બાપના ગયા પછી મિલકત પડાવી લેનાર છોકરાનો કોલર પકડ્યો, સત્ય સામે આવ્યું ત્યારે બંને ભાઈઓએ પગે પડીને…

સાંજના પાંચ વાગ્યા હતા અને જૂના મોટા મકાનના ઓટલા પર વકીલ સુરેશભાઈ બેઠા હતા. તેમની સામે પંચોતેર વર્ષના વડીલ મણિલાલ હાથમાં લાકડી ટેકવીને શાંત બેઠા હતા.

ઓસરીમાં મણિલાલના બે દીકરાઓ અશોક અને મુકેશ પોતાની પત્નીઓ સાથે બેઠા હતા. બધાના ચહેરા પર એક અજીબ બેચેની અને ગંભીરતા દેખાતી હતી.

અશોકે ધીરજ ગુમાવીને પૂછ્યું, "પપ્પા, તમે આજે બધાને અચાનક કેમ ભેગા કર્યા છે? અમારે સાંજે પાછું નીકળવું પણ છે."

મણિલાલે લાકડી પર પોતાની પકડ મજબૂત કરી અને વકીલ સામે જોયું. "સુરેશભાઈ, મેં જે વસિયત તૈયાર કરાવી છે તે આ બધાને વાંચી સંભળાવો."

વકીલે કાળી બેગમાંથી એક લાલ કવર બહાર કાઢ્યું અને ચશ્મા સરખા કર્યા. તેમણે કાગળ ખોલીને વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

"આ ઘર, આસપાસની ચાર વીઘા જમીન અને બેંકની તમામ થાપણો હું મારી રાજીખુશીથી અજય નામના યુવાનને સોંપું છું." વકીલનો અવાજ ઓસરીમાં ગુંજી ઉઠ્યો.

આ સાંભળતાં જ અશોક અને મુકેશ બંને પોતાની ખુરશી પરથી ઊભા થઈ ગયા. ઓસરીમાં એક ક્ષણ માટે સ્મશાન જેવી શાંતિ છવાઈ ગઈ.

મુકેશે આગળ આવીને જોરથી કહ્યું, "પપ્પા, આ અજય કોણ છે? તમે અમારા હકની આખી મિલકત એક ત્રીસ વર્ષના અજાણ્યા છોકરાને આપી દીધી?"

અશોકની પત્નીએ પણ તરત મોં બગાડ્યું. "આ અજય છેલ્લા છ મહિનાથી અહીં આંટાફેરા મારતો હતો, એણે જરૂર પપ્પા પર કોઈ જાદુટોણો કર્યો છે."

મણિલાલે ખૂબ જ શાંતિથી બધા સામે જોયું. "મેં પૂરા હોશમાં આ નિર્ણય લીધો છે અને હવે આમાં કોઈ ફેરફાર નહીં થાય."

અશોકનો ચહેરો ગુસ્સાથી લાલચોળ થઈ ગયો હતો. "જો તમારે કોઈ પરાયાને બધું આપી દેવું હોય, તો આજ પછી અમારો તમારી સાથે કોઈ સંબંધ નથી."

મુકેશે પણ પોતાની બેગ ઉપાડી લીધી. "હા પપ્પા, હવે અમે આ ઘરમાં ક્યારેય પગ નહીં મૂકીએ, હવે એ અજય જ તમારી સેવા કરશે."

તે દિવસે બંને દીકરાઓ પોતાના પરિવાર સાથે ઘર છોડીને ચાલ્યા ગયા. મણિલાલ ઓટલા પર બેસીને તેમને જતા જોઈ રહ્યા પણ એક આંસુ પણ ન પાડ્યું.

તે દિવસ પછી બંને દીકરાઓએ પિતા સાથેના તમામ સંબંધો તોડી નાખ્યા. તેઓએ ફોન કરવાનું પણ બંધ કરી દીધું અને ગામમાં કોઈ પ્રસંગમાં આવવાનું પણ ટાળવા લાગ્યા.

ગામના લોકો પણ અંદરોઅંદર વાતો કરવા લાગ્યા કે મણિલાલનું મગજ ઘરડા ઘડપણે ચસકી ગયું છે. એક અજાણ્યા યુવાન પાછળ તેમણે પોતાના સગા દીકરાઓને તરછોડી દીધા હતા.

અજય નામનો એ ત્રીસ વર્ષનો યુવાન અઠવાડિયામાં બે વાર જૂના મકાને આવતો હતો. તે બજારમાંથી મણિલાલની દવાઓ લાવી આપતો અને ઘરના નાના-મોટા કામ પતાવી આપતો હતો.

અજય ખૂબ ઓછું બોલતો અને હંમેશા હાથ જોડીને મણિલાલની સામે ઊભો રહેતો. મણિલાલ પણ તેને પ્રેમથી જમાડતા અને માથા પર હાથ મૂકીને આશીર્વાદ આપતા હતા.

