પિયરની ગરીબાઈના ટોણા મારતી સાસુને વહુએ એક વર્ષમાં એવો પાઠ ભણાવ્યો કે સાસુનું આખું અભિમાન..

આરતી એક સંસ્કારી અને ખૂબ જ શાંત સ્વભાવની મધ્યમવર્ગીય પરિવારની દીકરી હતી. તેના પિતા રમેશભાઈ એક નાની કરિયાણાની દુકાન ચલાવીને માંડ-માંડ ઘરનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. રમેશભાઈએ પોતાની આખી જિંદગીની જમાપુંજી ભેગી કરીને દીકરી આરતીના લગ્ન શહેરના એક ખૂબ જ પ્રતિષ્ઠિત અને અતિશય પૈસાદાર પરિવારમાં કરાવ્યા હતા. આરતીના પતિ આકાશનો પરિવાર મોટો બિઝનેસ ચલાવતો હતો અને તેમની ગણતરી શહેરના ટોચના ધનિકોમાં થતી હતી. આરતી આ ઘરમાં વહુ બનીને આવી ત્યારે તેની આંખોમાં સુખી સંસારના અનેક સપનાઓ હતા.

પરંતુ લગ્નના થોડા જ દિવસોમાં આરતીના સપનાઓનો મહેલ કડાકાભેર તૂટી પડ્યો. આરતીની સાસુ કાંતાબેન ખૂબ જ અભિમાની અને કડક સ્વભાવના સ્ત્રી હતા. તેમને પોતાના અઢળક પૈસા અને ઊંચા કુળનું ભારે ઘમંડ હતું. આરતી ગમે તેટલું સારું કામ કરે, રસોઈ સરસ બનાવે કે આખા ઘરનું ધ્યાન રાખે, તો પણ કાંતાબેન કોઈને કોઈ બહાને તેના પિયરની ગરીબાઈના ટોણા મારવાનું ચૂકતા નહોતા. અવારનવાર સગા-સંબંધીઓની હાજરીમાં પણ કાંતાબેન કહી દેતા કે તારા બાપે તો અમને કંઈ આપ્યું જ નથી, તું તો ખાલી હાથે આટલા મોટા બંગલામાં રાજ કરવા આવી ગઈ છે.

આરતી આ બધું જ ચૂપચાપ સહન કરતી હતી અને ક્યારેય સામો જવાબ આપતી નહોતી. તેના પતિ આકાશ પણ બિઝનેસની વ્યસ્તતાના કારણે ઘરમાં બહુ ધ્યાન આપી શકતા નહોતા. આરતી જ્યારે પણ પોતાના પિયર જવાનું કહેતી ત્યારે સાસુ તેનો ચહેરો બગાડતા અને મધ્યમવર્ગીય વાતાવરણની મજાક ઉડાવતા હતા. આરતી રાત્રે એકલી રૂમમાં બેસીને રડી લેતી પણ પિતા રમેશભાઈને ફોન પર ક્યારેય પોતાની તકલીફ જણાવતી નહીં, કારણ કે તે જાણતી હતી કે તેના પિતા આ સાંભળીને ભાંગી પડશે.

સમય વહી રહ્યો હતો અને એક દિવસ અચાનક આરતીના પિયરથી તેના નાના ભાઈનો ધ્રૂજતા અવાજે ફોન આવ્યો. ભાઈએ રડતાં રડતાં કહ્યું કે પપ્પાને અચાનક છાતીમાં અસહ્ય દુખાવો ઉપડ્યો છે અને ડૉક્ટરોએ હાર્ટ અટેક આવ્યો હોવાનું કહીને તાત્કાલિક મોટા ઓપરેશનની સલાહ આપી છે. હોસ્પિટલના ઓપરેશન અને દવાઓનો ખર્ચ ખૂબ જ મોટો હતો જે રમેશભાઈની ક્ષમતા બહારનો હતો. ભાઈ પાસે એટલા પૈસા તાત્કાલિક ભેગા થાય તેમ નહોતા. આ સાંભળીને આરતીના હોશ ઉડી ગયા અને તે ધ્રૂજી ઉઠી.

