પિયર આવેલી બહેને ભાઈના હાથમાં અચાનક ચેક આપ્યો, ભાઈએ કારણ પૂછ્યું તો એવું કહ્યું કે...
રવિવારે સવારે દીવાનખંડમાં ચાનો કપ ટેબલ પર મૂકતાં જ નીરવના હાથમાં એક ભૂખરા રંગનું પરબીડિયું આવી ગયું.
તેની નાની બહેન પૂજા સોફાની સામે શાંત ચહેરે બેઠી હતી.
"ભાઈ, આમાં તેં મારા ભણતર પાછળ ખર્ચેલા તમામ રૂપિયાનો ચેક છે," પૂજાએ એકદમ સામાન્ય અવાજે કહ્યું.
નીરવ ચાનો ઘૂંટડો ભરતાં અટકી ગયો અને તેણે બહેનની સામે આશ્ચર્યથી જોયું.
"ચેક? તું ગાંડી થઈ ગઈ છે કે શું?" નીરવે પરબીડિયું ટેબલ પર પાછું મૂકી દીધું.
"ના ભાઈ, હું પૂરા હોશમાં છું, સાથે હિસાબની એક ડાયરી પણ છે," પૂજાએ નજર ઝુકાવ્યા વગર ઉમેર્યું.
નીરવનો ચહેરો થોડો ખેંચાઈ ગયો, કારણ કે ઘરમાં ભાઈબહેન વચ્ચે રૂપિયાની આવી લેવડદેવડ ક્યારેય થઈ નહોતી.
તેમણે બાર વર્ષ પહેલાં પિતાને ગુમાવ્યા ત્યારે પૂજા માંડ દસમા ધોરણમાં હતી અને નીરવ હજુ નોકરીએ વળગ્યો જ હતો.
નીરવે પોતાની પહેલી નોકરીથી માંડીને પોતાના નાના મોટા મોજશોખ છોડીને પૂજાને એન્જિનિયરિંગ કરાવ્યું હતું.
રસોડામાંથી નીરવની પત્ની અલ્પા બહાર આવી અને બંને વચ્ચે પડેલું કવર જોઈને ઊભી રહી ગઈ.
"શું છે આ બધું પૂજા? સવાર સવારમાં આ શેનો હિસાબ માંડ્યો છે?" અલ્પાએ પૂછ્યું.
"ભાભી, ભાઈએ મારી પાછળ જેટલો ખર્ચ કર્યો હતો, એ બધો પાછો આપું છું," પૂજાએ અલ્પા તરફ જોઈને નમ્રતાથી કહ્યું.
નીરવ ઊભો થઈ ગયો, તેના અવાજમાં આક્રોશ કરતાં વધારે ઊંડો આઘાત દેખાતો હતો.
"પૂજા, તું મને પરકો ગણે છે? સગા ભાઈના ખર્ચનો હિસાબ ચૂકવવા બેઠી છે?" નીરવ બોલ્યો.
"હિસાબ તો તેં શરૂ કર્યો હતો ભાઈ, મેં તો ફક્ત પૂરો કર્યો છે," પૂજાએ શાંત છતાં મક્કમ અવાજે જવાબ આપ્યો.
આ સાંભળીને નીરવના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ, તેને સમજાયું નહીં કે પૂજા કઈ વાતનું વેર વાળી રહી છે.
વાત વાસ્તવમાં ગયા અઠવાડિયે બનેલી એક નાની ઘટના સાથે જોડાયેલી હતી.
પૂજાના સાસરેથી તેના સસરા બીમાર હોવાથી તેને તાત્કાલિક થોડા પૈસાની જરૂર પડી હતી.
તેણે નીરવ પાસે સંકોચ સાથે બે લાખ રૂપિયા હાથઉછીના માંગ્યા હતા, જે તે આવતા મહિને પાછા આપવાની હતી.
તે દિવસે નીરવે ગુસ્સામાં આવીને કહી દીધું હતું કે, "પૂજા, તારા ભણતર પાછળ મેં મારી આખી જવાની ખર્ચી નાખી, હવે તારા સાસરાના ખર્ચા પણ હું જ ઉપાડું?"
એ વખતે અલ્પા પણ ત્યાં હાજર હતી અને તેણે પણ વાતમાં સૂર પુરાવ્યો હતો કે દીકરી પરણે એટલે હિસાબ પૂરો થઈ જવો જોઈએ.
પૂજા એ દિવસે એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર ચૂપચાપ ત્યાંથી નીકળી ગઈ હતી.
નીરવને લાગ્યું હતું કે બહેન થોડા દિવસ રીસાશે અને પછી બધું આપોઆપ સામાન્ય થઈ જશે.
પણ આજે પૂજા જે રીતે સામે આવીને ઊભી હતી, એ નીરવની કલ્પના બહારનું હતું.
"ડાયરી ખોલીને વાંચી લે ભાઈ, તારી એક એક પાઈનો હિસાબ એમાં લખેલો છે," પૂજાએ ધીમેથી કહ્યું.