આમને સામને પૂરા બે વર્ષ વીતી ગયા. મણિલાલની તબિયત ધીમે ધીમે લથડવા લાગી હતી અને તેઓ ખાટલાવશ થઈ ગયા હતા.

બંને દીકરાઓને પિતાની બીમારીના સમાચાર મળ્યા છતાં કોઈ ખબર અંતર પૂછવા પણ ન આવ્યું. તેમને લાગતું હતું કે જેણે મિલકત લીધી છે તે જ હવે પિતાનું ધ્યાન રાખશે.

એક દિવસ વહેલી સવારે મણિલાલે આ દુનિયામાંથી વિદાય લઈ લીધી. ગામના સરપંચે બંને દીકરાઓને ફોન કરીને પિતાના અવસાનના સમાચાર આપ્યા.

અશોક અને મુકેશ ગામમાં આવ્યા અને અંતિમ વિધિ પતાવી. તેમના ચહેરા પર પિતાના ગયાનું દુઃખ ઓછું અને ગુસ્સો વધારે દેખાતો હતો.

બારમાની વિધિ પતી ગયા પછી વકીલ સુરેશભાઈ ફરીથી જૂના મકાને આવ્યા. તેમની સાથે પેલો યુવાન અજય પણ શાંતિથી માથું નીચું રાખીને ઊભો હતો.

અશોકે અજય સામે ધસી જઈને કહ્યું, "તારી હિંમત કેવી રીતે થઈ અહીં આવવાની? તેં અમારા ભોળા પિતાને છેતરીને બધું પડાવી લીધું છે."

મુકેશે પણ અજયનો કોલર પકડવાનો પ્રયાસ કર્યો. "અમે તારા પર કોર્ટમાં કેસ કરીશું અને જેલમાં ધકેલી દઈશું."

અજયે કોઈ જવાબ ન આપ્યો અને માત્ર હાથ જોડીને ઊભો રહ્યો. તેની આંખોમાંથી પિતાતુલ્ય મણિલાલના ગયાના સાચા આંસુ વહી રહ્યા હતા.

વકીલ સુરેશભાઈએ વચ્ચે આવીને બંને ભાઈઓને શાંત પાડ્યા. "અશોકભાઈ, મુકેશભાઈ, શાંત થાઓ. મણિલાલકાકાએ વસિયત સાથે એક પત્ર પણ મૂક્યો હતો જે આજે મારે ખોલવાનો છે."

બધા ઓસરીમાં બેસી ગયા અને વકીલે એક પીળો જૂનો કાગળ બહાર કાઢ્યો. તેમણે એ પત્ર મોટેથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

"મારા વહાલા દીકરાઓ અશોક અને મુકેશ, મને ખબર છે કે તમે મારાથી ખૂબ નારાજ છો અને મને અન્યાયી સમજો છો." પત્રની શરૂઆતમાં લખ્યું હતું.

બંને ભાઈઓ કમને પિતાના શબ્દો સાંભળવા લાગ્યા.

"આજથી ચાલીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે હું સાવ ગરીબ હતો, ત્યારે મારી સાથે મારો જીગરી દોસ્ત રમેશ હતો," પત્રમાં આગળ લખ્યું હતું.

"અમે બંનેએ સાથે મળીને મુંબઈમાં નાનો ધંધો શરૂ કર્યો હતો. એક રાત્રે ફેક્ટરીમાં ભયાનક આગ લાગી અને રમેશે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકીને મને બચાવી લીધો હતો."

અશોક અને મુકેશે એકબીજા સામે જોયું. તેમણે બાળપણમાં રમેશકાકાનું નામ ઘણી વાર સાંભળ્યું હતું પણ ક્યારેય તેમને જોયા નહોતા.

"તે આગમાં રમેશ ખૂબ દાઝી ગયો હતો અને હોસ્પિટલમાં છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યો હતો," પત્રમાં લખ્યું હતું. "મરતા પહેલાં રમેશે મારો હાથ પકડીને કહ્યું હતું કે મારા બે વર્ષના દીકરા અજયનું ધ્યાન રાખજે."

ઓસરીમાં એકદમ નીરવ શાંતિ છવાઈ ગઈ. અજય પણ એક ખૂણામાં ઊભો રહીને આંસુ લૂછી રહ્યો હતો.

"મેં રમેશના હાથ પર હાથ મૂકીને વચન આપ્યું હતું કે તારા દીકરાને ભણાવી-ગણાવીને મોટો કરીશ અને એને એનો પૂરો હક આપીશ," મણિલાલે આગળ લખ્યું હતું.

"રમેશના ગયા પછી મેં અજયને હોસ્ટેલમાં રાખીને એનો આખો ભણતરનો ખર્ચો ઉઠાવ્યો હતો. પણ મેં આ વાત ક્યારેય તમને કે ગામમાં કોઈને નહોતી જણાવી."

અશોકનું ગળું સુકાવા લાગ્યું અને તેણે વકીલ સામે જોયું.

