ગામના કુંભાર દરેક માટીના ઘડા પર એક નાનો કાપો કેમ મુકતા? અમીર વેપારીએ જ્યારે સાચું કારણ પૂછ્યું ત્યારે આંખમાંથી...

ગુજરાતના એક નાનકડા અને શાંત ગામડામાં સવારની શરૂઆત પક્ષીઓના કલરવ અને મંદિરમાં વાગતા ઘંટના નાદ સાથે થતી હતી. આ ગામના એક છેડે વયોવૃદ્ધ કુંભાર રામજીભાઈની નાનકડી ઝૂંપડી આવેલી હતી. રામજીભાઈની ઉંમર સિત્તેર વટાવી ચૂકી હતી, છતાં તેમના હાથમાં માટીને આકાર આપવાની અદભુત જાદુઈ શક્તિ હતી. તેઓ જ્યારે પોતાના ચાકડા પર માટીનો પિંડ મૂકીને તેને ગોળ ગોળ ફેરવતા, ત્યારે જોનારા બસ જોતા જ રહી જતા. તેમના બનાવેલા માટીના ઘડા એટલા સુંદર, સુડોળ અને આકર્ષક હતા કે આજુબાજુના દસ ગામના લોકો માત્ર તેમની પાસેથી જ પાણીના વાસણો ખરીદવા આવતા હતા. રામજીભાઈના ઘડાનું પાણી પીવાથી જાણે આખા શરીરનો થાક ઉતરી જતો અને મોઢામાંથી બસ તૃપ્તિનો ઓડકાર જ નીકળતો.

પરંતુ રામજીભાઈની એક અજીબ આદત હતી જે ગામના દરેક વ્યક્તિ માટે કુતૂહલ અને ચર્ચાનો વિષય બનેલી હતી. તેઓ જ્યારે પણ કોઈ સુંદર ઘડો બનાવીને તૈયાર કરતા, ત્યારે તે ઘડો સુકાય એ પહેલાં જ તેની કિનારે પોતાની આંગળી અથવા નાના ચપ્પુ વડે એક નાનો કાપો અચૂક મૂકી દેતા. ઘડો ભલે ગમે તેટલો શ્રેષ્ઠ અને મજબૂત હોય, પણ તેની કિનારે એક અપૂર્ણતાનો ડાઘ હંમેશા જોવા મળતો. ગામના લોકો શરૂઆતમાં વિચારતા કે કદાચ ભૂલથી આવું થઈ જતું હશે, પરંતુ જ્યારે દરેક ઘડામાં આ જ પ્રકારનો કાપો જોવા મળ્યો ત્યારે લોકોએ તેમની પીઠ પાછળ વાતો કરવાનું શરૂ કરી દીધું. ગામના કેટલાક યુવાનો અને રસ્તા પરથી પસાર થતા લોકો તેમને પાગલ ગણવા લાગ્યા હતા કે આ ડોસો આટલો સુંદર ઘડો બનાવ્યા પછી તેને કેમ બગાડી નાખે છે. રામજીભાઈ લોકોની વાતો સાંભળતા, પણ ક્યારેય કોઈને વળતો જવાબ ન આપતા અને બસ મનોમન હસીને પોતાના કામમાં મગ્ન થઈ જતા.

એક દિવસ ભરબપોરે ગામની શાંતિ વચ્ચે એક આલીશાન અને મોંઘી લક્ઝરી ગાડી આવીને રામજીભાઈની ઝૂંપડી બહાર ઉભી રહી. ગાડીમાંથી એક ખૂબ જ અમીર અને વગદાર વેપારી નીચે ઉતર્યો, જેનું નામ ધનસુખલાલ હતું. ધનસુખલાલ શહેરમાં મોટા મોટા બંગલા અને હોટેલોના માલિક હતા અને તેમને પોતાના નવા ફાર્મહાઉસ માટે એકદમ પરંપરાગત અને સુંદર માટીના ઘડાઓની જરૂર હતી. કોઈકે તેમને રામજીભાઈના હુનર વિશે જણાવ્યું હતું, તેથી તેઓ પોતે અહીં ખરીદી કરવા આવ્યા હતા. ગાડીમાંથી ઉતરીને ધનસુખલાલે આજુબાજુ નજર કરી અને સીધા રામજીભાઈ પાસે ગયા, જેઓ તે સમયે ચાકડા પર માટીને નવો આકાર આપી રહ્યા હતા.

