મૃત્યુ પામેલા દીકરાના નામે દર મહિને આવતા મનીઓર્ડર પાછળનું રહસ્ય જાણીને જ્યારે...

કૌશલ્યાએ ધ્રૂજતા હાથે જૂના લાકડાના દરવાજાની સાંકળ ખોલી અને સામે ઊભેલા પોસ્ટમેન શંકરના હાથમાં રહેલું ખાકી પરબીડિયું જોઈને તેની આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયા. પરબીડિયા પર સ્પષ્ટ અક્ષરે મોકલનાર તરીકે તેના પાંચ વર્ષ પહેલાં ગુજરી ગયેલા દીકરા અજયનું નામ અને પૂરા દસ હજાર રૂપિયાની રોકડ રકમ લખેલી હતી. પાછળ ઓસરીમાંથી જેઠ દિનેશનો કર્કશ અવાજ ગાજી રહ્યો હતો કે આ ડોશી કોઈ ભૂત-પ્રેતના નામે આખા ગામને છેતરી રહી છે અને ક્યાંકથી કાળું નાણું મંગાવી રહી છે. દિનેશે આગળ વધીને કૌશલ્યાના હાથમાંથી એ પરબીડિયું આંચકી લેવાની કોશિશ કરી.

કૌશલ્યાએ પરબીડિયું પોતાની છાતી સરસું દબાવી લીધું અને આંખમાંથી આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે આ મારા અજયના આશીર્વાદ છે. પાંચ વર્ષથી દર મહિનાની પહેલી તારીખે આ કવર મારા સરનામે આવે છે અને તેમાં મારા દીકરાના હાથની લખેલી ચિઠ્ઠી હોય છે. દિનેશે મોટેથી ઠઠ્ઠા ઉડાડતાં કહ્યું કે જે છોકરો પાંચ વર્ષ પહેલાં કેમિકલ ફેક્ટરીના ભયાનક અકસ્માતમાં બળીને રાખ થઈ ગયો હતો, તે સ્વર્ગમાંથી રૂપિયા મોકલે છે એવું તું આખા ગામને મૂરખ બનાવીને કહે છે. આ ઘરમાં હવે તારો કોઈ વારસદાર નથી એટલે આ મકાન ખાલી કરીને વૃદ્ધાશ્રમમાં જતી રહે.

પોસ્ટમેન શંકરે વચ્ચે આવીને દિનેશને અટકાવ્યો અને ગંભીર અવાજે કહ્યું કે દિનેશભાઈ, આ સરકારી રજિસ્ટર્ડ મનીઓર્ડર છે અને મુખ્ય પોસ્ટઓફિસમાંથી સીધો આવે છે. હું છેલ્લા પાંચ વર્ષથી દર મહિને આ કવર કૌશલ્યાબેનને પોતાના હાથે આપું છું. કૌશલ્યાની આંગળીઓ ધ્રૂજતી હતી. તેણે કવર ખોલ્યું અને અંદરથી નીકળેલી નવી કડકડતી નોટો સાથે એક નાની ચિઠ્ઠી બહાર કાઢી. ચિઠ્ઠીમાં માત્ર એક જ લીટી લખેલી હતી કે મારી વહાલી મા, તું દવા નિયમિત લેજે અને પોતાનું ધ્યાન રાખજે, તારો દીકરો હંમેશા તારી સાથે છે.

કૌશલ્યાએ એ ચિઠ્ઠી પોતાની આંખો પર લગાવી અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી. પાંચ વર્ષ પહેલાંની એ કાળી રાત તેની નજર સામે તાજી થઈ ગઈ જ્યારે સુરતની મોટી ડાઇંગ ફેક્ટરીમાં ભીષણ આગ લાગી હતી. અજય ત્યાં સુપરવાઈઝર તરીકે નોકરી કરતો હતો અને ફેક્ટરીના બોઈલર રૂમમાં ફસાયેલા પોતાના સાથી મજૂરોને બચાવવા માટે સળગતી જ્વાળાઓમાં કૂદી પડ્યો હતો. તેણે ચાર કામદારોના જીવ બચાવી લીધા હતા પરંતુ પોતે લોખંડના ભારે એંગલ નીચે દબાઈ જવાથી શહીદ થઈ ગયો હતો. તે દિવસે આખું ગામ રડ્યું હતું.

