વૃદ્ધ પિતાને જૂના ઘરમાંથી બહાર કાઢીને દીકરો એક અજાણ્યા સરનામે લઈ ગયો, અંદર જઈને કવર ખોલ્યું તો...
મોહને તેમના ધ્રૂજતા હાથે જૂના સ્ટીલના ટ્રંકનું તાળું બંધ કર્યું. લોખંડની ચાવી ફેરવતી વખતે થતો કસકસતો અવાજ બંધ રૂમમાં ગૂંજી ઊઠ્યો. સામે ખૂણામાં ઊભેલા તેમના દીકરા રમેશે ચૂપચાપ બેગ ઉપાડી લીધી. બેગનો ભાર વધારે નહોતો, પણ રૂમમાં ફેલાયેલી શાંતિ બહુ ભારે લાગતી હતી.
રમેશે પિતા સામે જોયું નહીં અને શાંત અવાજે કહ્યું, "બાપુજી, બધો સામાન લેવાઈ ગયો છે. હવે આપણે નીકળવું જોઈએ." મોહને ટેબલ પર પડેલી પોતાની જૂની લાકડી ઉપાડી. તેમણે એકવાર આખા ઓરડા પર નજર ફેરવી, જ્યાં તેમણે પોતાના જીવનના ચાલીસ વર્ષ વિતાવ્યા હતા.
શેરીના નાકે બેઠેલા પાડોશીઓ આ બધું જોઈ રહ્યા હતા. શાંતિલાલ નામના પાડોશીએ દરવાજા પાસેથી પસાર થતા રમેશને રોક્યો. તેમણે રમેશની આંખોમાં જોઈને અસંતોષભર્યા અવાજે પૂછ્યું, "રમેશ, આ ઉંમરે તારા બાપને ક્યાં લઈ જાય છે?"
રમેશે ગાડીની ડિકીમાં સામાન મૂકતાં શાંતિથી જવાબ આપ્યો, "બસ એક નવી જગ્યાએ જઈએ છીએ." આ સાંભળીને શાંતિલાલનો ચહેરો કડવો થઈ ગયો. તેમને લાગ્યું કે રમેશ પોતાના ઘરડા પિતાથી છુટકારો મેળવવા માંગે છે.
ગામના લોકો માટે મોહન એક આદરણીય માણસ હતા. તેમણે આખી જિંદગી એક નાની કાપડની મિલમાં રાત-દિવસ મજૂરી કરી હતી. તેમના હાથ પર પડેલા છાલા અને ઘસાઈ ગયેલી ચંપલ એ વાતની સાક્ષી પૂરતી હતી કે તેમણે રમેશને ભણાવવા માટે કેટલો પરસેવો પાડ્યો હતો.
શાંતિલાલે શેરીના બીજા લોકોને ભેગા કરીને ધીમેથી કહ્યું, "જુઓ આજના છોકરાઓને. બાપે લોહીનું પાણી કરીને ભણાવ્યો, સારો બંગલો બનાવવાની લાયકાત આપી, અને આજે છોકરો બાપને ઘરડાઘરમાં મૂકવા જાય છે." લોકો રમેશ સામે ધિક્કારથી જોવા લાગ્યા.
રમેશ આ બધી વાતો સાંભળી રહ્યો હતો. તેના ચહેરા પર કોઈ ગુસ્સો નહોતો કે ના તો કોઈ સફાઈ આપવાની ઉતાવળ હતી. તેણે પિતા માટે કારનો પાછળનો દરવાજો ખોલ્યો અને તેમને ખૂબ જ સાવચેતીથી અંદર બેસાડ્યા.
મોહને પણ કોઈ વિરોધ ન કર્યો. તેમણે રમેશની કમાણીમાંથી ખરીદેલી નવી કારની પોચી સીટ પર બેસતા એક ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેમની આંખોમાં થોડી ઉદાસી હતી, પણ પોતાના દીકરા પ્રત્યે કોઈ ફરિયાદ નહોતી.