નીરવે ધ્રૂજતા હાથે પરબીડિયું ખોલ્યું, અંદર સાત લાખ ચાલીસ હજાર રૂપિયાનો ચેક હતો.
તેની સાથે પીળા પાનાવાળી એક જૂની નાની પોકેટ ડાયરી પણ મુકેલી હતી.
નીરવે ડાયરીનું પહેલું પાનું ફેરવ્યું, જ્યાં પૂજાના હસ્તાક્ષરમાં પહેલી એન્ટ્રી લખેલી હતી.
'વર્ષ ૨૦૧૪: એન્જિનિયરિંગ કોલેજની પ્રથમ વર્ષની ફી - ૬૫,૦૦૦ રૂપિયા.'
તેની નીચે બીજી વિગત હતી: 'હોસ્ટેલ ફી અને મેસનો ખર્ચ - ૪૦,૦૦૦ રૂપિયા.'
એ જ રીતે ચારેય વર્ષના સેમેસ્ટર, પુસ્તકો, પ્રોજેક્ટ અને લેપટોપનો હિસાબ બારીકાઈથી નોંધાયેલો હતો.
દરેક રકમની બાજુમાં તારીખ અને મહિનો પણ ચોક્કસાઈથી ટાંકેલા હતા.
નીરવનું ગળું ભરાઈ આવ્યું, તેને યાદ આવ્યું કે આ પૈસા ભરવા માટે તેણે પોતાની બાઈક વેચી દીધી હતી.
"પૂજા, આ બધું લખીને તું શું સાબિત કરવા માંગે છે? મેં પ્રેમથી તારા માટે કર્યું હતું," નીરવે ભીની આંખે કહ્યું.
"ભાઈ, આગળનાં પાનાં પણ જો, હિસાબ હજુ અધૂરો છે," પૂજાએ સોફા પરથી ઊભા થઈને કહ્યું.
નીરવે આગળનું પાનું પલટાવ્યું, ત્યાં હિસાબની રીત સાવ બદલાઈ ગઈ હતી.
ત્યાં લખ્યું હતું: 'વર્ષ ૨૦૧૬: ભાઈને નવી નોકરી મળી ત્યારે પહેલો પગાર પૂજાના ટ્યુશનમાં વપરાયો - વળતર: શૂન્ય.'
તેની નીચે બીજી નોંધ હતી: 'વર્ષ ૨૦૧૭: દિવાળી પર ભાઈએ પોતાના માટે જૂનો કુર્તો પહેર્યો પણ પૂજા માટે નવો ડ્રેસ લાવ્યા - કિંમત: અમૂલ્ય.'
નીરવ સ્તબ્ધ થઈને પાનાં તરફ તાકી રહ્યો, તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા હતા.
ત્રીજી એન્ટ્રી હતી: 'વર્ષ ૨૦૧૮: પૂજા બીમાર પડી ત્યારે આખી રાત પલંગ પાસે બેસીને ભાઈએ માથે હાથ ફેરવ્યો - કિંમત: આખી દુનિયાની સંપત્તિ ભેગી કરો તોય ઓછી પડે.'
અલ્પા પણ નીરવની પાછળ આવીને ઊભી રહી ગઈ અને ડાયરીમાં લખેલી લીટીઓ વાંચવા લાગી.
ડાયરીના છેલ્લા પાના પર મોટા અક્ષરે એક સરવાળો મારેલો હતો.
ત્યાં લખ્યું હતું: 'ડિગ્રી અને ચોપડાનો ખર્ચ: ૭,૪૦,૦૦૦ રૂપિયા, જે આ ચેક દ્વારા સંપૂર્ણ ચૂકતે થાય છે.'
અને તેની નીચે એક લાલ પેનથી નોંધ હતી: 'ભાઈના ત્યાગ, પ્રેમ અને ઉજાગરાનું દેવું: જીવનભર ચૂકવી શકાય તેમ નથી.'
નીરવની આંખોમાંથી આંસુ ટપકીને ડાયરીના પાના પર પડ્યા.
"પૂજા, આ શું છે બધું?" નીરવ માંડ બોલી શક્યો.
"ભાઈ, ગયા અઠવાડિયે તેં મને યાદ અપાવ્યું હતું કે તેં મારી પાછળ કેટલું ખર્ચ્યું છે," પૂજાની આંખોમાં પણ હવે પાણી આવી ગયા હતા.
"મને એ દિવસે સમજાયું કે મારા ભણતરનો ખર્ચ તારા દિલ પર વર્ષોથી એક બોજ બનીને પડ્યો હતો," પૂજા ગળગળા અવાજે બોલી.
"ના પૂજા, એ તો મેં ગુસ્સામાં બોલી નાખ્યું હતું, મારો એવો કોઈ મતલબ નહોતો," નીરવે બહેનનો હાથ પકડવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
પણ પૂજા સહેજ પાછળ હટી ગઈ.
"ભાઈ, તેં ગુસ્સામાં એ જ બોલ્યો જે તારા મનમાં ક્યાંક ખૂણે દબાયેલું હતું," પૂજાએ નમ્રતાથી કહ્યું.
