લગ્નના ૩૦ વર્ષ પછી પત્નીએ સવારે અચાનક એવી માંગણી કરી કે સાંભળીને પતિના પગ નીચેથી...

હંસાબેન સવારના સાત વાગ્યે રસોડામાં ઊભા રહીને ચા ઉકાળી રહ્યા હતા. તેમણે હંમેશ મુજબ ચામાં આદુ અને એલચીનો માપસરનો ભૂકો નાખ્યો. ચાની સુગંધ આખા ઘરમાં ફેલાઈ રહી હતી.

તેમના પતિ મહેશભાઈ ડ્રોઈંગ રૂમમાં સોફા પર બેસીને ચશ્મા ચડાવી છાપું વાંચી રહ્યા હતા. તેઓ દરરોજ સવારે છાપાના મુખ્ય પાનાથી શરૂ કરીને વેપાર સમાચાર સુધી બધું ધ્યાનથી વાંચતા હતા. ઘરમાં બધું જ રોજિંદી ઘટમાળ મુજબ સાવ સામાન્ય ચાલી રહ્યું હતું.

હંસાબેન ચાનો કપ લઈને હોલમાં આવ્યા અને મહેશભાઈની સામે ટીપોઈ પર મૂક્યો. તેમણે પોતાની ચાનો કપ હાથમાં રાખ્યો અને સામેના સિંગલ સોફા પર બેસી ગયા. મહેશભાઈએ છાપા પરથી નજર હટાવ્યા વગર જ હાથ લંબાવીને કપ ઉપાડી લીધો.

હંસાબેને થોડીવાર મહેશભાઈ સામે જોયું અને પછી એક ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેમના ચહેરા પર વર્ષોથી દબાયેલો એક ગંભીર વિચાર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો હતો. તેમણે ધીમા પણ એકદમ સ્પષ્ટ અવાજે વાત શરૂ કરી.

"મારે તમને એક જરૂરી વાત કરવી છે." હંસાબેને ચાની એક ઘૂંટડો ભરીને કહ્યું. મહેશભાઈએ છાપું થોડું નીચે કર્યું અને તેમની સામે જોયું.

"બોલો, શું કામ છે? કોઈ ખરીદી કરવાની છે કે પછી દીકરાના ઘરે જવાનું વિચાર્યું છે?" મહેશભાઈએ સહજતાથી પૂછ્યું. હંસાબેને માથું હલાવીને ના પાડી.

"ના, મારે સરકારી કાગળોમાં મારું જૂનું પિયરનું નામ પાછું નોંધાવવું છે." હંસાબેને સાવ શાંતિથી પોતાનો નિર્ણય જણાવ્યો. આ સાંભળીને મહેશભાઈના હાથમાંથી ચાનો કપ લગભગ છલકાઈ ગયો.

મહેશભાઈએ અચાનક છાપું ટેબલ પર પટક્યું અને સીધા બેઠા. તેમની આંખોમાં આશ્ચર્ય અને ગુસ્સો એકસાથે દેખાવા લાગ્યા. તેમને લાગ્યું કે કદાચ તેમણે કંઈક ખોટું સાંભળ્યું છે.

"તારું મગજ તો ઠેકાણે છે ને હંસા? આ તું શું બોલી રહી છે?" મહેશભાઈનો અવાજ થોડો મોટો થઈ ગયો. હંસાબેને પોતાની નજર જરાય ન હટાવી.

"હું સાવ સાજા-નરવા મને કહું છું, મારે મારું પિયરનું નામ સત્તાવાર રીતે પાછું જોઈએ છે." હંસાબેને ફરીથી એ જ શાંતિથી પુનરાવર્તન કર્યું. મહેશભાઈ સોફા પરથી ઊભા થઈ ગયા.

"આપણા લગ્નને ત્રીસ વર્ષ પૂરા થયા છે, હંસા. આ ઉંમરે તને આવો ગાંડો વિચાર ક્યાંથી આવ્યો?" મહેશભાઈ હોલમાં આમથી તેમ આંટા મારવા લાગ્યા. તેમના ચહેરા પર ભારે અકળામણ દેખાતી હતી.

હંસાબેન કંઈ બોલ્યા વગર પોતાનો ચાનો કપ પકડીને બેસી રહ્યા. મહેશભાઈ તેમની સામે આવીને ઊભા રહી ગયા અને પૂછ્યું, "તારે શું મારી સાથે છૂટાછેડા લેવા છે? તારે હવે આ ઘરમાં નથી રહેવું?"

આ સાંભળીને હંસાબેનના ચહેરા પર એક નાનું દર્દભર્યું સ્મિત આવી ગયું. "મેં ક્યારેય ઘર છોડવાની કે છૂટાછેડાની વાત નથી કરી. હું તમારી સાથે જ રહેવા માંગું છું." હંસાબેને ચોખવટ કરી.

