58 વર્ષની ઉંમરે પતિ દાળ, શાક અને રોટલી શીખવા લાગ્યા, પત્નીએ કારણ પૂછ્યું તો તેમણે એવો જવાબ આપ્યો કે...

સવિતાબેન રસોડામાં રોટલી વણી રહ્યા હતા ત્યારે તેમના પતિ મનસુખ રસોડાના દરવાજા પાસે ઊભા હતા.

તેમણે પૂછ્યું, "સવિતા, દાળમાં મીઠું કેટલું નાખો?"

સવિતાએ પાછળ વળીને જોયું.

"તમારે શું કરવું છે?"

"કંઈ નહીં. બસ પૂછું છું."

સવિતા હસી પડ્યાં.

"પાંત્રીસ વર્ષમાં પહેલી વાર દાળનું મીઠું યાદ આવ્યું?"

મનસુખ પણ હસી પડ્યા.

"હવે શીખી જાઉં તો સારું ને?"

"શું શીખી જશો?"

"રસોઈ."

સવિતાએ હાથમાં રહેલી વણેલી રોટલી નીચે મૂકી.

"તમને?"

"હા, મને."

સવિતા એટલું હસ્યાં કે તેમને થોડા સમય માટે રોટલી બનાવવાનું પણ ભૂલી ગયું.

"તમારી ઉંમર 58 થઈ ગઈ છે. હવે રસોઈ શીખશો?"

મનસુખે ગંભીરતાથી કહ્યું, "હા."

"35 વર્ષથી મેં તમને ચા બનાવી આપી. નાસ્તો બનાવી આપ્યો. બપોરનું ભોજન, રાત્રિનું ભોજન બધું આપ્યું. હવે અચાનક તમને રસોઈ શીખવાની શું જરૂર પડી?"

મનસુખે ખભા ઉચક્યા.

"એમ જ."

સવિતાએ મજાકમાં કહ્યું, "કોઈ બીજી પત્ની રાખવાની તૈયારી છે કે શું?"

મનસુખ હસી પડ્યા.

"ના રે."

આ વાત ત્યાં જ પૂરી થઈ ગઈ.

પણ બીજા દિવસે મનસુખ ફરી રસોડામાં આવ્યા.

આ વખતે તેમણે પૂછ્યું, "તુવેરની દાળ પહેલા ધોવી કે સીધી કુકરમાં નાખવી?"

સવિતાએ તેમને જોઈને કહ્યું, "તમે ખરેખર શીખવા માંગો છો?"

"હા."

"તો પહેલા ડુંગળી સમારતા શીખો."

મનસુખે છરી હાથમાં લીધી.

પાંચ મિનિટમાં તેમની આંખોમાંથી પાણી આવવા લાગ્યું.

સવિતા હસતાં હસતાં બોલ્યાં, "બસ, થઈ ગયું. રસોઈ તમારાથી નહીં થાય."

મનસુખે આંખો લૂછીને કહ્યું, "આજે ડુંગળી છે. કાલે હું જીતી જઈશ."

સવિતા ફરી હસી પડ્યાં.

ઘરમાં દીકરો અને વહુ પણ આ વાત સાંભળતા હતા.

દીકરાએ કહ્યું, "પપ્પા, તમે મમ્મીને રસોઈમાં મદદ કરશો?"

મનસુખ બોલ્યા, "મદદ નહીં, હવે હું શીખીશ."

વહુએ મજાકમાં કહ્યું, "મમ્મી, હવે તમારી રજા."

સવિતાએ કહ્યું, "આ માણસને બે દિવસમાં રસોઈથી કંટાળો આવી જશે."

પણ એવું થયું નહીં.

મનસુખ દરરોજ થોડો સમય રસોડામાં આવવા લાગ્યા.

પહેલા ચા.

પછી દાળ.

પછી શાક.

રોટલી હજુ પણ તેમની પહોંચની બહાર હતી.

એક દિવસ તેમણે રોટલી વણવાનો પ્રયાસ કર્યો.

રોટલી ગોળ થવાની બદલે ગુજરાતના નકશા જેવી બની ગઈ.

સવિતાએ તેને જોઈને કહ્યું, "આ રોટલી છે કે નવો જિલ્લો?"

મનસુખ હસી પડ્યા.

"ખાઈ તો શકાય ને?"

"હા, પણ એને જોઈને ભૂખ જતી રહે."

બંને હસી પડ્યાં.

