પિતાના અવસાન પછી બે ભાઈઓ જમીન માટે સામસામે આવી ગયા, પછી જૂના મિત્રે આવીને કહ્યું કે...

એક શાંત ગામમાં વિનોદભાઈનું જૂનું બે માળનું મકાન આવેલું હતું. વિનોદભાઈનું અવસાન થયાને છ મહિના વીતી ગયા હતા. તેમના બે દીકરા હતા, રમેશ અને મહેશ. રમેશ મોટો દીકરો હતો, જે ગામમાં રહીને ખેતીકામ અને વિનોદભાઈના નાના કરિયાણાના વેપારને સંભાળતો હતો. રમેશનો પરિવાર ગામના એ જ જૂના ઘરમાં રહેતો હતો અને તેની પત્ની સવિતા આખા ઘરનું ધ્યાન રાખતી હતી.

નાનો દીકરો મહેશ ભણીગણીને દુબઈ જતો રહ્યો હતો. તે ત્યાં એક મોટી કંપનીમાં એન્જિનિયર તરીકે નોકરી કરતો હતો. મહેશ છેલ્લા દસ વર્ષથી વિદેશમાં જ સ્થાયી થયો હતો અને દર વર્ષે દિવાળી પર બે-ત્રણ અઠવાડિયા માટે ગામડે આવતો હતો. વિનોદભાઈ જીવતા હતા ત્યારે બંને ભાઈઓ વચ્ચે બહુ સારું બનતું હતું. પણ વિનોદભાઈના ગયા પછી ઘરમાં એક અજાણી શાંતિ અને ખટરાસ ઘૂસી ગઈ હતી.

મુખ્ય વિવાદ ગામની વચ્ચે આવેલી પંદર વીઘા જમીન અને જૂના મકાનનો હતો. રમેશનું માનવું હતું કે તેણે માતા-પિતાની આખી જિંદગી સેવા કરી છે. જ્યારે પિતા બીમાર પડતા ત્યારે રાત-દિવસ જાગીને તેમની સંભાળ રમેશે જ રાખી હતી. તેથી આ જમીન પર તેનો વધારે હક બને છે. રમેશ અવારનવાર સવિતાને કહેતો કે મહેશ તો વિદેશમાં જઈને આરામથી રહે છે.

બીજી તરફ મહેશનું એવું કહેવું હતું કે તેણે દર મહિને મોટી રકમ ઘરે મોકલી છે. વિનોદભાઈની સારવારનો ખર્ચ, ઘરનું સમારકામ અને ખેતરના દેવાની ચૂકવણી માટે તેણે વિદેશથી લાખો રૂપિયા મોકલ્યા હતા. મહેશ જ્યારે પણ ગામડે આવતો ત્યારે રમેશને કહેતો કે પૈસા મોકલીને તેણે પણ પોતાની ફરજ પૂરી કરી છે. તેથી પિતાજીની મિલકતમાં તેનો અડધોઅડધ હક બને છે.

દિવસે દિવસે આ કડવાશ વધતી ગઈ. વાત એટલી વધી ગઈ કે બંને ભાઈઓએ ગામના સરપંચ અને પાંચ-સાત વડીલોને ભેગા કરીને મિલકતની વહેંચણી કરવાનું નક્કી કર્યું. એક રવિવારે સવારે રમેશના ઘરના આંગણામાં ગામના વડીલો ભેગા થયા. વાતાવરણ બહુ ભારે હતું. રમેશ અને મહેશ સામસામે બેઠા હતા પણ એકબીજા સામે જોતા નહોતા.

સરપંચે વાત શરૂ કરી, "રમેશ અને મહેશ, વિનોદભાઈ આખા ગામમાં ઈજ્જતદાર માણસ હતા. તેમના ગયા પછી તમે બંને આ રીતે જમીન માટે ઝઘડો કરો તે શોભતું નથી. આપણે આજે જ શાંતિથી આ વાતનો ઉકેલ લાવવો છે."

રમેશ તરત ઊભો થયો અને બોલ્યો, "સરપંચસાહેબ, પપ્પા જ્યારે પથારીવશ હતા ત્યારે મેં અને મારી પત્નીએ રાત-દિવસ તેમની સેવા કરી છે. હોસ્પિટલના ધક્કા મેં ખાધા છે. મહેશ તો વર્ષમાં એકવાર આવીને પાછો જતો રહેતો હતો. સેવા મેં કરી છે એટલે જમીનનો મોટો ભાગ મને મળવો જોઈએ."

મહેશે પોતાની જગ્યા પરથી જ સામે જવાબ આપ્યો, "મોટાભાઈ, તમે સેવા કરી પણ એ સારવાર માટે પૈસા કોણે મોકલ્યા? પપ્પાની દવાનો દર મહિનાનો મોટો ખર્ચ હું દુબઈથી મોકલતો હતો. મેં મારી કમાણીમાંથી લાખો રૂપિયા આ ઘરમાં વાપર્યા છે. તો પછી મને મારો અડધો હક કેમ ન મળે?"

બંને ભાઈઓ વચ્ચે તુ-તુ મૈં-મૈં શરૂ થઈ ગઈ. આંગણામાં બેઠેલા વડીલો પણ ચિંતામાં મુકાઈ ગયા. રમેશ પોતાની વાત પર અડગ હતો અને મહેશ પોતાના હક માટે લડી રહ્યો હતો. વાતાવરણમાં ગુસ્સો વધી રહ્યો હતો અને એવું લાગતું હતું કે આજે સંબંધો કાયમ માટે તૂટી જશે.

બરાબર એ જ સમયે આંગણામાં એક વૃદ્ધ વ્યક્તિએ પ્રવેશ કર્યો. એ વિનોદભાઈના બાળપણના અને સૌથી નજીકના મિત્ર શાંતિભાઈ હતા. શાંતિભાઈના હાથમાં એક જૂની કાપડની થેલી હતી. તેમને જોઈને સરપંચ સહિત બધા વડીલો ઊભા થઈ ગયા. શાંતિભાઈ ધીમા પગલે ચાલતા વચ્ચે આવ્યા અને એક ખુરશી પર બેઠા.

શાંતિભાઈએ રમેશ અને મહેશ સામે જોયું. તેમની આંખોમાં દુઃખ હતું. તેમણે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને બોલ્યા, "હું અહીં તમારી જમીનની વહેંચણી જોવા નથી આવ્યો. પણ વિનોદની એક છેલ્લી ઈચ્છા પૂરી કરવા આવ્યો છું. વિનોદે તેના મૃત્યુના એક મહિના પહેલા મને આ થેલી સોંપી હતી."

આંગણામાં રહેલા તમામ લોકો એકદમ શાંત થઈ ગયા. રમેશ અને મહેશ પણ બોલવાનું બંધ કરીને શાંતિભાઈ સામે જોવા લાગ્યા. શાંતિભાઈએ થેલીમાંથી એક જૂનો કાગળ કાઢ્યો.

શાંતિભાઈએ કાગળ ખોલતા કહ્યું, "વિનોદ બહુ સમજદાર માણસ હતો. તેને ખબર હતી કે તેના ગયા પછી તમે બંને જમીન માટે આમ જ ઝઘડશો. વિનોદે તેના જીવતકાળ દરમિયાન જ આ પંદર વીઘા જમીન અને ઘરના બે સરખા ભાગ કરી દીધા હતા. તેણે સરકારી કાગળો પણ તૈયાર કરાવી લીધા હતા, જેમાં તમારા બંનેના નામે અડધી અડધી જમીન પહેલાથી જ ટ્રાન્સફર થઈ ગઈ છે."

રમેશ અને મહેશ આ સાંભળીને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. મહેશે પૂછ્યું, "શાંતિબચુકાકા, જો પપ્પાએ કાગળો પહેલાથી જ બનાવી લીધા હતા, તો તેમણે અમને આ વાત કેમ ન કહી? અને આ કાગળો અત્યાર સુધી કેમ છુપાવી રાખ્યા?"

શાંતિભાઈની આંખો ભીની થઈ ગઈ. તેમણે કાગળ બાજુ પર મૂક્યો અને કહ્યું, "વિનોદે આ કાગળો મારી પાસે જમા કરાવતા મને એક વચન આપ્યું હતું. તેણે કહ્યું હતું કે શાંતિ, જ્યારે હું મરી જાવ અને મારા બંને દીકરા જમીન માટે ઝઘડવા લાગે, ત્યારે તારે આ કાગળો બતાવવાના. વિનોદ જોવા માગતો હતો કે તેના દીકરાઓ માટે પિતાની જમીનની કિંમત વધારે છે કે પોતાના ભાઈના પ્રેમની."

શાંતિભાઈ આગળ બોલ્યા, "વિનોદે મને કહ્યું હતું કે જો મારા દીકરાઓ જમીન વહેંચતી વખતે એકબીજાનો પ્રેમ અને ત્યાગ યાદ રાખશે, તો મને સ્વર્ગમાં શાંતિ મળશે. પણ જો તેઓ જમીનના ટુકડા માટે એકબીજા સાથે લડશે, તો સમજી લેજે કે મેં તેમને ઉછેરવામાં ક્યાંક ભૂલ કરી છે. આજે વિનોદ હોત તો તેને બહુ દુઃખ થયું હોત."

આ સાંભળીને રમેશના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેને યાદ આવ્યું કે નાનો ભાઈ મહેશ જ્યારે નાનો હતો ત્યારે તેને કેટલો પ્રેમ કરતો હતો. પિતાની સારવાર વખતે મહેશે વગર વિચાર્યે પોતાના બધા બચાવેલા પૈસા મોકલી આપ્યા હતા. રમેશને પોતાની સ્વાર્થી વૃત્તિ પર ભારે પશ્ચાતાપ થયો.

બીજી તરફ મહેશ પણ સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો. તેને યાદ આવ્યું કે મોટાભાઈ રમેશે વિદેશમાં બેઠેલા ભાઈની ચિંતા કર્યા વગર રાત-દિવસ પિતાની એકલા હાથે સેવા કરી હતી. હોસ્પિટલના વોર્ડમાં જાગીને રમેશે જે તકલીફો ભોગવી હતી, તેની સામે પોતાના મોકલેલા પૈસા સાવ તુચ્છ હતા.

રમેશ પોતાની ખુરશી પરથી ઊભો થયો અને ધીમા પગલે મહેશ તરફ ગયો. રમેશની આંખમાંથી સતત અશ્રુ વહી રહ્યા હતા. તેણે મહેશના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને ગળાંમાં અટકેલા અવાજે કહ્યું, "મહેશ, મને માફ કરી દે. હું જમીનના ટુકડા માટે આટલો આંધળો થઈ ગયો કે મને મારા નાના ભાઈનો પ્રેમ ના દેખાયો. તું જે પૈસા મોકલતો હતો તેનાથી જ પપ્પાની સારવાર થઈ શકી હતી."

મહેશ પણ પોતાના આંસુ રોકી ન શક્યો. તે ઊભો થયો અને રમેશને સજ્જડ ભેટી પડ્યો. મહેશે રડતા રડતાં કહ્યું, "ના મોટાભાઈ, ભૂલ મારી હતી. હું વિદેશમાં બેસીને પૈસાનો ઘમંડ કરતો હતો. તમે પપ્પાની જે સેવા કરી છે તેની કોઈ કિંમત ન થઈ શકે. મને જમીન નથી જોઈતી મોટાભાઈ, મને બસ મારો પરિવાર પાછો જોઈએ છે."

આંગણામાં બેઠેલા તમામ વડીલો અને સરપંચની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ. શાંતિભાઈના ચહેરા પર એક સંતોષભરી મુસ્કાન આવી ગઈ. તેમણે કાગળો રમેશ અને મહેશના હાથમાં સોંપ્યા. બંને ભાઈઓએ એકબીજાનો હાથ પકડી રાખ્યો હતો અને પિતાના ફોટા સામે જોઈને હાથ જોડ્યા.

ઘણીવાર આપણે મિલકત, પૈસા અને જમીનના ટુકડાઓ માટે આપણા પોતાના લોહીના સંબંધોને ભૂલી જઈએ છીએ. આપણે એ ભૂલી જઈએ છીએ કે પૈસા કાલે આવશે અને પરમદિવસે જશે, પણ પરિવાર અને ભાઈનો પ્રેમ એકવાર તૂટી જાય પછી ક્યારેય પાછો નથી મળતો.

માતા-પિતા પોતાના બાળકો માટે આખી જિંદગી કમાય છે, પણ તેમની ખરી કમાણી એ હોય છે કે તેમના ગયા પછી પણ બાળકો સંપથી રહે. સંબંધોમાં ત્યાગ અને સમજણ જ સૌથી મોટી સંપત્તિ છે.

જો ઘરમાં પ્રેમ અને વિશ્વાસ હોય તો નાનું ઝૂંપડું પણ સ્વર્ગ બની જાય છે. પણ જો મનમાં સ્વાર્થ હોય તો મોટા મહેલમાં પણ કંકાસ જ રહે છે. પિતાનો સાચો વારસો જમીન કે મકાન નથી, પણ તેમણે આપેલા સંસ્કાર અને ભાઈચારો છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.