વહુએ કંટાળીને સાસુનું ચાલીસ વર્ષ જૂનું સિલાઈ મશીન ભંગારવાળાને આપી દીધું, સાસુના ગયા પછી...

રોહિત અને પૂજાના લગ્નને આશરે ચાર વર્ષ થઈ ચૂક્યા હતા. રોહિત એક ખાનગી કંપનીમાં નોકરી કરતો હતો અને તેનો પરિવાર એક મધ્યમ વર્ગીય મર્યાદિત આવક ધરાવતો પરિવાર હતો. રોહિતના પિતાનું વર્ષો પહેલા જ અવસાન થયું હતું, તેથી ઘરની તમામ જવાબદારીઓ તેની માતા શારદાબેન પર આવી પડી હતી. શારદાબેને અતિશય મુશ્કેલીઓ વેઠીને પોતાના એકના એક દીકરા રોહિતને ભણાવી-ગણાવીને મોટો કર્યો હતો.

શારદાબેન સ્વભાવે ખૂબ જ શાંત, સરળ અને કષ્ટ સહન કરનારા સ્ત્રી હતા. ઘરમાં તે હંમેશાં ચુપચાપ પોતાનું કામ કર્યા કરતા. રોહિતના લગ્ન પછી જ્યારે પૂજા આ ઘરમાં વહુ બનીને આવી, ત્યારે શારદાબેને તેને પોતાની સગી દીકરીની જેમ જ સ્વીકારી હતી. પરંતુ પૂજા થોડી આધુનિક વિચારોવાળી અને અહંકારી સ્વભાવની છોકરી હતી.

પૂજાને ઘરની જૂની વસ્તુઓ અને જૂની પદ્ધતિઓ પ્રત્યે અણગમો હતો. ખાસ કરીને ઘરમાં રહેલા શારદાબેનના એક જૂના કાળા રંગના સિલાઈ મશીનથી પૂજાને ખૂબ ચીડ હતી. એ સિલાઈ મશીન શારદાબેનને તેમના પિયર તરફથી મળેલું ખૂબ જ જૂનું મશીન હતું. શારદાબેન નવરાશના સમયે અથવા રાત્રે મોડા સુધી એ સિલાઈ મશીન પર કપડાં સીવવાનું કામ કરતા હતા.

એ જૂના સિલાઈ મશીનમાંથી ચાલતી વખતે ઘોંઘાટ અને ખટખટ અવાજ આવતો હતો. પૂજા જ્યારે પણ બપોરે આરામ કરતી કે રાત્રે ઊંઘવા જતી, ત્યારે આ અવાજથી કંટાળી જતી. તે અવારનવાર શારદાબેનને ટોણા મારતી કે મમ્મીજી, આ જૂનું અને ભંગાર મશીન ક્યાં સુધી ઘરમાં રાખશો? આના અવાજથી મારું માથું ફાટી જાય છે.

શારદાબેન હંમેશાં મીઠું સ્મિત આપીને ચુપ થઈ જતા અને કહેતા કે બેટા પૂજા, આ મશીન મારા માટે માત્ર એક સાધન નથી પણ મારી રોજીરોટી અને મારી સૌથી મોટી અનામત છે. આણે જ મને મારા મુશ્કેલ સમયમાં સાચવી છે. પણ પૂજાને સાસુની આ વાતો માત્ર એક બહાનું જ લાગતી હતી.

સમય વીતતો ગયો અને શારદાબેનની ઉંમર વધવાની સાથે તેમની તબિયત પણ લથડવા લાગી. હાથપગના દુખાવાના કારણે તેઓ હવે પહેલાં જેટલું સિલાઈ કામ કરી શકતા ન હતા. છતાં પણ જ્યારે પણ થોડો સમય મળે, તેઓ એ મશીનની સાફ-સફાઈ કરતા અને તેને તેલ પૂરીને સાચવીને રાખતા. પૂજાને મનમાં થતું કે આ નકામી વસ્તુ ઘરની શોભા બગાડે છે.

એક દિવસ શારદાબેનની તબિયત અચાનક ખૂબ બગડી ગઈ. રોહિત અને પૂજા તેમને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ લઈ ગયા. પરંતુ ઉંમરના તકાદા અને હૃદયની બીમારીના કારણે સારવાર દરમિયાન જ શારદાબેનનું અવસાન થઈ ગયું. ઘરમાં શોકની કાળી ડિબંગ છાયા છવાઈ ગઈ. રોહિત પોતાની માતાના અવસાનથી સાવ ભાંગી પડ્યો હતો.

સાસુના અવસાનના તમામ અંતિમ સંસ્કાર અને બારમા-તેરમાની વિધિઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ. થોડા દિવસો પછી ઘરમાં શાંતિ થઈ એટલે પૂજાએ ઘરની સાફ-સફાઈ કરવાનો નિર્ણય લીધો. પૂજાએ સૌથી પહેલાં સાસુના રૂમમાં પડેલું એ જૂનું સિલાઈ મશીન જોયું. તેના મનમાં સાસુ પ્રત્યેનો જૂનો અણગમો અને મશીન પ્રત્યેની ચીડ ફરી જાગી ઉઠી.

