સાસુએ નાની નણંદને સોનાનું કડું આપ્યું પણ વહુને કાંઈ ન આપતા વહુએ પક્ષપાતનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો, સાસુના અવસાન પછી તિજોરીમાંથી...

સંજય અને નીતાના લગ્નને પાંચ વર્ષનો સમય થઈ ગયો હતો. સંજય એક સાધારણ નોકરી કરતો હતો અને તેનો પરિવાર એક મધ્યમ વર્ગીય મર્યાદિત આવક ધરાવતો પરિવાર હતો. સંજયના પિતાનું વર્ષો પહેલા જ અવસાન થયું હતું. ઘરની બધી જવાબદારી સંજયની માતા શાંતાબેન પર હતી. શાંતાબેને ખૂબ જ મુશ્કેલીઓ વેઠીને પોતાના બે સંતાનો, એટલે કે મોટો દીકરો સંજય અને નાની દીકરી પૂજાને ઉછેરીને મોટા કર્યા હતા.

શાંતાબેન સ્વભાવે ખૂબ જ શાંત, સરળ અને સંસ્કારી સ્ત્રી હતા. તેઓ ઘરમાં ક્યારેય કોઈ સાથે મોટેથી વાત પણ ન કરતા. પોતાના જીવનની તમામ ખુશીઓ તેમણે પોતાના સંતાનોના ભવિષ્ય માટે કુરબાન કરી દીધી હતી. પરંતુ સંજયના લગ્ન પછી ઘરનું વાતાવરણ ધીમે ધીમે બદલાવા લાગ્યું હતું.

નીતા જ્યારે પરણીને આવી ત્યારે શરૂઆતમાં બધું ખૂબ જ સારું ચાલતું હતું. પરંતુ સમય જતાં નીતાના મનમાં નાના નાના વિષયોને લઈને સરખામણી કરવાની ટેવ પડી ગઈ. તે હંમેશાં એવું જ વિચારતી કે સાસુ શાંતાબેન પોતાની નાની દીકરી પૂજાને વધારે પ્રેમ કરે છે અને તેની સાથે પક્ષપાત કરે છે.

ઘરમાં જ્યારે પણ કોઈ નાની મોટી વસ્તુ આવે કે પછી કોઈ પ્રસંગ હોય, નીતા હંમેશાં એવું ગણતરી કરવા બેસી જતી કે સાસુએ પૂજાને શું આપ્યું અને તેને શું આપ્યું. શાંતાબેન નીતાના આ સ્વભાવને સારી રીતે જાણતા હતા, છતાં તેઓ ક્યારેય સામેથી કંઈ બોલતા નહીં અને હંમેશા શાંત રહીને બધું સહન કરી લેતા.

દરમ્યાનમાં નાની નણંદ પૂજાના લગ્ન એક સારા ઘરમાં નક્કી થયા. ઘરમાં લગ્નની તૈયારીઓ ધામધૂમથી શરૂ થઈ ગઈ. મધ્યમ વર્ગીય પરિવાર હોવા છતાં શાંતાબેને પોતાની દીકરીના લગ્નમાં કોઈ કસર છોડી ન હતી. લગ્નના થોડા દિવસો પહેલા જ શાંતાબેને પોતાની પાસે રહેલું એક સુંદર અને વજનદાર સોનાનું કડું પૂજાને ભેટ તરીકે આપ્યું.

જ્યારે નીતાએ શાંતાબેનને એ સોનાનું કડું પૂજાના હાથમાં પહેરાવતા જોયા, ત્યારે તેના મનમાં ક્રોધ અને નફરતની જ્વાળા ભડકી ઉઠી. નીતાના મનમાં એ વાત ઘર કરી ગઈ કે સાસુએ તેને લગ્નમાં કે તે પછી ક્યારેય આવું કોઈ સોનાનું ઘરેણું આપ્યું ન હતું, જ્યારે દીકરીને એટલું મોંઘું સોનાનું કડું આપી દીધું.

નીતાથી આ વાત સહન ન થઈ. તે સીધી પોતાના રૂમમાં ગઈ અને સંજય સાથે ઝઘડો કરવા લાગી. નીતાએ સંજયને કહ્યું કે તમારી માતા મારી સાથે ખુલ્લેઆમ પક્ષપાત કરી રહ્યા છે. તેમણે પોતાની દીકરીને સોનાનું કડું આપ્યું અને મને આજે સુધી કાંઈ જ નથી આપ્યું. હું આ ઘરમાં વહુ છું એટલે મારો કોઈ હક જ નથી?

