એક નાનકડા ટિફિન બોક્સે બદલી નાખી એક ઉદ્યોગપતિની જિંદગી અને પછી...

રમેશ શહેરનો એક ખૂબ જ મોટો અને પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ હતો. તેની કંપની આખા દેશમાં પ્રખ્યાત હતી અને હજારો લોકો ત્યાં કામ કરતા હતા. તેની પાસે પૈસાની કોઈ કમી ન હતી. તેના ગેરેજમાં દુનિયાની સૌથી મોંઘી ગાડીઓ ઉભી રહેતી હતી. તે જે બંગલામાં રહેતો હતો તે કોઈ મહેલથી કમ ન હતો.

બંગલામાં નોકરોની મોટી ફોજ હતી જે તેના એક ઈશારે કામ કરવા તૈયાર રહેતી હતી. પરંતુ આ બધી જ ભૌતિક સુખ સુવિધાઓ હોવા છતાં રમેશના જીવનમાં એક ખાલીપો હતો. તે અંદરથી ખૂબ જ એકલો અને ઉદાસ રહેતો હતો. જ્યારે તે રાત્રે પોતાના વિશાળ શયનખંડમાં સૂવા જતો ત્યારે તેને આ એકલતા કોરી ખાતી હતી.

તેનો કોઈ પોતાનો પરિવાર ન હતો. ન તો કોઈ પત્ની, ન બાળકો કે ન કોઈ સગા સંબંધી. તે હંમેશા પોતાના કામમાં જ ગળાડૂબ રહેતો હતો જેથી તેને આ એકલતાનો અહેસાસ ન થાય. તે સવારે વહેલો ઉઠીને ઓફિસ જતો અને મોડી રાત્રે ઘરે પાછો ફરતો. રવિવારના દિવસે પણ તે ઘરે બેસીને ફાઈલો જ વાંચતો રહેતો. તેને કોઈ તહેવાર કે ઉત્સવ ઉજવવામાં રસ ન હતો.

એક રવિવારની સવાર હતી. બહાર ધીમો વરસાદ પડી રહ્યો હતો અને વાતાવરણ ખૂબ જ ખુશનુમા હતું. રમેશ પોતાના બંગલાની બાલ્કનીમાં બેસીને ગરમ કોફી પી રહ્યો હતો. અચાનક તેને વિચાર આવ્યો કે આજે તેને કોઈ કામ નથી તો તેણે પોતાના બંગલાના ઉપરના માળે આવેલા સ્ટોર રૂમની સફાઈ કરવી જોઈએ.

તે સ્ટોર રૂમમાં વર્ષોથી પડેલો જૂનો સામાન હતો જેને કોઈએ જોયો પણ ન હતો. રમેશ ધીમે ધીમે દાદરા ચડીને સ્ટોર રૂમમાં ગયો. રૂમમાં ખૂબ જ ધૂળ હતી અને ચારે તરફ કરોળિયાના જાળા બાઝેલા હતા. તેણે એક પછી એક જૂની પેટીઓ અને સામાન જોવાનું શરૂ કર્યું.

કેટલીક જૂની ફાઈલો, જૂના કપડાં અને તૂટેલા રમકડાં ત્યાં પડ્યા હતા. અચાનક તેની નજર એક ખૂણામાં પડેલી લાકડાની જૂની પેટી પર પડી. આ પેટી ખૂબ જ જૂની લાગતી હતી અને તેના પર ધૂળનો મોટો થર જામી ગયો હતો. રમેશે પોતાના હાથથી તે ધૂળ સાફ કરી અને ધીમેથી તે પેટી ખોલી.

પેટી ખુલતા જ અંદર કેટલીક જૂની ચોપડીઓ અને એક કાપડની થેલી હતી. રમેશે તે થેલી બહાર કાઢી અને તેને ખોલી. થેલીની અંદર એક જૂનો, સ્ટીલનો અને કાટ ખાધેલો ટિફિન બોક્સ હતો. આ ટિફિન બોક્સ જોતા જ રમેશના હાથ ધ્રુજવા લાગ્યા. તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ અને હૃદયના ધબકારા વધી ગયા.

