વહુના કબાટમાંથી ચોરી પકડવા ગયેલી સાસુના હાથમાં જૂનો ડબ્બો આવ્યો, હોસ્પિટલની રસીદ જોતાં જ...

સોમવારની બપોરે આખા ઘરમાં સાવ નીરવ શાંતિ છવાયેલી હતી.

બારીમાંથી આવતો બપોરનો આકરો તડકો ઓસરીની લાદી પર પથરાયેલો હતો.

કૌશલ્યાબેન પોતાના હાથમાં જૂની ચાવીઓનો જૂડો લઈને વહુ શિલ્પાના બેડરૂમમાં પ્રવેશ્યાં.

શિલ્પા શાકભાજી અને ઘરનો જરૂરી સામાન લેવા માટે બજારમાં ગઈ હતી.

કૌશલ્યાબેન જૂનું રેશનકાર્ડ અને ગેસની પાસબુક શોધવાના બહાને શિલ્પાના કબાટના ખાના તપાસી રહ્યાં હતાં.

કબાટમાંથી કપૂર અને ડામરની ગોળીઓની તીણી સુગંધ આવી રહી હતી અને જૂના કપડાં બહુ સુઘડ રીતે ગોઠવેલા હતા.

કૌશલ્યાબેનના હાથમાં ધ્રૂજારી હતી કારણ કે તેઓ જાણતાં હતાં કે કોઈની ગેરહાજરીમાં કબાટ તપાસવો એ નીચ કૃત્ય હતું.

પરંતુ વહુ પ્રત્યેની વર્ષો જૂની અસલામતી અને કડવાશે તેમના વિવેક પર અંધશ્રદ્ધાનો પડદો પાડી દીધો હતો.

પરંતુ તેમના મનમાં માત્ર રેશનકાર્ડ શોધવાની દાનત નહોતી, તેમના મનમાં તો શંકાનો ભયાનક વંટોળ ચાલી રહ્યો હતો.

તેમના લગ્ન હરેશ સાથે થયાને બે વર્ષ થઈ ચૂક્યા હતા.

શિલ્પા સાવ ગરીબ ઘરની દીકરી હતી અને તેના પિતા એક સામાન્ય સરકારી કચેરીમાં ક્લાર્ક હતા જેઓ નાની ઉંમરે ગુજરી ગયા હતા.

કૌશલ્યાબેન શરૂઆતથી જ શિલ્પાને શંકા અને તિરસ્કારની નજરે જોતાં હતાં.

તેમને હંમેશાં લાગતું હતું કે શિલ્પા માત્ર હરેશના પૈસા જોઈને આ ઘરમાં આવી છે અને તે ચોરીછૂપીથી પોતાના ગરીબ ભાઈ અને વિધવા માને પૈસા મોકલે છે.

શિલ્પા ઘરમાં હંમેશાં સાદી, ઝાંખી સુતરાઉ સાડીઓ પહેરતી અને ક્યારેય પોતાના માટે એક નવો ડ્રેસ કે બંગડી પણ નહોતી ખરીદતી.

કૌશલ્યાબેન તેને આખા મહોલ્લા સામે 'કંજૂસ અને કંગાળ' કહીને ટોણા મારતાં હતાં.

'આ છોકરીના લોહીમાં જ કરકસર અને ગરીબી વણાયેલી છે, એ આપણા ખાનદાનની શોભા શું વધારે!' સાસુ વારંવાર કડવા વેણ બોલતાં.

શિલ્પા સવારે પાંચ વાગ્યાની ઊઠીને કૂકર ચડાવતી અને ઘરના દરેક સભ્ય માટે ગરમ નાસ્તો અને ડબ્બા તૈયાર કરતી હતી.

તેણે પોતાના પગમાં તૂટેલા ચંપલ સાંધેલા પહેર્યા હતા પણ ક્યારેય હરેશ પાસે નવા ચંપલ માટે પાંચસો રૂપિયા પણ નહોતા માંગ્યા.

ઘરમાં જ્યારે પણ કોઈ લગ્નપ્રસંગ આવતો ત્યારે શિલ્પા જૂની સાડી પર નવી ફોલ લગાવીને કામ ચલાવી લેતી હતી.

કૌશલ્યાબેનને લાગતું હતું કે આ વહુ આપણી કંજૂસી આખા સમાજ સામે ઉઘાડી પાડીને આપણું નાક કાપે છે.

તેઓ ઘણીવાર પાડોશીઓ સામે કહેતાં કે મારો દીકરો મહિને પચાસ હજાર કમાય છે પણ આ વહુ ઘરમાં દારિદ્ર્ય ફેલાવી રહી છે.

