સાસરિયાના પ્રસંગમાં જવાની ના પાડીને પત્નીએ પિયરની વાટ પકડી ત્યારે ભરી સભામાં પતિને સમજાયેલી ભૂલ...

"તારું મન થાય ત્યારે તું નીકળી ન શકે, પૂજા. આજે સાંજે મારા માસીના દીકરાની સગાઈ છે. આખા કુટુંબમાં બધા ભેગા થાય અને મારી પત્ની ગેરહાજર હોય તો મારી શું ઈજ્જત રહે?"

કબાટમાંથી પોતાની નવી શેરવાની કાઢતાં સમીરે દરવાજા તરફ જોયા વગર જ આદેશ આપી દીધો.

પૂજા પોતાના હાથમાં પકડેલી નાની ટ્રાવેલ બેગ સાથે પલંગ પાસે ઊભી રહી ગઈ. તેના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો હતો. તેણે બેગ નીચે મૂકી અને શાંત અવાજે કહ્યું, "સમીર, મારા નાના ભાઈનું આજે સિવિલ સર્વિસિસનું પરિણામ આવ્યું છે. આખા કુટુંબે ભેગા થઈને નાનું સેલિબ્રેશન રાખ્યું છે. મારા મમ્મી-પપ્પા સવારથી મારી રાહ જુએ છે. મેં તમને ત્રણ દિવસ પહેલાં જ કહ્યું હતું કે હું શનિવારે સાંજ સુધીમાં ઘરે જઈશ."

"તો એમાં શું મોટી વાત થઈ ગઈ?" સમીરે અરીસા સામે ઊભા રહીને વાળ સરખા કરતાં કહ્યું. "કાલે સવારે જઈ આવજે. ભાઈનું રિઝલ્ટ ક્યાંય ભાગી નથી જવાનું. પણ જો આજે તું માસીના પ્રસંગમાં નહીં આવે તો મમ્મીને સો સવાલોના જવાબ આપવા પડશે. મારા પરિવારમાં આપણી ગેરહાજરી તરત આંખે વળગે."

પૂજા એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર સમીરની પીઠ સામે જોઈ રહી. આ કોઈ પહેલી વારની વાત નહોતી. લગ્નના પાંચ વર્ષમાં આ દ્રશ્ય અગણિત વાર ભજવાઈ ચૂક્યું હતું. સમીરના દૂરના સંબંધીના ત્યાં પણ નાનો પ્રસંગ હોય તો પૂજાએ આગળ વધીને બધી વ્યવસ્થા સંભાળવી પડતી. સમીરના કાકાની તબિયત ખરાબ હોય તો પૂજાએ આખો દિવસ હોસ્પિટલમાં સેવા કરવી પડતી. પૂજાએ ક્યારેય એ ફરજોથી મોઢું નહોતું ફેરવ્યું. તે સમીરના કુટુંબને પોતાનું જ માનતી હતી.

પણ જ્યારે પૂજાના પોતાના પરિવારની વાત આવતી, ત્યારે સમીર પાસે હંમેશાં બહાના તૈયાર રહેતા. ક્યારેક ઓફિસનું અગત્યનું કામ આવી જતું, ક્યારેક અચાનક માથું દુખવા લાગતું, તો ક્યારેક ગાડી સર્વિસમાં હોવાનું કારણ આગળ ધરી દેવાતું. શરૂઆતમાં પૂજા માનતી કે કદાચ સંજોગો જ એવા બનતા હશે. પણ ધીમે ધીમે તેને સમજાઈ ગયું કે આ કોઈ અકસ્માત નહોતો, આ એક વલણ હતું. સમીરના મનમાં એવી અદ્રશ્ય માન્યતા ઘર કરી ગઈ હતી કે દીકરી પરણીને આવે એટલે તેનું જૂનું ઘર માત્ર એક ઔપચારિકતા બની જાય છે, જ્યારે સાસરિયાનું ઘર એકમાત્ર વાસ્તવિકતા રહે છે.