આ એ જ ટિફિન બોક્સ હતો જેણે તેને બાળપણમાં ભૂખે મરતા બચાવ્યો હતો. ટિફિન બોક્સને હાથમાં લેતા જ રમેશની આંખોમાંથી આંસુની ધારા વહેવા લાગી. તે જમીન પર બેસી ગયો અને ટિફિન બોક્સને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી દીધો. તેને પોતાનું કઠિન અને ગરીબાઈ ભર્યું બાળપણ યાદ આવવા લાગ્યું.

રમેશ જ્યારે પાંચ વર્ષનો હતો ત્યારે એક ભયાનક અકસ્માતમાં તેના માતાપિતાનું અવસાન થઈ ગયું હતું. તે સાવ અનાથ થઈ ગયો હતો. તે મુંબઈની એક ગીચ અને ગંદી ચાલીમાં રહેતો હતો. તેની પાસે ન તો રહેવા માટે સારું ઘર હતું કે ન તો ખાવા માટે અન્ન. તે આખો દિવસ ચાલીના રસ્તાઓ પર રખડતો અને લોકો પાસે ખાવાનું માંગતો.

ઘણીવાર તો તેને સતત બે બે દિવસ સુધી ભૂખ્યા રહેવું પડતું. લોકો તેને ધુત્કારી કાઢતા અને ગાળો આપતા. ત્યારે તે ચાલીમાં રહેતા એક દયાળુ માજી તેના જીવનમાં દેવદૂત બનીને આવ્યા હતા. તે માજી રોજ બપોરે અને સાંજે આ જ ટિફિન બોક્સમાં તેના માટે ગરમાગરમ રોટલી અને શાક લઈને આવતા.

રમેશને તે માજીનો ચહેરો હવે બરાબર યાદ ન હતો, પણ તેમના હાથના ભોજનનો સ્વાદ અને તેમની મમતા આજે પણ તેના રોમેરોમમાં વસેલી હતી. તે માજી હંમેશા તેને પોતાના હાથે જમાડતા અને માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવતા. તેઓ તેને હંમેશા હિંમત આપતા અને ભણવા માટે પ્રોત્સાહિત કરતા.

રમેશે નક્કી કર્યું કે તે ગમે તે ભોગે આ માજીને શોધી કાઢશે અને તેમને પોતાના ઘરે લઈ આવશે. તેણે તરત જ પોતાના સૌથી વિશ્વાસુ આસિસ્ટન્ટ સુરેશને ફોન કર્યો. "સુરેશ, અત્યારે ને અત્યારે મારા ઘરે આવ. આપણને એક ખૂબ જ જરૂરી કામ માટે બહાર જવાનું છે." રમેશે ફોનમાં ઉતાવળા અવાજે કહ્યું.

દસ જ મિનિટમાં સુરેશ ગાડી લઈને હાજર થઈ ગયો. રમેશ હાથમાં પેલો જૂનો ટિફિન બોક્સ લઈને નીચે આવ્યો અને ગાડીમાં બેસી ગયો. સુરેશે પૂછ્યું, "સાહેબ, આપણે ક્યાં જવાનું છે?" રમેશે ગંભીર અવાજે કહ્યું, "મારી જૂની ચાલીમાં. મારે કોઈને શોધવા છે." સુરેશે તરત જ ગાડી ચાલી તરફ હંકારી મૂકી.