પત્રમાં આગળ લખ્યું હતું, "આજે જે ફેક્ટરી અને મિલકત મારી પાસે છે, તેની અસલી મૂડી રમેશે પોતાના લોહીથી સિંચી હતી. રમેશના ગયા પછી મેં જે પણ કમાણી કરી, તેમાં અડધો હક એના પરિવારનો હતો."

"મેં મારા બંને દીકરાઓને શહેરમાં મોટા બંગલા બનાવી આપ્યા, ઊંચું ભણતર આપ્યું અને પગભર કરી દીધા," મણિલાલે લખ્યું હતું.

"પણ રમેશનો આ દીકરો અજય ભણી-ગણીને મોટો થયો છતાં તેણે ક્યારેય મારી પાસે એક પણ રૂપિયો નહોતો માંગ્યો. એ પોતાની મહેનતથી નાની નોકરી કરતો હતો."

મુકેશના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તે ખુરશી પર બેસી પડ્યો.

"આ મિલકત હું કોઈ અજાણ્યાને દાનમાં નથી આપી રહ્યો, પણ આ એ જૂનું દેવું છે જે હું ચાલીસ વર્ષથી મારા માથા પર લઈને ફરતો હતો," પત્રના છેલ્લા શબ્દો હતા.

"હું મારા દોસ્તને આપેલું છેલ્લું વચન પૂરું કરીને શાંતિથી જઈ રહ્યો છું. આશા રાખું છું કે મારા દીકરાઓ પોતાના બાપની આબરૂ અને વચનને સમજશે."

પત્ર પૂરો થતાં જ વકીલે ચશ્મા ઉતાર્યા અને ટેબલ પર મૂકી દીધા. ઓસરીમાં કોઈના પણ બોલવાની હિંમત નહોતી રહી.

અશોક અને મુકેશ બંને શરમથી માથું નીચું કરી ગયા. તેમને સમજાયું કે જે પિતાને તેઓ સ્વાર્થી અને અન્યાયી માનતા હતા, તે પિતા તો પોતાના મિત્રની વફાદારીનું ઋણ ચૂકવી રહ્યા હતા.

તેમણે જેને મિલકતનો લોભી માન્યો હતો, તે અજય તો પોતાના પિતાના ઉપકારનો બદલો વાળવા ઘરડા મણિલાલની સેવા કરવા આવતો હતો.

અજય ધીમા પગલે આગળ આવ્યો અને વકીલના હાથમાંથી વસિયતના કાગળો લઈ લીધા. તેણે એ કાગળો અશોક અને મુકેશના પગ પાસે મૂકી દીધા.

"મોટાભાઈ, મને આ જમીન કે મકાનની કોઈ લાલચ નથી," અજયનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો. "મારા માટે તો મણિલાલકાકા જ મારા પિતા સમાન હતા."

અજયે હાથ જોડીને કહ્યું, "એમણે મને ભણાવ્યો અને આ દુનિયામાં જીવવા લાયક બનાવ્યો, એ જ મારા માટે સૌથી મોટી મિલકત છે. આ ઘર અને જમીન તમારા બંનેનું છે."

આ શબ્દો સાંભળતાં જ અશોકની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુ વહી નીકળ્યા. તે આગળ વધ્યો અને અજયને પોતાના બંને હાથથી ઊભો કર્યો.

અશોકે અજયને જોરથી પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો. "અમને માફ કરી દે અજય, અમે સ્વાર્થમાં એટલા આંધળા થઈ ગયા હતા કે પિતાજીના મહાન ત્યાગને ન ઓળખી શક્યા."

મુકેશ પણ આગળ આવ્યો અને અજયના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "તું કોઈ અજાણ્યો નથી અજય, તું તો અમારો ત્રીજો ભાઈ છે."

અશોકે વસિયતના કાગળો હાથમાં લીધા અને વકીલ સામે જોયું. "સુરેશભાઈ, આ કાગળોમાં કોઈ ફેરફાર નહીં થાય. પિતાજીનું વચન પૂરું થશે."

મુકેશે ઉમેર્યું, "હા, આ ઘર અને જમીન અજયની જ રહેશે, અને અમે બંને ભાઈઓ પણ હંમેશા એની સાથે ઊભા રહીશું."

અજયે બંને ભાઈઓ સામે જોયું અને તેની આંખો છલકાઈ ગઈ. ઓસરીમાં છવાયેલો તમામ ગુસ્સો અને કડવાશ એક જ પળમાં પ્રેમમાં ફેરવાઈ ગયા હતા.

બધા સાથે મળીને મણિલાલની તસવીર સામે ગયા અને હાથ જોડ્યા. તસવીરમાં મણિલાલનો ચહેરો જાણે પોતાના સંતાનોની સમજણ જોઈને હસી રહ્યો હતો.

ઓસરીમાં સાંજનો મંદ પવન લહેરાઈ રહ્યો હતો. વર્ષો જૂની એક મિત્રતા અને આપેલું વચન આજે સાચા અર્થમાં પૂરું થઈ ચૂક્યું હતું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.