પિતાનું વીસ વર્ષ જૂનું સ્કૂટર ચોરાઈ ગયાનું સાંભળી દીકરો ગુસ્સે થયો પણ બીજા દિવસે કોલેજમાં જે સત્ય ખૂલ્યું તે જાણીને...

સાંજના બરાબર સાત વાગ્યાનો સુમારો હતો અને શેરીની તમામ લાઈટો એક પછી એક ચાલુ થઈ રહી હતી.

જૂના નળિયાવાળા મકાનની ઓસરીમાં પ્લાસ્ટિકની ખુરશી પર બેસીને પચીસ વર્ષનો નયન પોતાના જાડા સરકારી પુસ્તકોના પાના ફેરવી રહ્યો હતો.

તેનું ધ્યાન પુસ્તકમાં ઓછું અને શેરીના વળાંક પર વધારે હતું.

તેના વૃદ્ધ પિતા કેશવલાલ રોજ સાંજે છ વાગ્યે પોતાના વીસ વર્ષ જૂના વાદળી રંગના બજાજ સ્કૂટર પર શાકભાજી લઈને ઘરે આવી પહોંચતા હતા.

તે સ્કૂટરનો જૂનો પરિચિત અવાજ સાંભળીને જ આખા ઘરને ખબર પડી જતી કે બાપુજી બજારમાંથી પાછા આવી ગયા છે.

પરંતુ આજે સાત વાગી ગયા હોવા છતાં સ્કૂટરનો કોઈ અવાજ નહોતો આવ્યો.

બરાબર સવા સાત વાગ્યે શેરીના નાકેથી કેશવલાલ ધીમા, લથડતા અને ભારે પગલે ઓસરી તરફ આવતા દેખાયા.

તેમણે પોતાના બંને પગ ઢસડીને ચાલવું પડી રહ્યું હતું અને તેમના હાથમાં માત્ર દૂધની એક નાની કોથળી અને શાકભાજીની પ્લાસ્ટિકની થેલી હતી.

તેમનો સફેદ ખાદીનો કુરતો પરસેવાથી રેબઝેબ થઈ ગયો હતો અને તેમના ચહેરા પરથી જાણે આખું લોહી ઊડી ગયું હોય તેવો ભયંકર ફિક્કાશ છવાયેલો હતો.

નયને આંગણા તરફ જોયું જ્યાં રોજ પિતાનું સ્કૂટર પાર્ક કરેલું રહેતું હતું.

આજે આંગણું સાવ ખાલીખમ અને સૂમસામ હતું.

"બાપુજી, સ્કૂટર ક્યાં ગયું? તમે આ ધોમધખતા તડકામાં પગપાળા કેમ આવ્યા?" નયને આશ્ચર્ય અને સહેજ અકળામણ સાથે પૂછ્યું.

કેશવલાલે ઓસરીની જૂની લાકડાની પાટ પર બેસીને પોતાની લાકડી બાજુ પર મૂકી.

તેમના હાથ એટલા બધા ધ્રૂજતા હતા કે થેલીમાંથી શાકભાજી નીચે ફરસ પર ઢોળાઈ ગઈ.

તેમણે નજર નીચી કરી લીધી અને ધ્રૂજતા, તૂટક તૂટક અવાજે કહ્યું.

"બેટા નયન, હું શાકમાર્કેટમાં શાક લેવા ગયો હતો ત્યારે ભીડમાં કોઈ અજાણ્યો ચોર આપણું જૂનું વાદળી સ્કૂટર ચોરી ગયો."

"મેં આખી માર્કેટમાં દોડાદોડ કરી, બધા દુકાનવાળાઓને પૂછ્યું પણ સ્કૂટરનો ક્યાંય કોઈ પત્તો ન મળ્યો."

આ શબ્દો સાંભળતાં જ નયનના હાથમાંથી મોંઘી ચોપડી ફરસ પર ધબ્બ દઈને પડી ગઈ.

તેની આંખોમાં લોહી ધસી આવ્યું અને તેનો ગુસ્સો તમામ હદો વટાવી ગયો.

"બાપુજી, તમારી આ લાપરવાહી અને બેદરકારીની પણ કોઈ સીમા છે કે નહીં? આ ઉંમરે પણ તમને કોઈ ઘરની વસ્તુ સાચવતાં નથી આવડતી?"

"એ વીસ વર્ષ જૂનું સ્કૂટર હતું પણ એનાથી આપણું આખું ઘર ચાલતું હતું, મારું લાયબ્રેરી જવાનું અને તમારું બજારે જવાનું સરળ રહેતું હતું."