હાલમાં જ હરેશના બેંક ખાતામાંથી છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં અઢી લાખ રૂપિયાનો મોટો ઉપાડ થયો હતો.

કૌશલ્યાબેનને પાકો વહેમ હતો કે આ પૈસા શિલ્પાએ પોતાના ભાઈના નવા મકાન માટે છૂપી રીતે મોકલી દીધા છે.

તેઓ આજે એ ચોરીનો પુરાવો શોધવા માટે શિલ્પાનો કબાટ ફેંદી રહ્યાં હતાં.

કબાટના સૌથી નીચેના ખાનામાં, જૂની ગડી વાળીને મૂકેલી ચાદરો પાછળ તેમનો હાથ એક જૂના પતરાના ડબ્બા સાથે અથડાયો.

કૌશલ્યાબેનના ચહેરા પર એક લુચ્ચું સ્મિત આવી ગયું.

'આ રહ્યો ચોરીનો ખજાનો!' તેઓ મનોમન બબડ્યાં.

તેમણે ઉત્સુકતાથી એ ડબ્બો બહાર કાઢ્યો અને તેનું કાટવાળું ઢાંકણું ખોલ્યું.

અંદરથી પીળા પડી ગયેલા કાગળો, સરકારી હોસ્પિટલની ફાઈલો અને બેંકની સ્લિપોનો મોટો જથ્થો નીકળ્યો.

કૌશલ્યાબેને ચશ્મા સરખા કર્યા અને પહેલી જ રસીદ વાંચવા લાગ્યા.

તેમને આશા હતી કે ત્યાં શિલ્પાના ભાઈ કે માનું નામ હશે.

પરંતુ રસીદ પર દર્દીનું નામ વાંચતાં જ કૌશલ્યાબેનના હોશ ઊડી ગયા અને તેમના મોંમાંથી અવાજ ગાયબ થઈ ગયો!

દરેક રસીદ પર મોટા અક્ષરે લખેલું હતું: 'દર્દીનું નામ: નરોત્તમભાઈ (ઉંમર ૬૨ વર્ષ)'.

નરોત્તમભાઈ એટલે કૌશલ્યાબેનના પોતાના પતિ અને ઘરના મોભી!

કૌશલ્યાબેનના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેમનું હૃદય જોરથી ધડકવા લાગ્યું.

તેમણે એક પછી એક તમામ પાવતીઓ તપાસી.

તે તમામ પાવતીઓ શહેરની જાણીતી કેન્સર હોસ્પિટલની કીમોથેરાપી, મોંઘા ઈન્જેક્શન અને વિશેષ દવાઓની હતી!

દરેક રસીદ પર ડોક્ટરની સહી સાથે લખેલું હતું કે દર્દીને તાત્કાલિક જીવનરક્ષક કીમોથેરાપી આપવામાં આવી છે.

તારીખ તપાસતાં કૌશલ્યાબેનને યાદ આવ્યું કે એ જ દિવસોમાં નરોત્તમભાઈ મંદિરે જવાનું કહીને સવારે નીકળતા અને બપોરે પાછા આવતા હતા.

નરોત્તમભાઈ ઘણીવાર બપોરે સાવ થાકેલા અને પીળા ચહેરે ઘરમાં આવતા અને શિલ્પા તેમને ગરમ કાંગળીનો શેક કરતી હતી.

તે સમયે કૌશલ્યાબેન વહુ પર તાડૂકતાં હતાં કે ઘરડા માણસને ઘરમાં બેસાડી રાખે છે અને બહાર હરવા-ફરવા નથી દેતી!

પોતાની એ અંધ મૂર્ખામી યાદ આવતાં જ કૌશલ્યાબેનના ગળામાંથી એક ઊંડી કંપારી છૂટી ગઈ.

કુલ સરવાળો પૂરા ત્રણ લાખ ચાલીસ હજાર રૂપિયા થતો હતો!

અને એ રસીદોની સાથે શિલ્પાના પોતાના લગ્નના સોનાના દાગીના વેચ્યાની સત્તાવાર પહોંચ પણ જોડેલી હતી!

ડબ્બાના તળિયે નરોત્તમભાઈના ધ્રૂજતા હાથે લખેલો એક અંગત પત્ર પણ પડ્યો હતો:

'મારી વહાલી દીકરી શિલ્પા, તેં મને નવું જીવનદાન આપ્યું છે.'