અજયના મૃત્યુ પછી કૌશલ્યા સાવ એકલી અને લાચાર થઈ ગઈ હતી. પતિનું અવસાન તો અજય નાનો હતો ત્યારે જ થઈ ગયું હતું. જેઠ દિનેશ અને તેના પરિવારે અજયના ગયા પછી તરત જ કૌશલ્યાને રોટલા આપવાના બંધ કરી દીધા હતા અને ગામમાં આવેલું તેનું નાનું વારસાઈ મકાન હડપ કરવા માટે રોજ નવા ત્રાસ આપતા હતા. પરંતુ અજયના મૃત્યુના બરાબર છ મહિના પછી અચાનક પોસ્ટમેન શંકર પહેલીવાર આ ખાકી પરબીડિયું લઈને આવ્યો હતો. ત્યારથી આજ સુધી ક્યારેય એક પણ મહિનાની પહેલી તારીખ ચૂકાઈ નહોતી.

કૌશલ્યા આ પૈસામાંથી માત્ર પોતાની સાદી દવાઓ અને અનાજ ખરીદતી હતી. બાકીના મોટાભાગના રૂપિયા તે ગામના ગરીબ બાળકોના શિક્ષણ અને અનાથ છોકરાઓની ફી ભરવામાં વાપરી નાખતી હતી. દિનેશને કાયમ પેટમાં બળતરા થતી હતી કે આ કંગાળ ડોશી પાસે દર મહિને આટલા બધા રૂપિયા ક્યાંથી આવે છે. દિનેશે પોતાના દીકરા વિનોદને બોલાવીને કાન ભંભેરણી કરી કે આ વખતે પોસ્ટઓફિસમાં જઈને તપાસ કર કે આ મનીઓર્ડર કયા શહેરમાંથી અને કયો માણસ બુક કરાવે છે.

વિનોદ તાલુકાની મુખ્ય હેડ પોસ્ટઓફિસ પહોંચ્યો અને ત્યાંના સિનિયર પોસ્ટમાસ્ટર પ્રવીણભાઈ સાથે માથાકૂટ શરૂ કરી. વિનોદે ટેબલ પર હાથ પછાડીને કહ્યું કે અમારા ગામની એક વિધવા ડોશીના નામે દર મહિને મરેલા માણસના નામથી ફ્રોડ મનીઓર્ડર આવે છે. અમારે મોકલનારનું સાચું નામ અને સરનામું જાણવું છે નહિતર અમે પોલીસ ફરિયાદ કરીશું. પોસ્ટમાસ્ટર પ્રવીણભાઈએ શાંતિથી રેકોર્ડ ફાઈલ જોઈ અને ચશ્મા સરખા કરીને કહ્યું કે આ રકમ દર મહિને મુંબઈની જીપીઓ શાખામાંથી ડીડી મારફતે સીધી સરકારી ખાતામાં જમા થાય છે અને તેમાં કોઈ કાનૂની ગેરરીતિ નથી.

વિનોદે ઘરે આવીને દિનેશને કહ્યું કે બાપુજી, પોસ્ટઓફિસવાળા કંઈ કહેતા નથી પણ આ મહિને દિવાળીનો તહેવાર છે એટલે આપણે કોઈ મોટો ખેલ કરવો પડશે. દિવાળીની આસો વદ અમાસની સાંજે આખા ગામમાં દીવા પ્રગટી રહ્યા હતા. કૌશલ્યાએ પણ પોતાના નાના આંગણામાં માટીના પાંચ દીવા પ્રગટાવ્યા હતા અને અજયના ફોટા આગળ અગરબત્તી કરીને હાથ જોડ્યા હતા. એ જ વખતે દિનેશ અને વિનોદ ગામના સરપંચ રમણભાઈ અને ચાર આગેવાનોને લઈને કૌશલ્યાના આંગણામાં ધસી આવ્યા.