આરતી એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વિના દોડતી સાસુ કાંતાબેન પાસે ગઈ. તેણે કાંતાબેનના પગ પકડી લીધા અને રડતાં રડતાં ભીખ માંગી કે પ્લીઝ મમ્મીજી, મારા પપ્પા હોસ્પિટલમાં જિંદગી અને મરણ વચ્ચે ઝોલા ખાઈ રહ્યા છે, મને ઓપરેશન માટે તાત્કાલિક પાંચ લાખ રૂપિયાની જરૂર છે, તમે મને અત્યારે મદદ કરો, હું ગમે તેમ કરીને તમારા આ પૈસા પાછા ચૂકવી દઈશ. આરતીની આવી લાચારી જોઈને પણ કાંતાબેનનું હૃદય જરાય ન પીગળ્યું.

કાંતાબેને સહેજ પણ દયા વગર આરતીનો હાથ ઝટક્યો અને કડક અવાજે કહ્યું કે અમારા પૈસા કોઈ સખાવત કરવા માટે નથી. તારા પિતાની ગુંજાશ નહોતી તો આટલા મોટા દવાખાનામાં કેમ દાખલ થયા? અમે અહીં કોઈ બેંક ખોલીને નથી બેઠા કે જ્યારે ઈચ્છા થાય ત્યારે લાખો રૂપિયા આપી દઈએ. તારા પિયરના લોકો ગરીબ છે તો એ ભોગવશે, અમારી પાસે આવી આશા રાખવાની જરૂર નથી. સાસુના આ ક્રૂર શબ્દો સાંભળીને આરતી સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેની આંખોના આંસુ સુકાઈ ગયા અને અંદરનું સ્વાભિમાન જાગી ગયું.

આરતી સમજી ગઈ કે હવે રડવાનો કે ભીખ માંગવાનો કોઈ અર્થ નથી. તે સીધી પોતાની રૂમમાં ગઈ અને લગ્નમાં તેના પિતાએ પોતાની આખી જિંદગીની બચતમાંથી હોંશે-હોંશે અપાવેલા સોનાના ઘરેણાંની પેટી બહાર કાઢી. તેણે એક પણ ઘરેણું સાસરિયાંનું લીધું નહીં, માત્ર પિયરમાંથી મળેલા ઘરેણાં લીધા અને સીધી બજારમાં એક પરિચિત સોની પાસે પહોંચી ગઈ. આરતીએ પોતાના લગ્નના તમામ ઘરેણાં ગીરો મૂકી દીધા અને જે રકમ મળી તે લઈને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ પહોંચી ઓપરેશનની ફી જમા કરાવી દીધી.

ભગવાનની કૃપા અને સમયસરના ઈલાજથી રમેશભાઈનું ઓપરેશન સફળ રહ્યું અને તેમનો જીવ બચી ગયો. આરતી હોસ્પિટલમાં પિતાની બાજુમાં બેસીને વિચારી રહી હતી કે જિંદગીમાં ક્યારેય કોઈની સામે હાથ લાંબો ન કરવો પડે એટલી સક્ષમ બનવું જ પડશે. પિતા સાજા થઈને ઘરે આવ્યા પછી આરતી પાછી પોતાના સાસરે આવી ગઈ. સાસરે આવ્યા પછી તેના પ્રત્યે સાસુનું વલણ વધુ ખરાબ થઈ ગયું હતું, પણ આરતીના ચહેરા પર હવે ડરને બદલે એક મક્કમતા હતી.