'બે વર્ષ પહેલાં જ્યારે મને પ્રોસ્ટેટ કેન્સરનું નિદાન થયું હતું ત્યારે મારી પાસે ઈલાજના કોઈ પૈસા નહોતા.'

'હરેશની નોકરી છૂટવાની અણી પર હતી અને કૌશલ્યાનું હૃદય આટલો મોટો આઘાત સહન કરી શકે તેમ નહોતું.'

'તે સમયે તેં મને તારા પિતા માનીને તારા તમામ દાગીના વેચી દીધા અને રાત્રે જાગીને સિલાઈકામ કરીને મારા ઈલાજના પૈસા ભર્યા.'

'તેં કૌશલ્યાના હૃદયની બીમારી સાચવવા માટે આ સત્ય પોતાના પેટમાં છુપાવી રાખ્યું અને સાસુના કડવા મહેણાં ચૂપચાપ સહન કર્યાં.'

'જો હું જીવી ન શકું, તો મારી કૌશલ્યાને કહેજે કે એની વહુ કોઈ સામાન્ય સ્ત્રી નથી, પણ સાક્ષાત જગદંબા છે.'

'શિલ્પા, તેં રાત્રે બે વાગ્યા સુધી જાગીને લોકોના કપડાં સીવ્યાં અને કમ્પ્યુટર પર ડેટા એન્ટ્રી કરીને એક એક રૂપિયો ભેગો કર્યો.'

'તેં પોતાના સોનાની ચેઈન અને કાનની બુટ્ટીઓ પણ વેચી દીધી જેથી મારી દવાઓ અટકી ન પડે.'

'જ્યારે મારી સગી પત્ની કૌશલ્યા મારા ગુસ્સાથી અજાણ હતી, ત્યારે તેં મારી દીકરી બનીને મને હોસ્પિટલના બિછાને સંભાળ્યો.'

'ભગવાન કરે કે આવતા જન્મમાં તું જ મારી સગી દીકરી બનીને અવતરે.'

આ પત્ર વાંચતાં જ કૌશલ્યાબેનના હાથમાંથી કાગળો નીચે લાદી પર ખરી પડ્યા.

તેમનું આખું અસ્તિત્વ શરમ, પાપ અને પશ્ચાત્તાપના અતિશય બોજ નીચે દબાઈ ગયું.

તેમના કાનમાં પોતાના એ ઝેરીલા શબ્દો હથોડાની જેમ વાગવા લાગ્યા: 'આ છોકરી કંજૂસ છે... એ ચોર છે... એ આપણા પૈસા લૂંટે છે...'

જે વહુએ પોતાના પતિના પિતાનો જીવ બચાવવા માટે પોતાના અંગત તમામ ઘરેણાં વેચી દીધા હતા!

જે વહુએ સાસુનું હૃદય ન તૂટે તે માટે પોતાની આબરૂ દાવ પર લગાવી દીધી હતી!

એ જ પવિત્ર દીકરીને તેઓ આખા મહોલ્લા સામે અપમાનિત કરતાં હતાં!

કૌશલ્યાબેનની આંખોમાંથી પશ્ચાત્તાપના આંસુની અવિરત ધારા વહી નીકળી.

તેઓ બેડરૂમના ફ્લોર પર બેસી ગયાં અને બંને હાથે પોતાનું મોં ઢાંકીને પોક મૂકીને રડવા લાગ્યાં.

બરાબર તે જ સમયે ઘરનો દરવાજો ખુલ્યો અને શિલ્પા બંને હાથમાં શાકભાજીની ભારે થેલીઓ ઊંચકીને અંદર આવી.

તેનો ચહેરો પરસેવાથી રેબઝેબ હતો અને તે સાવ થાકેલી દેખાતી હતી.

તે પાણી પીવા માટે પોતાના ઓરડા તરફ ગઈ તો તેણે જોયું કે સાસુ જમીન પર બેસીને હાથમાં પેલી હોસ્પિટલની ફાઈલો પકડીને ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડી રહ્યાં હતાં.

શિલ્પાના હાથમાંથી શાકભાજીની થેલીઓ નીચે પડી ગઈ અને ટામેટાં-બટાટા આખી લાદી પર વેરવિખેર થઈ ગયા.

શિલ્પા ભયથી ધ્રૂજી ઊઠી, તેને લાગ્યું કે સાસુ હવે રહસ્ય છતું થતાં ઘરમાં મોટો કકળાટ કરશે.

'બા... તમે એ કાગળો કેમ ખોલ્યા? પપ્પાજીને કંઈ નથી થયું, હવે તેઓ સાવ સાજા છે!' શિલ્પા કરગરી ઊઠી.