ધનસુખલાલે રામજીભાઈના કામને ખૂબ જ ધ્યાનથી જોયું અને તેમના કૌશલ્યના વખાણ કર્યા વિના રહી ન શક્યા. તેમણે ઝૂંપડીની બહાર સુકાવા મૂકેલા પચાસથી સાઠ જેટલા સુંદર ઘડા જોયા અને મનોમન નક્કી કરી લીધું કે આ બધા જ ઘડા તેઓ સારા ભાવે ખરીદી લેશે. પરંતુ જ્યારે તેઓ ઘડાની નજીક ગયા અને બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કર્યું, ત્યારે તેમની નજર દરેક ઘડાની કિનારે રહેલા નાના કાપા પર પડી. એક સાથે આટલા બધા સુંદર ઘડાઓમાં એક સરખી અપૂર્ણતા જોઈને ધનસુખલાલ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. તેમને લાગ્યું કે જો આ કાપો ન હોત તો આ ઘડાની કિંમત બજારમાં અદભુત હોત, પણ આ એક નાના કાપાને લીધે ઘડો જાણે ખંડિત દેખાતો હતો.

તેમનાથી રહેવાયું નહીં એટલે તેમણે રામજીભાઈ પાસે જઈને નમ્રતાથી પૂછ્યું કે રામજીબાપા, તમારા હાથમાં કુદરતે અદભુત જાદુ આપ્યો છે. તમારા જેવા ઘડા આખા જીલ્લામાં કોઈ બનાવી શકે તેમ નથી. પરંતુ મેં એક વાત નોંધી છે કે તમે આટલી મહેનત કરીને આટલો સુંદર ઘડો બનાવો છો, છતાં તેની કિનારે આ નાનો કાપો કેમ મૂકો છો? આનાથી ઘડાની સુંદરતા ઓછી થઈ જાય છે અને લોકો તેને ખરીદતા અચકાશે. તમે આ જાણીજોઈને કરો છો કે પછી કોઈ બીજી સમસ્યા છે? ધનસુખલાલનો સવાલ સાંભળીને રામજીભાઈએ ચાકડાની ગતિ ધીમી કરી અને પોતાના માટીવાળા હાથ ધોઈને વેપારી સામે જોયું.

રામજીભાઈની આંખોમાં અચાનક એક ઊંડી ઉદાસી છવાઈ ગઈ અને તેમની ભીની આંખોમાંથી ભૂતકાળના આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેમણે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને ધનસુખલાલનો હાથ પકડીને ઓટલા પર બેસાડ્યા. રામજીભાઈએ ધ્રુજતા અવાજે કહ્યું કે શેઠ, તમે જે કાપો જોઈ રહ્યા છો તે કોઈ ભૂલ નથી પણ મારા હૃદયનો એક કાયમી ઘા છે. આજથી પંદર વર્ષ પહેલાં મારું એક નાનું અને સુખી કુટુંબ હતું. મારો એકનો એક જુવાન દીકરો શ્રવણ ભણવામાં ખૂબ જ હોશિયાર હતો. તે આખા ગામમાં પ્રથમ નંબરે પાસ થતો હતો અને તેનું સપનું મોટો ઓફિસર બનીને આ ગરીબ પિતાનું નામ રોશન કરવાનું હતું. મેં પણ રાત દિવસ મહેનત કરીને તેની ફીના પૈસા ભેગા કર્યા હતા.

