ઉંબરે કચરો ફેંકતી પકડાયેલી વૃદ્ધ સ્ત્રીનો મોં પરથી ઘૂંઘટ ખેંચીને અંદર જોયું તો...

શ્રીનાથજી સોસાયટીના શાંત મહોલ્લામાં બોંતેર વર્ષના પાર્વતીબા પોતાના દીકરા મુકેશ અને વહુ ગીતા સાથે સાદગીપૂર્ણ જીવન વિતાવી રહ્યા હતા. પાર્વતીબા આખી સોસાયટીમાં પોતાના પવિત્ર સંસ્કાર, માયાળુ સ્વભાવ અને અતિશય સ્વચ્છતાના આગ્રહ માટે આદરણીય સ્થાન ધરાવતા હતા. તેઓ દરરોજ પરોઢિયે ચાર વાગ્યે ઊઠીને ઘરનું આંગણું વાળીને રંગોળી પૂરતા અને પછી જ પ્રભુભક્તિમાં બેસતા હતા.

પાર્વતીબાની એક ખાસ ઓળખ હતી કે તેઓ હંમેશાં શુદ્ધ સફેદ રંગની લાલ કિનારીવાળી સુતરાઉ સાડી જ પહેરતા હતા. તેમના માથાના તમામ વાળ સફેદ થઈ ગયા હતા અને તેઓ લાકડાની જૂની લાકડીના ટેકે ધીમા પગલે ચાલતા હતા. આખી સોસાયટીમાં આવી વિશિષ્ટ સાડી બીજું કોઈ પહેરતું નહોતું એટલે દૂરથી જોતાં જ કોઈ પણ ઓળખી જતું કે આ પાર્વતીબા છે.

તેમના ઘરની બરાબર સામે વિનોદ પોતાની પત્ની રેખા સાથે એક આલીશાન બે માળના મકાનમાં રહેતો હતો. રેખા સ્વભાવે અત્યંત વહેમી, અહંકારી અને આખા મહોલ્લામાં નાની-નાની વાતોમાં ઝઘડા કરવા માટે વગોવાયેલી હતી. રેખાને સોસાયટીના કોઈ પણ પાડોશી સાથે સારો સંબંધ નહોતો અને તે પોતાના પૈસાના જોરે બધાને તુચ્છ ગણતી હતી.

છેલ્લા પંદર દિવસથી રેખાના ઘરમાં એક અત્યંત વિચિત્ર અને ત્રાસદાયક ઘટના બનવા લાગી હતી. દરરોજ સવારે જ્યારે રેખા પોતાના ઘરનો મુખ્ય દરવાજો ખોલતી, ત્યારે તેના ઉંબરા પર ગંદો એંઠવાડ, સડેલા શાકભાજી અને તૂટેલા કાચના ટુકડા પડેલા જોવા મળતા હતા. આ ગંદકી જોઈને રેખાનો પિત્તો સાતમા આસમાને પહોંચી જતો હતો.

રેખા આખી શેરી માથે લઈને બૂમાબૂમ કરતી અને પાડોશીઓને ગાળો ભાંડતી હતી. પરંતુ કચરો ફેંકનાર વ્યક્તિ એટલી હોંશિયાર હતી કે તે હંમેશાં વહેલી પરોઢે, જ્યારે આખી સોસાયટી ગાઢ નિંદ્રામાં પોઢી હોય ત્યારે જ આ કરતૂત કરતી હતી. વિનોદે આ કચરાના ત્રાસમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે વહેલી સવારે જાગીને ચોકી કરવાનો નિર્ણય લીધો.

એક ગુરુવારે સવારે સાડા ચાર વાગ્યે વિનોદ અને રેખા પોતાના પહેલા માળની બાલ્કનીના અંધારા ખૂણામાં છુપાઈને નીચે શેરી તરફ નજર રાખીને બેઠા હતા. શેરીમાં સ્ટ્રીટ લાઈટનો પીળો ઝાંખો પ્રકાશ પથરાયેલો હતો અને ચારેય તરફ નીરવ શાંતિ છવાયેલી હતી. અચાનક શેરીના વળાંક પરથી એક આકૃતિ ધીમા પગલે આગળ વધતી દેખાઈ.