"હવે આ કાળઝાળ મોંઘવારીના જમાનામાં બીજું વાહન લાવવાના પૈસા આપણી પાસે ક્યાં છે?"

"આપણા ઘરમાં તો બે ટંકના રોટલા માંડ માંડ ભેગા થાય છે અને તમે આટલું મોટું નુકસાન કરીને મોઢું લટકાવીને આવી ગયા?"

નયનનો અવાજ એટલો આકરો અને કઠોર હતો કે રસોડામાંથી તેની માતા કૌશલ્યાબહેન પોતાના હાથ લૂછતાં દોડતાં બહાર આવી ગયાં.

કેશવલાલ એક પણ શબ્દ બોલ્યા વિના માત્ર નીચું માથું રાખીને દીકરાના કડવા શબ્દોના ઘા ચૂપચાપ સહન કરતા રહ્યા.

તેમની આંખોમાંથી આંસુનું એક ટીપું ખરીને તેમની ધોતીના થીગડા પર પડ્યું.

કૌશલ્યાબહેને નયનને ખભાથી પકડીને પાછળ ખેંચ્યો અને ધમકાવ્યો.

"નયન, તારું મગજ ઠેકાણે છે કે નહીં? આ ઉંમરે પિતા સાથે આવી રીતે વાત કરાય?"

"સ્કૂટર તો લોખંડનો ડબ્બો હતો, ચોરાઈ ગયું તો ગયું, તારા બાપુજી આ ટ્રાફિક વચ્ચે હેમખેમ ઘરે પાછા આવી ગયા એ જ આપણા પર ઈશ્વરની સૌથી મોટી કૃપા છે."

પરંતુ નયનનું મગજ શાંત થવા તૈયાર નહોતું.

તેણે પગ પછાડીને પોતાના રૂમનો દરવાજો અંદરથી ધડામ દઈને બંધ કરી દીધો.

નયન છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી દિવસ-રાત એક કરીને ગુજરાત જાહેર સેવા આયોગની ક્લાસ-વન અધિકારીની પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો.

તેણે પ્રિલિમિનરી પરીક્ષા પાસ કરી લીધી હતી અને હવે મુખ્ય પરીક્ષા નજીક આવી રહી હતી.

તે અત્યંત હોંશિયાર અને સંઘર્ષશીલ યુવાન હતો પણ આ ગરીબ ઘરમાં મોંઘી પુસ્તકો કે કોચિંગના પૈસા કાઢવા અશક્ય હતા.

શહેરની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત એકેડેમીમાં એડમિશન લેવાનો આવતીકાલે સવારે બાર વાગ્યા સુધીનો છેલ્લો દિવસ હતો.

અને તે સ્પેશિયલ બેચની ફી હતી પૂરા પચીસ હજાર રૂપિયા.

જો આવતીકાલે બપોર સુધીમાં પચીસ હજાર રૂપિયા જમા ન થાય તો નયનને એડમિશન નહોતું મળવાનું અને તેનું ત્રણ વર્ષનું અથાક પરિશ્રમ કાયમ માટે ધૂળમાં મળી જવાનું હતું.

નયને પોતાના તમામ મિત્રો અને પરિચિતો પાસે હાથ લંબાવ્યા હતા પણ ગરીબ પરિવારના દીકરાને કોઈએ એક રૂપિયો પણ ઉછીનો નહોતો આપ્યો.

આ હતાશા અને નિરાશાના ભાર નીચે તે દબાઈ રહ્યો હતો અને તેમાં પિતાનું સ્કૂટર ચોરાઈ જતાં તેનો સંયમ તૂટી ગયો હતો.

આખી રાત નયન પલંગ પર પડખાં ઘસતો રહ્યો.

બહાર ઓસરીમાં કેશવલાલ પણ આખી રાત ખાટલા પર બેસીને હાથમાં માળા ફેરવતા રહ્યા અને એક ક્ષણ માટે પણ સૂઈ ન શક્યા.

બીજા દિવસે સવારે દસ વાગ્યે નયન ભારે પગલે, નીચી નજરે અને ભાંગેલા હૈયે શહેરની તે મોટી એકેડેમીની ભવ્ય ઓફિસે પહોંચ્યો.

તેના ખિસ્સામાં માત્ર પચાસ રૂપિયા હતા.

તે માત્ર ત્યાંના સંચાલકને હાથ જોડીને એટલી જ આજીજી કરવા આવ્યો હતો કે તેને ફી ભરવા માટે એક મહિનાની વધુ મુદત આપવામાં આવે.