તેમના અવાજમાં ભીનાશ વધતી ગઈ અને તેમણે આગળ કહ્યું કે તેના ભણતરનું છેલ્લું વર્ષ બાકી હતું અને બસ થોડા જ મહિનામાં તેની પરીક્ષા પૂરી થવાની હતી. આખું ગામ તેના વખાણ કરતું હતું કે રામજીનો દીકરો આખા ગામનું નસીબ બદલી નાખશે. પરંતુ કુદરતને કંઈક જુદું જ મંજૂર હતું. એક કાળરાત્રિએ અચાનક જ જોરદાર ભૂકંપ આવ્યો અને જોતજોતામાં આખું ગામ કાટમાળમાં ફેરવાઈ ગયું. મારો જુવાનજોધ દીકરો તે કાટમાળ નીચે દબાઈ ગયો અને હંમેશા માટે આ દુનિયા છોડીને ચાલ્યો ગયો. જ્યારે મેં તેનો મૃતદેહ બહાર કાઢ્યો ત્યારે તેના હાથમાં તેની કોલેજની અધૂરી ચોપડીઓ જ હતી. તેનું ભણતર અધૂરું રહી ગયું, તેના સપના અધૂરા રહી ગયા અને આ પિતાની જિંદગી પણ કાયમ માટે અધૂરી થઈ ગઈ.

રામજીભાઈએ પોતાના આંસુ લૂછતાં ઘડા તરફ આંગળી ચિંધીને કહ્યું કે શેઠ, એ દિવસ પછી મને સમજાયું કે આ દુનિયામાં ગમે તેટલી સુંદરતા હોય, ગમે તેટલી પૂર્ણતા દેખાતી હોય, પણ પરમાત્માના ન્યાયમાં ક્યાંક ને ક્યાંક અપૂર્ણતા રહી જ જાય છે. ભગવાન ગમે તેટલી સુંદર સૃષ્ટિ બનાવે, પણ તે કોઈને પણ સંપૂર્ણ સુખ આપતો નથી, ક્યાંક ને ક્યાંક એક કાપો અચૂક મૂકી દે છે. હું આ ઘડામાં એ જ અપૂર્ણતાને કંડારું છું. આ નાનો કાપો મને દરરોજ યાદ અપાવે છે કે મારો દીકરો પણ આ ઘડા જેવો જ સુંદર અને સુડોળ હતો, પણ વિધાતાએ તેના જીવનમાં પણ આવો જ એક કાપો મૂકીને તેને અધૂરો છોડી દીધો. આ મારી કળા નથી, પણ ભગવાન સામેનો મારો એક મૂંગો વિરોધ અને મારા દીકરાની અધૂરી યાદ છે.

વૃદ્ધ કુંભારના મુખેથી નીકળેલા આ હૃદયદ્રાવક શબ્દો સાંભળીને અમીર વેપારી ધનસુખલાલ એકદમ અવાક થઈ ગયા. તેમના શરીરના રૂંવાડા ઉભા થઈ ગયા અને તેમની પાસે બોલવા માટે કોઈ શબ્દો નહોતા રહ્યા. જે કાપાને તેઓ એક ક્ષતિ કે નુકસાન સમજતા હતા, તે ખરેખર એક પિતાના હૃદયની અસીમ વેદના અને જીવનનું સૌથી મોટું સત્ય હતું. ધનસુખલાલની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ. તેમણે રામજીભાઈના પગે પડીને વંદન કર્યા અને કહ્યું કે બાપા, આજે તમે મને પૈસાના અહંકારમાંથી બહાર કાઢીને જિંદગીનો સાચો પાઠ ભણાવ્યો છે. ભગવાને મને બધું જ આપ્યું છે પણ મનની શાંતિ નથી આપી, આજે સમજાયું કે દરેકના જીવનમાં કોઈને કોઈ કાપો અચૂક હોય છે. ધનસુખલાલે તે બધા જ ઘડા બમણી કિંમત આપીને ખરીદી લીધા અને આદરપૂર્વક ત્યાંથી વિદાય લીધી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.