સાસુએ વહુને નોકરી છોડવા મજબૂર કરી, વહુ આખો દિવસ બહાર શું કરતી હતી એની ખબર પડી ત્યારે સાસુ...

મંગળવારની સવારથી જ ઘરમાં વાતાવરણ થોડું ભારે હતું. રસોડામાં વાસણનો અવાજ થોડો વધારે આવી રહ્યો હતો. મંજુલાબેને ચાઇનો કપ ટેબલ પર મૂકતાં જ પોતાની વહુ પૂજા તરફ જોયું. પૂજા તૈયાર થઈને પોતાનો લેપટોપ બેગમાં મૂકી રહી હતી. તેને 9 વાગે ઓફિસે પહોંચવાનું હતું.

"પૂજા, તને કેટલી વાર કહેવું કે સવારે ઘરકામ પતાવીને પછી જ બહાર નીકળાય?" મંજુલાબેને અવાજમાં થોડી કડવાશ ભેળવીને કહ્યું. "અમારા જમાનામાં ઘરની વહુઓ આખો દિવસ ઘરના માણસોની સેવા કરતી. તારે તો સવાર પડે ને ઓફિસ ભાગવું હોય છે."

પૂજાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને ઘડિયાળ તરફ જોયું. તેણે ખૂબ જ શાંતિથી જવાબ આપ્યો, "મમ્મીજી, મેં સવારની રસોઈ બનાવી દીધી છે. પપ્પાજીની દવાઓ પણ ટેબલ પર મૂકી દીધી છે. કપડાં મશીનમાં ધોવાઈ ગયા છે. મારું કામ પતી ગયું છે એટલે હું નીકળું છું."

"કામ પતી ગયું છે?" મંજુલાબેન થોડા મોટેથી બોલ્યા. "ઘરનું કામ ક્યારેય પતતું નથી. આખો દિવસ ઘરમાં કેટલીય જવાબદારીઓ હોય છે. તારા આ નોકરીના ચસકાના કારણે તું ઘર પર ધ્યાન નથી આપી શકતી."

તે જ સમયે નીરવ રસોડામાં આવ્યો. તેણે પોતાની મા અને પત્ની વચ્ચેની આ બોલાચાલી સાંભળી. પણ દર વખતની જેમ આ વખતે પણ તે કંઈ બોલ્યો નહીં. તેણે પાણીનો ગ્લાસ લીધો અને ચુપચાપ ત્યાંથી સરકી ગયો. પૂજાની નજર નીરવ પર પડી, પણ નીરવનું આ મૌન તેને દર વખતે અંદરથી તોડી નાખતું હતું.

પૂજા એક ખાનગી કંપનીમાં એકાઉન્ટ્સ અને ફાઇનાન્સ વિભાગમાં સિનિયર મેનેજર તરીકે કામ કરતી હતી. તે કમાતી હતી એટલું જ નહીં, પણ પોતાની બુદ્ધિથી ઘણી મોટી જવાબદારીઓ સંભાળતી હતી. પરંતુ ઘરમાં પ્રવેશતા જ તેની ઓળખ માત્ર એક 'અભિમાની વહુ' તરીકે થઈ જતી હતી.

બપોરે જમતી વખતે પણ મંજુલાબેને પોતાના પતિ રમેશભાઈ આગળ વાત છેડી. "જુઓ રમેશ, આપણા ઘરમાં ક્યારેય વહુઓ નોકરી કરવા બહાર નથી ગઈ. આપણે તો પોતાનો કાપડનો મોટો બિઝનેસ છે. ઘરના માણસો કમાય છે તો પછી વહુને નોકરી કરવાની શું જરૂર છે? લોકો શું કહેશે કે ઘરમાં પૈસાની તંગી છે એટલે વહુ કમાવા જાય છે?"

રમેશભાઈએ થાળીમાં હાથ ધોતાં ધોતાં કહ્યું, "મંજુલા, આજકાલનો જમાનો બદલાયો છે. પૂજા ભણેલી ગણેલી છોકરી છે. તેને પોતાનું કામ કરવું ગમે છે તો કરવા દે ને."