રોહિત જ્યારે ઓફિસે ગયો હતો, ત્યારે પૂજાએ સમય જોઈને શેરીમાં આવતા એક ભંગારવાળાને ઘરે બોલાવ્યો. પૂજાએ શારદાબેનના એ ચાલીસ વર્ષ જૂના સિલાઈ મશીનને સાવ નજીવી કિંમતમાં ભંગારમાં વેચી દીધું. જ્યારે મશીન ઘરની બહાર ગયું ત્યારે પૂજાએ રાહતનો શ્વાસ લીધો કે ચાલો, આ ઘરમાંથી કાયમનો ઘોંઘાટ અને કચરો દૂર થયો.

સાંજે જ્યારે રોહિત ઘરે આવ્યો અને તેણે રૂમમાં મશીન ન જોયું, ત્યારે તેણે પૂજાને પૂછ્યું. પૂજાએ બેફિકરાઈથી જવાબ આપ્યો કે એ જૂનું ભંગાર મશીન નકામું પડ્યું હતું અને નકામો અવાજ કરતું હતું, એટલે મેં તેને ભંગારવાળાને વેચી દીધું. રોહિતને પોતાની માતાની યાદગાર વસ્તુ વેચાઈ જવાથી ખૂબ દુઃખ થયું, પણ તેણે પૂજા સાથે ઝઘડો કરવાનું ટાળ્યું.

બીજા દિવસે પૂજા સાસુ શારદાબેનની જૂની લાકડાની તિજોરીની સાફ-સફાઈ કરવા ગઈ. એ તિજોરીની ચાવી શારદાબેન કાયમ પોતાની પાસે રાખતા હતા. પૂજાએ તિજોરી ખોલી. પૂજાના મનમાં જિજ્ઞાસા હતી કે સાસુએ આટલા વર્ષોમાં પોતાની પાસે શું બચત રાખી હશે.

તિજોરી ખોલતાં જ અંદરથી શારદાબેનની કેટલીક જૂની સાડીઓ, થોડો પૂજાનો સામાન અને તળિયે મુકેલી એક જૂની નોટબુક એટલે કે ડાયરી મળી. એ ડાયરીની સાથે એક મોટી બેંકની ફિક્સ ડિપોઝિટની રસીદ પણ મુકેલી હતી. પૂજાએ જિજ્ઞાસાવશ એ ડાયરી અને રસીદ હાથમાં લીધી.

પૂજાએ સૌથી પહેલાં બેંકની એ રસીદ જોઈ. રસીદ પર પૂજાના નામે સાડા ત્રણ લાખ રૂપિયાની ફિક્સ ડિપોઝિટ લખેલી હતી! આટલી મોટી રકમ જોઈને પૂજા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ. તેને સમજાણું નહીં કે તેના સાસુ પાસે આટલા બધા પૈસા ક્યાંથી આવ્યા અને તેમણે તેના નામે ડિપોઝિટ કેમ કરાવી હતી.

ત્યારબાદ પૂજાએ ધ્રૂજતા હાથે શારદાબેનની એ જૂની ડાયરીના પાના ફેરવવાનું શરૂ કર્યું. ડાયરીમાં શારદાબેને પોતાના હાથ અક્ષરે પોતાના જીવનના દરેક સુખ-દુઃખ અને હિસાબો લખેલા હતા. પાના ફેરવતાં ફેરવતાં પૂજાની નજર પોતાના લગ્ન પહેલાંના સમયગાળા પર પડી.

ડાયરીના એ પાના પર શારદાબેને લખ્યું હતું: "આજે મારા દીકરા રોહિતના લગ્ન પૂજા સાથે નક્કી થયા છે. પૂજા ખૂબ જ સારા ઘરની છોકરી છે. પરંતુ મારે મારી વહુને લગ્નમાં કઈંક એવી કિંમતી ભેટ આપવી છે જે જોઈને તેનો ચહેરો ખીલી ઊઠે. પૂજાને હીરાનો સેટ ખૂબ પસંદ છે, પણ મારી પાસે તો એટલા પૈસા નથી."

ડાયરીમાં આગળ લખેલું હતું: "રોહિતની સામાન્ય નોકરીમાંથી ઘરનું ગુજરાન માંડ ચાલે છે. એટલે મેં નક્કી કર્યું છે કે હું રાત-દિવસ મારા સિલાઈ મશીન પર વધારાના કપડાં સીવીશ. આંખોમાંથી પાણી પડી જાય અને પીઠ દુખી જાય તો પણ હું હિંમત નહીં હારું. મારી વહુના ખુશ ચહેરા માટે હું આટલી મહેનત તો ચોક્કસ કરીશ."

ડાયરીના આગળના પાના વાંચતાં વાંચતાં પૂજાના શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયા. ડાયરીમાં આગળ લખ્યું હતું: "છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી હું દરરોજ રાત્રે બે-બે વાગ્યા સુધી આ સિલાઈ મશીન પર કપડાં સીવવાનું કામ કરતી હતી. મશીનના અવાજથી ક્યારેક મારી ઊંઘ ઊડી જતી, પણ મારી વહુના ભવિષ્ય અને તેની ખુશી આગળ મારી આ તકલીફ કાઈ જ ન હતી."

