ટ્રેનમાં તોફાની છોકરાઓએ સાંકળ ખેંચી પણ પોલીસ પકડવા આવી ત્યારે અજાણ્યા વૃદ્ધે અચાનક હાથ ઊંચો કરીને કહ્યું...

ટ્રેન પોતાની પૂરી ઝડપે પાટા પર દોડી રહી હતી અને લોખંડના પૈડાંનો સતત ખખડાટ ડબ્બામાં ગૂંજી રહ્યો હતો, ત્યારે જ અચાનક એક કાન ફાડી નાખે તેવો અવાજ આવ્યો.

હવાનો પ્રેશર છૂટવાનો તીવ્ર સિસકારો બોલ્યો અને આખી બોગી જોરદાર આંચકા સાથે ધ્રૂજી ઊઠી.

સીટ પર અડધા ઊંઘતા અને અડધા જાગતા મુસાફરો એકાએક આગળની તરફ ફેંકાયા અને લોકોના હાથમાંથી સામાન નીચે સરકી પડ્યો.

વચ્ચેની ગેલેરીમાં ઊભેલા ચાર કોલેજિયન છોકરાઓ એકબીજાની સામે જોઈને દબાયેલા અવાજે ખંધું હસી રહ્યા હતા.

તેમણે માત્ર મજાક ખાતર ઉપર લટકતી લાલ રંગની ઈમરજન્સી ચેઈન જોરથી ખેંચી લીધી હતી.

ટ્રેન થોડા અંતર સુધી ઘસડાઈને સૂમસામ ખેતરો વચ્ચે ઊભી રહી ગઈ.

ડબ્બામાં બેઠેલા મુસાફરો ગભરાઈને આમતેમ જોવા લાગ્યા કે આખરે શું બન્યું.

એ ચાર છોકરાઓમાંથી એક ઊંચા કદના છોકરાએ, જેનું નામ રોહન હતું, તેણે તરત જ મોં સીવી લીધું અને સાવ નિર્દોષ બનીને સીટના ખૂણામાં લપાઈ ગયો.

બાકીના ત્રણ છોકરાઓ પણ ચહેરા પર ગભરાટ છુપાવીને સીધા ઊભા રહી ગયા જાણે તેમને કશી જ ખબર ન હોય.

થોડી જ વારમાં પ્લેટફોર્મ વિનાના પાટા પર ભારે બુટના અવાજો સંભળાયા.

રેલવે પોલીસના બે કડક જવાનો અને સાથે ટિકિટ ચેકર ડબ્બાના દરવાજેથી અંદર ધસી આવ્યા.

પોલીસ ઓફિસરનો અવાજ એટલો ભારે હતો કે આખી બોગીમાં સોપો પડી ગયો.

આ ડબ્બામાંથી ચેઈન પુલિંગ કોણે કર્યું, કોનો જીવ જોખમમાં હતો કે આખી ટ્રેન અધવચ્ચે રોકી દીધી?

પોલીસની લાલ આંખો જોઈને આખો ડબ્બો મૂંગો થઈ ગયો, કોઈ એક શબ્દ બોલવા તૈયાર નહોતું.

બધા મુસાફરો જાણતા હતા કે વગર કારણે ચેઈન ખેંચવા બદલ ભારે દંડ અને જેલ બંને થઈ શકે છે.

રોહન અને તેના દોસ્તોના કપાળ પર પરસેવાના ટીપાં વળવા લાગ્યા હતા.

તેમને ખબર હતી કે જો પકડાઈ ગયા તો કોલેજમાંથી નામ કમી થશે અને પોલીસ કેસ થતાં આખી કારકિર્દી ધૂળમાં મળી જશે.

પોલીસે ફરીથી લાકડી સીટ પર પછાડી અને ધમકીભર્યા અવાજે પૂછ્યું, જો કોઈ સીધી રીતે નહીં બોલે તો હું આખી બોગીના તમામ લોકોને નીચે ઉતારીને ચોકીએ લઈ જઈશ.

લોકો એકબીજા સામે શંકાસ્પદ નજરે જોવા લાગ્યા અને ગણગણાટ શરૂ થઈ ગયો.

રોહને ચોરીછૂપીથી આસપાસ જોયું, કોઈક તેને ચીંધી દેશે એવો ડર તેના ગળા સુધી આવી ગયો હતો.

બરાબર એ જ ક્ષણે, બારી પાસે બેઠેલા એક વૃદ્ધ સજ્જન પોતાની જગ્યા પરથી ધીમેથી ઊભા થયા.

તેમણે સાદું ધોતી-કુર્તું પહેરેલું હતું, માથે સફેદ વાળ હતા અને આંખોમાં વર્ષોનો અનુભવ તરવરતો હતો.