"ના, મારું મન આ વાત સ્વીકારવા તૈયાર નથી," મંજુલાબેને મક્કમતાથી કહ્યું. "સાંજે નીરવ ઘરે આવે એટલે હું એની સાથે ચોખ્ખી વાત કરીશ. વહુનું પહેલું કામ પોતાનું ઘર અને પરિવાર સાચવવાનું છે, બહાર જઈને પૈસા કમાવાનું નહીં."

સાંજે જ્યારે નીરવ ઘરે આવ્યો ત્યારે ઘરમાં ફરી એ જ ડ્રામા શરૂ થયો. મંજુલાબેને નીરવને સામે બેસાડ્યો. "નીરવ, તું મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળ. તારે પૂજાને સમજાવવી પડશે. આ ઘરમાં હવેથી બે હોડીમાં પગ રાખીને કામ નહીં ચાલે. કાં તો એ આ ઘરની જવાબદારી સરખી રીતે સંભાળે, કાં તો એની નોકરી કરે."

નીરવ નીચું જોઈને બેસી રહ્યો. પૂજા રૂમની બહાર ઊભી રહીને આ બધું સાંભળી રહી હતી. તેને આશા હતી કે નીરવ આજે તો તેનો પક્ષ લેશે. તે નીરવને કહેશે કે પૂજા ઘર અને નોકરી બંને ખૂબ જ સરસ રીતે સંભાળે છે.

પણ નીરવ માત્ર એટલું જ બોલ્યો, "મમ્મી, તમે શાંત થાઓ. હું પૂજા સાથે વાત કરીશ."

તે રાત્રે પૂજાના રૂમમાં ખૂબ મોટો ઝઘડો થયો. પૂજાએ નીરવને પૂછ્યું, "તમે કેમ દર વખતે મૌન રહો છો? શું હું ઘરનું કામ નથી કરતી? હું સવારે 6 વાગે ઊઠું છું, આખા ઘરનું કામ કરું છું અને પછી ઓફિસે જાઉં છું. સાંજે આવીને પણ રસોડામાં જ ઊભી રહું છું. છતાં મમ્મીજીને એવું જ લાગે છે કે હું ઘર પર ધ્યાન નથી આપતી."

નીરવે કંટાળીને કહ્યું, "પૂજા, તું સમજાતી કેમ નથી? મમ્મી રોજ રોજ ઘરમાં કચકચ કરે છે એનાથી હું કંટાળી ગયો છું. તું થોડા સમય માટે નોકરી છોડી દે તો ઘરમાં શાંતિ થઈ જાય. આપણે પૈસાની ક્યાં કોઈ ખોટ છે?"

પૂજા નીરવના મુખેથી આ શબ્દો સાંભળીને સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. જે પતિ પાસેથી તેને ટેકાની આશા હતી, તેણે જ તેને નોકરી છોડી દેવાનું કહી દીધું. પૂજાની આંખમાંથી આંસુ સરી પડ્યા. તે સમજી ગઈ કે આ ઘરમાં તેની મહેનત કે તેના સ્વાભિમાનની કોઈ કિંમત નથી.

બીજા જ દિવસે પૂજાએ પોતાની ઓફિસમાં રાજીનામું આપી દીધું. એક મહિનાનો નોટિસ પીરિયડ પૂરો કરીને તે કાયમ માટે ઘરે બેસી ગઈ. મંજુલાબેન આ જોઈને ખૂબ જ ખુશ થઈ ગયા. તેમને લાગ્યું કે આખરે ઘરમાં તેમનું રાજ ચાલ્યું અને વહુ લાઈન પર આવી ગઈ.

પૂજા હવે આખો દિવસ ઘરમાં જ રહેતી હતી. મંજુલાબેન કહે તેમ બધું કામ કરતી, નવી નવી વાનગીઓ બનાવતી અને ઘરના દરેક સભ્યનું ધ્યાન રાખતી. મંજુલાબેન પોતાની સખીઓમાં ગર્વથી કહેતા, "જોયું ને, મારી વહુને મેં નોકરી છોડાવી દીધી. હવે ઘર કેવું ચમકે છે!"

