રાત્રે ખેતરમાં ઘૂસનાર ચોર પર લાકડી ઉગામતાં જ ખેડૂતના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ, ધૂળમાં દબાયેલા હાથ જોતાં જ...

સવારના સાડા પાંચ વાગ્યા હતા અને રસોડામાં ચૂલા પર ચાની તપેલીમાંથી વરાળ નીકળી રહી હતી.

ગીતાએ ગરમ ચાનો પિત્તળનો લોટો રમેશના હાથમાં આપતાં પૂછ્યું, 'તમે આખી રાત કેમ જાગતા રહ્યા છો?

તમારી આંખો સાવ લાલચોળ થઈ ગઈ છે.'

રમેશે ચાનો એક ઘૂંટડો ભરીને ભારે અવાજે કહ્યું, 'ગીતા, છેલ્લા ચાર દિવસથી આપણા કપાસના ખેતરમાં કોઈ અજાણ્યો માણસ અડધી રાત્રે ઘૂસી રહ્યો છે.'

ગીતા ચમકીને ઊભી થઈ ગઈ અને બોલી, 'શું વાત કરો છો?

ખેતરમાંથી કપાસની ચોરી થઈ છે કે પછી પાણીની મોટર તોડી નાખી?'

રમેશે માથું હલાવીને ગૂંચવણભર્યા અવાજે કહ્યું, 'અરે ગીતા, આશ્ચર્યની વાત જ એ છે કે ખેતરમાંથી એક સળી પણ ચોરાઈ નથી!'

'તારની વાડ થોડી એક બાજુ ખસેડેલી હોય છે, ભીની માટીમાં પગલાંની છાપ પડેલી હોય છે, પણ પાકને કોઈએ હાથ પણ નથી લગાડ્યો.'

ગીતાએ ચિંતાતુર અવાજે કહ્યું, 'તો પછી કોઈ કાળો જાદુ કે મેલી વિદ્યા કરવા તો નથી આવતું ને?

આપણા પાડોશીઓ સાથેની જૂની અદાવત તો તમને ખબર જ છે.'

રમેશે દાંત ભીંસીને લાકડાની જાડી લાકડી હાથમાં પકડી લીધી.

'આજે રાત્રે હું ખેતરમાં જ સંતાઈ રહીશ, જે કોઈ હશે એને રંગેહાથ પકડીને આખા ગામ વચ્ચે ઉઘાડો પાડીશ,' રમેશે દ્રઢ નિશ્ચય સાથે કહ્યું.

રમેશ માટે આ વર્ષનો પાક જિંદગી અને મરણનો સવાલ હતો.

ગયા વર્ષે વરસાદ ઓછો પડવાને કારણે મોટું દેવું થઈ ગયું હતું અને શાહુકાર દર મહિને વ્યાજ માટે ઘરે આવીને ધમકીઓ આપતો હતો.

જો આ વખતે કપાસનો સારો પાક ન પાકે, તો રમેશને પોતાની બાપદાદાની જમીન વેચવી પડે એવી સ્થિતિ હતી.

બપોરે જ્યારે રમેશ ખેતરે પહોંચ્યો ત્યારે તેણે કપાસના છોડવાઓને ધ્યાનથી તપાસ્યા.

ખેતરના પશ્ચિમ છેડે આવેલા કેટલાંક છોડવાઓ સુકાઈ રહ્યા હતા અને એમના પાંદડાં પીળાં પડી રહ્યાં હતાં.

રમેશને ચિંતા થઈ કે કદાચ કોઈએ રાત્રે આવીને ઝેરી દવા છાંટી દીધી હશે.

સાંજે સુરજ ઢળતાં જ રમેશે ઘરે આવીને રોટલો જમી લીધો.

ગીતાએ તેને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, 'સાંભળો, રાત્રે સીમમાં જવું સારું નથી, કોઈ હિંસક જાનવર કે લુખ્ખા તત્વો હોય તો જીવનું જોખમ થાય.'

પણ રમેશના મગજ પર શંકા અને ગુસ્સો સવાર હતા.

તેણે પોતાની જૂની ટોર્ચમાં નવા સેલ નાખ્યા અને ખભા પર ખેસ બાંધીને સીમ ભણી ચાલી નીકળ્યો.

રાત્રિના અગિયાર વાગ્યા હતા અને આખી સીમમાં સૂનકાર છવાયેલો હતો.

આકાશમાં પૂનમનો ચાંદો ધીમે ધીમે વાદળોની પાછળ સંતાઈ રહ્યો હતો.

