દીકરીના લગ્નમાં સગી બહેનને કંકોત્રી ન આપી, ફેરા વખતે દરવાજે આવીને હાથમાં આપ્યું તો ભાઈ ધ્રૂજી...
લગ્નના મંડપમાં શરણાઈના સૂર વાગી રહ્યા હતા. આખું ઘર મહેમાનોથી ભરેલું હતું અને ચારેય બાજુ હાસ્ય અને ખુશીનો માહોલ હતો.
રમેશભાઈ પોતાની એકની એક દીકરી પાયલના લગ્નની દોડધામમાં લાગેલા હતા. તેઓ હાથમાં કાગળ લઈને દરેક વ્યવસ્થા જાતે તપાસી રહ્યા હતા.
તેમના ચહેરા પર ખુશી તો હતી, પણ આંખોના ખૂણામાં એક અજીબ ખાલીપો દેખાતો હતો. પરિવારના દરેક સગા-સંબંધી ત્યાં હાજર હતા, પણ એક વ્યક્તિ નહોતી.
રમેશભાઈના નાના ભાઈ મહેશ તેમની પાસે આવ્યા. "મોટાભાઈ, જાન આવવાની તૈયારી છે, તમે હજુ તૈયાર કેમ નથી થયા?"
રમેશભાઈએ હળવું સ્મિત આપ્યું અને ખિસ્સામાંથી રૂમાલ કાઢીને પરસેવો લૂછ્યો. "બસ પાંચ મિનિટમાં આવું છું, તું જરા રસોડામાં નજર નાખી આવજે."
મહેશે આજુબાજુ જોયું અને ધીમા અવાજે પૂછ્યું, "મોટાભાઈ, તમે સરલાબેનને ખરેખર કંકોત્રી નથી મોકલી?"
આ નામ સાંભળતા જ રમેશભાઈના હાથ થંભી ગયા. તેમના ચહેરા પરનો રંગ એક ક્ષણ માટે ઉડી ગયો.
"ના, મેં તેને નથી બોલાવી," રમેશભાઈએ કઠોર અવાજ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. "જેને સંબંધ રાખવો નથી, એને બોલાવવાનો કોઈ અર્થ નથી."
મહેશે નિસાસો નાખ્યો અને આગળ કંઈ બોલ્યા વગર ત્યાંથી નીકળી ગયો. આખો પરિવાર જાણતો હતો કે પાંચ વર્ષ પહેલાં બંને વચ્ચે પૈતૃક મિલકત બાબતે મોટો વિવાદ થયો હતો.
એ વિવાદ પછી સરલાબેને પિયરમાં પગ મૂકવાનું બંધ કરી દીધું હતું. બધાને એમ જ લાગતું હતું કે બંને વચ્ચે એટલી નફરત છે કે તેઓ ક્યારેય સામસામે પણ નહીં જુએ.
લગ્નની વિધિ શરૂ થઈ ગઈ હતી. ગોર મહારાજ મંત્રોચ્ચાર કરી રહ્યા હતા અને પાયલ મંડપમાં આવીને બેઠી હતી.
રમેશભાઈ કન્યાદાનની વિધિ માટે આગળ આવ્યા. તેમનો હાથ ધ્રૂજી રહ્યો હતો, કારણ કે આવા સમયે હંમેશા બહેન પોતાની ભત્રીજીના માથા પર હાથ મૂકવા ઊભી રહેતી હોય છે.
બરાબર એ જ સમયે મુખ્ય દરવાજા પાસે થોડી શાંતિ છવાઈ ગઈ. કેટલાક મહેમાનો દરવાજા તરફ જોઈને અંદરોઅંદર વાતો કરવા લાગ્યા.
રમેશભાઈની નજર અચાનક દરવાજા તરફ ગઈ. ત્યાં સફેદ સાડી પહેરીને એક સ્ત્રી ઊભી હતી.
એ સ્ત્રી બીજી કોઈ નહીં પણ સરલાબેન પોતે હતા. તેમના હાથમાં કોઈ મોટી ભેટ નહોતી, માત્ર એક નાની પોટલી હતી.