એ આકૃતિએ લાલ કિનારીવાળી સફેદ સુતરાઉ સાડી પહેરી હતી અને માથા પર ઊંડો ઘૂંઘટ તાણેલો હતો. તેના એક હાથમાં લાકડાની લાકડી હતી જેના ટેકે તે લંગડાતી ચાલતી હતી અને બીજા હાથમાં કાળા રંગની પ્લાસ્ટિકની કચરાની થેલી હતી. એ સ્ત્રીએ વિનોદના ઘરના ઉંબરે આવીને પેલો ગંદો કચરો ઠાલવી દીધો અને ઝડપથી અંધારામાં ગાયબ થઈ ગઈ.

આ દ્રશ્ય જોઈને રેખાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ અને તેનો ક્રોધ ભભૂકી ઊઠ્યો. રેખાએ વિનોદને કહ્યું કે જોયું તમે, આખી સોસાયટીમાં આવી લાલ કિનારીવાળી સફેદ સાડી અને લાકડી માત્ર સામેવાળા પાર્વતીબા પાસે જ છે. રેખાએ તે જ ક્ષણે શેરીમાં આવીને મોટો કકળાટ શરૂ કરી દીધો.

સવારના પાંચ વાગ્યે રેખાએ પાર્વતીબાના ઘરનો દરવાજો જોરજોરથી ખખડાવ્યો અને ગાળાગાળી શરૂ કરી દીધી. અવાજ સાંભળીને મુકેશ અને ગીતા ગભરાઈને બહાર દોડી આવ્યા. રેખાએ આખી સોસાયટીના લોકોને જગાડીને ભેગા કરી લીધા અને મોટેથી બૂમો પાડીને કહ્યું કે આ ડોસી રોજ સવારે મારા ઉંબરે ગંદકી ફેંકે છે.

રેખાએ પાર્વતીબા પર કાળો જાદુટોણો કરવાનો અને પોતાના પરિવારની સુખ-શાંતિ છીનવી લેવાનો ઘોર આક્ષેપ મૂક્યો. પાર્વતીબા પૂજાના ઓરડામાંથી હાથ જોડીને બહાર આવ્યા અને તેમની આંખોમાં અવિશ્વાસ અને લાચારી છલકાઈ આવ્યા. પાર્વતીબાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે વહુ બેટા, મેં મારી જિંદગીમાં ક્યારેય કોઈનું અહિત નથી વિચાર્યું, હું ભગવાનની સાક્ષીએ કહું છું કે મેં કચરો નથી ફેંક્યો.

પરંતુ રેખા અને વિનોદ તેમનો એક પણ શબ્દ સાંભળવા તૈયાર નહોતા. વિનોદે સોસાયટીના સભ્યો સમક્ષ દાવો કર્યો કે અમે બંનેએ પોતાની સગી આંખે પાર્વતીબાને લાલ કિનારીવાળી સફેદ સાડીમાં કચરો ફેંકતા જોયા છે. સોસાયટીના કેટલાક પાડોશીઓ પણ અંદરોઅંદર ગણગણાટ કરવા લાગ્યા કે ઉંમર થતાં કદાચ ડોસીનું મગજ ચસકી ગયું હશે.

મુકેશ પોતાના માતા પર લાગેલા આ ગંદા કલંકથી અંદરથી સાવ ભાંગી પડ્યો અને તેનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું. મુકેશે વિનોદ અને રેખા સામે હાથ જોડીને માફી માંગી અને કહ્યું કે જો મારી માતાથી અજાણતાં કોઈ ભૂલ થઈ ગઈ હોય તો હું દિલથી ક્ષમા માંગું છું. પણ રેખાએ કટાક્ષ કર્યો કે માફીથી કામ નહીં ચાલે, આ ડોસીને વૃદ્ધાશ્રમ ભેગી કરો.

