વિદેશથી દસ વર્ષ પછી વકીલ લઈને જમીનના ભાગલા પાડવા આવેલા મોટા ભાઈ સામે ખેડૂત ભાઈએ જે કાગળો મૂક્યા તે જોઈને...

બપોરના બાર વાગ્યે ગામના પાદરે આવેલા ચોરા પાસે એક ચમકતી કાળી મોંઘી લક્ઝરી કાર આવીને ઊભી રહી.

કારમાંથી દસ વર્ષ પછી આફ્રિકાથી પાછો ફરેલો મોટો ભાઈ વિપુલ સૂટ-બૂટ પહેરીને, કાળા ગોગલ્સ ચડાવીને અને ગંભીર ચહેરો રાખીને બહાર નીકળ્યો.

તેની સાથે શહેરના જાણીતા સિનિયર સિવિલ એડવોકેટ મહેતા સાહેબ પણ હાથમાં કાળા રંગની લેધર બ્રીફકેસ લઈને નીચે ઉતર્યા.

વિપુલ છેલ્લા દસ વર્ષથી વિદેશમાં હીરા અને કન્સ્ટ્રક્શનનો મોટો વેપાર કરીને કરોડો રૂપિયા કમાયો હતો.

આ દસ વર્ષ દરમિયાન તેણે ક્યારેય પોતાના વતન કે પોતાના નાના ભાઈ મગનની કોઈ ખાસ ભાળ નહોતી લીધી.

દસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે પિતાનું અવસાન થયું ત્યારે ઘરમાં માત્ર રોદણાં અને વ્યાજખોરોનું દેવું બાકી હતું.

તે સમયે વિપુલે વિદેશ જવા માટે ઘરની છેલ્લી બચતના પચાસ હજાર રૂપિયા એકલા હાથે ઉપાડી લીધા હતા અને વચન આપ્યું હતું કે તે વિદેશ જઈને પૈસા મોકલશે.

પરંતુ વિદેશ ગયા પછી વિપુલે પોતાની જિંદગી બનાવી લીધી અને ગામડે રહેતા નાના ભાઈને સાવ વિસરી ગયો હતો.

તેના મનમાં શહેરના કેટલાક સ્વાર્થી મિત્રોએ ઝેર ઘોળ્યું હતું કે ગામડે રહેતો તારો અભણ નાનો ભાઈ મગન બાપીકી પાંચ વીઘા ફળદ્રુપ જમીન અને વડીલોપાર્જિત મકાન એકલો પચાવીને બેઠો છે.

તે મિત્રોએ કહ્યું હતું કે જો તું તરત જઈને કાયદેસર ભાગલા નહીં પાડે અને તારો હિસ્સો નહીં વેચે તો મગન આખી મિલકત પોતાના નામે કરાવી લેશે.

આ વહેમ અને શંકાના આધારે વિપુલે ગામમાં પગ મૂકતાં પહેલાં જ સીધા વકીલને સાથે રાખ્યો હતો જેથી ગામના ચોરે બેસીને પંચની હાજરીમાં આખરી હિસાબ કરી શકાય.

ચોરા પર ગામના સરપંચ, મુખી અને ગામના વડીલો ખાટલા પર બેઠા હતા.

વિપુલે કોઈને પણ રામ-રામ કે આદરપૂર્વક નમસ્કાર કર્યા વિના સીધા જ પોતાના વકીલને આગળ કર્યો.

"સરપંચ સાહેબ, હું અહીં કોઈ જૂની લાગણીઓ વાગોળવા કે ખબરઅંતર પૂછવા નથી આવ્યો." વિપુલનો અવાજ અત્યંત રૂખો અને અહંકારી હતો.

"મારા પિતા ગુજરી ગયા ત્યારે ગામના પાદરે પાંચ વીઘા જમીન અને આ જૂનું મકાન મૂકી ગયા હતા."

"આજે હું મારો કાયદેસરનો અડધો હિસ્સો અલગ કરવા આવ્યો છું."

"હું મારી જમીન વેચીને રોકડા રૂપિયા લઈને કાયમ માટે આ ગામ સાથેનો સંબંધ તોડી નાખવા માંગું છું."

વિપુલના આ કઠોર શબ્દો સાંભળીને ચોરા પર બેઠેલા તમામ વડીલો સ્તબ્ધ થઈ ગયા અને ગામના મુખીનું માથું પણ શરમથી ઝૂકી ગયું.

બરાબર એ જ વખતે ખેતરમાંથી દોડતો દોડતો નાનો ભાઈ મગન ચોરા પાસે આવી પહોંચ્યો.

મગને માથે જૂનો પંચિયું બાંધેલું હતું, તેના પગમાં તૂટેલા રબરના ચંપલ હતા અને કુરતા પર ખેતરની લાલ માટીના ડાઘ લાગેલા હતા.

તેના બંને હાથ કાળી મજૂરીથી ખરડાયેલા હતા.

પોતાના મોટા ભાઈને દસ વર્ષ પછી જોઈને મગનની આંખોમાંથી હર્ષના આંસુ છલકાઈ ગયા.

તેણે પોતાના બંને હાથ જોડીને દોડીને વિપુલને ગળે વળગાડવાની કોશિશ કરી.

"મોટા ભાઈ... મારા ભગવાન... તમે દસ વર્ષ પછી આ ગામના આંગણે પધાર્યા!" મગનનો અવાજ ગદગદ હતો.

પરંતુ વિપુલે એક ડગલું પાછળ હટીને મગનને પોતાનાથી દૂર ધકેલી દીધો.

"મગન, આ નાટકો અને લાગણીઓના ઢોંગ બંધ કર!" વિપુલે કઠોર અવાજે કહ્યું.

"મને અડશો નહીં, મારા મોંઘા કપડાં ખરાબ થઈ જશે."

"હું અહીં કોઈ ભાઈચારો નિભાવવા નથી આવ્યો પણ મારી બાપીકી જમીનનો અડધો હિસ્સો લેવા આવ્યો છું."

"તેં છેલ્લા દસ વર્ષમાં આ જમીનમાંથી જે ઉપજ લીધી છે તેનો પણ મારે પાકો હિસાબ જોઈએ છે."

આ શબ્દો સાંભળતાં જ મગનના ચહેરા પરથી જાણે આખું લોહી ઊડી ગયું.

તેના હાથ-પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેનું હૃદય અંદરથી ચિરાઈ ગયું.

તેણે પોતાના આંસુ રોકવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ આંખોમાંથી અવિરત ધાર વહી નીકળી.

મગને નીચી નજરે કહ્યું, "મોટા ભાઈ, તમે દસ વર્ષે ઘરે આવ્યા છો, ચાલો પહેલાં ઘેર જઈએ, મારી પત્નીએ તમારા માટે દેશી બાજરીના રોટલા અને ઘી બનાવ્યું છે."

"મારે તારા રોટલા નથી ખાવા, પહેલાં જમીનનો દસ્તાવેજ ટેબલ પર મૂક!" વિપુલે વકીલની સામે જોઈને જોરથી ટેબલ પર હાથ પછાડ્યો.

મગને એક ઊંડો નિસાસો નાખ્યો અને ધીમેથી માથું હલાવ્યું.

"સારું મોટા ભાઈ, તમે બેસો, હું હમણાં જ ઘેર જઈને આપણા તમામ દસ્તાવેજો લઈ આવું છું."

મગન ઝડપી પગલે પોતાના જૂના મકાન તરફ દોડ્યો.

ચોરા પર વિપુલ અહંકારથી સિગારેટ પીતો ઊભો હતો અને વકીલ સાહેબ કાયદાની કલમો નોંધી રહ્યા હતા.

દસ જ મિનિટમાં મગન પોતાના હાથમાં એક જૂની કાપડની થેલી લઈને હાંફતો હાંફતો પાછો આવ્યો.

તેણે તે થેલીમાંથી સરકારી રેવન્યુ વિભાગની ત્રણ મોટી લીલા રંગની નવી રજીસ્ટ્રી ફાઈલો બહાર કાઢી.

મગને અત્યંત આદર સાથે તે ફાઈલો વિપુલના હાથમાં મૂકી દીધી.

"મોટા ભાઈ, આ આપણી જમીનના તમામ સરકારી દસ્તાવેજો છે, તમે તમારા વકીલ સાહેબ પાસે શાંતિથી તપાસ કરાવી લો."

વિપુલે વકીલ તરફ ઈશારો કર્યો.

વકીલ સાહેબે ચશ્મા ચડાવ્યા અને ફાઈલના પાના એક પછી એક ધ્યાનથી વાંચવા લાગ્યા.

જેમ જેમ વકીલ કાગળો વાંચતા ગયા તેમ તેમ તેમના કપાળ પર પરસેવો વળવા લાગ્યો અને તેમના ચહેરાના હાવભાવ સાવ બદલાઈ ગયા.

વકીલ સાહેબ અચાનક પોતાની ખુરશી પરથી ઊભા થઈ ગયા અને અવિશ્વાસથી મગન સામે તાકી રહ્યા.

"વિપુલભાઈ... આ... આ દસ્તાવેજો તો કઈક જુદું જ કહી રહ્યા છે." વકીલનો અવાજ ધ્રૂજતો હતો.

"શું જુદું કહી રહ્યા છે વકીલ સાહેબ? શું મગને જમીન પોતાના નામે કરી લીધી છે?" વિપુલે ક્રોધથી પૂછ્યું.

વકીલે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને પંચની સામે જોઈને કહ્યું.

"વિપુલભાઈ, આ પાંચેય વીઘા જમીનનો એક પણ ઇંચ મગનભાઈના નામે નથી!"

"આ પૂરેપૂરી પાંચ વીઘા ફળદ્રુપ જમીન, તેમાં બોરવેલ કરાવીને બનાવેલો નવો કૂવો, પાકી સિંચાઈની પાઈપલાઈન અને આંગણામાં ઊભેલું નવું ટ્રેક્ટર... આ બધું જ સરકારી રેકોર્ડમાં માત્ર અને માત્ર તમારા એકલાના નામે નોંધાયેલું છે!"

"અને આ બીજી ફાઈલ જુઓ... મગનભાઈએ છેલ્લા દસ વર્ષમાં આ જમીનમાંથી જે કંઈ નફો કમાયો તેમાંથી એક પણ રૂપિયો પોતાના માટે નથી વાપર્યો."

"તેમણે દર વર્ષે તમારા નામના બેંક ખાતામાં પાક વેચીને પૂરા પચાસ-પચાસ હજાર રૂપિયા નિયમિત જમા કરાવ્યા છે જેની રસીદો આ ફાઈલમાં ચોંટાડેલી છે."

"અને આ ત્રીજો દસ્તાવેજ... આમાં મગનભાઈએ જાતે એફિડેવિટ કરી છે કે તેઓ આ જમીન પર કોઈ માલિકી હક નથી ધરાવતા પણ માત્ર પોતાના મોટા ભાઈના એક વફાદાર ખેતમજૂર તરીકે સેવા કરી રહ્યા છે!"

આ શબ્દો સાંભળતાં જ વિપુલના પગ નીચેથી જાણે સમગ્ર પૃથ્વી ધસી પડી.

તેના કાનમાં જાણે હજારો બોમ્બ એકસાથે ફૂટ્યા હોય તેવો ભયાનક સન્નાટો છવાઈ ગયો.

તેના હાથમાંથી સિગારેટ છટકીને નીચે પડી ગઈ અને તેની આંખો ફાટી ગઈ.

ચોરા પર બેઠેલા સરપંચ ઊભા થયા અને વિપુલની સામે આવીને ગંભીર અવાજે બોલ્યા.

"વિપુલ, તું વિદેશ જઈને પૈસા તો બહુ કમાયો પણ તારા ભાઈના સોના જેવા હૃદયને ન ઓળખી શક્યો."

"જ્યારે તું વિદેશ ગયો ત્યારે આ જમીન સાવ બંજર અને પથરાળ હતી, માથે પિતાનું જૂનું દેવું હતું."

"તારા આ નાના ભાઈ મગને દસ વર્ષ સુધી ધોમધખતા તડકામાં પોતાના લોહીનું પાણી કરીને પથ્થરો તોડ્યા અને આ જમીનને સોના જેવી ઉપજ આપતી બનાવી."

