રોજ સાંજે બિસ્કિટ ખરીદી છાતીમાં સંતાડતા ગરીબ યુવાનનો પીછો કરનાર દુકાનદાર સ્તબ્ધ થઈ ગયા, અંધારા ખંડેરમાં જોતાં જ...

સાંજના સાત વાગ્યા હતા અને જૂની બજારના નાકે આવેલી કરિયાણાની નાની દુકાનમાં ભીડ જામી રહી હતી.

દુકાનદાર છગનભાઈ પોતાના ગલ્લા પર બેસીને દિવસભરના વકરાની ગણતરી કરી રહ્યા હતા.

તેમની બાજુમાં બેઠેલાં તેમનાં પત્ની સરલાબેન ગ્રાહકોને અનાજ અને મસાલાના પેકેટ જોખીને આપી રહ્યાં હતાં.

ત્યાં જ શેરીના છેડેથી વીસ વર્ષનો એક દુબળો-પાતળો, પરસેવાથી રેબઝેબ અને મેલાં કપડાં પહેરેલો યુવાન ધીમા પગલે દુકાન તરફ આવ્યો, જેનું નામ કેતન હતું.

કેતને પોતાના ખિસ્સામાંથી એક-એક રૂપિયાના પાંચ સિક્કા ધ્રૂજતા હાથે બહાર કાઢ્યા અને કાઉન્ટર પર ધીમેથી મૂક્યા.

'છગનકાકા, એક ગ્લુકોઝ બિસ્કિટનું પેકેટ આપો ને,' કેતને અત્યંત નમ્ર અને ધીમા અવાજે કહ્યું.

છગનભાઈએ પેકેટ આપ્યું અને કેતને એ બિસ્કિટનું પેકેટ પોતાના કુરતાના અંદરના ખિસ્સામાં છાતી સરસું દાબી દીધું.

તેણે એક ક્ષણ પણ ત્યાં ઊભા રહ્યા વગર તરત જ પાછળ ફરીને ઝડપથી અંધારી ગલી તરફ ચાલવાનું શરૂ કર્યું.

છગનભાઈ છેલ્લા બે મહિનાથી રોજ સાંજે બરાબર સાત વાગ્યે આ જ અકળ દ્રશ્ય પોતાની નજરે જોઈ રહ્યા હતા.

કેતન આખો દિવસ બાંધકામની સાઇટ પર ઈંટો અને રેતી ઊંચકવાની કાળી મજૂરી કરતો હતો.

તેના શરીરમાં લોહીનું ટીપું નહોતું અને તે પોતે ભૂખ્યો-તરસ્યો દેખાતો હતો.

છતાં તે ક્યારેય એ બિસ્કિટનું પેકેટ ખોલીને ખાતો નહોતો.

તે પેકેટ હંમેશાં પોતાની છાતી પાસે અંદર સંતાડીને ગાયબ થઈ જતો હતો.

છગનભાઈએ પોતાના મનમાં અનેકવાર વિચાર્યું હતું કે આ છોકરો આ બિસ્કિટનું શું કરતો હશે?

છગનભાઈએ પોતાના હિસાબના ચોપડામાં પેન્સિલ મૂકતાં સરલાબેન સામે જોયું.

'સરલા, આ છોકરો રોજ આવે છે, પણ એના ચહેરા પર ક્યારેય કોઈ લોભ કે લાલચ નથી દેખાતી.'

'એ હંમેશાં ચૂપચાપ નીચું જોઈને આવે છે, બરાબર પાંચ રૂપિયા આપે છે અને પવનની જેમ નીકળી જાય છે.'

સરલાબેને શાકભાજીની ટોપલી સાફ કરતાં કહ્યું, 'કાંઈ પણ હોય છગન, આ જમાનો બહુ ખરાબ છે, કોઈ અજાણ્યા પર આટલો ભરોસો ન મુકાય.'

'આપણી દુકાનની આજુબાજુ ઘણી ચોરીઓ થઈ છે, આપણે સાવધાન રહેવું જોઈએ.'

આ શંકાએ છગનભાઈના મનમાં વહેમનું મોટું ઝાડ ઊભું કરી દીધું હતું.

સરલાબેને પણ એક દિવસ કહ્યું હતું, 'મને આ છોકરાની દાનત સારી નથી લાગતી.'

