68 વર્ષની ઉંમરે પિતા રોજ ક્યાંક જતા હતા, દીકરાએ પીછો કર્યો તો ત્યાં જઈને જોયું કે...

રમેશભાઈ રોજ સવારે છ વાગ્યે ઊઠી જતા. ઉંમર 68 વર્ષની હતી પણ શરીર હજુ મજબૂત હતું. નિવૃત્તિ પછી ઘરે જ રહેતા, છાપું વાંચતા, બગીચામાં થોડું કામ કરતા. દીકરો કેવલ મોટી કંપનીમાં મેનેજર હતો, અમદાવાદમાં સરસ ફ્લેટમાં રહેતો, અને દર મહિને પપ્પાના ખાતામાં પૈસા મોકલતો.

પણ છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી કંઈક બદલાયું હતું. રમેશભાઈએ પૈસા લેવાનું જ બંધ કરી દીધું હતું.

કેવલે એક દિવસ ફોન પર પૂછ્યું, "પપ્પા, આ મહિનાના પૈસા મોકલ્યા છે, ચેક કરજો."

"મારે નથી જોઈતા બેટા. તું રાખ તારી પાસે." રમેશભાઈએ સીધો જ જવાબ આપ્યો.

"કેમ પપ્પા? કંઈ થયું છે?"

"કંઈ નથી થયું. બસ હવે મારે નથી લેવા. હું મારું જોઈ લઈશ."

કેવલને આ સાંભળીને આઘાત લાગ્યો. તેણે ફરી પ્રયત્ન કર્યો, "પપ્પા, હું તમારો દીકરો છું. મારી ફરજ છે."

"ફરજની વાત નથી કેવલ. બસ મારે નથી જોઈતા." આટલું કહીને રમેશભાઈએ ફોન મૂકી દીધો.

કેવલ સમજી ન શક્યો. તેને લાગ્યું કે પપ્પા હવે જીદ્દી થઈ ગયા છે, ઉંમરની સાથે સ્વભાવ કડક થઈ ગયો છે. તેની પત્ની નિધિએ કહ્યું, "કદાચ એમને એવું લાગતું હશે કે તમે એમના પર ઉપકાર કરો છો."

"ઉપકાર ક્યાં છે નિધિ? એ મારા પપ્પા છે. મારી જવાબદારી છે એમનું ધ્યાન રાખવાની."

"તમે એમને સમજાવ્યું?"

"સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પણ એ સાંભળતા જ નથી."

આ વાત પર બંને પતિ-પત્ની થોડા દિવસ ચિંતામાં રહ્યા. કેવલને પોતાના પપ્પાનું અપમાન થયું હોય એવું લાગતું હતું. જાણે એના પૈસાની કોઈ કિંમત જ નથી. એ મનમાં વિચારતો, "મેં શું ખોટું કર્યું? હું તો બસ મદદ કરવા માંગુ છું."

એક શનિવારે કેવલને અમદાવાદથી રાજકોટ કામ માટે આવવાનું થયું. વિચાર્યું કે પપ્પાને મળી લઉં, રૂબરૂ વાત કરું. ઘરે પહોંચ્યો તો દરવાજે તાળું હતું. મમ્મી તો પાંચ વર્ષ પહેલા ગુજરી ગયેલા, એટલે પપ્પા એકલા જ રહેતા. પડોશમાં કાકીને પૂછ્યું, "કાકી, પપ્પા ક્યાં ગયા છે?"

"અરે એ તો રોજ સવારે નીકળી જાય છે, સાંજે આવે છે."

"ક્યાં જાય છે?"

કાકીએ થોડું ખચકાઈને કહ્યું, "મને નથી ખબર બેટા, પણ રોજ સાઈકલ લઈને જાય છે."

કેવલને નવાઈ લાગી. પપ્પા સાઈકલ લઈને ક્યાં જતા હશે? એ રાહ જોવા લાગ્યો. સાંજે છ વાગ્યે રમેશભાઈ સાઈકલ પર આવ્યા. કપડાં પર થોડી ધૂળ હતી, હાથમાં એક થેલી હતી. કેવલને જોઈને એ થોડા ચોંક્યા.