"મેં મારી કંપનીમાંથી પર્સનલ લોન લીધી છે અને આ ચેક બનાવ્યો છે," પૂજાએ ખુલાસો કર્યો.
"હું નથી ઈચ્છતી કે મારી કોઈ પણ જરૂરિયાત તારા અને ભાભીના સંબંધો વચ્ચે કડવાશ ઊભી કરે," તેણે અલ્પા સામે જોયું.
અલ્પા નીચી નજરે ઊભી રહી ગઈ, તેને પોતાના શબ્દોની તીવ્ર શરમ આવી રહી હતી.
"તે દિવસે તેં કહ્યું હતું કે દીકરી પરણી જાય એટલે સંબંધ પૂરો થઈ જાય છે," પૂજાએ અલ્પાને સંબોધીને કહ્યું.
"ભાભી, સંબંધ પૂરો નથી થતો, પણ દીકરીનું માન જરૂર ઘવાય છે," પૂજાનો અવાજ ભારે થઈ ગયો હતો.
નીરવે ટેબલ પરથી ચેક ઉપાડ્યો અને તેના બે ટુકડા કરી નાખ્યા.
"ભાઈ, ચેક ફાડી નાખવાથી તારા મનમાંથી એ ખર્ચનો હિસાબ નહીં ભૂલાય," પૂજાએ તરત જ કહ્યું.
"હું આ ચેક ફાડી નથી રહ્યો પૂજા, હું મારા અહંકારના ટુકડા કરી રહ્યો છું," નીરવ રડી પડ્યો.
નીરવ આગળ વધ્યો અને તેણે પૂજાના માથા પર હાથ મૂક્યો, જેમ તે બાળપણમાં મૂકતો હતો.
"મને માફ કરી દે પૂજા, હું પૈસાની ચિંતામાં એ ભૂલી ગયો કે તું મારી બહેન છે, કોઈ દેવાદાર નથી," નીરવ ગળગળા સાદે બોલ્યો.
"તેં જ્યારે બે લાખ માંગ્યા ત્યારે મારે તારી સાથે ઊભા રહેવું જોઈતું હતું, હિસાબ ન ગણાવવાનો હોય," નીરવે પસ્તાવો વ્યક્ત કર્યો.
અલ્પા પણ આગળ આવી અને તેણે પૂજાનો બીજો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો.
"પૂજા, ભૂલ મારી પણ હતી, મેં ઘરના બજેટના ચક્કરમાં પરિવારની લાગણી ગુમાવી દીધી હતી," અલ્પાની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
"તારા સસરાની તબિયત હવે કેવી છે? પૈસાની વ્યવસ્થા થઈ ગઈ?" અલ્પાએ ચિંતાથી પૂછ્યું.
"હા ભાભી, મારા એક મિત્ર પાસેથી થોડી મદદ મળી ગઈ હતી, પણ મને આ હિસાબ ચૂકવવો જરૂરી લાગ્યો હતો," પૂજાએ કહ્યું.
"આ હિસાબ ચૂકવાઈ ગયો પૂજા, પણ તેં જે મને શીખવ્યું છે એનો કોઈ મોલ નથી," નીરવે ડાયરી પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.
નીરવ પોતાના કબાટ તરફ ગયો અને ત્યાંથી એક નાની ફિક્સ ડિપોઝીટની પહોંચ લઈને પાછો આવ્યો.
"આ પૈસા મેં આવતા વર્ષે નવી ગાડી લેવા માટે રાખ્યા હતા," નીરવે પહોંચ પૂજાના હાથમાં મૂકી.
"આ તારા સસરાની સારવાર માટે છે, અને આ કોઈ ઉધાર નથી, એક ભાઈની પોતાની બહેન પ્રત્યેની ફરજ છે," નીરવે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું.
પૂજાએ પહોંચ પાછી આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ નીરવે તેના બંને હાથ પકડી રાખ્યા.
"જો તું આ નહીં સ્વીકારે, તો હું માનીશ કે તેં મને ભાઈ તરીકે ક્યારેય માફ નથી કર્યો," નીરવ બોલ્યો.
પૂજા નીરવને વળગી પડી અને દીવાનખંડમાં વર્ષોથી જમા થયેલો ભાર જાણે પળભરમાં ઓગળી ગયો.
સંબંધોમાં જ્યારે રૂપિયાનો હિસાબ દાખલ થાય છે ત્યારે પ્રેમ હારી જતો હોય છે, પણ આજે પ્રેમે હિસાબને હરાવી દીધો હતો.
નીરવે એ ફાટેલા ચેકના ટુકડા કચરાપેટીમાં નાખ્યા અને પેલી જૂની ડાયરી પોતાના ટેબલના પહેલા ખાનામાં સાચવીને મૂકી દીધી.
તે જાણતો હતો કે જિંદગીમાં જ્યારે પણ અહંકાર માથું ઊંચકશે, ત્યારે આ ડાયરી તેને સાચી કિંમત યાદ કરાવશે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.