રસ્તામાં રમેશ એકદમ ચૂપ હતો. તે બારીની બહાર જોતો હતો પણ તેનું મન ભૂતકાળની યાદોમાં ખોવાયેલું હતું. તેને યાદ આવતું હતું કે કેવી રીતે તે માજી તેને કહેતા કે "બેટા, ખૂબ ભણજે અને મોટો માણસ બનજે." આજે તે મોટો માણસ તો બની ગયો હતો પણ તે માજી તેની સાથે ન હતા. તેને એ વાતનો અફસોસ થતો હતો કે તેણે પહેલા કેમ તેમને શોધવાનો પ્રયાસ ન કર્યો.

લગભગ એક કલાકની મુસાફરી પછી તેઓ ચાલી પાસે પહોંચ્યા. પણ ત્યાં પહોંચીને રમેશને મોટો આંચકો લાગ્યો. જ્યાં પહેલા જૂની અને ગીચ ચાલી હતી, ત્યાં હવે એક મોટી અને આધુનિક બહુમાળી ઈમારત ઊભી હતી. આખો વિસ્તાર બદલાઈ ગયો હતો. જૂની દુકાનો અને મકાનો બધું જ ગાયબ થઈ ગયું હતું.

રમેશ નિરાશ થઈને ગાડીમાંથી બહાર આવ્યો. તેને લાગ્યું કે હવે તે માજીને ક્યારેય નહીં શોધી શકે. તેણે અને સુરેશે આસપાસના દુકાનદારો અને લોકોને પૂછવાનું શરૂ કર્યું. પણ મોટાભાગના લોકો નવા રહેવાસીઓ હતા, તેથી તેમને જૂની ચાલીના લોકો વિશે કશી જ ખબર ન હતી.

રમેશ નિરાશ થઈને પાછો ફરવાની તૈયારી કરતો હતો, ત્યાં જ તેની નજર એક ખૂણામાં બેઠેલા જૂના પાનવાળા ભાઈ પર પડી. તે પાનવાળા ભાઈ ઘણા વૃદ્ધ લાગતા હતા. રમેશ તેમની પાસે ગયો અને પૂછ્યું, "કાકા, તમે ઘણા સમયથી અહીં દુકાન ચલાવો છો? શું તમને જૂની ચાલીના લોકો વિશે ખબર છે?"

પાનવાળા કાકાએ રમેશ સામે ધ્યાનથી જોયું અને કહ્યું, "હા ભાઈ, હું તો છેલ્લા ચાલીસ વર્ષથી અહીં જ બેસું છું. મેં આખો વિસ્તાર બદલાતો જોયો છે. બોલો તમારે કોનું કામ છે?" રમેશે આશાભરી નજરે પૂછ્યું, "કાકા, અંદાજે ત્રીસ વર્ષ પહેલાં આ ચાલીમાં એક માજી રહેતા હતા. તેઓ ખૂબ જ ભલા હતા અને ચાલીના છોકરાઓને જમાડતા હતા. શું તમને તેમનું નામ કે સરનામું ખબર છે?"

કાકાએ થોડું વિચારીને કહ્યું, "અરે હા, તમે કમલાબેનની વાત કરો છો ને? તેઓ તો સાક્ષાત દેવી સમાન હતા. પણ ભાઈ, તેમનું નસીબ બહુ ખરાબ હતું. તેમના પતિ ખૂબ જ દારૂડિયા અને મારઝૂડ કરવા વાળા હતા. તેઓ કમલાબેનને ખૂબ હેરાન કરતા હતા."

કાકાએ આગળ કહ્યું, "થોડા વર્ષો પહેલા તેમના પતિનું અવસાન થયું. તેમનો એકનો એક દીકરો પણ તેમને નોંધારા મૂકીને વિદેશ જતો રહ્યો. પછી આ ચાલી તૂટી ગઈ અને બધા લોકો વિખેરાઈ ગયા. હવે કમલાબેન ક્યાં છે તેની મને કોઈ જ પાકી ખબર નથી. બિચારા ક્યાંય ભટકતા હશે."