આરતી ભણવામાં હોંશિયાર હતી અને રસોઈ કલામાં તો તેનો કોઈ હાથ પકડી શકે તેમ નહોતો. તેણે નક્કી કર્યું કે તે ઘરેથી જ ઓનલાઈન ટિફિન સર્વિસનું કામ શરૂ કરશે. શરૂઆતમાં સાસુએ આ કામનો ભારે વિરોધ કર્યો અને કીધું કે અમારા ઘરની વહુ આવું કામ કરશે તો અમારી આબરૂ ધૂળમાં મળી જશે. પણ આરતીએ શાંતિથી આકાશને સમજાવ્યો કે તે પોતાના પગ પર ઊભી થવા માંગે છે અને કોઈ ખોટું કામ નથી કરી રહી. આકાશે આ વખતે આરતીને સાથ આપ્યો.

આરતીએ સવારે વહેલા ચાર વાગ્યે ઉઠીને ઘરનું બધું જ કામ પતાવવાનું શરૂ કર્યું. ઘરના દરેક સભ્યની રસોઈ અને સાફ-સફાઈ પૂરી કર્યા પછી તે પોતાના ઓનલાઈન ટિફિનના ઓર્ડર તૈયાર કરતી હતી. શરૂઆતમાં પાંચ ટિફિનથી શરૂ થયેલું આ કામ આરતીની સ્વાદિષ્ટ રસોઈ અને શુદ્ધતાના કારણે આખા શહેરમાં પ્રખ્યાત થઈ ગયું. જોતજોતામાં ત્રણ મહિનામાં તેના ટિફિનની સંખ્યા પચાસ પર પહોંચી ગઈ. આરતી રાત-દિવસ જોયા વગર કાળી મજૂરી કરતી હતી. સાસુ કાંતાબેન અવારનવાર મહેણાં મારતા કે આ બે-પાંચ રૂપિયા કમાઈને મોટી રાણી સાહેબા બની ગઈ છે.

પરંતુ આરતી કોઈના પણ બોલવા પર ધ્યાન આપ્યા વગર માત્ર પોતાના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહી હતી. ટિફિન સર્વિસની સાથે તેણે નાની પાર્ટીઓ અને કીટી પાર્ટીઓના ઓર્ડર લેવાનું પણ શરૂ કરી દીધું. તેની કમાણી વધવા લાગી અને તેણે એક-એક રૂપિયો ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક બચાવવાનું શરૂ કર્યું. આરતીની આ મહેનત અને લગન જોઈને કંપનીઓમાંથી પણ તેને લંચ ઓર્ડર મળવા લાગ્યા. એક વર્ષ પૂરું થતાં થતાં તો આરતીએ એટલી કમાણી કરી લીધી કે જેની કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી.

બરાબર એક વર્ષ પછી એક દિવસ આરતી સવારે સોનીની દુકાને ગઈ અને પોતાની મહેનતની કમાણીમાંથી ગીરો મૂકેલા પિતાના તમામ ઘરેણાં પૂરેપૂરા પૈસા ચૂકવીને પાછા છોડાવી લીધા. ઘરેણાં પાછા મેળવીને તેની આંખોમાં હર્ષના આંસુ હતા કારણ કે તેણે પોતાના પિતાની આબરૂ અને ભેટને સુરક્ષિત કરી લીધી હતી. ઘરે આવીને તેણે એ ઘરેણાં પોતાના કબાટમાં મૂક્યા અને ત્યારબાદ તે સીધી સાસુ કાંતાબેનના રૂમમાં ગઈ.

કાંતાબેન સોફા પર બેઠા હતા. આરતીએ ખૂબ જ નમ્રતાપૂર્વક પણ અવાજમાં અદભુત મક્કમતા સાથે કાંતાબેનની સામે એક મખમલની થેલી મૂકી. કાંતાબેને નવાઈ પામીને પૂછ્યું કે આમાં શું છે? આરતીએ શાંતિથી કહ્યું કે મમ્મીજી, આ થેલી ખોલીને જુઓ. કાંતાબેને જેવી થેલી ખોલી કે તેમની આંખો ફાટી ગઈ, અંદર ગુલાબી રંગની નવી ચલણી નોટોની આખી થપ્પી હતી, જે પૂરા એક લાખ રૂપિયા હતા.