રમેશની પત્ની ગીતાએ પાછળની સીટ પર બેસીને મોહનના હાથમાં પાણીની બાટલી આપી. ગીતાએ ક્યારેય મોહનને સસરા નથી માન્યા, પણ પોતાના પિતાની જેમ જ સાચવ્યા હતા. તેણે મોહનના હાથ પર હાથ મૂકીને કહ્યું, "બાપુજી, તબિયત સારી છે ને?"
મોહને હળવું સ્મિત આપ્યું અને કહ્યું, "હા બેટા, મને કંઈ નથી થયું." કાર ધીમેથી શેરીમાંથી બહાર નીકળી ગઈ. પાછળ ઊભેલા પાડોશીઓ હજુ પણ રમેશને સ્વાર્થી અને બિનઅનુભવી કહીને તેની નિંદા કરી રહ્યા હતા.
કાર મુખ્ય રોડ પર દોડી રહી હતી. રમેશ સ્ટીઅરિંગ વ્હીલ પર મજબૂત પકડ રાખીને સામે જોઈ રહ્યો હતો. મોહન બહારના દ્રશ્યો જોઈ રહ્યા હતા. તેમના મનમાં ભૂતકાળના કેટલાય દ્રશ્યો તાજા થઈ રહ્યા હતા.
તેમને યાદ આવ્યું કે જ્યારે રમેશ નાનો હતો, ત્યારે તેની શાળાની ફી ભરવા માટે એમણે પોતાની એકમાત્ર ઘડિયાળ ગીરવે મૂકી દીધી હતી. શિયાળાની કડકડતી ઠંડીમાં મોહન જૂનું સ્વેટર પહેરીને મિલમાં ઓવરટાઇમ કરતા હતા જેથી રમેશને સારા પુસ્તકો મળી શકે.
ઘરમાં ક્યારેક ખાવાનું ઓછું હોય તો મોહન ભૂખ્યા સૂઈ જતા અને રમેશને કહેતા કે તેમનું પેટ ભરેલું છે. આ બધી નાની નાની કુરબાનીઓ તેમણે ક્યારેય કોઈને કહી નહોતી. રમેશ પણ આ બધું મૂંગા મોઢે જોતો અને સમજતો હતો.
અડધા કલાકની મુસાફરી પછી કાર એક સુંદર અને શાંત વિસ્તારમાં ઊભી રહી. આ વિસ્તારમાં ચારેય બાજુ લીલાછમ ઝાડ હતા. કાર એક નવા બનેલા રોડ-હાઉસના દરવાજા પાસે આવીને રોકાઈ ગઈ.
મોહને બહાર જોયું. ઘરની બહાર એક નાનો અને સુંદર બગીચો હતો. દરવાજા પર પિત્તળનું સુંદર નામિયું લાગેલું હતું. મોહનને લાગ્યું કે કદાચ રમેશ તેમને કોઈ મોટા આશ્રમમાં કે ભાડાના મકાનમાં મૂકવા લાવ્યો છે.
રમેશે કાર બંધ કરી અને નીચે ઉતરીને પિતા માટે દરવાજો ખોલ્યો. તેણે પિતાનો હાથ ખૂબ જ પ્રેમથી પકડ્યો. પિતાના કંપતા પગને તેણે જમીન પર સ્થિર થવા દીધા.
"બાપુજી, આપણે પહોંચી ગયા," રમેશે કહ્યું. તેનો અવાજ એકદમ નરમ હતો. મોહને લાકડીના ટેકે ચાલવાનું શરૂ કર્યું. ગીતા સામાન લઈને પાછળ ચાલી રહી હતી.
જ્યારે તેઓ ઘરના મુખ્ય દરવાજે પહોંચ્યા, ત્યારે રમેશે પોતાના ખિસ્સામાંથી એક સોનાની ચાવી કાઢી. તેણે તે ચાવી મોહનના ધ્રૂજતા હાથમાં મૂકી દીધી.
