ત્રણ કરોડની જમીનની ઓફર ઠુકરાવનારા ભાઈના કયા બાળપણના વચને આખા કુટુંબને રડાવી દીધું?

જૂનાગઢના ગિરનારની તળેટી પાસે આવેલા એક નાના રળિયામણા ગામમાં હસમુખનું જૂનું પૈતૃક ખેતર આવેલું હતું. પાંચ વીઘાની એ ફળદ્રુપ જમીન પર કેસર કેરીના ઘટાદાર આંબા, એક જૂનો કૂવો અને મોટો વડલો લહેરાઈ રહ્યા હતા. આ ખેતર હસમુખના સ્વર્ગસ્થ પિતા અને માતાના સમયનું હતું.

છેલ્લા બે વર્ષથી આ ગામમાંથી પસાર થતો નવો ફોર-લેન હાઈવે મંજૂર થતાં જ આસપાસની જમીનોના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા હતા. શહેરના મોટા-મોટા બિલ્ડરો અને જમીન દલાલો ખેડૂતોને કરોડો રૂપિયાની ઓફર આપીને જમીનો ખરીદી રહ્યા હતા. હસમુખના આ પાંચ વીઘા ખેતર માટે પણ એક મોટા બિલ્ડરે ત્રણ કરોડ રૂપિયા રોકડા આપવાની ઓફર કરી હતી.

પરંતુ હસમુખે એ ત્રણ કરોડ રૂપિયાની ઓફર એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર ઠુકરાવી દીધી હતી. તેણે બિલ્ડરને સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે જ્યાં સુધી તેના શરીરમાં પ્રાણ છે ત્યાં સુધી આ ખેતરની એક ઈંચ માટી પણ વેચાશે નહીં. આ સાંભળીને આખું ગામ હસમુખને મૂરખ, જક્કી અને અક્કલ વગરનો માણસ ગણવા લાગ્યું હતું.

ઘરમાં પણ આ વાતને લઈને રોજ મહાભારત સર્જાતું હતું. હસમુખનો એકનો એક દીકરો અંકિત અમદાવાદમાં ખાનગી નોકરી કરતો હતો અને ભારે આર્થિક ભીંસમાં જીવતો હતો. અંકિતને પોતાનો નવો વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે મોટી મૂડીની સખત જરૂર હતી.

અંકિત અમદાવાદથી ખાસ ગામડે આવ્યો હતો અને પિતા સામે લાલઘૂમ થઈને ઊભો રહ્યો હતો. અંકિતે ક્રોધમાં કહ્યું કે પિતાજી, આખું ગામ જમીનો વેચીને શહેરમાં બંગલા બાંધી રહ્યું છે અને તમે આ સૂકી માટીને વળગીને બેઠા છો. ત્રણ કરોડ રૂપિયામાં આપણી સાત પેઢી તરી જાય તેમ છે.

હસમુખની પત્ની શારદા પણ દીકરાના પક્ષમાં બોલવા લાગી. શારદાએ રડતાં રડતાં કહ્યું કે આપણા ઘરનું નળિયું ચોમાસામાં ટપકે છે અને દીકરાનું ભવિષ્ય અંધકારમાં છે. તમે આટલા બધા પથ્થર દિલ કેમ થઈ ગયા છો કે તમને પરિવારના સુખની કોઈ ચિંતા નથી.

હસમુખે શાંતિથી પોતાની લાકડી ટેબલ પર મૂકી અને બંને સામે જોયું. હસમુખની આંખોમાં ઊંડી વેદના હતી પણ અવાજમાં પહાડ જેવી અડગતા હતી. હસમુખે કહ્યું કે આ ખેતર માત્ર જમીનનો ટુકડો નથી પણ મારી આત્મા છે અને હું જીવતેજીવ મારી આત્માનો સોદો નહીં કરું.

અંકિતે આવેશમાં આવીને ટેબલ પર હાથ પછાડ્યો અને કહ્યું કે જો તમે સીધી રીતે જમીન નહીં વેચો, તો હું કોર્ટમાં જઈને મારો કાયદેસરનો હિસ્સો માંગીશ. હું આ ગામડાની ધૂળમાં મારી જિંદગી બરબાદ કરવા તૈયાર નથી. અંકિતે પોતાના પિતાને સ્વાર્થી અને જિદ્દી કહીને મોટું અપમાન કર્યું.