ગયા વર્ષે જ્યારે પૂજાના પિતાજીને હાર્ટ એટેક આવ્યો અને તેમને દાખલ કર્યા, ત્યારે પણ સમીર માત્ર પંદર મિનિટ માટે હોસ્પિટલ પહોંચ્યો હતો. તેણે હાથ જોડીને કહ્યું હતું કે ક્લાયન્ટ સાથે મીટિંગ છે એટલે તરત જવું પડશે. પણ એ જ અઠવાડિયે સમીરના પોતાના ફુવાના ઘેર સામાન્ય પૂજા હતી ત્યારે સમીરે આખો દિવસ રજા રાખીને ત્યાં હાજરી આપી હતી. તે દિવસે પૂજા ચૂપ રહી હતી, પણ અંદરથી કંઈક તૂટી ગયું હતું.

"તું હજુ તૈયાર નથી થઈ?" સમીરે ઘડિયાળ તરફ જોતાં અવાજ ઊંચો કર્યો. "ગાડી નીચે આવી ગઈ છે. મમ્મી અને પપ્પા બીજા વાહનમાં પહોંચી પણ ગયા છે. જલ્દી સાડી બદલી લે."

પૂજાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેણે પોતાની બેગની ચેન બંધ કરી અને બેગ હાથમાં ઉઠાવી લીધી.

"હું માસીના પ્રસંગમાં નથી આવી રહી, સમીર," પૂજાએ મક્કમતાથી કહ્યું.

સમીર સ્તબ્ધ થઈને તેની સામે ફર્યો. તેને પોતાના કાન પર વિશ્વાસ ન આવ્યો. "તું શું બોલે છે એનું ભાન છે તને? આખો પરિવાર ત્યાં હાજર હશે. બધા પૂછશે કે પૂજા કેમ નથી આવી?"

"તો એમને સાચું કહી દેજો," પૂજાએ નજર મિલાવીને કહ્યું. "કહી દેજો કે આજે એના સગા ભાઈનો મોટો દિવસ છે અને તે પોતાના પરિવાર સાથે ખુશી વહેંચવા ગઈ છે."

"પૂજા, તું જીદ કરે છે. તારા ગયા પછી લોકો વાતો બનાવશે કે આપણી વચ્ચે કંઈક અણબનાવ છે. પરિવારની આબરૂનો તો વિચાર કર!" સમીરનો ગુસ્સો હવે બહાર આવી રહ્યો હતો.

"પરિવારની આબરૂ માત્ર મારા આવવા-જવાથી જ સચવાય છે?" પૂજાનો અવાજ ધ્રૂજતો નહોતો, પણ એમાં વર્ષોનો ભાર હતો. "સમીર, ગયા મહિને તમારી બહેનનો જન્મદિવસ હતો ત્યારે મેં આખી રાત જાગીને કેક બનાવી હતી અને તમારા ઘરે પીરસ્યું હતું. એના બે દિવસ પછી મારી મમ્મીની પંચાવનમી વર્ષગાંઠ હતી. મેં તમને માત્ર બે કલાક માટે સાથે આવવા વિનંતી કરી હતી. તમે શું કહ્યું હતું યાદ છે? તમે કહ્યું હતું કે ઓફિસમાં બહુ કામ છે, થાકી ગયો છું, તું એકલી જઈ આવ. અને પછી સાંજે તમે તમારા મિત્રો સાથે કેફેમાં બેસીને મેચ જોતા હતા."

સમીરનો ચહેરો સહેજ ફિક્કો પડ્યો, પણ તેણે તરત બચાવ કર્યો, "એ તો ઓફિસનું ટેન્શન હળવું કરવા હું મિત્રો સાથે ગયો હતો. તું જૂની વાતો ખોદીને શા માટે ઝઘડો ઊભો કરે છે?"