દિનેશે ભરેલી પંચાયત વચ્ચે મોટેથી બૂમ પાડીને કહ્યું કે સરપંચ સાહેબ, આ ડોશી કોઈ ગુનેગાર ગેંગ સાથે મળેલી છે અને દર મહિને કાળું નાણું મંગાવીને આપણા ગામની પવિત્રતા બગાડે છે. કાં તો આ ડોશી આજે સાબિત કરે કે આ રૂપિયા કોણ મોકલે છે, નહિતર આજે ને આજે આ ગામ અને આ મકાન છોડીને ચાલી જાય. સરપંચ રમણભાઈએ ગંભીર થઈને પૂછ્યું કે કૌશલ્યાબેન, દિનેશની વાતમાં કોઈ તથ્ય છે. તમે સાચું કહો કે આટલા વર્ષોથી અજયના નામે તમને આ પૈસા કોણ મોકલી રહ્યું છે.

કૌશલ્યા બંને હાથ જોડીને પંચાયતના પગ પાસે બેસી ગઈ અને ચોધાર આંસુએ રડતાં કહ્યું કે સરપંચ સાહેબ, ભગવાન શ્યામસુંદરની સોગંદ ખાઈને કહું છું કે મને પણ ખબર નથી કે આ રૂપિયા કોણ મોકલે છે. હું તો બસ એટલું જાણું છું કે મારો અજય ઉપર બેઠો બેઠો મારી ચિંતા કરે છે અને પ્રભુ કોઈ દેવદૂત મોકલીને મારી લાજ રાખે છે. દિનેશે કટાક્ષ કરતાં કહ્યું કે હવે આ નાટક બંધ કર અને આ મકાનના દસ્તાવેજ પર અંગૂઠો લગાવી દે.

બરાબર એ જ ક્ષણે ગામના મુખ્ય રસ્તા પરથી એક મોટી કાળી ચમકતી લક્ઝરી કાર આવીને કૌશલ્યાના આંગણા આગળ ઊભી રહી ગઈ. ગાડીનો દરવાજો ખૂલ્યો અને તેમાંથી એક યુવાન ઉદ્યોગપતિ નીચે ઊતર્યો. તેના એક પગમાં સહેજ ખોડંગાતી ચાલ હતી અને ચહેરા પર જૂના દાઝી ગયેલા ઘાવના નિશાન હતા. તેની સાથે મુંબઈની જાણીતી હોસ્પિટલના સિનિયર ડોક્ટર અને વકીલ પણ હતા. એ યુવાન ઝડપી પગલે આંગણામાં આવ્યો અને સીધો કૌશલ્યાના બંને પગમાં ઢળી પડ્યો.

એ યુવાને કૌશલ્યાના બંને ધૂળવાળા પગ પકડીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડતાં કહ્યું કે મા, મને ઓળખ્યો. હું તમારો બીજો દીકરો રોહિત છું. આખું ગામ અને પંચાયતના આગેવાનો સ્તબ્ધ થઈને આ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા હતા. દિનેશ અને વિનોદના મોં આશ્ચર્યથી ખુલ્લા રહી ગયા. કૌશલ્યાએ ધ્રૂજતા હાથે રોહિતના ખભા પકડીને ઊભો કર્યો અને પૂછ્યું કે બેટા, તું કોણ છે અને મને મા કેમ કહે છે.

રોહિતે પોતાની આંખોમાંથી આંસુ લૂછતાં આખી પંચાયત સાંભળે તેમ ગળગળા અવાજે ખુલાસો કર્યો કે પાંચ વર્ષ પહેલાં સુરતની જે કેમિકલ ફેક્ટરીમાં આગ લાગી હતી, તે ફેક્ટરીના માલિકનો હું એકનો એક દીકરો છું. તે રાત્રે હું પણ ફેક્ટરીના પ્લાન્ટમાં ચેકિંગ માટે ગયો હતો અને અચાનક ગેસ સિલિન્ડર બ્લાસ્ટ થતાં ચારેતરફ આગની વિકરાળ જ્વાળાઓ ફેલાઈ ગઈ હતી. હું લોખંડના સળગતા થાંભલા નીચે ફસાઈ ગયો હતો અને મોત મારી સામે ઊભું હતું.