આ સાંભળીને રમેશનું હૃદય બેસી ગયું. તેને કમલાબેન માટે ખૂબ જ દુઃખ થયું. પણ તેણે હાર માનવાનો ઇનકાર કરી દીધો. તેણે સુરેશને કહ્યું, "સુરેશ, આપણી પાસે પૈસા અને ઓળખાણ બંને છે. પ્રાઇવેટ ડિટેક્ટિવ રોકો, પોલીસની મદદ લો, પણ મને કમલાબેન વિશે માહિતી જોઈએ એટલે જોઈએ."

સુરેશે તરત જ કામે લાગી ગયો. તેણે પોતાના તમામ સંપર્કોનો ઉપયોગ કર્યો. બે દિવસ અને બે રાત સુધી સતત તપાસ ચાલી. આખરે ત્રીજા દિવસે સવારે સુરેશ દોડતો દોડતો રમેશની ઓફિસમાં આવ્યો. તેના ચહેરા પર ખુશી હતી.

"સાહેબ, કમલાબેન મળી ગયા છે! તેઓ શહેરથી પચાસ કિલોમીટર દૂર આવેલા 'શાંતિધામ' નામના એક સરકારી વૃદ્ધાશ્રમમાં રહે છે." સુરેશે માહિતી આપી. આ સાંભળતા જ રમેશ પોતાની ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો. તેણે કોઈ જ મીટિંગ કે કામની પરવા કર્યા વગર તરત જ વૃદ્ધાશ્રમ જવા માટે ગાડી કઢાવી.

રસ્તામાં તેનું મન અનેક વિચારોથી ઘેરાયેલું હતું. કમલાબેન કેવા દેખાતા હશે? શું તેઓ મને ઓળખી શકશે? શું તેઓ મારી સાથે આવવા તૈયાર થશે? આવા અનેક પ્રશ્નો તેના મનમાં ઘૂમરાતા હતા. ગાડી પૂરપાટ ઝડપે દોડી રહી હતી. લગભગ દોઢ કલાક પછી તેઓ શાંતિધામ વૃદ્ધાશ્રમ પહોંચ્યા.

આ જગ્યા ખૂબ જ શાંત અને એકાંતમાં હતી. મકાન ઘણું જૂનું અને જર્જરિત હતું. રમેશ અંદર ગયો અને સંચાલકને મળ્યો. રમેશે પોતાનો પરિચય આપ્યો અને કમલાબેન વિશે પૂછપરછ કરી. સંચાલકે રમેશને માનભેર આવકાર આપ્યો.

સંચાલકે કહ્યું, "હા, કમલાબેન અહીં જ છે. પણ તેમની તબિયત સારી નથી રહેતી. તેમની આંખોની રોશની પણ ખૂબ ઓછી થઈ ગઈ છે. તેઓ મોટાભાગે પોતાના રૂમમાં જ રહે છે. તેઓ રૂમ નંબર દસમાં છે." રમેશ ધીમા પગલે રૂમ નંબર દસ તરફ આગળ વધ્યો.

રૂમનો દરવાજો ખુલ્લો હતો. અંદર એક સાદા લાકડાના પલંગ પર એક અત્યંત વૃદ્ધ અને નબળી મહિલા બેઠા હતા. તેમના વાળ સંપૂર્ણ સફેદ થઈ ગયા હતા અને ચહેરા પર અનેક કરચલીઓ હતી. તેઓ બારીની બહાર શૂન્યમનસ્ક નજરે જોઈ રહ્યા હતા. રમેશ રૂમમાં પ્રવેશ્યો.

તેના પગલાનો અવાજ સાંભળીને કમલાબેને દરવાજા તરફ જોયું. "કોણ છે?" કમલાબેને નબળા અવાજે પૂછ્યું. રમેશ તેમની પાસે ગયો અને તેમના પગ પાસે નીચે બેસી ગયો. તેનું ગળું ભરાઈ આવ્યું હતું. તે માંડ માંડ બોલી શક્યો, "માજી, હું છું. તમે મને ઓળખ્યો?"