સંજયે નીતાને સમજાવવાનો ખૂબ પ્રયાસ કર્યો કે પૂજા આપણી ઘરની દીકરી છે અને તેના લગ્ન થઈ રહ્યા છે, તો મમ્મીએ તેને કડું આપ્યું તેમાં ખોટું શું છે? પણ નીતા કાંઈ પણ સાંભળવા તૈયાર ન હતી. તેનો આક્રોશ એટલો વધી ગયો કે તેણે આખો દિવસ ઘરમાં બધા સામે મોઢું બગાડી રાખ્યું અને સાસુ સાથે વાતચીત કરવાનું બંધ કરી દીધું.

એ જ સાંજે નીતાએ બધાની સામે સાસુ શાંતાબેન પર પક્ષપાતનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો. નીતાએ મોટેથી કહ્યું કે મમ્મીજી, તમે હંમેશાં દીકરી અને વહુ વચ્ચે ભેદભાવ કરો છો. તમે પૂજાને સોનાનું કડું આપ્યું, પણ મારી વખતે તો તમે એવું નાટક કર્યું હતું કે તમારી પાસે પૈસા જ નથી. તમે મને ક્યારેય વહુ તરીકે સ્વીકારી જ નથી.

શાંતાબેન નીતાના આ ગંભીર આરોપો સાંભળીને હેરાન થઈ ગયા. તેમની આંખોમાં અશ્રુ આવી ગયા. પરંતુ તેમણે નીતાને વળતો જવાબ ન આપ્યો. તેમણે માત્ર એટલું જ કહ્યું કે બેટા નીતા, સમય આવશે ત્યારે તને બધી ખબર પડી જશે. મેં ક્યારેય તારી અને પૂજા વચ્ચે કોઈ પક્ષપાત નથી કર્યો. પણ નીતાએ તેમની વાત પર જરાય ધ્યાન ન આપ્યું અને મનમાં નફરત સાચવી રાખી.

પૂજાના લગ્ન પૂરા થઈ ગયા અને તે પોતાના સાસરે જતી રહી. પરંતુ એ ઘટના પછી નીતા અને સાસુ વચ્ચેના સંબંધો ક્યારેય પહેલા જેવા ન રહ્યા. નીતા હંમેશાં સાસુ શાંતાબેન સાથે આડકતરી રીતે વાત કરતી અને તેમને કડવા વચનો સંભળાવવાની એક પણ તક જતી ન કરતી.

શાંતાબેન બધું જ ચુપચાપ સહન કરતા રહ્યા. તેઓ જાણતા હતા કે નીતા અજ્ઞાનતામાં આ બધું કરી રહી છે. વર્ષો વીતતા ગયા, પણ નીતાના મનમાંથી કડું આપ્યાનો એ કડવો અનુભવ અને સાસુ પ્રત્યેનો અણગમો ઓછો ન થયો.

સમયનું ચક્ર ફરતું રહ્યું. શાંતાબેન હવે ખૂબ જ વૃદ્ધ થઈ ગયા હતા અને તેમની તબિયત ધીમે ધીમે લથડવા લાગી હતી. નીતા તેમની સેવામાં માત્ર ફરજ ખાતર ઘરકામ કરી આપતી, પરંતુ હૃદયથી તેમની નજીક ક્યારેય ન ગઈ. શાંતાબેન હંમેશાં પોતાની પાસે રહેલી જૂની લાકડાની તિજોરીને સાચવીને રાખતા અને તેની ચાવી કાયમ પોતાની પાસે રાખતા.

એક દિવસ શાંતાબેનની તબિયત અચાનક વધારે બગડી ગઈ. તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા, પરંતુ ઉંમરના કારણે સારવાર દર્મીયાન જ તેમનું અવસાન થઈ ગયું. ઘરમાં શોકનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું. સંજય અને પૂજા પોતાની માતાના અવસાનથી ભાંગી પડ્યા.

સાસુના મૃત્યુના તમામ અંતિમ સંસ્કાર અને વિધિઓ પૂર્ણ થયા પછી થોડા દિવસો વીતી ગયા. એક દિવસ નીતા સાસુના રૂમની સાફ-સફાઈ કરી રહી હતી. તે રૂમમાં પડેલી એ જૂની લાકડાની તિજોરી પાસે ગઈ, જેની ચાવી શાંતાબેન હંમેશાં પોતાના તકિયા નીચે રાખતા હતા.