નયન ધ્રૂજતા પગલે મુખ્ય કેશિયરની કેબિનમાં પ્રવેશ્યો.

"સાહેબ, મારું નામ નયન કેશવલાલ છે... હું સ્પેશિયલ બેચમાં એડમિશન લેવા માંગું છું પણ..."

નયનનું વાક્ય પૂરું થાય તે પહેલાં જ સામે બેઠેલા ક્લાર્કે કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર જોઈને હસતા મુખે કહ્યું.

"અરે નયનભાઈ, તમે કેમ આટલા બધા ગભરાયેલા છો? તમારી પૂરેપૂરી પચીસ હજાર રૂપિયા ફી તો ગઈકાલે સાંજે જ રોકડેથી જમા થઈ ગઈ છે."

"આ જુઓ તમારું એડમિશન ફોર્મ કન્ફર્મ થઈ ગયું છે અને આ તમારા ક્લાસનું આઈડી કાર્ડ પણ બની ગયું છે."

આ શબ્દો સાંભળતાં જ નયનના કાનમાં જાણે ધાક પડી ગઈ અને તેના પગ નીચેથી ધરતી ધસી પડી.

તેણે અવિશ્વાસથી પોતાની આંખો ચોળી.

"સાહેબ, તમે કોઈ બીજા વિદ્યાર્થી સાથે ભૂલ તો નથી કરી રહ્યા ને? મારી પાસે તો એક રૂપિયો પણ નહોતો, તો મારી આટલી મોટી ફી કોણે ભરી?"

ક્લાર્કે ડ્રોઅરમાંથી એક જૂની ગુલાબી રંગની કેશ રસીદ કાઢી અને નયનના હાથમાં મૂકી.

"ભાઈ, ગઈકાલે સાંજે બરાબર પાંચ વાગ્યે એક વૃદ્ધ વડીલ આવ્યા હતા."

"તેમણે સફેદ ધોતી અને ખાદીનો કુરતો પહેર્યો હતો, તેમના પગમાં જૂના તૂટેલા ચંપલ હતા અને આંખોમાં જાડા કાચના ચશ્મા હતા."

"તેમણે પોતાની જૂની કાપડની થેલીમાંથી સો-સો અને પાંચસોની જૂની, પરસેવાવાળી નોટો ગણીને ટેબલ પર મૂકી હતી."

"જ્યારે મેં પૂછ્યું કે રસીદ કોના નામે બનાવવાની છે, ત્યારે તેમણે ગર્વથી કહ્યું હતું કે મારા દીકરા નયનના નામે બનાવો."

"અને તેમણે મારા બંને હાથ પકડીને કરગરીને કહ્યું હતું કે સાહેબ, મારા દીકરાને આ વાતની જાણ ન થવી જોઈએ નહીંતર એ આટલા રૂપિયા સ્વીકારતાં સંકોચ અનુભવશે."

તે રસીદ પર તેના પિતા કેશવલાલના ધ્રૂજતા હસ્તાક્ષર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યા હતા.

નયનનું હૃદય જોરજોરથી ધડકવા લાગ્યું અને તેની આંખો સામે અંધારા છવાઈ ગયા.

તેણે રસીદ છાતી સરસી ચાંપી અને એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વિના પાગલની જેમ એકેડેમીની બહાર દોડ્યો.

તે સીધો શહેરના જૂના બજાર તરફ ભાગ્યો જ્યાં જૂના વાહનોની લે-વેચ થતી હતી.

ત્યાં પહોંચતાં જ તેને જૂના વાહનોના જાણીતા દલાલ બાબુભાઈ પોતાની દુકાન બહાર બેઠેલા દેખાયા.

અને દુકાનની એક બાજુ તેના પિતાનું વાદળી રંગનું બજાજ સ્કૂટર ઊભું હતું!

સ્કૂટર પર 'વેચાણ થઈ ગયું છે' નું મોટું બોર્ડ લટકાવેલું હતું.

નયન દોડીને બાબુભાઈ પાસે ગયો અને હાંફતા અવાજે પૂછ્યું.

"બાબુકાકા, આ સ્કૂટર અહીં કેવી રીતે આવ્યું? આ તો ગઈકાલે ચોરાઈ ગયું હતું ને?"

બાબુભાઈએ ચશ્મા ઊંચા કર્યા અને એક ભારે નિસાસો નાખીને બોલ્યા.

"અરે નયન બેટા, ચોરાયું નહોતું, ગઈકાલે બપોરે તારા બાપુજી કેશવભાઈ જાતે આ સ્કૂટર વેચવા માટે મારી પાસે આવ્યા હતા."