શિલ્પાને લાગ્યું કે સાસુ હવે પિતાજીની બીમારીનું સત્ય જાણીને આઘાતમાં આવી જશે અને તેમનું બ્લડ પ્રેશર વધી જશે.

તે દોડીને રસોડામાંથી પાણીનો ગ્લાસ ભરી લાવી અને સાસુના મોં પાસે ધરવા લાગી.

પરંતુ સાસુએ પાણી પીવાના બદલે શિલ્પાના હાથ પકડી લીધા અને પોતાની આંખોમાં રહેલો પશ્ચાત્તાપ વ્યક્ત કર્યો.

પરંતુ કૌશલ્યાબેને ઊભા થઈને શિલ્પાને કોઈ સવાલ ન કર્યો.

તેઓ ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડતાં શિલ્પાના બંને ચરણોમાં સાષ્ટાંગ ઢળી પડ્યાં!

તેમણે વહુના બંને પગ પકડી લીધા અને પોતાનું માથું શિલ્પાના પગ પર મૂકીને પોક મૂકી.

'શિલ્પા બેટા... મને માફ કરી દે! હું કેટલી મોટી અંધ, પાપી અને રાક્ષસી સાસુ નીકળી!' કૌશલ્યાબેનની ચીસ આખા ઘરમાં ગૂંજી ઊઠી.

'તેં મારા સુહાગનો જીવ બચાવ્યો, તેં મારું સિંદૂર અખંડ રાખ્યું અને મેં તને ચોર કહીને બદનામ કરી!'

'હું તારા ચરણોની રજ બનવા પણ લાયક નથી મારી દીકરી!'

શિલ્પાએ દોડીને સાસુને ઊભાં કર્યાં અને પોતાના પાલવથી સાસુના આંસુ લૂછ્યાં.

'બા, તમે મારા માતા સમાન છો, વહુ જો સાસરાનું દર્દ ન સમજે તો એ વહુ શા કામની?' શિલ્પાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું.

તે સમયે નરોત્તમભાઈ અને હરેશ પણ બહારથી આવી પહોંચ્યા.

જ્યારે હરેશે પોતાની પત્નીનો આ ભવ્ય ત્યાગ જાણ્યો ત્યારે તે પણ પોતાની પત્ની સામે હાથ જોડીને રડી પડ્યો.

નરોત્તમભાઈએ આગળ વધીને પોતાની પત્ની કૌશલ્યાના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને કહ્યું કે કૌશલ્યા, આ દીકરી ન હોત તો આજે તારું સિંદૂર ન હોત.

હરેશે શિલ્પાના બંને હાથ પકડીને કહ્યું કે હું કેવો અંધ પતિ હતો કે મારી પત્ની આટલો મોટો પહાડ જેવો બોજ એકલી વેઠતી રહી અને હું સમજી ન શક્યો.

શિલ્પાની આંખોમાંથી વર્ષો પછી અપમાન અને શંકાના નહીં, પણ પરમ સ્નેહ અને ગૌરવના આંસુ વહી રહ્યા હતા.

કૌશલ્યાબેને તે જ ક્ષણે પોતાના હાથમાંથી સોનાના ચાર ભારે પાટલા કાઢીને શિલ્પાના હાથમાં પહેરાવી દીધા.

તેમણે પોતાના કમરેથી તિજોરીની તમામ ચાવીઓનો ઝૂમખો કાઢીને શિલ્પાના પાલવમાં બાંધી દીધો.

કૌશલ્યાબેને નરોત્તમભાઈ અને હરેશ સામે હાથ જોડીને કહ્યું કે આ દીકરીએ આપણા કુળનું નામ રોશન કર્યું છે.

તેમણે આખા પરિવાર સામે જાહેર કર્યું કે આજથી આ ઘરની સાચી માલિક અને દેવી શિલ્પા છે.

હરેશે પોતાના માતા-પિતાના આશીર્વાદ લીધા અને પત્ની શિલ્પાને વચન આપ્યું કે તે આજીવન તેના આ પવિત્ર ત્યાગનું સન્માન કરશે.

તે રાત્રે ઘરમાં પહેલીવાર કોઈ ભેદભાવ કે શંકા વિના આખો પરિવાર એક સાથે બેસીને પ્રેમથી ભોજન જમ્યો.

તે દિવસે સાસુના મનમાંથી વહુ પ્રત્યેનો તમામ કલંક અને શંકા કાયમ માટે ધોવાઈ ગયાં.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.