સવિતાને લાગતું હતું કે પતિને ઉંમર વધતાં નવી નવી વસ્તુઓ શીખવાનો શોખ ચડ્યો છે.

તેમણે ક્યારેય આ વાતને ગંભીરતાથી લીધી નહીં.

એક દિવસ મનસુખે પૂછ્યું, "તને કઈ દાળ સૌથી વધારે ગમે છે?"

સવિતાએ કહ્યું, "તુવેરની."

"શાક?"

"ભીંડા."

"ચા કેટલી કડક?"

સવિતા થોડું આશ્ચર્ય પામી.

"આટલી બધી પૂછપરછ કેમ?"

મનસુખ બોલ્યા, "યાદ રાખવા માટે."

"મારા સ્વાદની 35 વર્ષથી ખબર નથી અને હવે યાદ રાખશો?"

"હા."

સવિતાએ મજાકમાં કહ્યું, "હવે તમારી ઉંમરે યાદશક્તિ ક્યાં રહી છે?"

મનસુખ હસ્યા.

પણ એ રાત્રે તેઓ પોતાના રૂમમાં એકલા બેઠા હતા ત્યારે તેમની સામે એક ફાઈલ પડી હતી.

ફાઈલમાં હોસ્પિટલના કાગળો હતા.

કેટલાક અઠવાડિયા પહેલાં મનસુખ ડોક્ટર પાસે ગયા હતા.

છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી તેમને વસ્તુઓ યાદ રાખવામાં મુશ્કેલી થતી હતી.

ક્યારેક ચાવી ક્યાં મૂકી એ ભૂલી જતા.

ક્યારેક વાત કરતા કરતા વચ્ચે અટકી જતા.

એક વખત તેઓ બજારમાં ગયા અને પાછા આવવાનો રસ્તો ભૂલી ગયા.

શરૂઆતમાં તેમણે આને ઉંમરનો ભાગ માન્યો.

પણ તપાસ પછી ડોક્ટરે કહ્યું હતું કે તેમની યાદશક્તિ અને દૈનિક કામ કરવાની ક્ષમતા સમય જતાં ઘટી શકે છે.

હજુ શરૂઆત હતી.

પણ બીમારી આગળ વધી શકે તેવી શક્યતા હતી.

મનસુખે એ વાત સવિતાને કહી નહોતી.

ડોક્ટરે કહ્યું હતું કે આગળ જતા તેમને રોજિંદા કામમાં મદદની જરૂર પડી શકે.

મનસુખ ઘરે આવ્યા ત્યારે સવિતા હંમેશની જેમ ચા બનાવીને બેઠી હતી.

તેમણે પત્નીને જોયું.

35 વર્ષથી આ સ્ત્રી રોજ સવારે ઉઠીને ઘરની ચિંતા કરતી હતી.

પતિ, બાળકો, ઘર, ભોજન.

ક્યારેય પોતાને માટે કંઈ માગ્યું નહોતું.

મનસુખને અચાનક એક જ વિચાર આવ્યો.

"જો એક દિવસ હું એને ચા પણ બનાવી ન શકું તો?"

એ વિચારથી તેમણે બીજા જ દિવસે રસોઈ શીખવાનું શરૂ કર્યું.

સવિતાને કંઈ ખબર નહોતી.

તેમને લાગતું હતું કે મનસુખને અચાનક ઘરકામનો શોખ થયો છે.

એક દિવસ તેમણે કહ્યું, "મારે બધી દાળની રીત લખી આપ."

સવિતાએ કહ્યું, "શું કરશો?"

"લખી રાખીશ."

તેણે એક જૂની નોટબુક કાઢી.

પહેલા પાને લખ્યું.

"સવિતાને ગમતી વાનગીઓ."

પછી એક પછી એક વસ્તુ લખવા લાગી.

તુવેર દાળ.

ભીંડાનું શાક.

ચા.

ખીચડી.

ભાત.

કઢી.

અને રોટલી.

સવિતા પાછળથી જોઈ રહી હતી.

"આ શું લખી રહ્યા છો?"

મનસુખે નોટબુક બંધ કરી.

"કંઈ નહીં."

"મને કેમ નથી બતાવતા?"

"પછી બતાવીશ."

થોડા દિવસ પછી મનસુખ દાળ બનાવતા શીખી ગયા.

એક દિવસ તેમણે સવિતાને કહ્યું, "આજે તમે રસોડામાં નહીં આવો."