"તો પછી આ નાટક શેના માટે છે? લોકો સાંભળશે તો મારા પર હસશે કે આ ઉંમરે તેની પત્નીએ તેનું નામ કાઢી નાખ્યું." મહેશભાઈનો અહંકાર ઘવાયો હતો. તેમને સમાજની અને પોતાની પ્રતિષ્ઠાની ચિંતા સતાવી રહી હતી.

તેમનો મોટો દીકરો રોહિત અને પુત્રવધૂ પૂજા પણ અવાજ સાંભળીને પોતાના રૂમમાંથી બહાર આવી ગયા. રોહિતે પૂછ્યું, "પપ્પા, સવાર સવારમાં શું થયું છે? તમે આટલા ગુસ્સામાં કેમ છો?"

મહેશભાઈએ રોહિત તરફ જોઈને હાથ ઊંચો કર્યો. "જો તારી બાને શું નવું ભૂત ભરાયું છે, કહે છે કે મારે મારું નામ પાછું લેવું છે." મહેશભાઈએ કડવાશથી કહ્યું.

રોહિતે આશ્ચર્યથી માતા સામે જોયું. "મમ્મી, પપ્પા સાચું કહે છે? આ ઉંમરે કાગળો બદલવાની શી જરૂર પડી?" રોહિતને પણ આ વાત સાવ અસ્થાને લાગી.

હંસાબેને કપ ટીપોઈ પર મૂક્યો અને ઊભા થયા. તેમણે બંને સામે જોયું અને પછી ધીમેથી બોલવાનું શરૂ કર્યું. તેમની આંખોમાં વર્ષોનો થાક દેખાતો હતો.

"લગ્ન પહેલાં હું એક શિક્ષિકા બનવા માંગતી હતી અને મેં ગોલ્ડ મેડલ મેળવ્યો હતો. લગ્ન પછી હું ફક્ત 'મહેશભાઈના પત્ની' બનીને રહી ગઈ." હંસાબેને પોતાના મનની જૂની વાત બહાર કાઢી.

"મેં આ ઘર સંભાળ્યું, બાળકોને મોટા કર્યા, બધાની સેવા કરી અને મને એમાં કોઈ અફસોસ નથી. પણ આ બધું કરવામાં મારી પોતાની ઓળખ ક્યાંક સાવ ખોવાઈ ગઈ." હંસાબેનનો અવાજ થોડો ભીનો થઈ ગયો.

રોહિતે વચ્ચે બોલવાનો પ્રયત્ન કર્યો, "પણ મમ્મી, આ તો બધા ઘરોમાં થતું જ હોય છે ને." પૂજાએ તરત રોહિતનો હાથ પકડીને તેને ચૂપ રહેવા ઈશારો કર્યો.

હંસાબેને આગળ કહ્યું, "કોઈ પણ પ્રસંગમાં જઈએ ત્યારે લોકો મને તમારી ઓળખથી જ બોલાવે છે. કોઈ દિવસ કોઈએ એ ન પૂછ્યું કે મારું પોતાનું વજૂદ શું છે. મારે ફક્ત એટલું જ સાબિત કરવું છે કે હું પણ આ સમાજમાં એક સ્વતંત્ર વ્યક્તિ છું."

મહેશભાઈએ માથું ધુણાવ્યું અને રૂમ તરફ ચાલ્યા ગયા. દરવાજો જોરથી બંધ થવાનો અવાજ આખા ઘરમાં ગૂંજી ઊઠ્યો. હંસાબેન રસોડામાં પાછા ગયા અને બપોરની રસોઈની તૈયારી કરવા લાગ્યા.

આખો દિવસ ઘરમાં એક ભારે અજંપો અને શાંતિ છવાયેલી રહી. મહેશભાઈ આખો દિવસ પોતાના રૂમમાંથી બહાર ન નીકળ્યા. તેમણે બપોરે જમવાની પણ ના પાડી દીધી.

સાંજે મહેશભાઈના જૂના મિત્ર કિશોરભાઈ તેમના ઘરે આવ્યા. કિશોરભાઈ શહેરની એક મોટી સામાજિક સંસ્થાના પ્રમુખ હતા. તેઓ દર વર્ષે એક મોટો વાર્ષિક સ્નેહમિલન સમારોહ યોજતા હતા.

કિશોરભાઈએ હોલમાં બેસીને મહેશભાઈને એક મોટું આમંત્રણ પત્ર આપ્યું. "આ વખતે આપણા સમાજના સૌથી સફળ વેપારી તરીકે તારું મુખ્ય અતિથિ તરીકે સન્માન કરવાનું છે." કિશોરભાઈએ ઉત્સાહથી જણાવ્યું.