રમેશ પોતાના ખેતરના પાળિયા પાસે આવેલા મોટા લીમડાના ઝાડ પાછળ સંતાઈને બેસી ગયો.

ઠંડો પવન ફૂંકાઈ રહ્યો હતો અને તમરાંનો કર્કશ અવાજ આખી સીમને ગજવી રહ્યો હતો.

સમય વીતતો ગયો અને ઘડિયાળમાં રાતના બે વાગ્યાનો ટકોરો પડ્યો.

અચાનક વાડના સૂકા કાંટા ખખડવાનો ધીમો અવાજ સંભળાયો.

રમેશના કાન સરવા થઈ ગયા અને તેણે શ્વાસ રોકીને લાકડી પર પોતાની પકડ મજબૂત કરી.

અંધારામાં એક વળી ગયેલી કાયા વાડની વચ્ચેથી સરકીને ખેતરમાં પ્રવેશતી દેખાઈ.

એ માણસના હાથમાં કોઈ લાંબી વસ્તુ હતી અને તે સાવ દબાયેલા પગલે કપાસના છોડવાઓ વચ્ચે આગળ વધી રહ્યો હતો.

રમેશનો ગુસ્સો કાબૂ બહાર જતો રહ્યો.

તેણે વિચાર્યું કે આ નીચ માણસ આજે મારા આખા ખેતરને ઝેર આપીને બરબાદ કરવા આવ્યો છે.

પેલો અજાણ્યો માણસ સુકાઈ રહેલા કપાસના છોડ પાસે જઈને ઘૂંટણિયે બેસી ગયો.

તેણે પોતાની ઝોળીમાંથી કંઈક કાઢ્યું અને જમીન ખોતરવા લાગ્યો.

રમેશ હવે વધારે રાહ જોઈ શકે તેમ નહોતો.

તેણે વીજળીની ઝડપે દોટ મૂકી અને સીધો પેલા માણસ પર તરાપ મારી.

'ચોર! હરામખોર! આજે તું મારા હાથમાંથી જીવતો નહીં બચે!'

આમ ગર્જના કરીને રમેશે પેલા માણસને જમીન પર પટકી દીધો.

રમેશે પોતાની જાડી લાકડી હવામાં ઉગામી અને પેલા માણસના માથા પર ઘા કરવાની તૈયારી કરી.

પણ પેલા માણસના મોંમાંથી દર્દભરી ચીસ નીકળી.

'ઓય બાપા... રમેશ, ઊભો રહી જા બેટા!' એવો અવાજ આવ્યો.

એ અવાજ સાંભળતાં જ રમેશના હાથ હવામાં જ થીજી ગયા.

તેણે ધ્રૂજતા હાથે ટોર્ચ ચાલુ કરી અને પેલા માણસના ચહેરા પર અજવાળું ફેંક્યું.

અજવાળું પડતાં જ રમેશની આંખો ફાટી ગઈ અને તેના મોંમાંથી લાકડી નીચે પડી ગઈ.

જમીનકોળાયેલા માણસ બીજું કોઈ નહીં, પણ તેના સગા મોટાબાપુ મગનબાપા હતા!

મગનબાપા બોંતેર વર્ષના વૃદ્ધ હતા અને છેલ્લા પંદર વર્ષથી પરિવારના જૂના જમીન વિવાદને કારણે રમેશના ઘર સાથે બોલચાલ બંધ હતી.

રમેશને નાનપણથી જ શીખવવામાં આવ્યું હતું કે મગનબાપા સ્વાર્થી અને કઠોર હૃદયના માણસ છે.

રમેશે આશ્ચર્ય અને આક્રોશ સાથે પૂછ્યું, 'મોટાબાપુ? તમે? તમે અડધી રાત્રે મારા ખેતરમાં ચોરની જેમ કેમ આવ્યા છો?'

'તમે આટલી ઉંમરે પણ અમારા પ્રત્યેનું વેર નથી ભૂલ્યા? શું તમે મારો પાક બાળવા આવ્યા છો?'

મગનબાપા જમીન પરથી બેઠા થવાનો પ્રયત્ન કરતાં કણસી રહ્યા હતા.

તેમની પીઠ પર રમેશના ધક્કાને કારણે વાગ્યું હતું.

મગનબાપાએ કોઈ જવાબ ન આપ્યો, બસ શાંત નજરે રમેશ સામે જોઈ રહ્યા.