તેમણે એક હાથ ઊંચો કર્યો અને ખૂબ જ શાંત, ગંભીર અવાજે કહ્યું, સાહેબ, અવાજ ન કરો, આ સાંકળ મેં ખેંચી છે.

આખો ડબ્બો સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને બધાની નજર તે વૃદ્ધ માણસ પર ચોંટી ગઈ.

રોહન અને તેના સાથીદારોની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ, તેમને પોતાના કાન પર વિશ્વાસ ન આવ્યો.

જે વૃદ્ધ માણસે આખી મુસાફરી દરમિયાન કોઈની સાથે એક શબ્દ પણ નહોતો બોલ્યો, તે અચાનક આટલો મોટો ગુનો પોતાના માથે કેમ લઈ રહ્યો હતો?

પોલીસ જવાન તેમની નજીક આવ્યો અને ઉપરથી નીચે સુધી જોતાં કટાક્ષમાં બોલ્યો, કેમ વડીલ, આ ઉંમરે આવી મજાક સૂઝી, તમને ખબર છે આનો અર્થ શું થાય?

વૃદ્ધે પોતાની લાકડીને જમીન પર ટેકવી અને નમ્રતાથી કહ્યું, હા સાહેબ, મને કાયદાની પૂરી ખબર છે, પણ મારે ટ્રેન રોકવી જરૂરી હતી.

ટિકિટ ચેકરે પોતાની ડાયરી ખોલી અને ગુસ્સામાં કહ્યું, તમારું નામ શું છે અને આવું બેજવાબદાર કામ કરવાનું કારણ શું હતું?

વૃદ્ધે શાંતિથી જવાબ આપ્યો, મારું નામ દેવશંકર છે, કારણ હું તમને રેલવે સ્ટેશન પર આવીને જણાવીશ, તમે મને લઈ જઈ શકો છો.

રોહનનું હૃદય જોરજોરથી ધબકવા લાગ્યું, તેના અંતરાત્માએ તેને અંદરથી ઢંઢોળ્યો.

તે એક ક્ષણ માટે આગળ વધવા ગયો કે સાચું કહી દે, પણ તેના દોસ્તે પાછળથી તેનો હાથ જોરથી પકડીને દબાવી રાખ્યો.

દોસ્તે કાનમાં ફુસફુસાવીને કહ્યું, ગાંડો થયો છે, ડોસો પોતાની મેળે આગળ આવ્યો છે તો ચૂપ રહે, આપણી જિંદગી બચી ગઈ.

પોલીસ જવાનોએ દેવશંકરનો હાથ પકડ્યો અને તેમને ડબ્બામાંથી નીચે ઉતારવા લાગ્યા.

ડબ્બામાં બેઠેલા કેટલાક લોકો બબડવા લાગ્યા કે આ ઉંમરે આવી હરકતો કરતાં શરમ આવવી જોઈએ, આખી ટ્રેન મોડી પડી.

પણ દેવશંકરના ચહેરા પર કોઈ ક્ષોભ કે પસ્તાવો નહોતો, ફક્ત એક ઊંડી ગંભીરતા હતી.

ટ્રેન ફરીથી સીટી મારીને ઉપડી અને આગળના જંકશન તરફ દોડવા લાગી.

રોહન આખી મુસાફરી દરમિયાન પોતાની સીટ પર બેસી ન શક્યો, તેની નજર બારી બહાર શૂન્યાવકાશમાં તાકી રહી હતી.

તેના મનમાં સતત એક જ વિચાર ઘૂંટાતો હતો કે પેલા વૃદ્ધે આવું કેમ કર્યું.

જ્યારે ટ્રેન મોટા જંકશન પર ઊભી રહી, ત્યારે રોહને પોતાના દોસ્તોને કહ્યું કે તમે આગળ જાઓ, મારે એક કામ છે.

દોસ્તોએ તેને રોકવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો, પણ રોહને કોઈનું ન સાંભળ્યું અને તે સીધો પ્લેટફોર્મ પર ઉતરીને રેલવે પોલીસ સ્ટેશન તરફ દોડ્યો.

પોલીસ ચોકીની બહાર ઊભા રહીને તેણે બારીમાંથી અંદર જોયું.

દેવશંકર એક લાકડાની બેંચ પર શાંતિથી બેઠા હતા અને સામે ટેબલ પર પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર બેઠા હતા.

ઇન્સ્પેક્ટર કાગળ પર કંઈક લખતા લખતા બોલ્યા, દેવશંકરજી, તમારે પાંચ હજાર રૂપિયા દંડ ભરવો પડશે અથવા પંદર દિવસ જેલમાં જવું પડશે, તમારા ઘરે કોઈને ફોન કરવો હોય તો કરો.