સરલાબેન અંદર પ્રવેશ્યા નહીં, તેઓ માત્ર દરવાજાના ઉંબરે જ ઊભા રહ્યા. તેમની આંખોમાં આંસુ હતા, પણ ચહેરા પર કોઈ કડવાશ નહોતી.
આખું મંડપ એકદમ શાંત થઈ ગયું. રમેશભાઈના પત્ની પણ ત્યાં આવીને ઊભા રહી ગયા અને તેમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.
બધાને લાગ્યું કે આજે લગ્નના દિવસે કોઈ નવો તમાશો થશે. વર્ષોથી બોલચાલ બંધ હોય તેવી બહેન અચાનક આવી ચડે તો કોઈ પણ આવું જ વિચારે.
રમેશભાઈ ધીમા પગલે દરવાજા તરફ આગળ વધ્યા. તેમના પગ ભારે થઈ ગયા હતા અને છાતીમાં ધબકારા વધી ગયા હતા.
તેઓ સરલાબેનની બરાબર સામે આવીને ઊભા રહ્યા. બંને વચ્ચે માત્ર એક ઉંબરાનું અંતર હતું.
"સરલા, તું અહીં કેમ આવી છે?" રમેશભાઈએ ગંભીર અવાજે પૂછ્યું.
સરલાબેને એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર પોતાની સાડીના છેડાથી આંસુ લૂછ્યા. તેમણે પોતાના હાથમાં રહેલી નાની પોટલી આગળ ધરી.
"હું અંદર નહીં આવું ભાઈ, તારા ઉત્સવમાં કોઈ ખલેલ પાડવા નથી આવી," સરલાબેનનો અવાજ ધ્રૂજતો હતો. "બસ આ એક વસ્તુ તને આપવા આવી હતી."
રમેશભાઈએ આશ્ચર્યથી એ નાની પોટલી તરફ જોયું. તેમણે ધ્રૂજતા હાથે પોટલી પકડી અને તેની ગાંઠ ખોલી.
અંદરથી એક લાકડાનું જૂનું, રંગ ઉડી ગયેલું નાનું રમકડું બહાર આવ્યું. એ એક નાની લાકડાની ચકલી હતી, જેની એક પાંખ તૂટેલી હતી.
એ રમકડું જોતાં જ રમેશભાઈના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ. તેમનું આખું શરીર સુન્ન થઈ ગયું.
આ રમકડું જોઈને ચાલીસ વર્ષ જૂની એક સાંજ તેમની નજર સામે તાજી થઈ ગઈ. જ્યારે તેઓ બંને સાવ નાના બાળકો હતા.
એ વખતે રમેશભાઈએ જીદ કરીને સરલા પાસેથી આ ચકલી છીનવી લીધી હતી. રમતા રમતા એ ચકલી તેમના હાથમાંથી પડી ગઈ અને તેની પાંખ તૂટી ગઈ હતી.
નાની સરલા આખી સાંજ રડતી રહી હતી. રમેશભાઈએ ત્યારે ગુસ્સામાં કહ્યું હતું કે હું તને ક્યારેય આ રમકડું પાછું નહીં આપું અને માફી પણ નહીં માંગું.
સમય જતાં બંને મોટા થયા, લગ્ન થયા અને જીવનની દોડધામમાં એ નાની વાત ભુલાઈ ગઈ. પણ વર્ષો પછી જ્યારે મિલકતનો વિવાદ થયો, ત્યારે સરલાબેનના મનમાં એ જ જૂની જીદ ફરી તાજી થઈ ગઈ હતી.
"સરલા, આ..." રમેશભાઈના મોંમાંથી પૂરો શબ્દ પણ ન નીકળ્યો.
"ભાઈ, તેં મને લગ્નમાં નથી બોલાવી, કારણ કે તને લાગે છે કે હું મિલકતના પૈસા માટે તારાથી નારાજ હતી," સરલાબેને ધીમેથી કહ્યું.
મંડપમાં ઉભેલા બધા લોકો આ બંને ભાઈ-બહેનને જોઈ રહ્યા હતા. કોઈને સમજાતું નહોતું કે એક જૂના રમકડા પાછળ આટલી મોટી વાત શું હોઈ શકે.