તેમની આંખોમાં ગુસ્સો નહોતો, પણ એક અસીમ વેદના અને વહાલ છલકાઈ રહ્યા હતા.

રમેશની નજર જમીન પર પડી જ્યાં મગનબાપાની થેલી ઢોળાઈ ગઈ હતી.

એ થેલીમાંથી કોઈ ઝેર કે કાતર નહોતી નીકળી.

તેમાંથી લીમડાના તેલની નાની શીશી, હળદર અને ગૌમૂત્રથી બનાવેલો દેશી લેપ, અને એક નાની ખુરપી નીકળી હતી!

રમેશ સ્તબ્ધ થઈને એ વસ્તુઓ સામે જોઈ રહ્યો.

તેણે જોયું કે મગનબાપાના બંને હાથ લાલચોળ હતા અને આંગળીઓમાં કાંટા વાગેલા હતા.

નજીકના કપાસના છોડના મૂળિયાં પાસેની માટી સાવ પોચી કરેલી હતી.

મગનબાપાએ ધ્રૂજતા હાથે પોતાની ધોતીની કિનારીથી આંસુ લૂછ્યા અને બોલ્યા, 'બેટા રમેશ, તું મને ચોર સમજે છે ને? હા, હું ચોર છું, પણ પાકનો નહીં, તારી ચિંતાઓનો ચોર છું.'

રમેશનું ગળું ભરાઈ આવ્યું, 'મોટાબાપુ, આ બધું શું છે? તમે સાચે સાચું કહી દો.'

મગનબાપાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને પોતાના થાકેલા હાથ રમેશના ખભા પર મૂક્યા.

'બેટા, ચાર દિવસ પહેલાં હું સીમમાંથી પસાર થતો હતો ત્યારે મેં જોયું કે તારા ખેતરના આ છેડે કપાસના મૂળમાં ઉધઈ અને જીવાત લાગી ગઈ હતી.'

'આ જીવાત એવી ઝેરી હોય છે કે જો બે દિવસમાં એનો ઉપાય ન થાય, તો આખા ખેતરના કપાસને મૂળમાંથી કોતરી ખાય.'

'મને ખબર હતી કે તું મારી સાથે બોલતો નથી, અને જો હું તને દિવસે કહેવા આવત તો તારો અહંકાર ઘવાત અને તું મારી વાત ન માનત.'

'તેં વિચાર્યું હોત કે ડોસો પોતાના સ્વાર્થ માટે કંઈક કહી રહ્યો છે.'

મગનબાપાની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા.

તેમણે આગળ કહ્યું, 'બેટા, આજથી પચાસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે હું જુવાન હતો અને તારા પિતા નારણ સાથે આ જ ખેતરમાં કામ કરતો હતો, ત્યારે આવી જ જીવાત મારા પાકમાં પડી હતી.'

'તે વખતે તારા બાપુએ મને એક પણ શબ્દ કહ્યા વગર સતત સાત રાત જાગીને પોતાના હાથે મારા પાકના મૂળિયાં સાફ કર્યા હતા.'

'જ્યારે મેં પૂછ્યું ત્યારે નારણે કહ્યું હતું કે ભાઈ, તારું ખેતર બચે કે મારું, અનાજ તો આપણા પરિવારનું જ છે ને!'

'મરતી વખતે તારા પિતાએ મારો હાથ પોતાના હાથમાં લઈને કહ્યું હતું, મગન, રમેશ નાનો છે અને સ્વભાવનો થોડો આકરો છે, પણ એની સીમ પર ક્યારેય આંચ ન આવવા દેતો.'

'હું મારા સ્વર્ગસ્થ ભાઈને આપેલું વચન નિભાવી રહ્યો હતો, બેટા!'

'છેલ્લા ચાર દિવસથી હું રોજ રાત્રે બાર વાગ્યે અહીં આવતો હતો.'

'એક-એક છોડના મૂળિયાં પાસેની માટી ખોતરીને અંદરથી ઉધઈ કાઢતો હતો અને આ દેશી ઔષધિ લગાડતો હતો જેથી કપાસ સુકાય નહીં.'

'મારી આંખો હવે બરાબર કામ નથી કરતી, પણ આંગળીઓના સ્પર્શથી હું જીવાત ઓળખી લઉં છું.'

'જો હું દિવસે આવત તો ગામના લોકો આપણી જૂની અદાવતની વાતો કરત, એટલે હું ચોરની જેમ રાત્રે આવતો હતો.'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ રમેશના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

તેનું આખું શરીર ધ્રૂજવા લાગ્યું અને કાળજામાં તીવ્ર વેદનાની કળ વળી ગઈ.