દેવશંકરે ધીમેથી માથું હલાવ્યું અને કહ્યું, સાહેબ, ઘરમાં મારું કોઈ નથી, મારી પત્ની વર્ષો પહેલાં ગુજરી ગઈ છે અને મારો કોઈ દીકરો નથી.

મારી પાસે આ થેલીમાં બે હજાર રૂપિયા પડ્યા છે, એ તમે લઈ લો અને બાકીના માટે મને જેલમાં મોકલી આપો, મને કોઈ વાંધો નથી.

બહાર ઊભેલા રોહનની આંખોમાં આ સાંભળીને પાણી આવી ગયું.

તે હવે પોતાને રોકી ન શક્યો અને ધડામ દઈને દરવાજો ખોલીને અંદર ઘૂસી ગયો.

રોહને હાથ જોડીને રડતાં રડતાં કહ્યું, સાહેબ, આ વડીલ ખોટું બોલે છે, સાંકળ એમણે નહીં પણ મેં ખેંચી હતી.

રૂમમાં અચાનક શાંતિ છવાઈ ગઈ.

ઇન્સ્પેક્ટરે ચશ્મા નીચે કરીને રોહન સામે જોયું અને પછી દેવશંકર સામે જોયું.

રોહન બોલ્યો, હું અને મારા ત્રણ દોસ્તો મસ્તી કરતા હતા અને શરત લાગી હતી એટલે મેં સાંકળ ખેંચી લીધી હતી.

આ વડીલ તદ્દન નિર્દોષ છે, સજા મને થવી જોઈએ, એમને જવા દો.

ઇન્સ્પેક્ટરે કડક અવાજે પૂછ્યું, જો તેં સાંકળ ખેંચી હતી તો જ્યારે આખી બોગીમાં પૂછતા હતા ત્યારે તું કેમ ચૂપ રહ્યો?

રોહને માથું નીચું કરી નાખ્યું અને ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું, હું ડરી ગયો હતો સાહેબ, મને લાગ્યું કે મારું ભવિષ્ય બરબાદ થઈ જશે.

પણ આ દાદાની વાત સાંભળીને મને સમજાયું કે મારા એક જૂઠાણાના કારણે એક નિર્દોષ વૃદ્ધ જેલમાં જાય એ પાપ હું આખી જિંદગી નહીં જીરવી શકું.

ઇન્સ્પેક્ટર કશું બોલે તે પહેલાં દેવશંકર ઊભા થયા અને તેમણે રોહનના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

તેમણે ખૂબ જ વહાલથી રોહન સામે જોયું અને પૂછ્યું, બેટા, તું અહીં સુધી કેમ આવ્યો?

રોહને ભીની આંખે પૂછ્યું, દાદા, તમે મને ઓળખતા પણ નહોતા, તો પછી મારા પાપનો ભાર તમે તમારા માથે કેમ લીધો?

દેવશંકરે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને તેમની આંખોમાં વર્ષો જૂનું દર્દ છલકાઈ આવ્યું.

તેમણે કહ્યું, બેટા, હું જ્યારે ડબ્બામાં બેઠો હતો ત્યારે હું તમારા ચારેય છોકરાઓને સતત જોઈ રહ્યો હતો.

તમારા ચહેરા પર જે હાસ્ય હતું, જે ઉછળકૂદ હતી, એમાં મને મારો પોતાનો દીકરો દેખાતો હતો.

રોહન સ્તબ્ધ થઈને તેમને સાંભળી રહ્યો હતો.

દેવશંકરે આગળ કહ્યું, આજથી બાર વર્ષ પહેલાં મારો વીસ વર્ષનો દીકરો પણ આવી જ રીતે પોતાના દોસ્તો સાથે કોલેજ જતો હતો.

એક દિવસ આવી જ કોઈ નાનકડી ભૂલ અને મસ્તીમાં એ પોલીસના ચક્કરમાં ફસાઈ ગયો હતો.

તેના દોસ્તો ભાગી ગયા અને મારો દીકરો પકડાઈ ગયો, તેના પર એવો કેસ થયો કે તેની સરકારી નોકરી છીનવાઈ ગઈ અને સમાજે તેને ગુનેગાર માની લીધો.

એ આઘાત અને શરમ મારો દીકરો સહન ન કરી શક્યો અને એક રાત્રે તેણે નદીમાં કૂદીને પોતાનો જીવ આપી દીધો.

આટલું બોલતાં બોલતાં દેવશંકરનો અવાજ ભરાઈ આવ્યો અને તેમની આંખોમાંથી બે આંસુ સરી પડ્યા.

તેમણે રોહનના માથે હાથ મૂક્યો અને કહ્યું, જ્યારે પોલીસે આવીને ધમકી આપી અને મેં તારા ચહેરા પરનો એ ભય જોયો, ત્યારે મને લાગ્યું કે જો આજે તું પકડાઈ જઈશ તો કદાચ બીજો એક બાપ પુત્રવિહોણો થઈ જશે.