મહેશભાઈએ પત્રિકા હાથમાં લીધી પણ તેમના ચહેરા પર કોઈ ખાસ ખુશી નહોતી. તેમના મનમાં સવારની બનેલી ઘટના સતત ઘૂમરાતી હતી. તેમણે પત્રિકા બાજુ પર મૂકી દીધી.

કિશોરભાઈએ પૂછ્યું, "કેમ મહેશ, તું ખુશ નથી દેખાતો? આટલું મોટું સન્માન મળવાનું છે અને તું ઉદાસ બેઠો છે." મહેશભાઈએ નજર નીચી કરી લીધી.

"કંઈ નથી કિશોર, બસ ઘરમાં થોડી તણાવભરી પરિસ્થિતિ છે." મહેશભાઈએ વાત ટાળવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પણ કિશોરભાઈ જૂના મિત્ર હોવાથી તરત પામી ગયા.

કિશોરભાઈએ આગ્રહ કરીને સાચી વાત પૂછી લીધી. મહેશભાઈએ ભારે હૈયે સવારની આખી વાત કહી સંભળાવી. તેમણે કહ્યું કે હંસા મને આખી દુનિયા સામે નીચો દેખાડવા માંગે છે.

કિશોરભાઈ બધી વાત સાંભળીને થોડીવાર માટે સાવ શાંત થઈ ગયા. તેમણે હંસાબેન તરફ જોયું જે રસોડામાંથી પાણીનો ગ્લાસ લઈને આવી રહ્યા હતા. કિશોરભાઈએ પાણી પીને ગ્લાસ ટીપોઈ પર મૂક્યો.

"મહેશ, તું ખોટી દિશામાં વિચારી રહ્યો છે." કિશોરભાઈએ ખૂબ જ ગંભીરતાથી કહ્યું. મહેશભાઈએ આશ્ચર્યથી મિત્ર સામે જોયું.

"હંસાબેને ત્રીસ વર્ષ સુધી પોતાના બધા સપના આ ઘર માટે હોમી દીધા. તેં ક્યારેય વિચાર્યું છે કે એમણે પોતાની કેટલી ખુશીઓ તારા નામે કુરબાન કરી દીધી?" કિશોરભાઈએ મહેશભાઈના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

"તેઓ તારાથી અલગ નથી થવા માંગતા, પણ પોતાની ગુમાવેલી ઓળખ પાછી મેળવવા માંગે છે. એક સ્ત્રી જ્યારે પોતાનું નામ પાછું માંગે છે ત્યારે તે કોઈનો અનાદર નથી કરતી, પણ પોતાનું અસ્તિત્વ યાદ અપાવે છે." કિશોરભાઈના શબ્દો મહેશભાઈના દિલમાં સોંસરા ઉતરી ગયા.

કિશોરભાઈ ચા-પાણી પતાવીને નીકળી ગયા પણ મહેશભાઈના મનમાં એક મોટો વમળ છોડી ગયા. મહેશભાઈ આખી રાત પલંગ પર પડખા ફેરવતા રહ્યા. તેમની આંખો સામે ત્રીસ વર્ષ જૂની યાદો એક પછી એક આવવા લાગી.

તેમને યાદ આવ્યું કે જ્યારે તેઓ નવો વેપાર શરૂ કરી રહ્યા હતા ત્યારે હંસાબેને પોતાના બધા દાગીના હસતા મોઢે આપી દીધા હતા. રાત્રે જ્યારે તેઓ મોડા આવતા ત્યારે હંસાબેન ભૂખ્યા પેટે તેમની રાહ જોઈને બેસી રહેતા હતા.

હંસાબેને ક્યારેય કોઈ નવી સાડી કે મોંઘી વસ્તુની માંગણી નહોતી કરી. તેમણે હંમેશા મહેશભાઈની પ્રગતિને જ પોતાની પ્રગતિ માની હતી. મહેશભાઈને સમજાયું કે જે સ્ત્રીએ પોતાનું આખું જીવન આપી દીધું, તેને એક નામ આપવામાં તેમને આટલો મોટો અહંકાર કેમ નડતો હતો.

બીજા દિવસે સવારે રવિવાર હતો અને સાંજે મોટો સ્નેહમિલન સમારોહ હતો. હંસાબેન સવારે ચૂપચાપ પોતાના કામમાં લાગેલા હતા. મહેશભાઈ તૈયાર થઈને ડ્રોઈંગ રૂમમાં આવ્યા.

મહેશભાઈએ હંસાબેન પાસે જઈને કહ્યું, "હંસા, સાંજે સમારોહમાં તારે મારી સાથે આવવાનું છે." હંસાબેને નીચું જોઈને કહ્યું કે હું આવીને શું કરીશ, તમે એકલા જ જઈ આવો.