રોહિતે આગળ કહ્યું કે ત્યારે તમારા સાચા વીર પુત્ર અજયે પોતાના જીવની પરવા કર્યા વગર આગમાં કૂદીને મને પોતાના ખભા પર ઉંચકીને બહાર ફેંક્યો હતો. મને બચાવ્યા પછી અજય બીજા કામદારોને બચાવવા ફરી અંદર દોડ્યો અને છત તૂટી પડતાં તે કાળનો ભોગ બન્યો. તે અકસ્માતમાં હું ગંભીર રીતે દાઝી ગયો હતો અને ત્રણ વર્ષ સુધી કોમામાં અને વેન્ટિલેટર પર રહ્યો હતો. જ્યારે મને ભાન આવ્યું ત્યારે મને ખબર પડી કે મારા દેવદૂત સમાન અજયે મારો જીવ બચાવવા પોતાનું બલિદાન આપી દીધું હતું.

રોહિતે રડતા રડતા કહ્યું કે અજયે છેલ્લા શ્વાસ લેતાં પહેલાં પોતાના ખિસ્સામાંથી તમારો આ જૂનો ફોટો મારા હાથમાં મૂક્યો હતો અને કહ્યું હતું કે ભાઈ, મારી મા આ દુનિયામાં સાવ એકલી છે, તેનું ધ્યાન રાખજે. મેં હોસ્પિટલના બિછાનેથી જ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે જ્યાં સુધી મારા શરીરમાં લોહીનું એક ટીપું પણ હશે ત્યાં સુધી અજયની માને ક્યારેય કોઈ તકલીફ નહીં પડવા દઉં. હું જ્યાં સુધી જાતે ચાલી શકવા સક્ષમ ન બનું ત્યાં સુધી મેં અજયના નામે જ દર મહિને પોસ્ટથી મનીઓર્ડર મોકલવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો જેથી માને લાગે કે તેમનો દીકરો હજુ જીવે છે.

રોહિતે પોતાના વકીલ પાસેથી એક મોટી ફાઈલ લઈને સરપંચ રમણભાઈના હાથમાં મૂકી. રોહિતે કહ્યું કે મેં મારી કંપનીના વાર્ષિક નફામાંથી પચાસ લાખ રૂપિયાનું કાયમી ટ્રસ્ટ કૌશલ્યા માના નામે બનાવી દીધું છે અને આખા ગામના ગરીબ બાળકો માટે અજયના નામે એક આધુનિક હોસ્પિટલ અને શાળા બનાવવાની જાહેરાત કરું છું. દિનેશ અને વિનોદ તરફ આંગળી ચીંધીને રોહિતે કડક અવાજે કહ્યું કે જે લોકો આ દેવી સમાન માતાનું ઘર છીનવી લેવા માંગતા હતા, તેમની સામે હું અત્યારે જ કાનૂની કેસ દાખલ કરું છું.

દિનેશ અને વિનોદના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. તેઓ બંને હાથ જોડીને કૌશલ્યાના ચરણોમાં પડી ગયા અને માફી માંગવા લાગ્યા. સરપંચ અને ગામના તમામ લોકોની આંખોમાં આ પવિત્ર ત્યાગ અને ઋણાનુબંધ જોઈને હર્ષના આંસુ વહી નીકળ્યા. કૌશલ્યાએ રોહિતને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો અને તેના માથા પર હાથ મૂકીને અવિરત આશીર્વાદ આપ્યા. પાંચ વર્ષથી વિધવા માતાના હૃદયમાં રહેલી વેદના આજે સાચા ગૌરવ, સન્માન અને માતૃત્વના અખંડ આનંદમાં ફેરવાઈ ગઈ હતી.

તે દિવાળીએ કૌશલ્યાના આંગણામાં પ્રગટેલા દીવાઓમાં માત્ર માટીનું તેલ નહોતું, પણ એક શહીદ પુત્રના અમર સંસ્કારો અને સાચા મિત્રના પવિત્ર ઋણની અખંડ જ્યોત ઝગમગી રહી હતી. અજય ભલે શારીરિક રીતે આ દુનિયામાં નહોતો, પણ તેનું આપેલું જીવન અને સંસ્કાર આજે રોહિતના રૂપમાં સાક્ષાત ઊભા હતા. આખું ગામ આ અદભુત પ્રેમ અને ત્યાગ આગળ નતમસ્તક થઈ ગયું હતું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.