પાર્વતીબા પોતાના ઓરડામાં જઈને ભગવાનની મૂર્તિ સામે ફસડાઈ પડ્યા અને ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યા. તેમને અન્નનો એક કોળિયો પણ ગળે ઉતરતો નહોતો. મુકેશ અને ગીતા પણ ઘરમાં ભારે તણાવમાં આવી ગયા અને માતા સામે શંકાની નજરે જોવા લાગ્યા જેનાથી પાર્વતીબાનું કાળજું ચિરાઈ ગયું.

પરંતુ મુકેશના અંતરાત્માને આ વાત ગળે ઉતરતી નહોતી કારણ કે તેની માતા છેલ્લા પચાસ વર્ષથી સવારે ચાર વાગ્યે પૂજા કર્યા વગર પાણીનું ટીપું પણ નહોતી પીતી. મુકેશે નક્કી કર્યું કે તે પોતાની માતા પર લાગેલા આ કલંકને સાબિત કરવા માટે અસલ સત્ય શોધીને જ રહેશે. મુકેશે પોતાના ઘરના મુખ્ય દરવાજાની બારીમાં એક છૂપો નાઇટ વિઝન કેમેરો ગોઠવી દીધો.

શુક્રવાર અને શનિવારે રાત્રે કોઈ ન આવ્યું પણ રવિવારે વહેલી સવારે સાડા ચાર વાગ્યે ફરી એ જ ઘટનાનું પુનરાવર્તન થયું. મુકેશ પોતાના દીવાનખંડમાં અંધારામાં જાગતો જ બેઠો હતો. અચાનક શેરીમાં લાકડીના ટેકાનો ધીમો અવાજ સંભળાયો.

મુકેશે બારીમાંથી બહાર જોયું તો સામે એ જ લાલ કિનારીવાળી સફેદ સાડી પહેરેલી સ્ત્રી વિનોદના ઘરના પગથિયાં પર કચરો ઠાલવી રહી હતી. બરાબર એ જ વખતે મુકેશે ઘરનો દરવાજો જોરથી ખોલ્યો અને વીજળીની ઝડપે દોડીને શેરીમાં પહોંચી ગયો. સામેના ઘરમાંથી વિનોદ પણ લાકડી લઈને બહાર દોડી આવ્યો.

એ સ્ત્રી ગભરાઈને ભાગવા ગઈ પણ તેનો પગ સાડીના પાટલીમાં ફસાઈ ગયો અને તે જમીન પર પછડાઈ ગઈ. મુકેશ અને વિનોદે તેને ચારેય તરફથી ઘેરી લીધી. વિનોદે ત્રાડ પાડીને કહ્યું કે આજે તો આ ડોસી રંગેહાથ પકડાઈ ગઈ છે, હવે આખી સોસાયટી સામે એનું મોં કાળું કરીશું.

મુકેશે ધ્રૂજતા હાથે આગળ વધીને એ સ્ત્રીના માથા પરથી ઊંડો ઘૂંઘટ એક જ ઝાટકે ખેંચી લીધો. ઘૂંઘટ હટતાં જ શેરીની લાઈટના અજવાળામાં જે ચહેરો સામે આવ્યો, તે જોતાં જ મુકેશ અને વિનોદના હોશ ઊડી ગયા. વિનોદના હાથમાંથી લાકડી નીચે પડી ગઈ અને તેનો ચહેરો સાવ રાખ જેવો સફેદ થઈ ગયો.

એ સ્ત્રી પાર્વતીબા નહોતી પણ માત્ર અઠ્ઠાવીસ વર્ષની એક યુવાન સ્ત્રી હતી જેણે પોતાના માથા પર નકલી સફેદ વિગ લગાવી હતી. એ ચહેરો બીજું કોઈ નહીં પણ ખુદ વિનોદની સગી નાની બહેન વંદનાનો હતો. વંદનાના ગાલ પર આંસુ સુકાઈ ગયા હતા અને તેની આંખોમાં ભયંકર ક્રોધ અને નફરતની જ્વાળાઓ સળગી રહી હતી.