હસમુખ આ સાંભળીને અંદરથી સાવ ભાંગી પડ્યો પણ તેના ચહેરા પર કોઈ ક્ષોભ નહોતો. વાસ્તવમાં આ ખેતર ન વેચવા પાછળ ચાલીસ વર્ષ જૂનું એક એવું પવિત્ર વચન જોડાયેલું હતું જેની ઘરમાં કોઈને ખબર નહોતી. એ વચન હસમુખે બાળપણમાં પોતાની નાની બહેન ગીતાને આપ્યું હતું.

ચાલીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે હસમુખ બાર વર્ષનો અને ગીતા માત્ર આઠ વર્ષની નાની બાળકી હતી, ત્યારે તેમનો પરિવાર અત્યંત ગરીબીમાં જીવતો હતો. એ સમયે ગીતા ગંભીર ટાઈફોઈડના તાવમાં સપડાઈ ગઈ હતી અને દવાખાનાના પૈસા ન હોવાથી તે જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલાં ખાઈ રહી હતી. ગીતાને આ ખેતરના વડલાની છાંય બહુ ગમતી હતી.

તે વખતે બાળકી ગીતાએ ખેતરના એ ઘટાદાર વડલા નીચે ખાટલામાં સૂતાં સૂતાં હસમુખનો હાથ પકડ્યો હતો. ગીતાએ ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું હતું કે ભાઈ, આ ખેતર આપણી મા જેવું છે જે આપણને ભૂખ્યા પેટે પણ અન્ન આપે છે. તું મને વચન આપ કે તું આ ખેતર ક્યારેય કોઈને વેચીશ નહીં અને આપણું આ આંગણું સદાય જીવંત રાખીશ.

બાળક હસમુખે પોતાની બહેનના માથા પર હાથ મૂકીને ઈશ્વરની સાક્ષીએ પવિત્ર પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. હસમુખે કહ્યું હતું કે ગીતા, જ્યાં સુધી તારો ભાઈ જીવે છે ત્યાં સુધી આ ખેતર પર કોઈ પરદેશી પગ નહીં મૂકી શકે. આ જમીન સદાય તારું પિયર અને તારું રક્ષણ કવચ બનીને રહેશે.

ગીતા ચમત્કારિક રીતે સાજી થઈ ગઈ હતી પણ હસમુખે એ વચન પોતાના હૃદયના ઊંડાણમાં કાયમ માટે કોતરી રાખ્યું હતું. સમય જતાં ગીતાના લગ્ન રાજકોટના એક સામાન્ય પરિવારમાં થયા હતા. ગીતાનો સંસાર પણ સાધારણ પરિસ્થિતિમાં ચાલી રહ્યો હતો.

જમીન વેચાવવા માટે અંકિતે એક છેલ્લો દાવ ખેલ્યો. અંકિતે વિચાર્યું કે જો ફોઈ ગીતા ગામડે આવીને પોતાનો હિસ્સો માંગશે, તો પિતા લાચાર બનીને જમીન વેચવા તૈયાર થઈ જશે. અંકિતે રાજકોટ ફોન કરીને ગીતાને બોલાવી લીધી અને કહ્યું કે પિતાજી જમીન વેચતા નથી એટલે તમે આવીને તમારો અધિકાર લો.

બીજા દિવસે બપોરે ગીતા રાજકોટથી ગામડે આવી પહોંચી. ગીતા સાવ સાદી સુતરાઉ સાડીમાં હતી અને તેનો ચહેરો થાકેલો હતો. અંકિતે આવતાંની સાથે જ ગીતાના હાથમાં બિલ્ડરના કાગળો અને પેન પકડાવી દીધા.

અંકિતે ઉત્સાહમાં કહ્યું કે ફોઈ, તમે આ કાગળ પર સહી કરી દો એટલે તમને તમારા ભાગના દોઢ કરોડ રૂપિયા રોકડા મળી જશે. તમારા દીકરીના લગ્ન પણ ધામધૂમથી થશે અને આપણું આખું કુટુંબ સુખી થઈ જશે. પિતાજી સાવ જીદ લઈને બેઠા છે એટલે તમારે જ ફેંસલો કરવો પડશે.

ગીતાએ કાગળો હાથમાં લીધા અને ધીમે પગલે ઓસરીમાંથી બહાર નીકળી. તે સીધી ખેતરમાં ગઈ અને પેલા જૂના વડલા નીચે જઈને ઊભી રહી ગઈ. વડલાની વડવાઈઓ પવનમાં ઝૂલી રહી હતી અને કૂવામાંથી મીઠા પાણીની સુગંધ આવી રહી હતી.