નીતાએ ચાલીસ વર્ષ જૂની એ તિજોરી ખોલી. નીતાના મનમાં હજુ પણ એ જ જિજ્ઞાસા હતી કે સાસુએ આ તિજોરીમાં જરૂર એવું કંઈક છુપાવીને રાખ્યું હશે જે તેમણે દીકરી પૂજા માટે સાચવ્યું હશે. તિજોરી ખોલતાં જ અંદરથી કેટલાક જૂના કપડાં, થોડો પૂજાનો સામાન અને એક જૂની બેંક પાસબુક મળી.

નીતાએ એ જૂની બેંક પાસબુક હાથમાં લીધી. પાસબુક ખૂબ જ જૂની અને ધૂળથી ભરાયેલી હતી. નીતાએ જિજ્ઞાસાવશ એ પાસબુકના પાના ફેરવવાના શરૂ કર્યા. પાસબુકમાં વર્ષો જૂના જમા અને ઉધારના હિસાબો લખેલા હતા. પાના ફેરવતાં ફેરવતાં નીતાની નજર એક ચોક્કસ તારીખ અને તેની સામે લખેલી વિગતો પર પડી.

એ તારીખ જોઈને નીતાની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. એ તારીખ બીજી કોઈ નહીં પણ બરાબર ચાર વર્ષ પહેલાંની એ તારીખ હતી જ્યારે નીતાની ડિલિવરી થવાની હતી. નીતાના મગજમાં એ દિવસની બધી યાદો તાજી થઈ ગઈ.

ચાર વર્ષ પહેલાં નીતા જ્યારે ગર્ભવતી હતી અને તેની ડિલિવરીનો સમય નજીક આવ્યો હતો, ત્યારે અચાનક એક રાત્રે તેની તબિયત ખૂબ જ જટિલ થઈ ગઈ હતી. તેને તાત્કાલિક શહેરની મલ્ટીસ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં લઈ જવી પડી હતી. ડોક્ટરોએ તપાસ કરીને કહ્યું હતું કે સ્થિતિ ખૂબ જ નાજુક છે. બાળકની સાથે સાથે માતાનો જીવ પણ જોખમમાં છે.

ડોક્ટરોએ તાત્કાલિક કટોકટીનું ઓપરેશન કરવું પડશે તેમ જણાવ્યું હતું અને એ સમયે સારવાર માટે અને ઓપરેશન માટે દોઢ લાખ રૂપિયાની તાત્કાલિક જરૂર હતી. એ સમયે સંજય પાસે કે પરિવાર પાસે એટલી મોટી રકમ રોકડમાં ઉપલબ્ધ ન હતી. સંજયે પોતાના મિત્રો અને સગા-સંબંધિઓને ફોન કર્યા હતા પણ રાતોરાત કોઈ વ્યવસ્થા થઈ શકી ન હતી.

એ સમયે નીતા હોસ્પિટલના આઈસીયુમાં જિંદગી અને મોત વચ્ચે ઝોલા ખાતી હતી. ડોક્ટરોએ સાફ કહી દીધું હતું કે જો બે કલાકમાં પૈસાની સગવડ નહીં થાય અને ઓપરેશન શરૂ નહીં થાય તો બંનેને બચાવવા મુશ્કેલ થઈ જશે. સંજય હોસ્પિટલની લોબીમાં માથું પકડીને બેસી ગયો હતો અને રડી રહ્યો હતો.

હવે નીતા પાસબુકના એ પાના પર લખેલી વિગતો વાંચી રહી હતી. પાસબુકમાં લખેલું હતું કે એ જ રાત્રે શાંતાબેને પોતાના લગ્નનું સોનાનું કડું જે તેમની સાસુએ તેમને આપ્યું હતું અને જે તેમની જિંદગીની સૌથી મોટી અને કિંમતી યાદગાર અનામત હતી, તે કડું તાત્કાલિક ગીરવે મૂકીને રોકડા દોઢ લાખ રૂપિયા ઉપાડ્યા હતા.

એ રકમ હોસ્પિટલના બિલમાં જમા કરાવવામાં આવી હતી. શાંતાબેને પોતાના લગ્નનું એ પવિત્ર સોનાનું કડું વેચીને નીતાનું ઓપરેશન કરાવ્યું હતું. ઓપરેશન સફળ રહ્યું હતું અને નીતા તેમજ તેના નાના બાળકનો જીવ બચી ગયો હતો.

પાસબુકની અંદર એક નાની કાગળની ચિઠ્ઠી પણ મુકેલી હતી. નીતાએ ધ્રૂજતા હાથે એ ચિઠ્ઠી ખોલી. એ ચિઠ્ઠીમાં શાંતાબેનના પોતાના હાથે લખેલા અક્ષરો હતા. ચિઠ્ઠીમાં લખ્યું હતું: "મારા વહાલા સંજય અને નીતા, મને ખબર છે કે નીતાના મનમાં મારા પ્રત્યે એ વાતનો મંજૂરો છે કે મેં પૂજાના લગ્નમાં તેને સોનાનું કડું આપ્યું પણ નીતાને કાંઈ ન આપ્યું."