કાંતાબેને આશ્ચર્ય અને ગુસ્સાના મિશ્રિત ભાવ સાથે પૂછ્યું કે આ વળી શું નાટક છે અને આટલા બધા પૈસા તારી પાસે ક્યાંથી આવ્યા? આકાશ તને બિઝનેસમાંથી પૈસા આપે છે? ત્યારે આરતીએ સહેજ હસીને ખૂબ જ ગર્વથી જવાબ આપ્યો કે ના મમ્મીજી, આ પૈસા આકાશના નથી અને આ ઘરમાંથી કોઈના પણ નથી. આ મારી આખું વર્ષ રાત-દિવસ કરેલી ટિફિન સર્વિસની કમાણીના પૈસા છે. મારા પિતાના ઘરેણાં તો મેં મારી મહેનતથી છોડાવી લીધા છે, પણ આ એક લાખ રૂપિયા હું તમને આપવા આવી છું.

કાંતાબેન કશું સમજી ન શક્યા એટલે તેમણે પૂછ્યું કે પણ તું મને આ પૈસા કેમ આપે છે? ત્યારે આરતીએ સાસુની આંખોમાં આંખ પરોવીને જે શબ્દો કહ્યા તે કાંતાબેનના કાનમાં હથોડાની જેમ વાગ્યા. આરતીએ કહ્યું કે મમ્મીજી, તમે લગ્ન પછી કાયમ મને ટોણા મારતા હતા કે હું ખાલી હાથે આ ઘરમાં રાજ કરવા આવી છું અને તારા પિતા ગરીબ છે. આ એક લાખ રૂપિયા આ ઘરમાં મેં એક વર્ષ જે અન્ન ખાધું છે, તેનું ભાડું છે. હું આ ઘરમાં મધ્યમવર્ગીય દીકરી તરીકે વહુ બનીને આવી હતી, પણ મફતનું ખાનારી કોઈ ભિખારી નથી.

આરતીએ આગળ કહ્યું કે જે દિવસે મારા પિતા હોસ્પિટલમાં હતા અને તમે પૈસા આપવાની ના પાડી, તે દિવસે મને સમજાયું કે પૈસાનું અભિમાન સંબંધોને કેટલા ગંદા બનાવી દે છે. આજે મેં મારા પિતાના સંસ્કાર અને મારું સ્વાભિમાન બંને સાબિત કરી દીધા છે. હવે આ ઘરમાં કોઈ મને ખાલી હાથે આવેલી કે ગરીબ નહીં કહી શકે. આરતીના આ શબ્દો સાંભળીને કાંતાબેન જાણે કાપો તો લોહી ન નીકળે તેવા સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

કાંતાબેન જે પૈસા અને વૈભવના જોરે આખી જિંદગી બીજાને હલકા ગણતા હતા, તે પૈસા આજે એક સામાન્ય પરિવારની વહુએ તેમની સામે લાવીને મૂકી દીધા હતા. કાંતાબેનનું વર્ષો જૂનું ઘમંડ અને અભિમાન પળવારમાં ઓગળીને પાણી થઈ ગયું. તેમની પાસે આરતીના આ સ્વાભિમાન સામે બોલવા માટે એક પણ શબ્દ નહોતો. તેમની આંખો શરમથી ઝુકી ગઈ અને પહેલીવાર તેમને અહેસાસ થયો કે અમીરી પૈસાથી નહીં પણ માણસના સંસ્કાર અને તેના વિચારોથી હોય છે. કાંતાબેને રડતાં રડતાં આરતીનો હાથ પકડ્યો અને પોતાની ભૂલની માફી માંગી. તે દિવસ પછી એ ઘરમાં વહુનું સ્થાન સૌથી ઊંચું થઈ ગયું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.