"આ સિલાઈ મશીનની મહેનતમાંથી એકત્ર થયેલા એક એક રૂપિયામાંથી જ મેં પૂજાના લગ્ન માટે હીરાનો સુંદર સેટ ખરીદ્યો હતો. અને જે વધારાની બચત થઈ, તેની મેં પૂજાના ભવિષ્ય માટે બેંકમાં ફિક્સ ડિપોઝિટ કરાવી દીધી છે. પૂજા મારી વહુ નહીં પણ મારી સગી દીકરી છે. તેને ક્યારેય કોઈ વાતે ઓછપ ન આવવી જોઈએ."

ડાયરીના છેલ્લા શબ્દો વાંચતાં જ પૂજાના હાથમાંથી ડાયરી અને બેંકની રસીદ નીચે સરી પડ્યા. પૂજાનું આખું શરીર ધ્રૂજી ઊઠ્યું. તેના પગ નીચેથી જાણે જમીન ખસી ગઈ હોય તેવો અનુભવ થયો. તેના મગજમાં એ બધી ઘટનાઓ એક પછી એક રમવા લાગી.

જે હીરાના સેટને પૂજા પોતાના લગ્નમાં ખૂબ ગર્વથી પહેરતી હતી અને પોતાના મિત્રો સામે વટ મારતી હતી, એ હીરાનો સેટ કોઈ અમીર સાસુએ દહેજમાં નહોતો આપ્યો, પણ તેના ગરીબ સાસુએ રાત-દિવસ એ જ જૂના સિલાઈ મશીન પર લોહી-પાણી એક કરીને સીવેલા કપડાંની કમાણીમાંથી આપ્યો હતો!

અને જે સિલાઈ મશીને તેની ખુશીઓ અને તેની કિંમતી ભેટનું સર્જન કર્યું હતું, જે સિલાઈ મશીન તેના સાસુના ત્યાગ અને સમર્પણનું સૌથી મોટું પ્રતીક હતું, એ જ સિલાઈ મશીનને પૂજાએ કચરો અને ભંગાર સમજીને નજીવી કિંમતમાં વેચી દીધું હતું!

પૂજાને પોતાના અહંકાર, અજ્ઞાનતા અને સાસુ પ્રત્યેના ક્રૂર વર્તન પર અતિશય પસ્તાવો થવા લાગ્યો. તેનું હૃદય અપરાધભાવથી ભરાઈ ગયું. તેનાથી પોતાની જાત પરનો કાબૂ ન રહ્યો અને તે ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગી.

પૂજા દોડતી સાસુના રૂમમાં ગઈ. રૂમની દીવાલ પર શારદાબેનની એક મોટી તસવીર ફૂલહાર પહેરાવેલી ટીંગાતી હતી. તસવીરમાં સાસુનો ચહેરો એવો જ નિર્દોષ અને શાંત દેખાતો હતો. પૂજા એ તસવીર સામે ઘૂંટણિયે પડી ગઈ.

પૂજાએ પોતાના બંને હાથ જોડીને સાસુની તસવીર સામે માફી માંગતા રડતાં રડતાં કહ્યું, "મમ્મીજી, મને માફ કરી દો! હું કેટલી આંધળી અને અહંકારી હતી કે તમારા પવિત્ર પ્રેમને ઓળખી ન શકી. જે મશીન પર તમે તમારું લોહી-પાણી એક કરીને મારા માટે હીરાનો સેટ બનાવ્યો, એ જ મશીનને મેં ભંગાર સમજીને વેચી દીધું! હું તમારી વહુ કહેવાને લાયક પણ નથી, મમ્મીજી પ્લીઝ મને માફ કરી દો!"

એ જ સમયે રોહિત રૂમમાં આવ્યો. તેણે પૂજાને જમીન પર પડીને રડતી જોઈ અને તેના હાથમાં રહેલી ડાયરી વાંચી. રોહિતની આંખોમાં પણ આંસુ આવી ગયા. રોહિતે પૂજાને ઊભી કરી અને સાંત્વના આપી.

પૂજાએ રોહિત પાસે પણ માફી માંગી અને તરત જ એ ભંગારવાળા પાસે દોડી ગઈ. પૂજાએ ભંગારવાળાને વધારાના પૈસા આપીને સાસુનું એ જૂનું સિલાઈ મશીન પાછું ખરીદી લીધું. તે મશીનને ઘરે લાવીને તેણે સાસુના રૂમમાં સૌથી પવિત્ર જગ્યાએ રાખ્યું.

એ દિવસ પછી પૂજાનું જીવન અને સ્વભાવ પૂરેપૂરા બદલાઈ ગયા. તેને સમજાઈ ગયું કે સાચો પ્રેમ અને ત્યાગ દેખાડામાં નહીં, પરંતુ મૂંગા મોઢે કરેલા સમર્પણમાં હોય છે. તેણે સાસુના સંસ્કારોને પોતાના જીવનમાં ઉતારીને જીવવાનો દ્રઢ સંકલ્પ કર્યો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.