"કેવલ! તું ક્યારે આવ્યો?"

"પપ્પા, તમે ક્યાં ગયા હતા આખો દિવસ?"

રમેશભાઈ થોડી વાર ચૂપ રહ્યા. પછી બોલ્યા, "બસ, જરા બહાર ગયો હતો."

"સાચું કહો પપ્પા. કાકી કહેતા હતા તમે રોજ જાવ છો."

રમેશભાઈએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. "ચાલ ઘરમાં બેસીએ, વાત કરીએ."

ઘરમાં બેઠા પછી કેવલે ફરી પૂછ્યું. રમેશભાઈએ થોડી વાર માટે નજર નીચી કરી, પછી ધીરેથી બોલ્યા, "હું બાબુભાઈની દુકાને કામ કરું છું. કરિયાણાની દુકાન છે, સ્ટેશન રોડ પર."

કેવલ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. "કામ કરો છો? તમે? આ ઉંમરે?"

"હા. સવારે નવથી સાંજે પાંચ. હિસાબ રાખું છું, થોડું સામાન ગોઠવવામાં મદદ કરું છું."

"પણ પપ્પા કેમ? તમારે શું જરૂર છે? હું પૈસા મોકલું જ છું ને."

રમેશભાઈ થોડું હસ્યા, પણ એ હાસ્યમાં દુઃખ હતું. "એટલે જ તો બંધ કરાવ્યા બેટા."

"મને સમજાવો પપ્પા. મને કંઈ સમજાતું નથી."

રમેશભાઈએ થોડી વાર બારી બહાર જોયું. પછી બોલવાનું શરૂ કર્યું.

"કેવલ, તું નાનો હતો ત્યારે તારી મમ્મી બીમાર રહેતી. મારો પગાર ઓછો હતો. પણ મેં ક્યારેય કોઈની પાસે હાથ નથી લંબાવ્યો. મારા ભાઈ પાસે પૈસા હતા, એણે ઘણી વાર ઓફર કરી. મેં ના પાડી. મને હંમેશા લાગ્યું કે માણસે પોતાના પગ પર ઊભા રહેવું જોઈએ."

"એ તો ઠીક છે પપ્પા, પણ હવે હું છું ને. હું તમારો દીકરો છું."

"એ જ વાત છે બેટા. મેં આખી જિંદગી એટલા માટે મહેનત કરી કે તારે ક્યારેય કોઈના પર આધાર ન રાખવો પડે. અને હવે તું મોટો માણસ બન્યો છે, સફળ છે. મને એનો ગર્વ છે. પણ જો હું તારા પૈસા લઈશ, તો મને એવું લાગશે કે હું તારા પર બોજ છું."

"બોજ? પપ્પા, તમે મારો બોજ કઈ રીતે હોઈ શકો?"

"બોજ શબ્દ કદાચ ખોટો છે. પણ સમજ, કેવલ. જ્યારે તું નાનો હતો, હું તારી જવાબદારી હતો. હવે હું મોટો થઈ ગયો છું, હું ઈચ્છતો નથી કે તું મારી જવાબદારી ઉપાડે. તારે તારા ઘર માટે, તારા બાળકો માટે વિચારવાનું છે. મારે લીધે તારે કંઈ છોડવું ન પડે."

"પણ પપ્પા, હું ખુશીથી કરું છું. મને કોઈ તકલીફ નથી."

"મને ખબર છે બેટા. તકલીફની વાત નથી. વાત એ છે કે મને પણ કંઈક કરવું છે. હું આખી જિંદગી કામ કરતો આવ્યો છું. અચાનક બધું બંધ કરીને ઘરે બેસી રહેવું, છાપું વાંચવું, બગીચામાં પાણી પાવું, આ બધું મને ખાલી ખાલી લાગે છે. દુકાને જાઉં છું તો મને લાગે છે કે હું હજુ કંઈક કામનો છું. મારા પોતાના પૈસાથી હું ચા પીઉં છું, મારા પોતાના પૈસાથી હું કપડાં લઉં છું. એમાં એક અલગ જ સંતોષ છે."