"ના, તારે આવવું જ પડશે, હું તારી રાહ જોઈશ." મહેશભાઈ આટલું કહીને બહાર નીકળી ગયા. હંસાબેન થોડીવાર વિચારમાં પડી ગયા પણ પછી સાંજે તૈયાર થવાનું નક્કી કર્યું.

સાંજે સાત વાગ્યે મોટો હોલ લોકોની ભીડથી ભરેલો હતો. શહેરના તમામ પ્રતિષ્ઠિત લોકો, વેપારીઓ અને મહેમાનો હાજર હતા. સ્ટેજ પર મોટા અક્ષરે મહેશભાઈના સન્માનનું બેનર લાગેલું હતું.

મહેશભાઈ અને હંસાબેન આગળની હરોળમાં બેઠા હતા. હંસાબેને સાદી સુંદર સાડી પહેરી હતી અને શાંતિથી બેઠા હતા. કાર્યક્રમની શરૂઆત થઈ અને વક્તાઓએ મહેશભાઈના વખાણ કરવાનું શરૂ કર્યું.

થોડીવાર પછી એન્કરે મુખ્ય અતિથિ તરીકે મહેશભાઈનું નામ પુકાર્યું. આખો હોલ તાળીઓના ગડગડાટથી ગૂંજી ઊઠ્યો. મહેશભાઈ ધીમા પગલે સ્ટેજ પર ચડ્યા.

તેમને મોટો ફૂલહાર પહેરાવવામાં આવ્યો અને સન્માનપત્ર એનાયત કરવામાં આવ્યું. માઈક મહેશભાઈના હાથમાં આપવામાં આવ્યું જેથી તેઓ બે શબ્દો બોલી શકે. મહેશભાઈએ સામે બેઠેલા તમામ લોકો તરફ નજર કરી.

તેમની નજર પહેલી હરોળમાં બેઠેલા હંસાબેન પર અટકી ગઈ. હંસાબેન હંમેશ મુજબ નીચી નજરે અને શાંતિથી બેઠા હતા. મહેશભાઈએ માઈક સરખું કર્યું અને ઊંડો શ્વાસ લીધો.

"આજે તમે બધા મારું આટલું મોટું સન્માન કરી રહ્યા છો, એ માટે હું આભારી છું. પણ આજે મારે આ મંચ પરથી એક ખૂબ જ મહત્વનું સત્ય સ્વીકારવું છે." મહેશભાઈનો અવાજ આખા હોલમાં સ્પષ્ટ સંભળાઈ રહ્યો હતો.

બધા લોકો ઉત્સુકતાથી સાંભળવા લાગ્યા. મહેશભાઈએ આગળ કહ્યું, "હું આજે જે કંઈ પણ છું, એ મારી પાછળ ઊભેલી એક મજબૂત વ્યક્તિના કારણે છું. પણ દુઃખની વાત એ છે કે મેં ત્રીસ વર્ષ સુધી એ વ્યક્તિની પોતાની ઓળખ ક્યારેય દુનિયા સામે આવવા ન દીધી."

હંસાબેને આશ્ચર્યથી સ્ટેજ તરફ જોયું. તેમની આંખોમાં અચાનક ચમક આવી ગઈ. મહેશભાઈએ સ્ટેજ પરથી હંસાબેન તરફ હાથ લંબાવ્યો.

"હું વિનંતી કરું છું કે જેમના કારણે હું અહીં ઊભો છું, તે સ્ટેજ પર આવે." મહેશભાઈએ પ્રેમથી કહ્યું. હંસાબેન ધીમા પગલે સ્ટેજ પર ચડ્યા અને મહેશભાઈની બાજુમાં ઊભા રહ્યા.

મહેશભાઈએ માઈકમાં જોરથી અને ગર્વ સાથે જાહેરાત કરી, "આ કોઈની ફક્ત પત્ની નથી. આ છે હંસા પંડ્યા, જે પોતાના દમ પર એક સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શિક્ષિકા છે અને આ પરિવારનો સાચો પાયો છે."

આ સાંભળીને હંસાબેનની આંખોમાંથી ખુશીના આંસુ વહી નીકળ્યા. આખા હોલમાં હાજર રહેલા તમામ લોકો ઊભા થઈ ગયા અને જોરદાર તાળીઓ પાડવા લાગ્યા. હંસાબેનને લાગ્યું કે ત્રીસ વર્ષ પછી આજે તેમને પોતાનું ખોવાયેલું નામ અને અસ્તિત્વ પાછું મળી ગયું હતું.

મહેશભાઈએ હંસાબેનનો હાથ પોતાના હાથમાં પકડી રાખ્યો હતો. તેમના ચહેરા પર હવે કોઈ સંકોચ કે અહંકાર નહોતો, માત્ર અપાર આદર હતો. ઘરમાં અને જીવનમાં પ્રેમનો એક નવો, સાચો અધ્યાય શરૂ થઈ ચૂક્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.