મોહને આશ્ચર્યથી રમેશ સામે જોયું. "રમેશ, આ શું છે? આપણે અહીં કેમ આવ્યા છીએ?" તેમણે ધીમેથી પૂછ્યું. તેમની આંખોમાં અસમંજસ હતી.
રમેશે સ્મિત કર્યું અને કહ્યું, "બાપુજી, આ દરવાજો તમારે જ ખોલવાનો છે. આ ઘર તમારું છે." મોહને નવાઈ પામીને ચાવી દરવાજાના તાળામાં ફેરવી. દરવાજો એક હળવા અવાજ સાથે ખૂલી ગયો.
અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને મોહનની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. ઘરની અંદર દરેક વસ્તુ ખૂબ જ સુંદર રીતે ગોઠવાયેલી હતી. સૌથી ખાસ વાત એ હતી કે દીવાલ પર મોહનના સ્વર્ગસ્થ પત્નીનો મોટો ફોટો ફ્રેમ કરીને ટીંગાડેલો હતો.
ટેબલ પર એક મોટું સરકારી કવર પડ્યું હતું. રમેશે તે કવર ઉપાડીને પિતાના હાથમાં આપ્યું. કવરની અંદર નવા મકાનના રજિસ્ટ્રેશનના કાગળો હતા.
મોહને ચશ્મા ચડાવીને કાગળો વાંચવાનું શરૂ કર્યું. કાગળ પર મકાનમાલિકના નામે "મોહન" લખેલું હતું. આ ઘર રમેશે પોતાના પિતાના નામે જ રજિસ્ટર કરાવ્યું હતું.
રમેશે પિતાના પગે હાથ લગાડીને પ્રણામ કર્યા. તેની આંખોમાં આંસુ હતા. તેણે કહ્યું, "બાપુજી, તમે આખી જિંદગી તે જૂના અને ભેજવાળા ઘરમાં મજૂરી કરીને વિતાવી દીધી. મારી ફી ભરવા માટે તમે નવી ચંપલ પણ નહોતી ખરીદી."
તેણે આગળ કહ્યું, "તમે મને ભણાવી-ગણાવીને આ લાયક બનાવ્યો કે હું કમાઈ શકું. આજે મારી પાસે જે કંઈ પણ છે, તે તમારી મહેનતનું પરિણામ છે. હું તમારું ઋણ તો ક્યારેય ચૂકવી નહીં શકું, પણ આ નાની ભેટ તમને આપી શકું છું."
ગીતાએ મોહનના હાથમાં ગરમ ચાનો કપ આપ્યો. મોહનની આંખોમાંથી આંસુ સરી પડ્યા. તેઓ કંઈ બોલી શક્યા નહીં. તેમણે દીકરાને છાતીએ લગાડી લીધો.
જે પિતાએ આખી જિંદગી પોતાના સુખોનો ત્યાગ કર્યો હતો, આજે તેમના દીકરાએ તેમની જુવાનીની મહેનતનું માન રાખ્યું હતું. રમેશે પાડોશીઓની કડવી વાતોનો જવાબ ઝઘડો કરીને નહીં, પણ પોતાના કર્તવ્યથી આપ્યો હતો.
સાંજે જ્યારે એ જ પાડોશી શાંતિલાલને સત્યની ખબર પડી કે રમેશે પિતાને ઘરડાઘરમાં નહીં પણ પોતાના નામે લીધેલા નવા બંગલામાં રાખ્યા છે, ત્યારે તેમનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું.
સાચો પ્રેમ અને સમર્પણ ક્યારેય મોટી વાતોથી સાબિત નથી થતા. તે શાંતિથી કરેલા સત્કર્મોથી દેખાઈ આવે છે. રમેશે સાબિત કરી દીધું હતું કે મા-બાપના ઉપકાર સામે દુનિયાની તમામ સંપત્તિ ઓછી પડે છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.