"હું ક્યારેય જમીન કે પૈસા માટે નારાજ નહોતી," સરલાબેનની આંખોમાંથી દડદડ આંસુ વહેવા લાગ્યા. "હું તો બસ એટલી રાહ જોતી હતી કે મારો મોટો ભાઈ એકવાર આવીને કહેશે કે સરલા, ચાલ ભૂલ થઈ ગઈ, હવે ભૂલી જા."
આ સાંભળીને રમેશભાઈની આંખોમાંથી આંસુનો બંધ તૂટી ગયો. તેમને પોતાની જાત પર પારાવાર શરમ આવી.
તેમણે વિચાર્યું કે પોતે પોતાની બહેનને કેટલી સ્વાર્થી સમજી બેઠા હતા. પોતે અહંકારમાં આવીને પોતાની સગી બહેનને દીકરીના લગ્નની કંકોત્રી પણ ન મોકલી.
"તેં નાનપણમાં પણ મારી પાસેથી મારું ગમતું રમકડું છીનવી લીધું હતું અને ક્યારેય માફી નહોતી માંગી," સરલાબેને હસીને આંસુ લૂછ્યા. "મેં આ રમકડું આટલા વર્ષો સુધી સાચવી રાખ્યું હતું, એ આશામાં કે તું ક્યારેક તો મને મનાવવા આવીશ."
રમેશભાઈએ પોતાના બંને હાથ માથા પર મૂકી દીધા. તેમને લાગ્યું કે પૈસા અને જમીનના ઝઘડા તો માત્ર બહાનું હતા, અસલી દર્દ તો ઉપેક્ષાનું હતું.
તેમણે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર આગળ વધીને સરલાબેનનો હાથ પકડી લીધો. તેમણે પોતાની નાની બહેનને જોરથી ગળે લગાવી લીધી.
"મને માફ કરી દે સરલા, હું બહુ મોટો મૂરખ હતો," રમેશભાઈ ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યા. "મેં મારા અહંકારમાં મારી વહાલી બહેનને ખોઈ નાખી હતી."
સરલાબેન પણ ભાઈના ખભા પર માથું મૂકીને રડી પડ્યા. વર્ષોથી જામેલો બરફ એક જ ક્ષણમાં પીગળી ગયો હતો.
આખો પરિવાર અને મહેમાનો આ દ્રશ્ય જોઈને ભાવુક થઈ ગયા. રમેશભાઈના પત્નીએ આગળ આવીને સરલાબેનના બંને હાથ પકડી લીધા.
"નણંદબા, તમારા વગર આ લગ્ન અધૂરા હતા," તેમણે ભીની આંખે કહ્યું. "હવે અંદર ચાલો, તમારી ભત્રીજી તમારી રાહ જુએ છે."
રમેશભાઈએ જાતે પોતાની બહેનનો હાથ પકડીને ઉંબરો ઓળંગાવ્યો. તેમણે સરલાબેનને સીધા લગ્નના મંડપમાં લઈ ગયા.
પાયલ પોતાની ફોઈને જોઈને મંડપમાંથી ઊભી થઈ ગઈ અને તેમને વળગી પડી. સરલાબેને તેના માથા પર હાથ મૂકીને અઢળક આશીર્વાદ આપ્યા.
કન્યાદાનની વિધિ ફરીથી શરૂ થઈ. હવે રમેશભાઈના ચહેરા પર કોઈ ખાલીપો નહોતો, પણ એક સાચો સંતોષ હતો.
એ લાકડાની નાની તૂટેલી ચકલી મંડપમાં ભગવાનના થાળ પાસે મૂકવામાં આવી. એ માત્ર રમકડું નહોતું, પણ બાળપણના એ નિર્દોષ પ્રેમનું પ્રતીક હતું જે ક્યારેય મરતો નથી.
લગ્ન ખૂબ જ ધામધૂમથી અને ખુશીથી સંપન્ન થયા. સંબંધોમાં ક્યારેક નાની જીદ વર્ષોનું અંતર બનાવી દે છે, પણ એક નાની પહેલ એ બધા અંતરોને ક્ષણભરમાં ભૂંસી નાખે છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.