"હું ઝઘડો નથી કરતી, હું તમને અરીસો બતાવું છું," પૂજા આગળ વધી. "જ્યારે તમારા ઘરમાં કોઈ સામાન્ય જમણવાર હોય ત્યારે પણ મારું હાજર રહેવું તમારી ઈજ્જતનો સવાલ બની જાય છે. પણ મારા ઘરમાં કોઈ મોટો સુખ કે દુઃખનો પ્રસંગ હોય ત્યારે તમારું ન આવવું એ ફક્ત 'સગવડ' નો વિષય બની જાય છે. તમે ક્યારેય મારા પિતાજીના ખબરઅંતર પૂછવા ફોન પણ નથી કર્યો. કેમ? કારણ કે તમને લાગે છે કે લગ્ન પછી છોકરીના પિયરનું કોઈ અસ્તિત્વ જ નથી રહેતું."

"મેં એવું ક્યારેય નથી કહ્યું!" સમીરે બચાવ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

"તમે મોઢેથી નથી બોલ્યા, પણ તમારા વર્તને રોજ આ વાત સાબિત કરી છે," પૂજાએ પોતાની બેગ ખભા પર ભેરવી. "હું હંમેશાં તમારા પરિવારને માન આપતી આવી છું કારણ કે એ તમારો પરિવાર છે. પણ તમે મારા પરિવારને પારકો ગણ્યો. જો તમે મારા પરિવારના આનંદમાં કે દુઃખમાં ઊભા ન રહી શકતા હો, તો મારી પાસેથી પણ એવી અપેક્ષા ન રાખશો કે હું તમારી સામાજિક આબરૂ સાચવવા માટે એક પૂતળાની જેમ તમારી સાથે ફરતી રહું."

"પૂજા, જો તું આજે આ દરવાજો ઓળંગીને ગઈ, તો પરિણામ સારું નહીં આવે," સમીરે ધમકીભર્યા અવાજે કહ્યું. તેને લાગતું હતું કે આ શબ્દો સાંભળીને પૂજા હંમેશની જેમ પીછેહઠ કરી લેશે.

પૂજા દરવાજા પાસે ઊભી રહી. તેણે પાછળ ફરીને સમીર સામે જોયું. તેની આંખોમાં કોઈ ડર નહોતો, માત્ર એક સ્પષ્ટ નિર્ણય હતો.

"પરિણામ તો ત્યારે જ ખરાબ થઈ ગયું હતું સમીર, જ્યારે તમે સંબંધોમાં બરાબરીનો દરજ્જો આપવાનું ભૂલી ગયા હતા. આજે હું મારા ભાઈ પાસે જઈશ. અને જો તમારા સંબંધીઓ પૂછે કે પૂજા કેમ નથી આવી, તો એમને કહેજો કે જેમ તમને તમારા પરિવાર પ્રત્યે ફરજ છે, તેમ મને પણ મારા પરિવાર પ્રત્યે પ્રેમ અને અધિકાર છે."

પૂજા દરવાજો ખોલીને બહાર નીકળી ગઈ. દરવાજો બંધ થવાનો ધીમો અવાજ આખા ઘરમાં ગુંજી ઊઠ્યો.

સમીર એકલો લિવિંગ રૂમમાં ઊભો રહી ગયો. ઘરમાં એકદમ નીરવ શાંતિ છવાઈ ગઈ હતી. તેના હાથમાં હજુ પણ ગાડીની ચાવી હતી. તેણે સોફા પર બેસીને માથું પકડી લીધું. તેને લાગતું હતું કે પૂજા રસ્તામાંથી પાછી આવી જશે, પણ પંદર મિનિટ વીતી ગઈ છતાં કોઈ પગરવ ન સંભળાયા.

સમીર એકલો જ ગાડી ચલાવીને હોલ પહોંચ્યો. માસીના દીકરાની સગાઈનો હોલ રોશનીથી ઝગમગતો હતો. સગાં-સંબંધીઓ હસી-મજાક કરી રહ્યા હતા. સમીર અંદર પ્રવેશ્યો કે તરત જ તેની માતા તેની પાસે દોડી આવી.

