રોજ બપોરે વહુ ચૂપચાપ ઘરની બહાર નીકળી જતી હતી, સાસુએ પીછો કર્યો તો...

અમદાવાદના એક સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય ઘરમાં સવારથી જ રોટલી બળવાની વાસ આવી રહી હતી. રસોડામાંથી ધુમાડો બહાર નીકળતો હતો અને ડાઇનિંગ ટેબલ પર બેઠેલાં શાંતાબેનનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો હતો. તેમની પુત્રવધૂ પૂજા હાથમાં બળેલી રોટલી થાળીમાં મૂકવા આવી ત્યારે શાંતાબેને થાળી થોડી દૂર ધકેલી દીધી.

"આ વળી પાછી બળેલી રોટલી? પૂજા, તારાથી એક દિવસ પણ સીધી રોટલી નથી બનતી?" શાંતાબેનનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો. "તારા બાપે ઘરમાં કંઈ શીખવાડ્યું છે કે નહીં? આખો દિવસ ઘરમાં જ રહે છે, છતાં રસોઈમાં ધ્યાન નથી રહેતું. તું સાવ આળસુ થઈ ગઈ છે."

પૂજા કશું જ બોલી નહીં. તેની આંખો નીચે ઘેરાં કાળાં કુંડાળાં પડી ગયાં હતાં અને તેનો ચહેરો સાવ ફીક્કો દેખાતો હતો. તેણે ચૂપચાપ સાડીના પલ્લુથી પોતાની આંખનો ખૂણો લૂછ્યો અને ધીમેથી કહ્યું, "માફ કરજો મમ્મીજી, હવે ધ્યાન રાખીશ."

શાંતાબેને મોં બગાડીને કહ્યું, "દર વખતે આ જ જવાબ. મારો દીકરો અંકિત આખો દિવસ મહેનત કરીને કમાય છે અને તું ઘરમાં બેસીને સાદી રોટલી પણ સરખી નથી બનાવી શકતી."

અંકિત ડાઇનિંગ ટેબલ પર જ બેઠો હતો. તેણે પોતાની પત્ની સામે જોયું, પણ તે કશું બોલ્યો નહીં. અંકિત છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ખૂબ તણાવમાં રહેતો હતો. શાંતાબેનને લાગતું હતું કે આ બધો તણાવ પૂજાની અણઆવડત અને આળસના કારણે જ છે.

સાંજના ચાર વાગ્યા હતા. પૂજાએ ઘરનું બધું કામ પતાવી દીધું હતું. શાંતાબેન પોતાના રૂમમાં આરામ કરતા હતા ત્યારે પૂજાએ ચૂપચાપ પોતાનો થેલો લીધો અને ઘરની બહાર નીકળી ગઈ. તે દરરોજ બપોરે બે-ત્રણ કલાક માટે "બહાર થોડું કામ છે" કહીને નીકળી જતી હતી. શાંતાબેનને લાગતું કે તે પોતાની બહેનપણીઓને મળવા અથવા રખડવા જાય છે.

પરંતુ તે દિવસે કંઈક અલગ બન્યું. પૂજા ઘરથી થોડે દૂર આવેલી એક નાની પ્રોસેસિંગ ફેક્ટરીમાં કામ કરવા જતી હતી. ત્યાં તે કલાકો સુધી સતત ઉભા રહીને પેકિંગનું કામ કરતી હતી. રાત્રે પણ ઘરના બધા સભ્યો ઊંઘી જાય પછી તે મોડી રાત સુધી ઓનલાઇન ડેટા એન્ટ્રીનું કામ કરતી હતી. તે ચોવીસ કલાકમાંથી માંડ ત્રણ કલાક ઊંઘતી હતી. સતત થાક અને ઊંઘના અભાવને કારણે જ સવારે રસોડામાં તેનું ધ્યાન ભટકી જતું હતું.

બપોરે લગભગ પાંચ વાગ્યે શાંતાબેનના ફોન પર એક અજાણ્યા નંબરથી ફોન આવ્યો. "પ્રણામ કાકી, તમે પૂજાબેનના સાસુ બોલો છો?" સામેથી એક પુરુષનો અવાજ આવ્યો.

"હા, હું શાંતા બોલું છું. પણ તમે કોણ?" શાંતાબેને આશ્ચર્યથી પૂછ્યું.

"કાકી, તમે જલ્દી નજીકની સરકારી હોસ્પિટલે પહોંચો. પૂજાબેન ફેક્ટરીમાં કામ કરતાં કરતાં અચાનક ચક્કર આવીને બેભાન થઈને પડી ગયા છે."

શાંતાબેનના હાથમાંથી ફોન છૂટી જતાં જતાં રહી ગયો. તે વિચારમાં પડી ગયા. ફેક્ટરી? પૂજા ફેક્ટરીમાં શું કરતી હતી? તેણે અંકિતને ફોન કર્યો અને બંને દોડતા હોસ્પિટલ પહોંચ્યા.

ઇમરજન્સી વોર્ડની બહાર ફેક્ટરીના મેનેજર ઉભા હતા. તેમણે અંકિત અને શાંતાબેનને જોઈને કહ્યું, "તમે એમના પરિવારના છો? જુઓ, પૂજાબેન ખૂબ મહેનતુ છે. પણ છેલ્લા બે મહિનાથી તે રાત-દિવસ એક કરીને કામ કરી રહ્યા હતા. ડોક્ટરે કહ્યું છે કે શરીરમાં અતિશય થાક, લોહીની કમી અને ઊંઘ ન મળવાને કારણે તે બેભાન થઈ ગયા છે."