પરંતુ આ ખુશી બહુ લાંબો સમય ટકી નહીં.

પૂજાએ નોકરી છોડી તેના ત્રણ મહિના પછી રમેશભાઈના કાપડના બિઝનેસમાં અચાનક મુશ્કેલીઓ આવવા લાગી. રમેશભાઈ અને નીરવ મળીને પરિવારનો કાપડનો જૂનો ધંધો સંભાળતા હતા. શહેરમાં તેમની એક મોટી દુકાન અને હોલસેલનું કામ હતું.

એક દિવસ સાંજે નીરવ ખૂબ જ ચિંતામાં ઘરે આવ્યો. તે ચહેરા પરથી જ ગભરાયેલો લાગતો હતો. તેણે ચા પણ ના પીધી અને સીધો જ પોતાના રૂમમાં જઈને બેસી ગયો. રમેશભાઈ પણ ખૂબ જ ઉદાસ થઈને ઘરે આવ્યા હતા.

મંજુલાબેને ચિંતાતુર થઈને પૂછ્યું, "શું થયું રમેશ? કેમ બંને જણા આટલા ઉદાસ છો? ધંધામાં કોઈ તકલીફ છે?"

રમેશભાઈએ નિસાસો નાખતા કહ્યું, "મંજુલા, વાત બહુ ખરાબ છે. છેલ્લા બે મહિનાથી આપણો ધંધો સાવ બેસી ગયો છે. આપણા મોટા સપ્લાયર્સે આપણને માલ આપવાનું બંધ કરી દીધું છે. અને જૂના ગ્રાહકો જે મોટો માલ ખરીદતા હતા, તેઓ હવે બીજી જગ્યાએથી માલ લેવા લાગ્યા છે."

નીરવ રૂમમાંથી બહાર આવ્યો અને બોલ્યો, "મમ્મી, આપણી દુકાનનું મહિનાનું સરવૈયું સાવ ખોરવાઈ ગયું છે. બેંકમાંથી લીધેલી લોનના હપ્તા ભરવાના પણ ફાંફા પડી રહ્યા છે. જો આવતા મહિને પણ આવું જ રહ્યું તો આપણે દુકાન બંધ કરવાનો વારો આવશે."

મંજુલાબેનના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. "આવું કેમ બની શકે? વર્ષોથી આપણો ધંધો તો ખૂબ સરસ ચાલતો હતો. અચાનક એવું તે શું થઈ ગયું?"

નીરવે કહ્યું, "મને પણ સમજાતું નથી. પહેલાં આપણી પાસે બધી મોટી ફેક્ટરીઓમાંથી બહુ સસ્તા ભાવે કાચો માલ આવી જતો હતો. તેના કારણે આપણે બજારમાં સસ્તા ભાવે માલ વેચી શકતા હતા. પણ હવે એ જ સપ્લાયર્સ આપણી પાસે બહુ ઊંચા ભાવ માગે છે. આપણે તેમની સાથે ભાવતાલ જ નથી કરી શકતા."

રમેશભાઈએ ઉમેર્યું, "અને એટલું જ નહીં, દર મહિને આપણા ટેક્સ અને એકાઉન્ટ્સમાં એવી ભૂલો નીકળે છે કે સરકારી પેનલ્ટીઓ ભરવામાં જ આપણા પૈસા વપરાઈ જાય છે. પહેલાં આ બધું કેવી રીતે સરસ રીતે મેનેજ થતું હતું એ જ સમજાતું નથી."

ઘરમાં અચાનક આર્થિક સંકટની કાળી છાયા છવાઈ ગઈ. નીરવ રાત્રે મોડે સુધી દુકાનના ચોપડા લઈને બેસતો, પણ તેને કંઈ સમજાતું ન હતું. મંજુલાબેન દરરોજ મંદિરે જઈને પ્રાર્થના કરવા લાગ્યા કે કોઈ ચમત્કાર થાય અને તેમનો ધંધો બચી જાય.