'એ રોજ સાંજે આવીને બિસ્કિટ ખરીદે છે અને કોઈ અવાવરું જગ્યાએ જતો રહે છે.'

'ક્યાંક એ સોસાયટીના કૂતરાઓને બેભાન કરવા માટે બિસ્કિટમાં ઝેર ભેળવીને ચોરી કરવાનું ષડયંત્ર તો નથી રચતો ને?'

બરાબર એ જ વખતે સોસાયટીના ચોકીદાર અને બે પાડોશીઓ દુકાને આવ્યા અને તેમણે પણ આ વાતમાં હવા ભરી.

એક પાડોશીએ કહ્યું કે કાલે રાત્રે સોસાયટીના પાછળના બગીચામાં કોઈ સંતાયેલું જોવા મળ્યું હતું.

સોસાયટીના દૂધવાળા કાંતિભાઈ પણ હાથમાં લાકડી લઈને સાથે દોડ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું હતું કે આ છોકરો રોજ રાત્રે અંધારામાં આ બાજુ જતો દેખાય છે, આજે એનો બધો હિસાબ કરી નાખીશું.

દરેક વ્યક્તિના મનમાં શંકા અને ક્રોધની જવાળા ભભૂકી રહી હતી.

છગનભાઈનો તમામ સંયમ તૂટી ગયો અને તેમણે નક્કી કર્યું કે આજે આ રહસ્યનો પર્દાફાશ કરવો જ પડશે.

બીજે દિવસે સાંજે બરાબર સાત વાગ્યે કેતન ફરીથી દુકાને આવ્યો.

તેણે પાંચ રૂપિયા આપ્યા અને બિસ્કિટનું પેકેટ લઈને છાતીમાં સંતાડીને ચાલવા લાગ્યો.

છગનભાઈ, તેમના બે મિત્રો અને ચોકીદાર હાથમાં લાકડીઓ લઈને છૂપી રીતે કેતનની પાછળ દોડ્યા.

કેતન સાંકડી ગલીઓ વટાવીને સોસાયટીના પાછળના છેડે આવેલા એક અવાવરું, તૂટેલા જૂના શિવ મંદિરના ખંડેર તરફ આગળ વધ્યો.

ચારેય તરફ ગાઢ અંધકાર અને ભેંકાર શાંતિ છવાયેલી હતી.

કેતને આજુબાજુ નજર કરી અને મંદિરના તૂટેલા થાંભલા પાછળ જમીન પર બેસી ગયો.

છગનભાઈએ વિચાર્યું કે આ જ યોગ્ય સમય છે એને રંગેહાથે પકડવાનો.

છગનભાઈ અને તેમના સાથીઓ લાકડીઓ ઉગામીને 'પકડો... ચોરને પકડો!' ની બૂમો પાડતા આગળ ધસી ગયા.

તેમણે કેતનનો કાંઠલો પકડીને તેને જોરથી દીવાલ સાથે દબાવી દીધો.

'બોલ બદમાશ! તું રોજ અહીં શું કાળો કારોબાર કરે છે? તું આ બિસ્કિટ કોને ખવડાવવા લાવે છે?' છગનભાઈએ રાક્ષસી અવાજે ગર્જના કરી.

તેમણે ટોર્ચનો પ્રચંડ પ્રકાશ પેલા અંધારા ખૂણા પર ફેંક્યો.

પરંતુ સામેનું દ્રશ્ય જોતાં જ છગનભાઈના હાથમાંથી લાકડી નીચે પથ્થર પર પડી ગઈ અને તેમના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

ત્યાં મંદિરના ખૂણામાં ફાટેલી ગોદડી પર એક છ વર્ષની નાની, માસૂમ અને અંધ અનાથ બાળકી બેઠી હતી, જેનું નામ કવિતા હતું.

તે બાળકીના હાથમાં કોઈ રમકડું નહોતું, માત્ર એક તૂટેલી માટીની ઢીંગલી હતી.

કેતને પોતાના ધ્રૂજતા હાથે પેલું બિસ્કિટનું પેકેટ ખોલ્યું હતું અને તે પ્રેમથી એક-એક બિસ્કિટ પેલી અંધ બાળકીના મોંમાં મૂકી રહ્યો હતો!

તે બાળકીના ચહેરા પર એક અદ્ભુત અને નિર્દોષ હાસ્ય ચમકી રહ્યું હતું.