જે વડીલને તે આખી જિંદગી પોતાનો કટ્ટર દુશ્મન માનતો રહ્યો, તે વડીલ આ કડકડતી ઠંડીમાં રાતભર જાગીને તેના પાકની રક્ષા કરી રહ્યા હતા!

પોતાના જ ખેતરને બચાવવા માટે એક બોંતેર વર્ષનો વૃદ્ધ પોતાના લોહીનું પાણી કરી રહ્યો હતો!

રમેશે મગનબાપાના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લીધા.

તેણે જોયું કે કાંટા અને પથ્થરો વાગવાને કારણે મગનબાપાની હથેળીઓમાંથી લોહી નીકળી રહ્યું હતું.

આ દ્રશ્ય જોઈને રમેશની છાતી ફાટી ગઈ.

તે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર સીધો મગનબાપાના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ ઢળી પડ્યો.

'મોટાબાપુ... મને માફ કરી દો! હું સાવ આંધળો અને અક્કલ વગરનો થઈ ગયો હતો!' રમેશ પોકેપોકે રડવા લાગ્યો.

તેણે મગનબાપાના પગ પર પોતાનું માથું મૂકી દીધું અને આંસુઓથી એમના ચરણ ધોવા લાગ્યો.

'મેં તમારા પર લાકડી ઉગામી, મેં તમને ચોર કહ્યા! હું નરાધમ છું, મને સજા કરો મોટાબાપુ!'

મગનબાપાએ વહાલથી રમેશના માથા પર હાથ મૂક્યો અને તેને ઊભી કરીને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો.

'ના બેટા, તારો કોઈ વાંક નથી. વાંક તો આપણી વચ્ચે ઊભી થયેલી ગેરસમજણની દીવાલનો હતો.'

'આજે એ દીવાલ તૂટી ગઈ, મારો ભત્રીજો મને પાછો મળી ગયો, એથી મોટો આનંદ મારે બીજો કયો હોય?'

બંને કાકા-ભત્રીજો અંધારી સીમમાં એકબીજાને વળગીને રડતા રહ્યા.

પૂનમનો ચાંદો વાદળોમાંથી બહાર આવી ગયો અને આખા ખેતરમાં અમૃત જેવું ચાંદનીનું અજવાળું રેલાઈ ગયું.

રમેશે મગનબાપાની થેલી પોતાના ખભા પર લીધી અને મોટાબાપુનો હાથ પકડીને પ્રેમથી પોતાના ઘર તરફ દોરી ગયો.

જ્યારે તેઓ આંગણામાં પહોંચ્યા ત્યારે ગીતા ચિંતાતુર નજરે દરવાજે જ ઊભી હતી.

મગનબાપાને રમેશ સાથે જોઈને ગીતા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ.

રમેશે ગીતાને બધી વાત જણાવી ત્યારે ગીતાની આંખોમાંથી પણ અશ્રુધારા વહી નીકળી.

ગીતાએ દોડીને મોટાબાપુના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને ઘરમાંથી ગરમ પાણી લાવીને એમના પગના ઘા સાફ કર્યા.

તેણે ચૂલા પર તાજી ચા બનાવી અને મોટાબાપુને પ્રેમથી પાયી.

મગનબાપાના ચહેરા પર વર્ષો પછી પોતાના પરિવારના આંગણે બેસવાનો પરમ સંતોષ ચમકી રહ્યો હતો.

રમેશે તે જ ઘડીએ પ્રતિજ્ઞા લીધી કે હવેથી ખેતર હોય કે ઘર, તમામ નિર્ણયો મોટાબાપુના માર્ગદર્શન હેઠળ જ લેવાશે.

સવારે જ્યારે સૂરજનો સોનેરી તડકો આંગણામાં પથરાયો, ત્યારે આખા ગામમાં સમાચાર ફેલાઈ ગયા કે વર્ષોથી વિખૂટા પડેલા ભાઈઓનો પરિવાર ફરી એક થઈ ગયો છે.

કપાસના છોડવાઓ પણ જાણે પવનમાં લહેરાઈને આ પવિત્ર મિલનની વધામણી આપી રહ્યા હતા.

અને એ ધરતીના ખોળે વર્ષો જૂની કડવાશ ઓગળી ગઈ હતી અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમનો અમર દીવો પ્રગટી ઊઠ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.