કમલાબેને પોતાની નબળી આંખોથી રમેશના ચહેરાને ધ્યાનથી જોવાનો પ્રયાસ કર્યો. પણ તેઓ કંઈ સમજી શક્યા નહીં. તેમણે નકારમાં માથું હલાવ્યું. રમેશે પોતાના હાથમાં રહેલો પેલો જૂનો ટિફિન બોક્સ કમલાબેનના હાથમાં મૂક્યો. ટિફિન બોક્સના સ્પર્શથી જ કમલાબેનના આખા શરીરમાં એક ધ્રુજારી પસાર થઈ ગઈ.

તેમણે પોતાના કાંપતા હાથોથી ટિફિન બોક્સ પર હાથ ફેરવ્યો. તેમને એ જૂનો સ્પર્શ યાદ આવી ગયો. તેમની આંખોમાંથી દડ દડ કરતા આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેઓ રડમસ અવાજે બોલ્યા, "આ તો મારો ટિફિન બોક્સ છે. તો શું તું મારો રમેશ છે?"

રમેશ ધ્રુસકે ને ધ્રુસકે રડી પડ્યો. તેણે કમલાબેનના બંને હાથ પકડીને પોતાના માથા પર મૂક્યા. "હા માજી, હું તમારો જ રમેશ છું. પેલો અનાથ છોકરો જેને તમે રોજ જમાડતા હતા. જુઓ, આજે હું મોટો માણસ બની ગયો છું. તમારી દુઆઓ ફળી છે." રમેશે રડતા રડતા કહ્યું.

તેણે આગળ કહ્યું, "હું તમને લેવા આવ્યો છું. હવે તમારે આ અનાથાશ્રમમાં રહેવાની કોઈ જ જરૂર નથી. તમે મારી સાથે મારા ઘરે રહેશો. હું તમારી બધી જ સેવા કરીશ." કમલાબેન પણ રડી રહ્યા હતા. તેમણે રમેશના માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો.

"બેટા, તને જોઈને મારી આત્મા ઠરી ગઈ. હું તો રોજ ભગવાનને પ્રાર્થના કરતી હતી કે મરતા પહેલા એકવાર તારું મોઢું જોવા મળે. પણ હું તારી સાથે કેવી રીતે આવી શકું? હું તો તારી કોઈ સગી નથી." કમલાબેને ભારે હૈયે કહ્યું.

રમેશે કહ્યું, "માજી, તમે મારા માટે જે કર્યું છે તે કોઈ સગી મા પણ ન કરી શકે. તમે જ મારો પરિવાર છો. તમારા વિના મારું આ મોટું ઘર સાવ ખાલી છે." ત્યારે કમલાબેને એક ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેમના ચહેરા પર એક અજીબ ભાવ હતો.

તેમણે રમેશને પોતાની પાસે બેસાડ્યો અને કહ્યું, "રમેશ, આજે મારે તને એક સત્ય કહેવું છે. આ સત્ય મેં વર્ષોથી મારા હૃદયમાં છુપાવીને રાખ્યું હતું. મને એમ હતું કે આ વાત મારી સાથે જ મરી જશે." રમેશ આશ્ચર્યથી તેમની સામે જોઈ રહ્યો.

કમલાબેને ધીમા અવાજે કહેવાનું શરૂ કર્યું, "બેટા, તું કોઈ અજાણ્યો કે પારકો છોકરો ન હતો. તારી માતા સુમિત્રા મારી સગી નાની બહેન હતી." આ સાંભળતા જ રમેશના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તે અવાક થઈને કમલાબેન સામે જોઈ રહ્યો.