"મેં તેમને હાથ જોડીને કહ્યું કે કેશવભાઈ, આ સ્કૂટર તો તમારા પરિવારના સભ્ય જેવું છે, તમે આખી જિંદગી આના પર સવારી કરી છે, આ ઉંમરે તમે આને કેમ વેચી રહ્યા છો?"

"ત્યારે તારા બાપુજીની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહી નીકળી હતી."

"તેમણે કહ્યું હતું કે બાબુ, સ્કૂટર તો નિર્જીવ લોખંડ છે પણ મારો નયન મારો સાક્ષાત આત્મા છે."

"કાલે એની પરીક્ષાની ફી ભરવાનો છેલ્લો દિવસ છે અને જો હું આજે આ સ્કૂટર નહીં વેચું તો મારા દીકરાનું ત્રણ વર્ષનું સપનું કાયમ માટે રોળાઈ જશે."

"હું આખી જિંદગી પગપાળા ચાલી લઈશ પણ મારા દીકરાના ભવિષ્ય પર ગરીબીનો કાળો ડાઘ નહીં લાગવા દઉં."

"તેમણે આ સ્કૂટર પચ્ચીસ હજારમાં વેચી દીધું અને પોતાની જૂની થેલીમાં એ રૂપિયા ભરીને સીધા તારી એકેડેમી તરફ પગપાળા ચાલતા ગયા હતા."

આ શબ્દો સાંભળતાં જ નયનના હૃદય પર જાણે વીજળી ત્રાટકી.

તે પોતાના બંને ઘૂંટણ પર રસ્તાની ધૂળમાં ફસડાઈ પડ્યો અને મોં પર બંને હાથ ઢાંકીને પોક મૂકીને રડી પડ્યો.

જે પિતાને તે ગઈકાલે સાંજે લાપરવાહ, અણસમજુ અને કચરો સાચવનારા કહીને અપમાનિત કરી રહ્યો હતો, તે પિતાએ પોતાના સંતાનના સપનાની રક્ષા કરવા માટે પોતાની આખી જિંદગીની એકમાત્ર સવારી કુરબાન કરી દીધી હતી.

નયન પોતાની જાતને સંભાળી ન શક્યો, તે આંસુ લૂછતો લૂછતો પાગલની જેમ ઘર તરફ દોડ્યો.

ઘરે પહોંચીને તેણે જોયું કે ઓસરીમાં કેશવલાલ ખાટલા પર બેસીને પોતાની જૂની લાકડીના છેડે નવી રબરની ગાદી લગાવી રહ્યા હતા જેથી બજારે ચાલીને જતી વખતે પગમાં આંચકો ન લાગે.

નયન એક પળ પણ થોભ્યા વગર દોડીને પિતાના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ દંડવત પડી ગયો.

તેણે પિતાના બંને ધૂળવાળા પગ પોતાના માથા પર મૂકી દીધા અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો.

"બાપુજી... મને માફ કરી દો... હું સાવ નાલાયક અને અંધ દીકરો છું."

"મેં તમારા પર ક્રોધ કર્યો, તમારા પર બરાડા પાડ્યા અને તમે મારા માટે તમારું જીવ જેવું સ્કૂટર વેચી દીધું?"

"હું તમારી લાકડી પણ બનવાને લાયક નથી બાપુજી!"

કેશવલાલ ક્ષણભર માટે સ્તબ્ધ થઈ ગયા, તેમની આંખોમાંથી પણ વહાલની અવિરત અશ્રુધારા વહી નીકળી.

તેમણે નીચે ઝૂકીને દીકરાને પોતાના બંને હાથે બેઠો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો.

"બેટા, પિતાનું સર્વસ્વ પોતાના સંતાનની આંખોના સપનામાં જ સમાયેલું હોય છે."

"તું જ્યારે મોટો સાહેબ બનીને આ ગરીબોના આંસુ લૂછીશ ત્યારે મારા આ જૂના સ્કૂટરના એક-એક પૈડાનું ઋણ આપોઆપ ચૂકવાઈ જશે."

કૌશલ્યાબહેન પણ આ જોઈને ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યાં અને આખું ઘર પવિત્ર સ્નેહથી ગૂંજી ઊઠ્યું.

સંસારમાં પિતાનો પ્રેમ ક્યારેય મોટા શબ્દોમાં બોલાતો નથી પણ તેમના અબોલ બલિદાનમાં જ સંતાનોની આખી જિંદગીનું નિર્માણ થતું હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.