હસમુખ પણ ધીમા પગલે બહેનની પાછળ ખેતરમાં આવ્યો. હસમુખના હાથમાં પોતાની જૂની લાકડી હતી અને આંખો જમીન તરફ ઢળેલી હતી. હસમુખે ગીતા સામે જોયા વગર કહ્યું કે ગીતા, તું આ કાગળ પર સહી કરી દેજે, મને કોઈ વાંધો નથી.

હસમુખે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે હું તારા ભવિષ્યમાં કે તારી દીકરીના લગ્નમાં ક્યારેય આડો નહીં આવું. તારે પૈસા જોઈતા હોય તો તું ખુશીથી જમીન વેચી દે, હું તારા પર જરાય નારાજ નહીં થાઉં. પણ ગીતા એક અક્ષર પણ ન બોલી અને માત્ર વડલાના થડ પર હાથ ફેરવતી રહી.

અંકિત અને શારદા પણ દોડીને ખેતરમાં આવી પહોંચ્યા. અંકિતે ઉતાવળ કરતાં કહ્યું કે ફોઈ, હવે મોડું ન કરો, બિલ્ડર ગાડી લઈને બહાર ઊભો છે. તમે સહી કરી દો એટલે આપણી ગરીબી કાયમ માટે મટી જાય.

ગીતાએ અચાનક પાછળ ફરીને અંકિત સામે જોયું. ગીતાની આંખોમાંથી આંસુ છલકાઈ આવ્યા અને તેના ચહેરા પર એક અદ્ભુત ગૌરવ ચમકી ઊઠ્યું. ગીતાએ પોતાના બંને હાથ વડે એ કાનૂની દસ્તાવેજના કાગળો પકડ્યા અને બધાની સામે તેના ટુકડે-ટુકડા કરી નાખ્યા.

કાગળના ટુકડા જમીન પર વેરવિખેર થઈ ગયા. આ જોઈને અંકિતના હોશ ઊડી ગયા અને તે બરાડી ઊઠ્યો કે ફોઈ, આ તમે શું કરી નાખ્યું. દોઢ કરોડ રૂપિયા તમે ધૂળમાં ફેંકી દીધા, તમારું મગજ તો ઠેકાણે છે ને.

ગીતાએ અંકિતના બંને ખભા પકડીને જોરથી હચમચાવી નાખ્યો. ગીતાએ કડક અવાજે કહ્યું કે અંકિત, તું જેને માત્ર દોઢ કરોડની જમીન સમજે છે, તે વાસ્તવમાં તારા બાપના લોહી અને વચનની પવિત્ર ધરોહર છે. તું તારા બાપને સ્વાર્થી કહે છે પણ તું તેમના ત્યાગની ધૂળ બરાબર પણ નથી.

ગીતાએ અંકિત અને શારદા સામે ચાલીસ વર્ષ જૂનું એ દર્દનાક રહસ્ય ખોલીને મૂક્યું. ગીતાએ જણાવ્યું કે જ્યારે તે બાળપણમાં મરવા પડી હતી, ત્યારે હસમુખે આ ખેતર ક્યારેય ન વેચવાનું વચન આપ્યું હતું. એટલું જ નહીં, ગીતાએ જીવનનો સૌથી મોટો ખુલાસો કર્યો.

ગીતાએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે પચીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે મારા સાસરીયામાં દહેજ માટે મારા પર ભયાનક અત્યાચાર થતો હતો અને મને ઘરમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવી હતી, ત્યારે આખા સમાજે મારા માટે દરવાજા બંધ કરી દીધા હતા. ત્યારે આ તારા બાપે મને આ ખેતરમાં આશરો આપ્યો હતો.

ગીતાએ આગળ જણાવ્યું કે તારા પિતાએ રાત-દિવસ આ ખેતરમાં એકલા હાથે કાળી મજૂરી કરીને કેરીઓ વેચી હતી. એ પૈસાથી તેમણે મારી દવાઓ કરાવી હતી અને મારી દીકરીને ભણાવીને મોટી કરી હતી. તેમણે ક્યારેય સમાજમાં મારી લાચારીનો ઢંઢેરો નહોતો પીટ્યો.