એક દિવસ નીરવ અને રમેશભાઈ દુકાનના હિસાબોની ફાઈલો લઈને હોલમાં બેઠા હતા. નીરવનું માથું ફાટી રહ્યું હતું. "પપ્પા, આપણી પાસે સુરતની એ મોટી મિલમાંથી માલ આવતો હતો. એ લોકો આપણને 20 ટકા ડિસ્કાઉન્ટ આપતા હતા. હવે એ મેનેજર કહે છે કે તેઓ આપણને કોઈ ડિસ્કાઉન્ટ નહીં આપે. જો એ ડિસ્કાઉન્ટ ના મળે તો આપણો નફો સાવ શૂન્ય થઈ જાય."

પૂજા રસોડામાંથી ચા લઈને આવી. તેણે ટેબલ પર ચાના કપ મૂક્યા. તેની નજર ટેબલ પર પડેલી ફાઈલ પર ગઈ.

પૂજાએ બહુ જ સહજતાથી કહ્યું, "નીરવ, તમે સુરતની મિલના મેનેજર સુરેશભાઈ સાથે વાત કરી?"

નીરવે આશ્ચર્યથી પૂજા સામે જોયું. "તને સુરેશભાઈનું નામ કેવી રીતે ખબર?"

પૂજા થોડી અચકાઈ. પછી તેણે શાંતિથી કહ્યું, "તમે એ મિલનું પેમેન્ટ દર મહિનાની 5મી તારીખે કરી દો છો કે નહીં? કારણ કે જો તમે 5મી તારીખ પહેલાં ઓનલાઈન ટ્રાન્સફર કરો, તો જ તેઓ કેશ ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે. તમે કદાચ આ વખતે 10મી તારીખે પેમેન્ટ કર્યું છે, એટલે એમણે ડિસ્કાઉન્ટ રદ કરી દીધું."

રમેશભાઈ અને નીરવ બંને પૂજા સામે આશ્ચર્યથી જોઈ રહ્યા.

રમેશભાઈએ પૂછ્યું, "પૂજા, તને આ બધી ક્યાંથી ખબર? તું તો ક્યારેય આપણી દુકાને આવી નથી."

પૂજાએ નીચું જોઈને કહ્યું, "પપ્પાજી, જ્યારે હું ઓફિસે જતી હતી, ત્યારે નીરવ દર અઠવાડિયે દુકાનના બધા બિલ, સપ્લાયર્સના ગણતરીના કાગળો અને એકાઉન્ટ્સની સોફ્ટ કોપી મારા લેપટોપમાં મોકલી આપતા હતા. હું રાત્રે મારી નોકરીનું કામ પતાવીને દરરોજ બે કલાક તમારા ધંધાના એકાઉન્ટ્સ જોતી હતી."

આ સાંભળીને મંજુલાબેન પણ રસોડામાંથી બહાર આવી ગયા. તે સ્તબ્ધ થઈને પૂજાની વાત સાંભળી રહ્યા હતા.

પૂજાએ આગળ બોલવાનું ચાલુ રાખ્યું, "સુરેશભાઈ મારી ઓફિસના જ એક જૂના ક્લાયન્ટના સગા થાય છે. મેં જ તેમની સાથે વાત કરીને આપણા ધંધા માટે ખાસ 20 ટકાનું કસ્ટમ ડિસ્કાઉન્ટ નક્કી કરાવ્યું હતું. દર મહિને હું પોતે તેમના એકાઉન્ટન્ટ સાથે મેઇલ પર વાત કરીને બિલ ક્લિયર કરાવતી હતી."

નીરવનું મોં ખુલ્લું રહી ગયું. "એટલે... એટલે તું આ બધું સંભાળતી હતી?"

"હા," પૂજાએ ધીમેથી કહ્યું. "એટલું જ નહીં, આપણે કયા સપ્લાયરને ક્યારે ઓર્ડર આપવો જેથી આપણો સ્ટોક ના અટકે, કયા ગ્રાહકને કેટલા દિવસની ઉધાર આપવી, અને ટેક્સમાં કેવી રીતે લીગલ બચત કરવી, એ બધું જ સેટિંગ હું રાત્રે જાગીને કરી આપતી હતી. નીરવ માત્ર ત્યાં જઈને સહી જ કરતા હતા."