"સમીર, તું એકલો કેમ આવ્યો? પૂજા ક્યાં છે? ક્યારના બધા પૂછે છે કે વહુ હજુ કેમ નથી દેખાતી?" માતાએ આજુબાજુ જોતાં ધીમેથી પૂછ્યું.

સમીરે હંમેશની જેમ જૂઠું બોલવાનું વિચાર્યું. તે કહેવા જતો હતો કે પૂજાની તબિયત ખરાબ છે. પણ અચાનક પૂજાના શબ્દો તેના કાનમાં અથડાયા: 'તો એમને સાચું કહી દેજો... કહી દેજો કે આજે એના સગા ભાઈનો મોટો દિવસ છે.'

તેણે સામે જોયું. તેના માસા, કાકી, ફુવા બધા હસીને તેની સામે હાથ હલાવી રહ્યા હતા. સમીરને અચાનક સમજાયું કે જો આજે તેની પોતાની બહેનનું આવું મોટું પરિણામ આવ્યું હોત અને તે કોઈ બીજાના ઘરે જમવા ગયો હોત, તો તેને કેવું લાગત? પૂજા છેલ્લા પાંચ વર્ષથી આ પીડા ચૂપચાપ સહન કરતી હતી. તે પોતાના પરિવારના ઉત્સવો છોડીને સમીરના સગાંઓ વચ્ચે ઊભી રહેતી, માત્ર સમીરનું મોઢું રાખવા માટે. અને બદલામાં સમીરે તેને શું આપ્યું હતું? માત્ર ઉપેક્ષા અને આદેશો.

સમીરનો અહંકાર ધીમે ધીમે પીગળવા લાગ્યો. તેને પહેલી વાર પોતાની સંકુચિત વિચારસરણી પર શરમ આવી.

"મમ્મી," સમીરે ઊંડો શ્વાસ લઈને સ્પષ્ટ અવાજે કહ્યું. "પૂજાના નાના ભાઈએ મોટી પરીક્ષા પાસ કરી છે. એના ઘરમાં આજે ઉત્સવ છે. પૂજા ત્યાં ગઈ છે."

માતા થોડી ક્ષણ માટે અવાચક થઈ ગઈ. "તો તું અહીં એકલો કેમ આવ્યો? તારે પણ ત્યાં જવું જોઈતું હતું ને? સાળાની આટલી મોટી સફળતા હોય તો જીજાજી તરીકે તારી પણ હાજરી હોવી જોઈએ."

માતાના આ સહજ વાક્યે સમીરના હૃદય પર હથોડા જેવો ઘા કર્યો. જે વાત તેની માતા પણ સમજી શકતી હતી, એ વાત તે પોતે પતિ થઈને આટલા વર્ષોથી કેમ ન સમજી શક્યો? તે બહારની આબરૂ સાચવવામાં એટલો આંધળો થઈ ગયો હતો કે પોતાના જ ઘરમાં અન્યાય કરી રહ્યો હતો.

"તમે સાચું કહો છો મમ્મી," સમીરે કહ્યું. "મારી ભૂલ થઈ ગઈ."

સમીરે માસીને મળીને માત્ર પાંચ મિનિટમાં અભિનંદન પાઠવ્યા અને તરત હોલની બહાર નીકળી ગયો. તેણે ગાડી સ્ટાર્ટ કરી અને સીધી પૂજાના પિયર તરફ વાળી. રસ્તામાં તેણે મીઠાઈની દુકાનેથી મોટો બોક્સ લીધો.

પૂજાના પિયરના ઘરનો દરવાજો ખુલ્લો હતો. અંદરથી હસવાનો અને વાતો કરવાનો અવાજ આવી રહ્યો હતો. પૂજા પોતાના ભાઈને પેંડો ખવડાવી રહી હતી અને તેના માતા-પિતા ખુશીથી છલકાઈ રહ્યા હતા. પૂજાના ચહેરા પર ખુશી હતી, પણ આંખોના ખૂણામાં એક ઉદાસી છુપાયેલી હતી જે કોઈથી છાની નહોતી.