કમલાબેને આગળ કહ્યું, "જ્યારે તારા માતાપિતાનું અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું, ત્યારે તું સાવ નાનો હતો. હું તને મારા ઘરે લાવવા માંગતી હતી. હું તને મારો દીકરો બનાવીને ઉછેરવા માંગતી હતી. પણ મારા પતિ ખૂબ જ ક્રૂર અને સ્વાર્થી હતા."

તેમણે આંસુ લૂછતાં કહ્યું, "તેમણે મને ચોખ્ખી ના પાડી દીધી. તેમણે ધમકી આપી કે જો હું તને ઘરમાં લાવીશ તો તેઓ તને અને મને બંનેને ઘરમાંથી કાઢી મૂકશે. મારી પાસે કોઈ રસ્તો ન હતો. હું સાવ લાચાર હતી."

"પણ હું મારી બહેનના દીકરાને ભૂખે મરતો જોઈ શકું તેમ ન હતી. તેથી મેં નક્કી કર્યું કે હું છૂપાઈને તારી મદદ કરીશ. હું રોજ મારા પતિથી છુપાઈને તારા માટે ટિફિન બનાવતી અને તને આપવા આવતી. હું તને દૂરથી જ મોટો થતો જોતી હતી." કમલાબેને કહ્યું.

તેમણે રમેશનો હાથ પકડીને કહ્યું, "જ્યારે પણ તું મને જોઈને હસતો, ત્યારે મને મારી બહેન યાદ આવતી. તું મારો જ લોહી છે, રમેશ. મારો જ દીકરો છે." આટલું કહીને કમલાબેન ધ્રુસકે ને ધ્રુસકે રડી પડ્યા. રમેશ માટે આ સત્ય પચાવવું ખૂબ જ મુશ્કેલ હતું.

જેને તે વર્ષોથી માત્ર એક દયાળુ પડોશી માનતો હતો, તે ખરેખર તેની સગી માસી હતી. તેની પોતાની માતા સમાન હતી. રમેશે કમલાબેનને જોરથી ગળે લગાવી દીધા. "માસી, મારી મા. તમે મારા માટે કેટલું મોટું બલિદાન આપ્યું છે."

"તમે તમારું આખું જીવન દુઃખમાં વિતાવ્યું પણ મને ક્યારેય ભૂખ્યા ન સુવા દીધો. હવે હું તમને કોઈ દિવસ દુઃખી નહીં થવા દઉં. હવે તમારો દીકરો તમારી સાથે છે. આપણે ક્યારેય અલગ નહીં થઈએ." રમેશે દ્રઢ નિશ્ચય સાથે કહ્યું.

તે જ દિવસે રમેશ કમલાબેનને લઈને પોતાના બંગલે પાછો ફર્યો. બંગલાના નોકરોને કમલાબેનની સેવામાં હાજર કરી દેવામાં આવ્યા. રમેશે કમલાબેન માટે એક સુંદર અને હવાઉજાસ વાળો રૂમ તૈયાર કરાવ્યો. હવે રમેશનું ઘર માત્ર ઈંટો અને પથ્થરનું મકાન ન હતું રહ્યું.

તે એક સાચું ઘર બની ગયું હતું. તેની જિંદગીની તમામ એકલતા અને ઉદાસી કાયમ માટે દૂર થઈ ગઈ હતી. જ્યારે તે સાંજે ઓફિસેથી પાછો ફરતો ત્યારે કમલાબેન તેની રાહ જોતા બેઠા હોય. તેઓ સાથે બેસીને જમતા અને વાતો કરતા.

એક જૂના અને કાટ ખાધેલા ટિફિન બોક્સે રમેશને માત્ર તેની ભૂતકાળની યાદો જ નહોતી આપી, પણ તેનો ખોવાયેલો પરિવાર અને એક માતાનો પ્રેમ પાછો અપાવ્યો હતો. રમેશ અને કમલાબેન હવે એકબીજાના સથવારે ખુશીથી પોતાનું જીવન પસાર કરવા લાગ્યા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.