સવિતા આશ્ચર્યથી બોલ્યાં, "કેમ?"

"આજે હું ભોજન બનાવું."

સવિતા હસી પડ્યાં.

"તમારી દાળ ખાઈને આખું ઘર હોસ્પિટલમાં જશે."

મનસુખ બોલ્યા, "એક વાર ખાઈને જુઓ."

તે દિવસે તેમણે દાળ, ભાત અને ભીંડાનું શાક બનાવ્યું.

સવિતા ટેબલ પર બેઠા.

પ્રથમ કોળિયો મોઢામાં નાખ્યો.

થોડું મીઠું વધારે હતું.

પણ સ્વાદ ખરાબ નહોતો.

તેમણે કહ્યું, "સારું છે."

મનસુખ ખુશ થઈ ગયા.

"ખરેખર?"

"હા."

"તો કાલથી તમે આરામ."

સવિતા હસીને બોલ્યાં, "હવે બહુ સપના ન જુઓ."

પણ મનસુખની આંખોમાં કંઈક અલગ હતું.

સવિતાએ એ ધ્યાનમાં લીધું નહીં.

થોડા મહિનામાં મનસુખે લગભગ બધી સામાન્ય વાનગીઓ શીખી લીધી.

હવે તેઓ રસોડામાં ભૂલો ઓછા કરતા.

ક્યારેક સવિતા રસોડામાં આવતાં અને મનસુખ તેમને બહાર મોકલી દેતા.

"તમે બેસો."

"પણ હું શું કરું?"

"ટીવી જુઓ."

"મને ટીવી નથી જોવું."

"તો મારી પર વિશ્વાસ રાખો."

સવિતા હસીને બહાર જતાં.

એક દિવસ મનસુખને દાળ બનાવતી વખતે અચાનક યાદ ન રહ્યું કે મીઠું નાખ્યું કે નહીં.

તેમણે બે વાર મીઠું નાખી દીધું.

સવિતાએ ખાધું અને તરત કહ્યું, "આજે મીઠું વધારે છે."

મનસુખ થોડા સમય સુધી દાળ તરફ જોતાં રહ્યા.

"હા."

સવિતાએ પૂછ્યું, "શું થયું?"

"કંઈ નહીં."

તે રાત્રે મનસુખે પોતાની ફાઈલ ફરી ખોલી.

બીમારીની તપાસનો રિપોર્ટ સામે હતો.

તેમણે કાગળ બંધ કરી દીધો.

થોડા દિવસ પછી સવિતાને કબાટ સાફ કરતાં ફાઈલ મળી.

તેમણે ખોલી.

પહેલા પાને હોસ્પિટલનું નામ હતું.

પછી ડોક્ટરની નોંધ.

તેમણે વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

કેટલાક શબ્દો તેમને તરત સમજાયા નહીં.

પણ ધીમે ધીમે બધું સ્પષ્ટ થવા લાગ્યું.

સવિતા ખુરશી પર બેસી ગઈ.

મનસુખ રૂમમાં આવ્યા ત્યારે તેમણે ફાઈલ હાથમાં જોઈ.

તેમનો ચહેરો બદલાઈ ગયો.

સવિતાએ ધીમેથી પૂછ્યું, "આ શું છે?"

મનસુખ ચૂપ રહ્યા.

"તમને શું થયું છે?"

"સવિતા..."

"મને સાચું કહો."

મનસુખ તેની સામે બેઠા.

થોડીવાર પછી તેમણે બધું કહી દીધું.

છેલ્લા કેટલાય મહિનાથી તેઓ તપાસ કરાવી રહ્યા હતા.

તેમને ખબર પડી હતી કે બીમારી આગળ વધે તો તેમને પોતાનું ધ્યાન રાખવામાં મુશ્કેલી પડી શકે.

સવિતા રડવા લાગી.

"તમે મને કહ્યું કેમ નહીં?"

મનસુખે ધીમેથી કહ્યું, "કારણ કે હું તને ડરાવવા માગતો નહોતો."

"અને રસોઈ?"

મનસુખે માથું નીચે કર્યું.

"એ માટે શીખતો હતો."

"મારા માટે?"

"હા."

સવિતાએ આંસુ લૂછ્યાં.

"પણ તમે તમારા માટે શીખી રહ્યા છો એવું મને લાગતું હતું."