"પરંતુ સત્ય એ છે કે મારા લગ્નનું સોનાનું કડું તો મેં એ દિવસે જ વેચી દીધું હતું જ્યારે મારી વહુ નીતા અને મારા પૌત્રનો જીવ જોખમમાં હતો. મારા માટે દાગીના કરતાં મારી વહુ અને મારા આવનારા બાળકની જિંદગી કરોડ ગણી કિંમતી હતી. પરંતુ મેં આ વાત નીતાને ક્યારેય ન કહી કારણ કે જો તેને ખબર પડે તો તેને એવું લાગે કે તેના કારણે મારું કડું વેચાઈ ગયું અને તે કાયમ માટે અપરાધભાવમાં જીવે."

"જે કડું મેં પૂજાને આપ્યું હતું, તે સોનાનું ન હતું પણ ગિલ્ટનું બનાવટી કડું હતું જે મેં માત્ર પૂજાનું મન રાખવા માટે અને સમાજમાં દીકરીનું માન જળવાય તે માટે આપ્યું હતું. નીતા, તું મારી વહુ નથી પણ મારી પોતાની દીકરી જ છે. મારાથી ક્યારેય તારા પ્રત્યે કોઈ ભેદભાવ થયો નથી."

એ ચિઠ્ઠી વાંચતાં જ નીતાના હાથમાંથી પાસબુક અને ચિઠ્ઠી નીચે પડી ગયા. નીતાનું સમગ્ર શરીર ધ્રૂજવા લાગ્યું. જાણે તેના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ હોય તેવો અનુભવ તેને થયો. જે સાસુને તે આખી જિંદગી પક્ષપાતી, ભેદભાવ કરનારી અને કંજૂસ સમજીને નફરત કરતી રહી, એ સાસુએ પોતાના લગ્નનું સૌથી વહાલું ઘરેણું વેચીને તેનો જીવ બચાવ્યો હતો!

અને એ પણ એટલા માટે ગુપ્ત રાખ્યું હતું જેથી નીતાના મનમાં ક્યારેય એવો અપરાધભાવ ન આવે કે તેના લીધે સાસુનું કડું વેચાઈ ગયું. સાસુના અસીમ પ્રેમ અને ત્યાગની આ મહાનતા સામે નીતાનું પોતાનું અહંકાર અને સ્વાર્થ સાવ નાનો સાબિત થઈ ગયો હતો.

નીતા દોડતી સાસુના રૂમમાં ગઈ જ્યાં દીવાલ પર શાંતાબેનની એક મોટી તસવીર હાર પહેરાવેલી ટીંગાતી હતી. નીતા એ તસવીર સામે ઘૂંટણિયે પડી ગઈ અને ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગી. તેની આંખોમાંથી અશ્રુની ધારાઓ વહેવા લાગી.

નીતાએ હાથ જોડીને સાસુની તસવીર સામે માફી માંગતા કહ્યું, "મમ્મીજી, મને માફ કરી દો! હું કેટલી અજ્ઞાની અને સ્વાર્થી હતી કે જેણે તમારા જેવા સાક્ષાત દેવી સમાન સાસુને ઓળખવામાં ભૂલ કરી. તમે તમારું સર્વસ્વ મારા માટે કુરબાન કરી દીધું અને હું આખી જિંદગી તમને કોસતી રહી. મમ્મીજી, પ્લીઝ મને એકવાર માફ કરી દો!"

નીતાના રડવાનો અવાજ સાંભળીને સંજય રૂમમાં આવ્યો. તેણે નીતાના હાથમાં રહેલી ચિઠ્ઠી જોઈ અને નીતાને સાંત્વના આપી. સંજયે નીતાને ઉભી કરી અને કહ્યું કે મમ્મી હંમેશાં તને પોતાની સગી દીકરી જ માનતા હતા.

એ દિવસ પછી નીતાનું હૃદય સાચે જ બદલાઈ ગયું. તેને સમજાયું કે પ્રેમ અને ત્યાગ દેખાડાના દાગીનામાં નથી હોતો, પણ એ હૃદયના ઊંડા ભાવમાં હોય છે. તેણે સાસુના વિચારો અને સંસ્કારોને પોતાના જીવનમાં ઉતારવાનો દ્રઢ સંકલ્પ કર્યો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.