શાંતાબેને આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "પણ તે તમારી ફેક્ટરીમાં કામ કેમ કરતી હતી? અમારે ઘરમાં કોઈ પૈસાની તકલીફ નથી."

મેનેજરે પોતાના ખિસ્સામાંથી એક નાની ડાયરી કાઢી અને અંકિત સામે ધરી. "આ પૂજાબેનની હિસાબની ડાયરી છે. એ દર મહિને પોતાનો આખો પગાર અને રાત્રે કરેલા કામના પૈસા એક જ ખાતામાં જમા કરાવતા હતા. એ કહેતા હતા કે તેમના પતિ પર કોઈ મોટું દેવું થઈ ગયું છે અને જો એ દેવું ચૂકવવામાં નહીં આવે તો તેમનું ઘર હરાજી થઈ જશે."

આ સાંભળીને શાંતાબેન સ્તબ્ધ થઈ ગયા. તેમણે અંકિત સામે જોયું. અંકિતનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું હતું અને તેની આંખમાંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા.

અંકિતે રડતાં રડતાં કહ્યું, "મમ્મી, મને માફ કરી દે. છ મહિના પહેલાં મેં શેરબજાર અને જુગારની લતમાં પડીને પંદર લાખ રૂપિયાનું દેવું કરી નાખ્યું હતું. વ્યાજખોરો દરરોજ ધમકી આપતા હતા કે જો પૈસા નહીં મળે તો આપણું ઘર પોતાના નામે કરી લેશે. મને સમજાતું નહોતું કે શું કરું."

અંકિતે આગળ કહ્યું, "જ્યારે પૂજાને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેણે મને બચાવવાનો નિર્ણય કર્યો. તેણે મને કહ્યું હતું કે જો તમને આ વાતની ખબર પડશે તો તમારું હૃદય ભાંગી જશે. તેથી તેણે મને વચન આપ્યું હતું કે તે રાત-દિવસ કામ કરીને આ દેવું પૂરું કરશે, પણ ઘર પર કોઈ આંચ નહીં આવવા દે."

શાંતાબેન પગથી માથા સુધી ધ્રૂજી ઉઠ્યા. જે વહુને તે આળસુ, નકામી અને બળેલી રોટલી બનાવનારી ગણતા હતા, તે વહુ પોતાના ઘરને બેઘર થતાં બચાવવા માટે પોતાની કાયા બાળી રહી હતી. તે દરરોજ રાત્રે માત્ર ત્રણ કલાક ઊંઘતી હતી, એટલે જ સવારે થાકના કારણે રોટલી બળી જતી હતી.

ડોક્ટરે બહાર આવીને કહ્યું, "દર્દીને ભાન આવી ગયું છે. તમે અંદર જઈ શકો છો."

શાંતાબેન ધીમા પગલે રૂમમાં ગયા. પૂજા ખાટલા પર પડેલી હતી. તેના હાથમાં ગ્લુકોઝની બોટલ ચડેલી હતી. શાંતાબેનને અંદર આવતા જોઈને પૂજાએ ગભરાઈને હાથ જોડ્યા અને ધીમેથી કહ્યું, "મમ્મીજી, માફ કરજો. આજે સાંજે મારી લીધે તમને હોસ્પિટલ આવવું પડ્યું. હું કાલે સવારે વહેલી ઉઠીને સરખી રોટલી બનાવી દઈશ."

શાંતાબેનથી હવે પોતાનો આવેગ રોકી શકાયો નહીં. તે દોડીને પૂજાના ખાટલા પાસે ગયા અને તેના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લઈ લીધા. તેમની આંખોમાંથી દડ-દડ આંસુ વહેવા લાગ્યા.

"ના મારી દીકરી, ના..." શાંતાબેને પૂજાના માથા પર હાથ મૂકતા કહ્યું, "માફી તારે નહીં, પણ મારે માંગવાની છે. હું તારા હાથની બળેલી રોટલી જોતી રહી, પણ એ રોટલી પાછળ બળી રહેલી મારી દીકરીની જુવાની હું જોઈ ન શકી."

પૂજાએ શાંતાબેનના આંસુ લૂછ્યા. ઘરમાં આજે પહેલીવાર સાસુ અને વહુ વચ્ચે કોઈ દીવાલ નહોતી. શાંતાબેને અંકિત સામે જોયું અને કહ્યું, "કાલથી તું અને હું બંને મહેનત કરીશું. મારી વહુને હવે એક ક્ષણ પણ વધારે હેરાન નહીં થવા દઉં. આ ઘર એણે બચાવ્યું છે."

હોસ્પિટલના એ નાના રૂમમાં આજે એક પરિવર્તન આવ્યું હતું. ઘર માત્ર ઈંટો અને પથ્થરોથી નથી બનતું, પણ ઘરમાં રહેતી સ્ત્રીના સમર્પણ અને પ્રેમથી બને છે. શાંતાબેનને આજે સમજાયું હતું કે માણસની બહારની ભૂલો જોવા કરતાં તેની પાછળની ભાવના સમજવી કેટલી જરૂરી છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.