વિનોદે અવિશ્વાસથી પૂછ્યું કે વંદના, તું અહીં આ હાલતમાં શું કરે છે અને તેં પાર્વતીબાના કપડાં કેમ પહેર્યા છે. અવાજ સાંભળીને રેખા, મુકેશની પત્ની ગીતા અને આખી સોસાયટીના લોકો શેરીમાં દોડી આવ્યા. પાર્વતીબા પણ લાકડીના ટેકે ધ્રૂજતા પગલે ઓસરીમાં આવીને ઊભા રહ્યા.

રેખાએ વંદનાને જોઈને બૂમ પાડી કે આ કુલક્ષણી અહીં ફરીથી આપણું મોં કાળું કરવા આવી પહોંચી છે. આ સાંભળતાં જ વંદના જમીન પરથી ઊભી થઈ અને તેનો આક્રોશ જ્વાળામુખીની જેમ ફાટી નીકળ્યો. વંદનાએ રેખા સામે આંગળી ચીંધીને કહ્યું કે કુલક્ષણી હું નથી પણ તું અને તારો આ કાયર પતિ છે.

વંદનાએ આખી સોસાયટી સમક્ષ છ મહિના જૂનું એ દર્દનાક અને કાળજું કંપાવી દેનારું સત્ય ખોલવાનું શરૂ કર્યું. વંદનાના પતિનું એક વર્ષ પહેલાં અકાળે અવસાન થયું હતું અને તે પોતાના ત્રણ વર્ષના માસૂમ બાળક સાથે પિયરમાં આશરો લેવા આવી હતી. પિતાજીએ મરતી વખતે પૈતૃક મિલકતમાં વંદનાના નામે ત્રીજો ભાગ લખી આપ્યો હતો.

પરંતુ વિનોદ અને રેખાએ એ કરોડોની સંપત્તિ પચાવી પાડવા માટે એક ક્રૂર ષડયંત્ર રચ્યું હતું. રેખાએ પોતાના ઘરમાંથી સોનાનો હાર ચોરાઈ ગયાનું ખોટું નાટક કર્યું અને વંદના પર ચોરીનો ગંદો આક્ષેપ મૂકી દીધો. વિનોદે પોતાની સગી વિધવા બહેનને એક પણ રૂપિયો આપ્યા વગર મધરાતે ધોધમાર વરસાદમાં બાળક સાથે ઘરમાંથી હાંકી કાઢી હતી.

વંદનાએ રડતાં રડતાં જણાવ્યું કે મારી પાસે ભાડાના રૂમના પૈસા નહોતા અને મારું બાળક ભૂખથી તરફડતું હતું. તે સમયે આ આખી સોસાયટીના લોકો તમાશો જોતા હતા પણ કોઈએ મારી વહારે આવવાની હિંમત નહોતી કરી. ત્યારે આ દેવતા સમાન પાર્વતીબાએ મને છૂપી રીતે પોતાના ઘરે બોલાવી હતી.

પાર્વતીબાએ પોતાના પેન્શનમાંથી વંદનાને દર મહિને કરિયાણું અને બાળકના દૂધના પૈસા આપવાનું શરૂ કર્યું હતું. વંદના પાસે પહેરવા માટે વધારાના કપડાં પણ નહોતા એટલે પાર્વતીબાએ પોતાની બે જૂની લાલ કિનારીવાળી સફેદ સુતરાઉ સાડીઓ વંદનાને પહેરવા માટે આપી હતી. પાર્વતીબાએ વંદનાને પોતાની સગી દીકરીની જેમ સાચવી હતી.