મનસુખે કહ્યું, "મારા માટે તો હવે પણ તું જ બધું કરે છે. પણ મને વિચાર આવ્યો કે એક દિવસ હું ન હોઉં, અથવા તને મારી મદદની જરૂર પડે, ત્યારે તું શું કરશે?"

સવિતા તરત બોલી, "એવી વાત ન કરો."

મનસુખે તેનો હાથ પકડી લીધો.

"હું તને ડરાવવા નથી માગતો."

"તો પછી?"

"મારે તને એકલી છોડવી નથી. ઓછામાં ઓછું રસોઈની બાબતમાં તો નહીં."

સવિતા તેમની તરફ જોઈને રડવા લાગી.

મનસુખે કહ્યું, "35 વર્ષથી તું મારા માટે રસોઈ બનાવે છે. હવે મારી વારી છે."

સવિતાએ કહ્યું, "મારે તમારું ભોજન નહીં, તમારો સાથ જોઈએ."

મનસુખ થોડું હસ્યા.

"એ પણ આપીશ."

આ પછી બંનેએ એક નિયમ બનાવ્યો.

અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ મનસુખ રસોઈ કરશે.

સવિતા તેમની બાજુમાં બેસશે.

મનસુખ પોતાની નોટબુકમાં લખશે.

સવિતા હસતાં હસતાં કહેશે, "મીઠું ઓછું."

મનસુખ કહેશે, "આગળથી વધારે."

ક્યારેક બંને ઝઘડશે.

ક્યારેક દાળ બળી જશે.

ક્યારેક રોટલી ફરીથી અજીબ બનશે.

પણ હવે સવિતાને દરેક વાનગીમાં કંઈક બીજું દેખાતું હતું.

તેણે સમજ્યું હતું કે મનસુખ રસોઈ શીખી રહ્યા નહોતા.

તેઓ પ્રેમને એક એવી વસ્તુમાં બદલી રહ્યા હતા જે તેમના પછી પણ ઘરમાં રહી શકે.

વર્ષો પછી બીમારી કેટલી આગળ વધશે એ કોઈ જાણતું નહોતું.

પણ એ દિવસોમાં મનસુખે એક પણ દિવસ ફરિયાદમાં પસાર કર્યો નહીં.

તેમણે સવિતાને રસોઈ શીખવવાનું ચાલુ રાખ્યું.

સવિતાએ પણ તેમને બધી વાનગીઓ ફરીથી શીખવી.

એક દિવસ મનસુખે નોટબુક સવિતાને આપી.

"આ સાચવી રાખજે."

સવિતાએ પૂછ્યું, "આમાં શું છે?"

"તને ગમતી બધી વસ્તુઓ."

સવિતાએ નોટબુક ખોલી.

છેલ્લા પાને મનસુખે એક જ વાક્ય લખ્યું હતું.

"35 વર્ષ તું મારા માટે બનાવતી રહી, બાકીનું જીવન હું તારા માટે બનાવતો રહીશ."

સવિતાની આંખો ફરી ભીની થઈ ગઈ.

તેણે નોટબુક બંધ કરી અને મનસુખની બાજુમાં બેસી ગઈ.

"તમને ખબર છે?"

"શું?"

"મારે હવે રસોઈની નોટબુકની જરૂર નથી."

"કેમ?"

"કારણ કે તમે મને બધું શીખવી દીધું."

મનસુખ હસ્યા.

સવિતાએ તેમનો હાથ પકડીને કહ્યું, "પણ તમે એક વસ્તુ હજુ શીખ્યા નથી."

"શું?"

"મારી સાથે દુઃખ એકલા સહન કરવાનું બંધ કરવું."

મનસુખ થોડા સમય સુધી તેની તરફ જોતા રહ્યા.

પછી ધીમેથી બોલ્યા, "આ પાઠ આજે શીખી ગયો."

રસોડામાં ગેસ પર દાળ ઉકળતી હતી.

બહાર સાંજ થતી હતી.

અને 35 વર્ષથી જે માણસ રસોડાથી દૂર રહેતો હતો, એ હવે રસોડાની દરેક વસ્તુને ખૂબ ધ્યાનથી જોતો હતો.

કારણ કે હવે તેને સમજાયું હતું કે ક્યારેક પ્રેમ મોટા વચનોમાં નથી હોતો.

ક્યારેક પ્રેમ એ હોય છે કે માણસ પોતાના પછી પણ પોતાના માણસને મુશ્કેલી ન પડે એ માટે આજે જ કંઈક શીખવાનું શરૂ કરી દે.

"જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો."