બાળકના ઓપરેશન માટે મદદ માંગવા ગયેલા ગરીબ મિત્રનું અમીર મિત્રે ભરી સભામાં અપમાન કર્યું, વર્ષો પછી પિતાની તિજોરીમાંથી નીકળેલી ચિઠ્ઠી જોઈને...

વિવેક અને રાકેશ બાળપણના પાકા મિત્રો હતા. એક જ શેરીમાં ઉછરેલા બંને મિત્રોની દુનિયા ઉંમર વધવાની સાથે તદ્દન બદલાઈ ગઈ હતી. વિવેકના પિતા હસમુખભાઈએ સખત મહેનત અને વેપારમાં પોતાની બુદ્ધિ વાપરીને સારું એવું નામ અને સંપત્તિ કમાઈ લીધા હતા. સમય જતાં વિવેક પણ પોતાના પિતાનો મોટો વેપાર સંભાળવા લાગ્યો હતો. પૈસા અને હોદ્દાના કારણે વિવેકના સ્વભાવમાં ધીમે ધીમે અહંકાર અને ગર્વ ઘર કરી ગયા હતા.

બીજી તરફ, રાકેશનું જીવન સંઘર્ષોથી ભરેલું રહ્યું હતું. નાનપણમાં જ પિતાની છત્રછાયા ગુમાવી ચૂકેલા રાકેશે પોતાની માતા સાથે મળીને ખૂબ જ આકરો સમય જોયો હતો. તે નાની મોટી મજૂરી કે પ્રાઇવેટ નોકરી કરીને માંડ માંડ પોતાનું અને પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતો હતો. પરિસ્થિતિ ગમે તેટલી ખરાબ હોય, પણ રાકેશે ક્યારેય કોઈની સામે હાથ લાંબો કર્યો ન હતો. તે ખુદદારીથી જીવવામાં માનતો હતો.

રાકેશના લગ્ન થયા પછી તેને ઘરમાં એક નાનો સુંદર દીકરો આવ્યો. પરંતુ વિધાતાની વિડંબના તો જુઓ, રાકેશનો પાંચ વર્ષનો દીકરો અચાનક ગંભીર બીમારીની ચપેટમાં આવી ગયો. બાળકની તબિયત દિવસે ને દિવસે લથડવા લાગી. શહેરની મોટી હોસ્પિટલમાં બતાવતા ડોક્ટરોએ કહ્યું કે બાળકના તાત્કાલિક ઓપરેશનની જરૂર છે, નહીંતર તેના પ્રાણ બચાવવા મુશ્કેલ થઈ જશે.

ઓપરેશન અને દવાઓનો ખર્ચ આશરે ત્રણ લાખ રૂપિયા જેવો બતાવવામાં આવ્યો હતો. આટલી મોટી રકમ સાંભળીને જ રાકેશના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. પોતાની આખી જિંદગીની બચત ભેગી કરવા છતાં તેની પાસે માંડ પચાસ હજાર રૂપિયા થઈ શક્યા હતા. બાકીના અઢી લાખ રૂપિયા રાતોરાત ક્યાંથી લાવવા તે રાકેશ માટે એક યક્ષપ્રશ્ન બની ગયો હતો.

પોતાના કાળજાના કટકા જેવા માસૂમ દીકરાને હોસ્પિટલના ખાટલા પર પીડાથી તરફડતો જોઈને રાકેશનું હૃદય દ્રવી ઉઠ્યું. તેણે પોતાના દરેક સંબંધિઓ અને પરિચિતો પાસે મદદ માંગી, પણ આજના યુગમાં ગરીબ માણસને કોણ રકમ આપવાની હિંમત કરે? દરેક જગ્યાએથી તેને નિરાશા જ સાંપડી.

અંતે કોઈ રસ્તો ન દેખાતા, રાકેશે ભારે હૈયે પોતાના બાળપણના મિત્ર વિવેક પાસે જવાનું નક્કી કર્યું. રાકેશને મનમાં પૂરો ભરોસો હતો કે બાળપણમાં જેમ વિવેક પોતાની દરેક વસ્તુ તેની સાથે વહેંચતો હતો, તેમ આજે આ સંકટની ઘડીમાં પણ તે ચોક્કસ તેની મદદ કરશે.

રાકેશ ધ્રૂજતા પગલે વિવેકની આલીશાન ઓફિસે પહોંચ્યો. વિવેક પોતાની ફરવોંગ સાહેબીવાળી કેબિનમાં એક મોટા એરકંડિશનર રૂમમાં આરામથી બેઠો હતો. તેણે રાકેશને અંદર બોલાવ્યો પણ તેના ચહેરા પર પોતાના જૂના મિત્રને જોઈને કોઈ ખાસ આનંદ ન હતો. તેના બદલે તેના ચહેરા પર એક અણગમો સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો હતો.

રાકેશે ખૂબ જ આજીજી કરતાં પોતાના બીમાર દીકરાની પરિસ્થિતિ વિશે વિવેકને જણાવ્યું. તેણે આસુ ભરેલી આંખો સાથે વિવેક સામે હાથ જોડ્યા અને કહ્યું કે વિવેક, મારા દીકરાની તબિયત ખૂબ જ નાજુક છે. જો આજે મને પૈસા નહીં મળે તો હું મારા બાળકને ગુમાવી બેસીશ. તું મને અઢી લાખ રૂપિયા આપીને મદદ કર, હું વચન આપું છું કે રાત-દિવસ મહેનત કરીને તારો એક એક રૂપિયો વ્યાજ સાથે ચૂકવી દઈશ.

પરંતુ વિવેકના મન પર પૈસાના નશાનો અહંકાર સવાર હતો. રાકેશની આવી કરુણ સ્થિતિ જોઈને પણ વિવેકનું દિલ પીગળ્યું નહીં. તેના બદલે વિવેકે રાકેશનું અપમાન કરવાનું શરૂ કરી દીધું. તેણે રાકેશ તરફ ધિક્કાર ભરેલી નજરે જોયું અને કેબિનમાં જ મોટેથી બોલવા લાગ્યો.

વિવેકે કડવા વેણ બોલતા કહ્યું કે રાકેશ, તારી આ આળસુાઈ અને નકામાપણાના કારણે જ આજે તારો આ હાલ થયો છે. તું જિંદગીભર કંઈ કમાઈ ન શક્યો અને હવે જ્યારે જરૂર પડી ત્યારે મારી પાસે ભીખ માંગવા આવી ગયો. હું તને એક રૂપિયો પણ આપવાનો નથી. તારા જેવા આળસુ માણસને પૈસા આપીને મારે મારા પૈસા ડૂબાડવા નથી.

બાળપણના મિત્રના મોઢેથી આટલા નીચા અને અપમાનજનક શબ્દો સાંભળીને રાકેશ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેની આંખોમાંથી અશ્રુ વહી રહ્યા હતા. તેને પૈસા ન મળ્યા એ વાતનું દુઃખ તો હતું જ, પણ વિવેકના અહંકારી વર્તને તેના હૃદય પર ઊંડો ઘા કરી દીધો હતો. રાકેશ એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર ચુપચાપ ત્યાંથી બહાર નીકળી ગયો.

ઓફિસમાંથી બહાર નીકળ્યા પછી પણ રાકેશે હિંમત ન હારી. પોતાના માસૂમ દીકરાનો જીવ બચાવવો એ જ તેના માટે સૌથી મોટું લક્ષ્ય હતું. રાકેશે શહેરમાં ઊંચા વ્યાજે પૈસા આપતા એક વ્યાજખોરનો સંપર્ક કર્યો. ભારે શરતો અને ખૂબ જ ઊંચા વ્યાજદર પર રાકેશે પૈસા લીધા અને હોસ્પિટલમાં જમા કરાવ્યા.

ડોક્ટરોએ તાત્કાલિક ઓપરેશન શરૂ કર્યું. સદનસીબે ઓપરેશન સફળ રહ્યું અને રાકેશના દીકરાનો જીવ બચી ગયો. પોતાના બાળકને હસતો જોઈને રાકેશ પોતાની બધી તકલીફો અને અપમાન ભૂલી ગયો, જોકે વ્યાજખોરનું દેવું ચૂકવવા માટે તેણે દિવસ-રાત કાળી મજૂરી કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

બીજી તરફ વિવેક પોતાની શાનદાર જિંદગીમાં વ્યસ્ત હતો. થોડા અઠવાડિયા પછી વિવેકના પિતા હસમુખભાઈનું ઉંમર સંબંધિત બીમારીના કારણે શાંતિથી અવસાન થયું. પિતાના અવસાનથી ઘરમાં શોકનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું. વિવેકે પિતાના તમામ અંતિમ સંસ્કાર અને કાર્યો પૂર્ણ કર્યા.

પિતાના મૃત્યુના થોડા દિવસો પછી વિવેકે પિતાની જૂની ઓફિસ અને તેમની અંગત ફાઈલોની સાફ-સફાઈ કરવાનું શરૂ કર્યું. પિતા હસમુખભાઈ દરેક મહત્વના કાગળો એક જૂની લાકડાની તિજોરીમાં સચવાયેલી ફાઈલમાં રાખતા હતા. વિવેક એ જૂની ફાઈલો ફેરવી રહ્યો હતો જેથી વેપાર સંબંધિત મહત્વના દસ્તાવેજો અલગ કરી શકાય.

એ ફાઈલો ફેરવતાં ફેરવતાં વિવેકના હાથમાં એક ખૂબ જ જૂની મેડિકલ ફાઈલ આવી. એ ફાઈલની ઉપર તેની સ્વર્ગસ્થ માતાનું નામ લખેલું હતું. વિવેકને યાદ આવ્યું કે વર્ષો પહેલાં જ્યારે તે પોતે ખૂબ જ નાનો હતો, ત્યારે તેની માતા ખૂબ જ ગંભીર બીમારીમાં સપડાયા હતા.

વિવેકે જિજ્ઞાસાવશ એ મેડિકલ ફાઈલ ખોલીને જોવા લાગ્યો. ફાઈલના કાગળો ફેરવતાં તેની નજર હોસ્પિટલના કેટલાક જૂના રિપોર્ટ્સ અને ઓપરેશનના દસ્તાવેજો પર પડી. એ દસ્તાવેજો જોઈને વિવેકના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ.

એ કાગળોમાં લખેલું હતું કે દસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે વિવેકની માતાની બંને કિડનીઓ ફેલ થઈ ગઈ હતી અને તેઓ જિંદગી અને મોત વચ્ચે ઝોલા ખાતા હતા, ત્યારે તાત્કાલિક કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટની જરૂર હતી. જો યોગ્ય સમયે કિડની ન મળત તો વિવેકની માતા બચી શક્યા ન હોત.

એ સમયે પરિવાર પાસે પૈસા હોવા છતાં કોઈ યોગ્ય કિડની ડોનર મળતો ન હતો. મેડિકલ ફાઈલમાં ડોનરનું નામ અને સંમતિ પત્ર જોઈને વિવેક આંખો ચોળીને ફરી ફરીને વાંચવા લાગ્યો. એ કિડની દાન કરનાર બીજું કોઈ નહીં પણ તેનો જ બાળપણનો મિત્ર રાકેશ હતો!

ફાઈલની અંદરથી પિતા હસમુખભાઈના હાથે લખેલી એક જૂની ચિઠ્ઠી પણ મળી. વિવેકે ધ્રૂજતા હાથે એ ચિઠ્ઠી ખોલીને વાંચવાનું શરૂ કર્યું. ચિઠ્ઠીમાં પિતાજીએ લખ્યું હતું: "મારા વહાલા દીકરા વિવેક, આજે જો તારી માતા આપણી વચ્ચે જીવતી હોય તો તેનો પૂરો શ્રેય આપણા રાકેશને જાય છે."

"જ્યારે તારી મમ્મી હોસ્પિટલમાં આખરી શ્વાસ લઈ રહી હતી અને આપણને કોઈ કિડની ડોનર નહોતો મળતો, ત્યારે રાકેશ પોતાની મરજીથી આગળ આવ્યો હતો. તેણે પોતાની એક કિડની તારી માતાને દાન કરી દીધી. મેં તેને સામેથી ઘણી મોટી રકમ આપવાની કોશિશ કરી હતી, પણ તે ખુદ્દાર છોકરાએ એક રૂપિયો પણ લેવાની ના પાડી દીધી હતી."

"રાકેશે મારી પાસે એક જ વચન લીધું હતું કે આ વાત હું ક્યારેય તને કે તારી માતાને ન જણાવું, કારણ કે તે નથી ઈચ્છતો કે આ વાત કહીને તે તમારા પર કોઈ અહેસાન જતાવે. રાકેશ જેવો નિઃસ્વાર્થ અને સચ્ચો મિત્ર મેળવવો એ તારા માટે અને આપણા પરિવાર માટે સદ્ભાગ્યની વાત છે."

એ ચિઠ્ઠી અને મેડિકલ રિપોર્ટ્સ વાંચતા જ વિવેકના હાથમાંથી ફાઈલ નીચે પડી ગઈ. તેનું આખું શરીર ધ્રૂજી રહ્યું હતું. તેની આંખોમાંથી અશ્રુઓની ધારા વહેવા લાગી. પોતાના અહંકારના નશામાં અંધ બની ગયેલા વિવેકને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થતાં જ સાક્ષાત નરકની અનુભૂતિ થવા લાગી.

વિવેક મનોમન વિચારવા લાગ્યો કે જે રાકેશે પોતાના પ્રાણની પરવા કર્યા વગર, એક પણ રૂપિયાની આશા રાખ્યા વગર તેની સગી માતાનો જીવ બચાવવા માટે પોતાની એક કિડની દાન કરી દીધી હતી, એ જ રાકેશ જ્યારે પોતાના માસૂમ દીકરાનો જીવ બચાવવા તેની પાસે મદદ માંગવા આવ્યો ત્યારે તેણે તેને આળસુ કહીને અપમાનિત કરીને તારછોડી દીધો હતો!

વિવેકના મનમાં અતિશય અફસોસ અને ગ્લાનિની જ્વાળા ભડકી ઉઠી. તેનાથી એક ક્ષણ પણ ઘરે બેસી રહેવાયું નહીં. તે તરત જ પોતાની ગાડી લઈને રાકેશના ઘર તરફ દોડ્યો.

જ્યારે વિવેક રાકેશના નાના અને સાધારણ ઘરે પહોંચ્યો, ત્યારે તેણે જોયું કે રાકેશ પોતાના ઘરના આંગણામાં બેસીને પોતાના નાના દીકરાને રમાડી રહ્યો હતો. રાકેશના ચહેરા પર ગરીબી અને થાક હોવા છતાં એક અનોખી શાંતિ હતી.

વિવેકને જોઈને રાકેશ ઉભો થયો. પણ રાકેશ કંઈ બોલે તે પહેલા જ વિવેક દોડીને રાકેશના પગમાં પડી ગયો. વિવેક ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગ્યો અને રાકેશના પગ પકડીને માફી માંગવા લાગ્યો.

વિવેકે રડતાં રડતાં કહ્યું કે રાકેશ, મને માફ કરી દે! હું અહંકાર અને પૈસાના નશામાં આંધળો થઈ ગયો હતો. મેં તારું આટલું મોટું અપમાન કર્યું છતાં તેં મને ક્યારેય ન કહ્યું કે તું જ મારી માતાનો જીવ બચાવનાર દેવદૂત હતો. તારી કિડનીના કારણે જ મારી માતા વર્ષો સુધી મારી સાથે જીવી શકી. હું કેટલો નીચ અને પાપી છું કે મેં તારા દીકરાના સમયે તને ધિક્કારી કાઢ્યો!

રાકેશે તરત જ વિવેકને ઉભો કર્યો અને પોતાના ગળે લગાવી લીધો. રાકેશે કહ્યું કે વિવેક, તું મારો બાળપણનો મિત્ર છે. દોસ્તો વચ્ચે ક્યારેય અહેસાન જતાવવાનો ન હોય. હું તારી મમ્મીને મારી પોતાની જ માતા માનતો હતો. જો તું આજે મારી જગ્યાએ હોત તો તું પણ આ જ કરત. મને તારી પાસે કોઈ ફરિયાદ નથી.

રાકેશની આ ઉદારતા અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ જોઈને વિવેકનું મસ્તક શરમથી વધુ નમી ગયું. વિવેકે તરત જ રાકેશનું તમામ વ્યાજનું દેવું પોતાના માથે લઈને ચૂકવી દીધું અને રાકેશના દીકરાના ભવિષ્યની તથા શિક્ષણની તમામ જવાબદારી પોતાના શિરે લઈ લીધી.

એ દિવસ પછી વિવેકના મનમાંથી પૈસા અને હોદ્દાનો તમામ અહંકાર કાયમ માટે ઓગળી ગયો. તેને સમજાઈ ગયું કે સાચો ધનવાન એ નથી જેની પાસે અઢળક સંપત્તિ છે, પણ સાચો ધનવાન એ છે જેનું હૃદય નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને ત્યાગથી ભરેલું છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.