ગીતાએ વડલાના થડ પાસે બનેલા નાના પથ્થરના ઓટલા તરફ આંગળી ચીંધીને કહ્યું કે આ ઓટલા નીચે આપણી સ્વર્ગસ્થ દાદીની અસ્થિઓ પધરાવેલી છે. મરતી વખતે દાદીએ તારા પિતા પાસે વચન લીધું હતું કે આ ખેતર સદાય ગીતાનું પિયર બનીને રહેશે જેથી તેને ક્યારેય કોઈના ઓશિયાળા ન થવું પડે.

ગીતાએ કહ્યું કે તારા પિતા પોતાના માટે નહીં પણ પોતાની બહેનને આપેલા વચન ખાતર આ જમીન સાચવીને બેઠા હતા. દુનિયાનો કયો ભાઈ બહેનને આપેલા બાળપણના એક નાના વચન માટે ત્રણ કરોડ રૂપિયા લાત મારીને ઠુકરાવી દે. તારા પિતા કોઈ સામાન્ય માણસ નથી પણ સાક્ષાત દેવતા છે.

આ સત્ય સાંભળતાં જ અંકિતના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. તેનું આખું શરીર ધ્રૂજવા લાગ્યું અને આંખોમાંથી પસ્તાવાના આંસુ વહી નીકળ્યા. તેને પોતાની જાત પર એટલો બધો ધિક્કાર થયો કે તેણે આવા દેવ જેવા પિતા પર કેવા ગંદા આક્ષેપો કર્યા હતા.

શારદા પણ પોતાના બંને હાથ મોં પર ઢાંકીને જમીન પર બેસી પડી અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી. તેને સમજાયું કે તેનો પતિ કોઈ જિદ્દી માણસ નહોતો પણ ભાઈ-બહેનના અતૂટ પ્રેમ અને વચનનો સાચો રખેવાળ હતો.

ગીતાએ આગળ જણાવ્યું કે તારા પિતાએ આ ખેતરની તમામ આવકમાંથી બચત કરીને તારા માટે અમદાવાદમાં એક દુકાન ખરીદવા માટે પચાસ લાખની ફિક્સ ડિપોઝિટ પહેલેથી બનાવી રાખી છે. તેમણે ક્યારેય તારું અહિત વિચાર્યું જ નહોતું.

અંકિત દોડીને હસમુખના ચરણોમાં પડી ગયો. અંકિતે પોતાના બંને હાથથી પિતાના પગ પકડી લીધા અને ચોધાર આંસુએ પોક મૂકીને રડવા લાગ્યો. અંકિતે કહ્યું કે પિતાજી, મને માફ કરી દો, હું પૈસાના લોભમાં સાવ આંધળો બની ગયો હતો.

અંકિતે રડતાં રડતાં કહ્યું કે હું તમારા સંસ્કારોને ન સમજી શક્યો અને તમને સ્વાર્થી કહી દીધા. હવે આ જમીન ક્યારેય નહીં વેચાય. હું અમદાવાદની નોકરી છોડીને અહીં ગામડે આવીશ અને તમારી સાથે મળીને આ ખેતરમાં પરસેવો વહાવીશ.

હસમુખે પોતાના ધ્રૂજતા હાથે દીકરાને ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો. હસમુખની આંખોમાંથી પણ વર્ષોથી રોકી રાખેલા આંસુ છલકાઈ આવ્યા. પિતા અને પુત્ર એકબીજાને વળગીને રડતા રહ્યા અને ખેતરની પવિત્ર માટી તેમના આંસુથી ભીંજાઈ ગઈ.

ગીતા પણ આગળ આવી અને તેણે બંનેને પોતાની બાહોંમાં ભરી લીધા. શારદાએ હસમુખના હાથ પકડીને માફી માંગી. આખા ખેતરમાં એક દિવ્ય શાંતિ અને પરમ સંતોષનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું.

બિલ્ડર પોતાની ગાડી લઈને નિરાશ થઈને પાછો જતો રહ્યો. ગામના લોકો જે હસમુખને મૂરખ કહેતા હતા, તેઓ આ ભાઈ-બહેનનો અતૂટ પ્રેમ અને સંસ્કાર જોઈને નતમસ્તક થઈ ગયા.

તે દિવસ પછી એ ખેતરમાં ફરી ક્યારેય વેચાણની વાત ન થઈ. અંકિતે ખેતરમાં આધુનિક ઓર્ગેનિક ખેતી શરૂ કરી અને પરિવારની મહેનતથી કેરીઓનો મબલખ પાક ઉતાર્યો. સાચી સંપત્તિ કરોડો રૂપિયામાં નથી પણ પરિવારના વચન, સંસ્કાર અને પ્રેમમાં સમાયેલી છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.