદયમાં મારા માટે માત્ર નફરત અને કડવાશ ભરેલી છે. મેં તને ક્યારેય પિતાનો પ્રેમ ન આપ્યો એવો તને વસવસો છે.

પિતાએ આગળ લખ્યું હતું કે બેટા, મેં આ પત્રો ક્યારેય પોસ્ટ ન કર્યા કારણ કે હું હંમેશાં ડરતો રહ્યો કે મારો પ્રેમ તને નબળો પાડી દેશે. પણ મારા ગયા પછી તું આ પેટી ખોલજે અને જાણી લેજે કે આ દુનિયામાં તારા બાપ કરતાં વધુ પ્રેમ તને કોઈએ નથી કર્યો. તું હંમેશાં સુખી રહેજે અને તારા સંસારમાં પ્રેમ જાળવી રાખજે.

ચિરાગે એ તમામ પત્રોને પોતાની છાતીએ ચાંપી લીધા અને આખા ઘરમાં પાગલની જેમ માથું પછાડતો રહ્યો. તે જોરજોરથી બૂમો પાડીને કહેવા લાગ્યો કે પિતાજી મને માફ કરી દો, હું તમારા પ્રેમને ઓળખી ન શક્યો. મને એકવાર પાછા આવીને ગળે લગાવી લો.

પરંતુ પિતા હવે આ સંસારમાં નહોતા અને માત્ર તેમના પવિત્ર અક્ષરો જ બાકી રહ્યા હતા. ચિરાગ પોતાના ઘૂંટણિયે બેસીને કલાકો સુધી એ કાગળોને ચૂમતો રહ્યો. પિતાના ત્યાગની મહાનતા આગળ પોતાનો આખો અહંકાર ક્ષણવારમાં ઓગળી ગયો હતો.

બરાબર એ જ સમયે શેરીમાંથી પસાર થતા ગામના જૂના નિવૃત્ત ટપાલી વિનોદ ઘરનો દરવાજો ખુલ્લો જોઈને અંદર આવ્યા. ટેબલ પર પેલા સેંકડો પત્રો અને ટિકિટો જોઈને વિનોદની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ. વિનોદે ચિરાગના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

વિનોદે જણાવ્યું કે તારા પિતા ગુણવંત દર મહિને પોસ્ટ ઓફિસે આવીને નવા કવર અને ટિકિટો ખરીદતા હતા. તેઓ કલાકો સુધી પોસ્ટ બોક્સ સામે ઊભા રહીને રડતા હતા અને પત્ર અંદર નાખતાં અચકાતા હતા. ગુણવંત કહેતા હતા કે મારો દીકરો જ્યાં સુધી પોતાના પગ પર મજબૂત ન થાય ત્યાં સુધી આ પ્રેમ તેને નબળો ન પાડી દે.

વિનોદની આ વાતે ચિરાગના દિલના છેલ્લા સંશયને પણ કાયમ માટે દૂર કરી દીધો. ચિરાગે સાંજે પોતાના બંને સંતાનોને પોતાની પાસે બેસાડ્યા અને દાદાજીના એ પવિત્ર પત્રો બતાવ્યા. તેણે બાળકોને શીખવ્યું કે સાચો પ્રેમ ક્યારેય દેખાડો નથી કરતો પણ છાનોમાનો આશીર્વાદ બનીને વરસતો રહે છે.

ચિરાગે તે જ ક્ષણે મકાન વેચવાનો વિચાર કાયમ માટે માંડી વાળ્યો. તેણે નક્કી કર્યું કે તે હવે ક્યારેય આ પૈતૃક ઘર છોડીને નહીં જાય અને પોતાના વતનમાં રહીને પિતાના સંસ્કારોને જીવંત રાખશે.

સાંજે ચિરાગે ઘરના મુખ્ય દીવાનખંડમાં પિતા ગુણવંતની એક મોટી તસવીર પધરાવી. તસવીર પર તાજા ગુલાબનો મોટો હાર ચડાવવામાં આવ્યો અને ઘીનો અખંડ દીવો પ્રગટાવવામાં આવ્યો. ચિરાગે પત્ની સાથે મળીને પિતાની તસવીર સામે સાષ્ટાંગ પ્રણામ કર્યા.

તેણે એ તમામ ત્રણસો પત્રોને સુંદર કાચની ફ્રેમમાં મઢાવીને દીવાલ પર સજાવ્યા જેથી આવનારી પેઢીઓ જાણી શકે કે પિતાનો સાચો પ્રેમ કેવો હોય છે. ચિરાગના ચહેરા પરથી વર્ષો જૂની કડવાશ સાવ ભૂંસાઈ ગઈ હતી અને આંખોમાં અસીમ ભક્તિ છવાઈ ગઈ હતી.

પિતાનો પ્રેમ ઘણીવાર નાળિયેર જેવો હોય છે જે બહારથી કઠોર અને રુક્ષ દેખાય છે પણ અંદરથી અમૃત જેવો મીઠો અને પવિત્ર હોય છે. પિતા ક્યારેય પ્રેમનો દેખાડો નથી કરતા પણ સંતાનના ભવિષ્ય માટે પોતાનું આખું જીવન શાંતિથી હોમી દે છે. ગુણવંતના એ અણમોકલાયેલા પત્રોએ સાબિત કરી દીધું કે મૌન પણ શબ્દો કરતાં વધુ ઊંડો પ્રેમ વ્યક્ત કરી શકે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.