તારી આખી જિંદગી સામે પડી છે, તારા માતાપિતા તારી રાહ જોતા હશે.

મારી જિંદગી તો હવે પૂરી થવા આવી છે, મને જેલ થાય કે દંડ થાય એનાથી કોઈ ફરક પડતો નહોતો.

હું માત્ર એક બાપ તરીકે બીજા એક દીકરાનું ભવિષ્ય બચાવવા માંગતો હતો.

દેવશંકરના આ શબ્દો સાંભળીને પોલીસ ચોકીમાં ઊભેલા દરેક વ્યક્તિનું હૃદય પીગળી ગયું.

ઇન્સ્પેક્ટર પોતાની ખુરશી પરથી ઊભા થઈ ગયા અને તેમણે દેવશંકર તરફ આદરપૂર્વક જોયું.

રોહન ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યો અને સીધો દેવશંકરના પગમાં પડી ગયો.

તેણે કહ્યું, દાદા, મને માફ કરી દો, અમે માત્ર થોડી સેકન્ડની મજાક માટે આખી ટ્રેનના સેંકડો મુસાફરોનો સમય બગાડ્યો અને તમારા જેવા દેવ માણસને મુશ્કેલીમાં મૂકી દીધા.

ઇન્સ્પેક્ટરે રોહનને ઊભો કર્યો અને ગંભીર અવાજે કહ્યું, છોકરા, તું નસીબદાર છે કે તને આજે આવો વડીલ મળ્યો જેણે પોતાનું સર્વસ્વ દાવ પર લગાવીને તારું જીવન બચાવ્યું.

જો તું અહીં પોતાની મેળે કબૂલાત કરવા ન આવ્યો હોત, તો કાયદો કદાચ તને ક્યારેય માફ ન કરત.

પણ તારી આ હિંમત અને પસ્તાવો જોઈને હું તારા પર કોઈ પોલીસ કેસ નથી કરતો.

ઇન્સ્પેક્ટરે રોહનને કહ્યું કે રેલવેના નિયમ મુજબ જે પાંચ હજાર રૂપિયા દંડ થાય છે, એ તારે અત્યારે જ ભરવો પડશે.

રોહને તરત જ પોતાનું પાકીટ કાઢ્યું, જેમાં તેની કોલેજ ફી ભરવા માટે રાખેલા પૈસા હતા.

તેણે દંડની પૂરી રકમ ભરી દીધી અને પોલીસ ચોકીમાંથી તમામ કાગળો પતી ગયા.

જ્યારે બંને પોલીસ ચોકીની બહાર આવ્યા ત્યારે સાંજ ઢળી ચૂકી હતી અને સ્ટેશન પર દીવાઓ પ્રગટી ગયા હતા.

દેવશંકરે પોતાની જૂની થેલી ઉપાડી અને આગળ ચાલવા લાગ્યા.

રોહન તેમની પાછળ પાછળ દોડ્યો અને બોલ્યો, દાદા, તમે ક્યાં જાઓ છો?

દેવશંકરે હસીને કહ્યું, હું નજીકના એક ગામમાં મારા સંબંધીને ત્યાં જાઉં છું બેટા, તું તારે ઘરે જા, તારા માતાપિતા ચિંતા કરતા હશે.

રોહને તેમનો હાથ પકડી લીધો અને ખૂબ જ વિનમ્રતાથી કહ્યું, દાદા, મારા પિતા હંમેશાં કહે છે કે ભૂલ કરવી એ માણસનો સ્વભાવ છે, પણ એ ભૂલમાંથી શીખીને સાચો માણસ બનવું એ ધર્મ છે.

તમે આજે માત્ર મારું ભવિષ્ય નથી બચાવ્યું, પણ મારી અંદર મરી પરવારેલી માનવતાને જીવતી કરી છે.

તમે એકલા નથી, આજથી તમે મને તમારો દીકરો જ માનજો.

દેવશંકરે રોહનની આંખોમાં જોયું, જ્યાં હવે કોઈ તોફાન કે ચંચળતા નહોતી, પણ એક સાચી પરિપક્વતા દેખાતી હતી.

તેમણે સ્મિત સાથે રોહનની પીઠ થાબડી અને બંને ધીમા પગલે પ્લેટફોર્મની બહાર નીકળવા લાગ્યા.

જીવનમાં કેટલીક ઘટનાઓ એવી હોય છે જે માણસને ક્ષણભરમાં બદલી નાખે છે, અને રોહન માટે ટ્રેનની એ સાંકળ માત્ર લોખંડની કડી નહોતી રહી, પણ એક નવી જિંદગીની શરૂઆત બની ગઈ હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.