વંદનાએ પોક મૂકીને કહ્યું કે હું રોજ મજૂરી કરીને મારા બાળકનું પેટ ભરતી હતી પણ મારા મનમાં મારા સ્વાર્થી ભાઈ અને ભાભી પ્રત્યે અસહ્ય ક્રોધ ભરેલો હતો. મને રોજ થતું હતું કે જે લોકોએ મને કચરાની જેમ રસ્તા પર ફેંકી દીધી, તેમને હું રોજ કચરો ફેંકીને યાદ અપાવું કે પાપનો ઘડો ક્યારેક તો ફૂટશે જ.

વંદનાએ આગળ જણાવ્યું કે મારી પાસે પહેરવા માટે બીજી કોઈ સાડી નહોતી એટલે હું આ જ સાડી પહેરીને આવતી હતી. મને સ્વપ્નેય ખ્યાલ નહોતો કે મારા આ પગલાંથી નિર્દોષ પાર્વતીબા પર ચોરી અને ગંદકીનો આટલો મોટો કલંક લાગી જશે. વંદના દોડીને પાર્વતીબાના ચરણોમાં ઢળી પડી.

વંદનાએ પાર્વતીબાના બંને પગ પકડીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડતાં કહ્યું કે બા, મને માફ કરી દે, મારા ક્રોધ અને અંધાપામાં મેં તમારા જેવી દેવી સમાન મા પર કલંક લગાવી દીધું. હું તમારા ઉપકારના બદલામાં તમને આટલું મોટું દુઃખ આપી બેઠી. તમે મને જે સજા આપશો તે ભોગવવા હું તૈયાર છું.

આ હૃદયદ્રાવક સત્ય સાંભળતાં જ આખી સોસાયટીના લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા અને તેમના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. જે વિનોદ અને રેખા પોતાની જાતને સંસ્કારી અને પીડિત બતાવતા હતા, તેમના મોં પરથી સજ્જનતાનો નકાબ ક્ષણવારમાં ઉતરી ગયો. આખો મહોલ્લો વિનોદ અને રેખા પર ફિટકાર વરસાવવા લાગ્યો.

પાર્વતીબા આગળ વધ્યા અને તેમણે ધ્રૂજતા હાથે વંદનાને જમીન પરથી ઊભી કરી. પાર્વતીબાની આંખોમાંથી પણ વાત્સલ્ય અને કરુણાના આંસુ વહી નીકળ્યા. પાર્વતીબાએ વંદનાને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધી અને તેના માથા પર હાથ ફેરવ્યો.

પાર્વતીબાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે દીકરી, તેં ભૂલ કરી પણ તારા દિલમાં ભરેલું દર્દ હું એક મા તરીકે સમજી શકું છું. જે પરિવારે તારા જેવી લક્ષ્મી જેવી બહેનને તરછોડી દીધી હોય, તેનું પતન નિશ્ચિત જ હોય છે. પણ હવે તારે કોઈનાથી ડરવાની જરૂર નથી, તારી આ મા હજુ જીવે છે.

મુકેશ અને ગીતાની આંખો પણ પસ્તાવાના આંસુથી ભીની થઈ ગઈ. મુકેશે પોતાની માતાના પગ પકડીને માફી માંગી કે બા, અમે ક્ષણિક વહેમમાં આવીને તમારા પવિત્ર ચરિત્ર પર શંકા કરી, અમે તમારા ગુનેગાર છીએ. પાર્વતીબાએ પોતાના દીકરા-વહુના માથા પર સ્નેહથી હાથ મૂક્યો.

ત્યારબાદ સોસાયટીના વડીલો અને સેક્રેટરી કિરીટ આગળ આવ્યા. કિરીટે વિનોદનો હાથ પકડીને કડક અવાજે કહ્યું કે વિનોદ, તેં પોતાની સગી વિધવા બહેન સાથે જે ક્રૂરતા કરી છે તે અક્ષમ્ય અપરાધ છે. જો તું આજે જ વંદનાનો કાયદેસરનો પૈતૃક હિસ્સો અને દાગીના પાછા નહીં સોંપે, તો અમે આખી સોસાયટી તારો સામાજિક બહિષ્કાર કરીશું અને પોલીસ કેસ કરીશું.