કેતન પોતે આખો દિવસ ભૂખ્યો હતો, પણ તેના ચહેરા પર બાળકીને જમાડવાનો અપાર સંતોષ હતો.

કવિતાએ ધ્રૂજતા હાથે કેતનના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને તોતડા અવાજે પૂછ્યું, 'ભાઈ, કોણ છે આ લોકો? શું એ લોકો મને મારવા આવ્યા છે?'

કેતને બાળકીને પોતાના ખોળામાં છુપાવી લીધી અને કહ્યું, 'ના મારી ઢીંગલી, કોઈ તને નહીં મારે, તારો ભાઈ જીવતો છે ત્યાં સુધી તને કોઈ નહીં અડે.'

આ દ્રશ્ય જોઈને ત્યાં ઊભેલા તમામ પાષાણ હૃદયના માણસો પણ પીગળી ગયા.

છગનભાઈ સ્તબ્ધ થઈ ગયા, તેમના ગળામાંથી અવાજ નીકળતો બંધ થઈ ગયો.

'કેતન... આ... આ બધું શું છે?' છગનભાઈએ ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું.

કેતને બંને હાથ જોડી દીધા અને તેની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા.

તેણે રડતાં રડતાં વર્ષો જૂનો હૃદયદ્રાવક ભૂતકાળ ખોલ્યો:

'છગનકાકા, મને મારશો નહીં... હું કોઈ ચોર કે ગુનેગાર નથી!'

'આ નાની દીકરી કવિતાની માતા બે મહિના પહેલાં કેન્સરની બીમારીમાં આ જ ખંડેરમાં દવા વગર મરી ગઈ હતી.'

'એ મરતી વખતે મારી સામે હાથ જોડીને ગઈ હતી કે બેટા, મારી આ અંધ દીકરીનું આ દુનિયામાં કોઈ નથી, એને ભૂખી ન મરવા દેતો.'

'કાકા, મારી પોતાની સગી માતા પણ જ્યારે હું નાનો હતો ત્યારે ભૂખમરાથી મારી નજર સામે મરી ગઈ હતી.'

'મેં એ દિવસે પ્રભુના સોગંદ ખાધા હતા કે હું કોઈ અનાથ બાળકને ભૂખથી તરફડવા નહીં દઉં.'

'હું આખો દિવસ મજૂરી કરું છું અને જે પચાસ રૂપિયા મળે છે, તેમાંથી પાંચ રૂપિયા બચાવીને રોજ સાંજે આ દીકરી માટે બિસ્કિટ લાવું છું.'

'હું પોતે સૂકા ચણા કે પાણી પીને રાત કાઢી લઉં છું, પણ આ માસૂમ દીકરીને ભૂખી નથી ઊંઘવા દેતો.'

'હું દિવસે એટલા માટે નથી આવતો કારણ કે લોકો આ બાળકીને અહીંથી ભગાડી મૂકે અને એ અનાથ થઈને રઝળી પડે.'

'કાકા, આ બિસ્કિટ મારા માટે કોઈ ખાવાની વસ્તુ નથી, પણ એક મરેલી માતાને આપેલું પવિત્ર વચન છે!'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ છગનભાઈના કાનમાં જાણે આકાશ તૂટી પડ્યું હોય તેવો ભયાનક સન્નાટો છવાઈ ગયો.

તેમનું આખું અસ્તિત્વ શરમ, ગ્લાનિ અને પશ્ચાતાપના અગ્નિમાં બળવા લાગ્યું.

જે ગરીબ યુવાનને તેઓ ચોર અને બદમાશ સમજીને લાકડીઓ લઈને મારવા આવ્યા હતા, એ યુવાન તો સાક્ષાત દેવદૂત બનીને એક અંધ અનાથ બાળકીનો જીવ બચાવી રહ્યો હતો!

છગનભાઈની સાથે આવેલા પાડોશીઓ અને ચોકીદારની આંખોમાંથી પણ અશ્રુધારા વહી નીકળી.

છગનભાઈ એક પણ ક્ષણનો વિચાર કર્યા વગર સીધા કેતનના ચરણોમાં ઢળી પડ્યા.

તેમણે પોતાના બંને હાથ કેતનના ધૂળવાળા પગ પર મૂકી દીધા અને માથું પછાડીને પોકેપોકે રડવા લાગ્યા.

'કેતન બેટા... મારા દેવ જેવા દીકરા, મને માફ કરી દે!' છગનભાઈનો અવાજ ડૂસકાંમાં સાવ રૂંધાઈ ગયો હતો.

'હું દુકાનદાર થઈને પણ સાવ આંધળો, અહંકારી અને પથ્થર દિલ સાબિત થયો કે જેણે તારા આ મહાન ત્યાગ પર શંકા કરી!'

'તું તારા પેટનો કોળિયો આ અનાથ બાળકીને આપી રહ્યો હતો, અને અમે તારા પર ચોરીનો આક્ષેપ મૂકીને પાપ વહોરી લીધું!'

સરલાબેને પણ દોડી આવીને પેલી અંધ બાળકી કવિતાને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

'ના દીકરી, આજથી તું અનાથ નથી, તું અમારા ઘરની લક્ષ્મી છે!' સરલાબેને રડતાં રડતાં કહ્યું.

છગનભાઈએ પોતાની આંખો લૂછીને પોતાના ખિસ્સામાંથી સો રૂપિયાની નવી નોટ કાઢીને કેતનના હાથમાં મૂકવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

પણ કેતને હાથ જોડીને ના પાડી દીધી, 'કાકા, મારે કોઈ મફતના પૈસા નથી જોઈતા, હું મહેનત કરીને આ દીકરીને ભણાવીશ.'

છગનભાઈનું હૃદય આ ગરીબ યુવાનની ખુમારી જોઈને ગદગદ થઈ ગયું.

છગનભાઈએ કેતનને બંને હાથે ઊભો કર્યો અને તેને પોતાની છાતી સરસો જોરથી ચાંપી લીધો.

'કેતન, કાલથી તારે આ અંધારા ખંડેરમાં આવવાની જરૂર નથી.'

'તું અને આ નાની દીકરી કાલથી અમારા ઘરમાં રહેશો, તમારી તમામ જવાબદારી હવે મારી છે!'

'અને મારી દુકાનમાંથી રોજ આ દીકરી માટે શ્રેષ્ઠ દૂધ અને પૌષ્ટિક અનાજ આવશે!'

છગનભાઈએ કેતનના માથા પર વહાલથી હાથ મૂક્યો અને તેમની આંખોમાંથી હર્ષના આંસુ ટપકી પડ્યા.

'બેટા કેતન, તારી આ ઉંમરે જ્યાં લોકો પોતાના સ્વાર્થ સિવાય કશું નથી વિચારતા, ત્યાં તેં એક અજાણી અનાથ બાળકી માટે પોતાની જવાની હોમી દીધી.'

'તારા જેવા નિષ્પાપ દીકરાના ચરણો સ્પર્શ કરીને હું મારી જાતને ધન્ય માનું છું.'

સોસાયટીના તમામ પાડોશીઓએ ભેગા મળીને કવિતાના ભવિષ્ય માટે એક લાખ રૂપિયાની ફિક્સ ડિપોઝિટ કરાવવાની જાહેરાત કરી.

સરલાબેને રસોડામાંથી ગરમ ખીચડી અને દૂધ લાવીને કવિતાને પોતાના હાથે ખવડાવ્યું.

નાની કવિતાએ સરલાબેનના ગાલ પર હાથ ફેરવ્યો અને ધીમા અવાજે કહ્યું, 'માશી, તમે બહુ સારા છો.'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ સરલાબેનની આંખોમાંથી મમતાના આંસુ વહી નીકળ્યા અને તેમણે કેતનને વચન આપ્યું કે આ બાળકીનું ભવિષ્ય ક્યારેય અંધકારમય નહીં રહે.

સોસાયટીના તમામ પાડોશીઓએ આગળ આવીને કેતનના હાથ ચૂમી લીધા અને તેની નિસ્વાર્થ માનવતાને વંદન કર્યા.

એ રાત્રે એ તૂટેલા શિવ મંદિરના ખંડેરમાંથી તમામ શંકા અને વહેમનો કાળો અંધકાર સદાય માટે ભૂંસાઈ ગયો હતો.

અને એ પવિત્ર ઓટલા પર કરુણા, વાત્સલ્ય અને સાચા માનવધર્મનો અખંડ દીપક સદાય માટે ઝળહળી ઊઠ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.