કેવલની આંખો ભીની થવા લાગી. "પપ્પા, મને ક્યારેય એવું નહોતું લાગ્યું કે તમે આટલું વિચારો છો."

"તું નાનો હતો ત્યારે હું તને કહેતો, જાતે ઊભો રહેતા શીખ. આજે એ જ વાત મારે મારા માટે લાગુ કરવી છે. હું નથી ઈચ્છતો કે તું મારી સંભાળ રાખવાના બોજ નીચે દબાય. અને હું એ પણ નથી ઈચ્છતો કે લોકો કહે કે રમેશભાઈનો દીકરો કમાય છે તોય રમેશભાઈ કામ કરે છે, દીકરો ધ્યાન નથી રાખતો. લોકોને શું ખબર કે તું કેટલું ધ્યાન રાખે છે."

કેવલ ઊભો થયો અને પપ્પાની બાજુમાં બેસી ગયો. "પપ્પા, મને માફ કરો. મેં ક્યારેય તમારી નજરથી આ વાત જોઈ જ નહોતી. મને લાગ્યું તમે જીદ કરો છો, પણ તમે તો મારા વિશે વિચારતા હતા."

રમેશભાઈએ દીકરાના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "જીદ નથી બેટા. આ મારું સ્વમાન છે. અને હું ઈચ્છું છું કે તું એ સમજે."

"પણ પપ્પા, હવે તમારે દુકાને કામ કરવાની જરૂર નથી. હું ઈચ્છું છું તમે આરામથી રહો."

"ના બેટા, હવે તું મને કામ કરવાની ના ન પાડીશ. એ મારી ખુશી છે. તારે બસ એટલું સમજવાનું છે કે હું પૈસા માટે નથી કરતો, હું મારા માટે કરું છું. તું મને પૈસા મોકલવાનું બંધ કરી દે, પણ મને મળવા આવવાનું બંધ ન કરીશ. મારે તારા પૈસા નથી જોઈતા, પણ તારો સમય જોઈએ છે."

કેવલના ગળે ડૂમો ભરાયો. "પપ્પા, હું દર મહિને આવીશ. અને હા, તમારે જે કરવું હોય એ કરો, હું ક્યારેય ના નહીં પાડું. પણ એક વાત કરો, જો ક્યારેય તબિયત ખરાબ થાય, અથવા કંઈ પણ જરૂર પડે, તો મને પહેલા કહેજો."

"એ વચન છે." રમેશભાઈ હસ્યા.

એ રાત્રે બંને બાપ-દીકરો સાથે જમ્યા. કેવલે પપ્પાની દુકાન વિશે વધુ પૂછ્યું, બાબુભાઈ વિશે પૂછ્યું. રમેશભાઈએ ખુશીથી બધું જણાવ્યું, જાણે વર્ષોથી કોઈએ એમની આ વાત સાંભળી જ ન હોય.

બીજા દિવસે કેવલ પાછો અમદાવાદ જવા નીકળ્યો ત્યારે એણે પપ્પાને ગળે લગાડ્યા. "પપ્પા, તમે મને જે શીખવ્યું છે, હું એ ક્યારેય નહીં ભૂલું. તમારું સ્વમાન એ જ મારું સૌથી મોટું ધન છે."

રમેશભાઈની આંખોમાં પાણી આવ્યા. "તું સમજી ગયો, બસ એટલું જ મારે જોઈતું હતું."

એ પછી કેવલે ક્યારેય પપ્પાને પૈસા મોકલવાનો આગ્રહ ન કર્યો. પણ દર મહિને એક-બે વાર રાજકોટ જવાનું નક્કી કરી લીધું. અને દર વખતે એ પપ્પાની દુકાને જઈને થોડી વાર બેસતો, ગ્રાહકો સાથે વાત કરતા પપ્પાને જોઈને એને એક અલગ જ ગર્વ થતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.