વિનોદ અને રેખાનો આખો ઘમંડ ક્ષણવારમાં ધૂળમાં મળી ગયો. પોતાની પોલ આખી દુનિયા સામે ખુલ્લી પડી જતાં તેઓ શરમથી માથું ઊંચું કરી શકતા નહોતા. વિનોદ ધ્રૂજતા હાથે પોતાના ઘરની અંદર ગયો અને તિજોરીમાંથી પિતાના પૈતૃક મકાનના દસ્તાવેજો અને વંદનાના સોનાના તમામ દાગીના બહાર લઈ આવ્યો.

વિનોદે રડતાં રડતાં પોતાની નાની બહેન વંદનાના હાથમાં દસ્તાવેજો અને ઘરેણાં મૂકી દીધા અને બંને હાથ જોડીને માફી માંગી. વિનોદે કહ્યું કે બહેન, મને માફ કરી દે, હું સ્વાર્થ અને લાલચમાં આંધળો થઈ ગયો હતો. રેખા પણ નીચું જોઈને રડવા લાગી.

વંદનાએ પોતાના ભાઈને માફ કરી દીધો પણ તેણે એ ઘરમાં પાછા જવાની સ્પષ્ટ ના પાડી દીધી. વંદનાએ કહ્યું કે જે ઘરમાંથી મને કચરાની જેમ કાઢી મૂકવામાં આવી હતી, ત્યાં હું હવે ક્યારેય પગ નહીં મૂકું. હું મારા હકની સંપત્તિથી મારા બાળકનું ભવિષ્ય જાતે ઘડીશ.

પાર્વતીબાએ વંદનાનો હાથ પકડીને કહ્યું કે દીકરી, તારે ક્યાંય ભાડાના મકાનમાં જવાની જરૂર નથી. તું અને તારું બાળક આજથી મારા ઘરમાં મારી સાથે જ રહેશે. મુકેશે પણ સંમતિ આપતાં કહ્યું કે વંદના મારી સગી નાની બહેન સમાન છે અને આ ઘર એનું પણ છે.

તે જ સવારે શ્રીનાથજી સોસાયટીમાં પાર્વતીબાનું સાચું સત્ય અને તેમનો અસીમ ત્યાગ જોઈને તમામ લોકો નતમસ્તક થઈ ગયા. સોસાયટીના વડીલોએ પાર્વતીબાના ચરણસ્પર્શ કરીને આશીર્વાદ લીધા. જે આંગણામાં કલંક અને કકળાટનો અંધકાર છવાયો હતો, ત્યાં આજે સત્ય અને ન્યાયનો વિજય થયો હતો.

સાંજે પાર્વતીબાના ઘરમાં વંદનાના નાના બાળકના નિર્દોષ હાસ્યનો કલરવ ગૂંજવા લાગ્યો. પાર્વતીબાએ ફરીથી પોતાના હાથે આંગણામાં સ્વચ્છતા કરીને સુંદર રંગોળી પૂરી અને દીવો પ્રગટાવ્યો. ઘરમાં હવે કોઈ દર્દ કે અપરાધભાવ નહોતો પણ પ્રેમ અને સંતોષની અખંડ શાંતિ છવાયેલી હતી.

સત્યને ગમે તેટલા કાદવમાં છુપાવવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે તો પણ તે એક દિવસ કમળ બનીને ખીલી જ ઊઠે છે. પાર્વતીબાની સાદગી અને વંદનાના સંઘર્ષે સાબિત કરી દીધું કે સંસારમાં સાચો ધર્મ વસ્ત્રોની નકલ કરવામાં નહીં પણ આત્માની પવિત્રતા અને પીડિતોને આશરો આપવામાં જ રહેલો છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.