રમેશભાઈની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. "તો પછી છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી આ બધું કેમ બંધ થઈ ગયું?"

પૂજાએ એક ક્ષણ માટે મંજુલાબેન સામે જોયું અને પછી નજર નમાવી લીધી. "પપ્પાજી, જ્યારે મેં નોકરી છોડી, ત્યારે મારી ઓફિસના તમામ ઈમેલ આઈડી અને કોન્ટેક્ટ્સ બંધ થઈ ગયા. સુરેશભાઈ અને બીજા મોટા સપ્લાયર્સ મારી સાથે જ પ્રોફેશનલ મેઇલ પર વાત કરતા હતા. હું ઘરે બેસી ગઈ એટલે એ લોકો સાથેનો આપણો બિઝનેસ સંપર્ક તૂટી ગયો. અને નીરવ એકલા આ બધું સંભાળી ના શક્યા."

રમેશભાઈએ નીરવ સામે જોયું. નીરવનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું હતું.

રમેશભાઈ ગુસ્સા અને આશ્ચર્યના મિશ્રિત ભાવ સાથે બોલ્યા, "નીરવ! તું આટલો મોટો ધંધો ચલાવતો હતો અને તને એ પણ ખબર નહોતી કે તારી પત્ની બેકએન્ડમાં આટલું મોટું કામ કરી રહી હતી?"

નીરવે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું, "પપ્પા, મને લાગતું હતું કે પૂજા માત્ર મને થોડી ઘણી મદદ કરે છે. મને નહોતી ખબર કે આ આખો ધંધો એની બુદ્ધિ અને એના નેટવર્ક પર જ ચાલી રહ્યો હતો."

મંજુલાબેન જાણે કોઈએ તેમને ઊંડા ઊંઘમાંથી જગાડ્યા હોય તેમ ત્યાં ઊભા હતા. તેમની છાતીમાં એક ભારે દબાણ અનુભવાયું. જે વહુને તેઓ આખો દિવસ 'ઘર પર ધ્યાન ન આપનારી' અને 'અભિમાની' ગણતા હતા, તે વહુ જ તેમના આખા પરિવારના રોજીરોટીના સાધનને અંદરથી મજબૂત બનાવી રહી હતી.

પૂજા જે નોકરી કરતી હતી, તે માત્ર પૈસા કમાવા માટે નહોતી કરતી, પણ તે જ નોકરીના પાવર અને કોન્ટેક્ટ્સના કારણે તે પરિવારના કાપડના ધંધાને બજારની હરીફાઈમાં ટકાવી રાખતી હતી. તે દર મહિને પરિવારના લાખો રૂપિયા બચાવતી હતી.

મંજુલાબેનને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે તેઓ પૂજા પર મેણાં-ટોણાં મારતા હતા. કેવી રીતે તેમણે પૂજાને નોકરી છોડવા માટે મજબૂર કરી હતી. અને પૂજાએ ક્યારેય સામો જવાબ નહોતો આપ્યો. તેણે ક્યારેય એવો ઘમંડ નહોતો દેખાડ્યો કે 'તમારો ધંધો મારા લીધે ચાલે છે.' તેણે તો બસ ચુપચાપ પોતાની ફરજ બજાવી હતી.

મંજુલાબેનની આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા. તેઓ ધીમેથી પૂજાની નજીક આવ્યા. તેમણે પૂજાના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લીધા.

"પૂજા..." મંજુલાબેનનો અવાજ કાંપતો હતો. "મને માફ કરી દે, બેટા. હું કેટલી મૂર્ખ હતી. મને લાગતું હતું કે તું બહાર જઈને માત્ર પોતાના સ્વાર્થ માટે કમાય છે. મને ક્યારેય એ સમજાણું જ નહીં કે તું તો બહાર રહીને પણ આ ઘરની અને આપણા ધંધાની ઢાલ બનીને ઊભી હતી."

પૂજાએ મંજુલાબેનની આંખોમાં અસલી પસ્તાવો જોયો. તેણે તુરંત જ મંજુલાબેનના હાથ પકડી લીધા. "મમ્મીજી, તમે આવું ના બોલો. તમે તો મારા મા છો. તમને જે યોગ્ય લાગ્યું તે તમે કહ્યું હતું."

"ના બેટા," મંજુલાબેને પૂજાના માથા પર હાથ મૂકતા કહ્યું. "મા એ નથી જે માત્ર ઘરની ચાર દિવાલો સાચવે. સાચી ગૃહિણી તો એ છે જે ઘરના પરિવારને દરેક રીતે સુરક્ષિત રાખે. તું આ ઘરની વહુ નહીં, પણ આ ઘરની ખરી લક્ષ્મી છે. મેં તારી કદર ના કરી, એ મારી બહુ મોટી ભૂલ હતી."

રમેશભાઈએ આગળ આવીને કહ્યું, "પૂજા બેટા, હવે આ ધંધાને તારી જરૂર છે. જો તું આ ઘરને અને ધંધાને નહીં સાચવે, તો આપણે સાવ બરબાદ થઈ જઈશું."

પૂજાએ સ્મિત સાથે કહ્યું, "પપ્પાજી, ચિંતા ના કરો. હું કાલે જ મારી જૂની ઓફિસમાં વાત કરું છું. તેઓ મને પાછી લેવા તૈયાર જ હતા. હું ફરીથી મારી નોકરી શરૂ કરીશ અને સાથે સાથે આપણી દુકાનનું બધું જ કામ પહેલેથી પણ વધારે સરસ રીતે સેટ કરી દઈશ."

નીરવે પૂજા પાસે આવીને કહ્યું, "પૂજા, મને માફ કરી દે. હું તારો સાથ ના આપી શક્યો. પણ હવેથી હું હંમેશા તારી સાથે ઊભો રહીશ."

બીજા જ અઠવાડિયેથી પૂજાએ ફરીથી પોતાની નોકરી શરૂ કરી. તેણે પોતાની કંપની સાથે વાટાઘાટો કરીને અઠવાડિયામાં બે દિવસ 'વર્ક ફ્રોમ હોમ'નું સેટિંગ પણ કરી લીધું. તેણે સુરતની મિલના સુરેશભાઈ સાથે ફરીથી મીટિંગ કરી અને બધા જૂના ડિસ્કાઉન્ટ્સ ચાલુ કરાવી દીધા. માત્ર બે જ મહિનામાં, રમેશભાઈની દુકાનનો ધંધો ફરીથી બમણી સ્પીડે દોડવા લાગ્યો.

હવે મંજુલાબેન બદલાઈ ગયા હતા. સવારે જ્યારે પૂજા ઓફિસે જવા નીકળતી, ત્યારે મંજુલાબેન પોતે તેના માટે નાસ્તો અને ટિફિન પેક કરીને આપતા.

એક દિવસ સાંજે જ્યારે પૂજા ઓફિસેથી ઘરે આવી, ત્યારે શેરીની કેટલીક સ્ત્રીઓ મંજુલાબેન સાથે બેઠી હતી.

એક પડોશણે પૂછ્યું, "મંજુલાબેન, તમારી વહુ તો આખો દિવસ બહાર નોકરી કરે છે, તમને ઘરમાં કંટાળો નથી આવતો? વહુ ઘરે રહે તો સાસુને શાંતિ મળે ને?"

મંજુલાબેને ખૂબ જ ગર્વથી અને હસીને જવાબ આપ્યો, "બહેન, મારી વહુ નોકરી કરે છે એટલે જ તો અમારું ઘર અને ધંધો બંને સુરક્ષિત છે. ઘર માત્ર રસોડામાં ઊભા રહેવાથી નથી ચાલતું, પરિવારનું ભવિષ્ય સાચવવાથી ચાલે છે. મારી વહુ આ ઘરનું અભિમાન છે."

દરવાજા પાસે ઊભેલી પૂજાએ સાસુના આ શબ્દો સાંભળ્યા. તેની આંખોમાં ખુશીના આંસુ આવી ગયા. આજે ઘરમાં માત્ર પૈસાની કે ધંધાની સફળતા નહોતી આવી, પણ પરસ્પર માન, સમજના અને સાચા પ્રેમનો વિજય થયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.