"એણે પોતાની પત્નીના લગ્નના ઘરેણાં ગીરવે મૂકીને કૂવો ખોદાવ્યો જેથી તારા નામે જમીન હરીભરી બને."

"એણે ગામમાં બધાને કહ્યું હતું કે મારો મોટો ભાઈ જ્યારે વિદેશથી પાછો આવશે ત્યારે હું એને હરીભરી ધરતી ભેટ આપીશ."

"અને તું... તું શહેરમાંથી વકીલ લઈને આ દેવ જેવા ભાઈના ટુકડા કરવા આવ્યો હતો?"

આ શબ્દો સાંભળતાં જ વિપુલના હૃદયમાં પશ્ચાતાપનો એવો મોટો દાવાનળ સળગ્યો કે તેનાથી ઊભા પણ ન રહેવાયું.

તેણે પોતાના બંને હાથથી માથું પકડી લીધું અને ચોરાની ધૂળવાળી જમીન પર ફસડાઈ પડ્યો.

તે પોક મૂકીને ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યો.

જે ભાઈને તે સ્વાર્થી, લુચ્ચો અને મિલકત પચાવી પાડનારો માનતો હતો, તે ભાઈએ દસ વર્ષ સુધી મજૂર બનીને પોતાના મોટા ભાઈ માટે સામ્રાજ્ય ખડું કરી દીધું હતું.

મગન દોડીને આવ્યો અને વિપુલને જમીન પરથી બેઠો કરવાની કોશિશ કરી.

"મોટા ભાઈ, રડો નહીં... તમે તો મારા બાપ સમાન છો."

વિપુલે મગનના બંને ધૂળવાળા પગ પકડી લીધા અને તેનું માથું નાના ભાઈના ચરણોમાં પટકી દીધું.

"મગન... મને માફ કરી દે મારા ભાઈ... હું સાવ આંધળો અને અહંકારી રાક્ષસ બની ગયો હતો!"

"મેં વિદેશ જઈને કરોડો રૂપિયા ભેગા કર્યા પણ મારી સાચી દોલત તો તારા જેવા ભાઈના પ્રેમમાં હતી જેને હું ઓળખી ન શક્યો."

મગનની પત્ની સવિતા પણ ઓસરીમાંથી દોડતી આવી અને તેણે પાણીનો લોટો અને ગોળની કાંકરી વિપુલ સામે ધરી દીધા.

તેના પગમાં પણ કાચની બંગડીઓ સિવાય કોઈ સોનું નહોતું.

તેણે માથે સાડલો ખેંચીને રડતાં રડતાં કહ્યું, "જેઠજી, અમે આ જમીન તમારા માટે જ સાચવી છે, તમે ભલે આખી મિલકત લઈ જાવ પણ અમારા ભાઈને અડગા ન કરો."

આ જોઈને વિપુલનું હૃદય સાવ પીગળીને પાણી થઈ ગયું.

વિપુલે તે જ ક્ષણે વકીલ સાહેબના હાથમાંથી પેન લીધી અને તમામ કાગળો ફાડીને પંચની સામે નવી એફિડેવિટ કરી દીધી કે આ તમામ જમીન અને ઘર કાયમ માટે નાના ભાઈ મગનના નામે રહેશે.

"મગન, હું આ જમીન પર મારો અધિકાર જમાવવા આવ્યો હતો પણ તારા સંસ્કારોએ મને ખરીદી લીધો છે."

"હું વિદેશનો વેપાર સમેટીને કાયમ માટે તારી સાથે આ ગામડે રહીશ અને આપણે બંને ભાઈઓ મળીને આ ખેતી સંભાળીશું."

બંને ભાઈઓ એકબીજાને ગળે વળગીને ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યા અને આખો ચોરો લાગણીના પૂરથી છલકાઈ ગયો.

સંસારમાં જમીન અને પૈસા તો માત્ર માટી સમાન છે પણ ભાઈનો સાચો અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ જ આ પૃથ્વી પરનો સૌથી અમૂલ્ય ખજાનો છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.