અચાનક દરવાજે ટકોરા પડ્યા.

બધાએ જોયું તો સમીર હાથમાં મીઠાઈનો બોક્સ લઈને ઊભો હતો. તેના ચહેરા પર ન તો પેલો જૂનો રોફ હતો, ન કોઈ બનાવટી હાસ્ય.

પૂજાના પિતાજી તરત ઊભા થઈ ગયા, "અરે સમીર બેટા, તું? અંદર આવ, અંદર આવ. પૂજા કહેતી હતી કે તારે કોઈ સંબંધીના ત્યાં કામ છે એટલે તું નહીં આવી શકે."

સમીર અંદર આવ્યો. તેણે મીઠાઈનો બોક્સ ટેબલ પર મૂક્યો અને સીધો પૂજાના નાના ભાઈ પાસે ગયો. તેણે ભાઈને જોરથી ગળે લગાવી લીધો, "અભિનંદન ભાઈ. અમને તારા પર ખૂબ ગર્વ છે."

પછી સમીર પૂજાના પિતાજી પાસે ગયો અને તેમના હાથ પકડી લીધા, "પપ્પા, મને માફ કરજો. મારે અહીં સૌથી પહેલાં પહોંચવું જોઈતું હતું. પણ મોડો પડ્યો એ બદલ શરમ અનુભવું છું."

રૂમમાં એક ક્ષણ માટે શાંતિ છવાઈ ગઈ. પૂજા સ્તબ્ધ થઈને સમીર સામે જોઈ રહી હતી. તેને પોતાની આંખો પર વિશ્વાસ નહોતો બેસતો.

સમીર ધીમેથી પૂજા પાસે આવ્યો. તેણે પૂજાની આંખોમાં જોયું, જેમાં આશ્ચર્ય અને ભીનાશ બંને હતા.

"તું સાચી હતી પૂજા," સમીરે ધીમા પણ દ્રઢ અવાજે કહ્યું જેથી બધા સાંભળી શકે. "સંબંધો ક્યારેય એકતરફી નિયમોથી નથી ચાલતા. જો તું મારા પરિવારને આટલો આદર આપે છે, તો તારા પરિવારને માન આપવું એ મારી પણ એટલી જ મોટી ફરજ છે. હું આજે તારી સાથે ઊભો રહેવા આવ્યો છું, કોઈ ઉપકાર કરવા નહીં, પણ મારી ભૂલ સુધારવા."

પૂજાના હોઠ સહેજ ધ્રૂજ્યા, પણ આ વખતે એ પીડાના નહોતા. પાંચ વર્ષની લાંબી લડાઈ પછી આજે તેના આત્મસમ્માનનો વિજય થયો હતો. તેણે કંઈ ન કહ્યું, માત્ર એક હળવું સ્મિત આપ્યું જેમાં બધો ભાર વહી ગયો હતો.

તે રાત્રે પૂજાના ઘરમાં જ્યારે બધા સાથે બેસીને જમ્યા, ત્યારે સમીર કોઈ મહેમાનની જેમ ખૂણામાં નહોતો બેઠો. તે ઘરના દીકરાની જેમ બધાને પીરસી રહ્યો હતો અને વાતોમાં ભળી ગયો હતો. બે પરિવારો વચ્ચેની એ સાચી ભાગીદારીની શરૂઆત હતી, જ્યાં હવે કોઈ એક પક્ષે નમવાનું નહોતું.

તમારો એક શેર અમારા માટે ખૂબ મૂલ્યવાન છે! આ વાર્તા તમને કેવી લાગી, નીચે કમેન્ટ બોક્સમાં તમારો અભિપ્રાય જરૂર જણાવજો. 🌟