મા-બાપના છૂટાછેડા માટે ફોઈને દોષી માની ઘરમાંથી કાઢી મૂકી, વર્ષો પછી માનો જૂનો પત્ર વાંચ્યો ત્યારે...

દિવાળીનો તહેવાર નજીક હતો અને જૂના મકાનના મોટા હોલમાં આખો પરિવાર ભેગો થયો હતો.

બધા ભાઈઓ અને બહેનો પોતાના સંતાનો સાથે બેસીને જૂની વાતો યાદ કરી રહ્યા હતા.

રસોડામાંથી મીઠાઈ અને નાસ્તાની સુગંધ આવી રહી હતી.

હોલની વચ્ચોવચ મૂકેલા મોટા સોફા પર મનોજ અને તેનો નાનો ભાઈ સંજય બેઠા હતા.

બંને ભાઈઓ વચ્ચે બધી વાતો થતી હતી પણ ઘરની મોટી ફોઈ શાંતાનો ઉલ્લેખ કોઈ નહોતું કરતું.

વીસ વર્ષથી આ ઘરમાં શાંતાફોઈનું નામ લેવા પર પણ અઘોષિત પ્રતિબંધ હતો.

"આ વખતે આપણે આખા ઘરનું કલરકામ કરાવી લઈએ," મનોજે પોતાના ભાઈને કહ્યું.

સંજયે માથું હલાવ્યું. "હા મોટાભાઈ, પપ્પાના ગયા પછી આ ઘરમાં ઘણો સામાન એમ જ પડ્યો રહ્યો છે."

ત્યાં જ મનોજનો બાર વર્ષનો દીકરો આરવ દોડતો દોડતો હોલમાં આવ્યો.

તેના હાથમાં લાકડાના જૂના કબાટમાંથી મળેલી એક ધૂળ ભરેલી જૂની ફાઈલ હતી.

"પપ્પા, ઉપરના માળિયામાંથી આ જૂની પેટીમાંથી મને આ કાગળો મળ્યા છે," આરવે ફાઈલ ટેબલ પર મૂકતા કહ્યું.

મનોજે ફાઈલ હાથમાં લીધી અને તેની ધૂળ ખંખેરી.

ફાઈલ ખોલતા જ સૌથી ઉપર વીસ વર્ષ જૂનો કોર્ટનો છૂટાછેડાનો દસ્તાવેજ દેખાયો.

તે કાગળ જોતાં જ મનોજના ચહેરા પર વર્ષો જૂનો કડવો ભૂતકાળ તાજો થઈ ગયો.

"આ કાગળો અહીં કેમ લાવ્યો આરવ? તેને પાછા મૂકી આવ," મનોજે થોડા કડક અવાજે કહ્યું.

સંજય પણ આગળ આવ્યો અને તેણે ફાઈલ જોઈ. "મોટાભાઈ, આ એ જ કાળો દિવસ હતો જ્યારે આપણો પરિવાર તૂટી ગયો હતો."

ઘરમાં બેઠેલા બધા લોકોને તે વીસ વર્ષ જૂની ઘટના ખૂબ સારી રીતે યાદ હતી.

જ્યારે પિતા નરેશ અને માતા સુશીલા વચ્ચે અચાનક છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા.

તે સમયે મોટી ફોઈ શાંતા પર આખા પરિવારે આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેમણે જ ઘરમાં આગ લગાવી હતી.

શાંતાફોઈએ કોર્ટમાં એવી જુબાની આપી હતી જેનાથી બંનેના છૂટાછેડા તરત મંજૂર થઈ ગયા હતા.

તે દિવસ પછી આખા પરિવારે શાંતાફોઈ સાથેના તમામ સંબંધો હંમેશ માટે તોડી નાખ્યા હતા.

બધા તેમને ઘર તોડનારી અને પથ્થર દિલની સ્ત્રી માનતા હતા.

માતા સુશીલા પણ પાંચ વર્ષ પહેલાં આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગઈ હતી.

તેમણે મરતી ઘડી સુધી ક્યારેય શાંતાફોઈનું નામ મોઢે નહોતું લીધું.

"મોટાભાઈ, એ સ્ત્રીએ આપણી માની આખી જિંદગી બરબાદ કરી નાખી હતી," સંજયે દાંત ભીંસીને કહ્યું.

મનોજ કાગળો પાછા ફાઈલમાં મૂકવા જતો હતો ત્યાં જ અંદરથી એક પીળો પડી ગયેલો નાનો પત્ર નીચે પડ્યો.

તે પત્ર તેમની માતા સુશીલાના પોતાના અક્ષરોમાં લખાયેલો હતો.

પત્રની ઉપર સ્પષ્ટ શબ્દોમાં લખ્યું હતું, "મારી વહાલી મોટી બહેન શાંતા જોગ."

મનોજે આશ્ચર્યથી તે પત્ર ખોલ્યો અને વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

જેમ જેમ તે પત્ર વાંચતો ગયો તેમ તેમ તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

સંજયે ભાઈનો ઉતરી ગયેલો ચહેરો જોયો. "શું થયું મોટાભાઈ? એ પત્રમાં શું લખ્યું છે?"

મનોજ બોલી ન શક્યો અને તેણે ધ્રૂજતા હાથે તે પત્ર સંજયના હાથમાં આપી દીધો.

પત્રમાં માતા સુશીલાએ લખ્યું હતું કે નરેશ છેલ્લા પાંચ વર્ષથી દારૂ અને જુગારના ભયાનક નશામાં ડૂબી ગયો હતો.

તે રોજ રાત્રે ઘરમાં મારપીટ કરતો હતો અને તેણે પોતાના નાના બાળકોની સ્કૂલ ફીના પૈસા પણ નશામાં ઉડાવી દીધા હતા.

તે એટલી હદે બરબાદ થઈ ગયો હતો કે બાળકો સામે પણ અસભ્ય વર્તન કરતો હતો.

સુશીલા પોતાના બાળકોનું ભવિષ્ય આ નરકમાં બરબાદ થવા દેવા નહોતી માંગતી.

પણ જો તે કોર્ટમાં પિતાના નશા અને મારપીટની સાચી વાત કહેત, તો સમાજમાં બાળકોની આખી જિંદગી બદનામ થઈ જાત.

બાળકો પોતાના પિતાને એક ગુનેગાર તરીકે જોઈને મોટા થાય તે માતા સહન કરી શકે તેમ નહોતી.

તેથી સુશીલાએ પોતે રડતા રડતા મોટી નણંદ શાંતાના પગ પકડી લીધા હતા.

તેણે શાંતાફોઈને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ કોર્ટમાં પોતાના માથે ખોટો આળ લઈ લે.

શાંતાફોઈએ કોર્ટમાં જુબાની આપી હતી કે નરેશ અને સુશીલા વચ્ચે તેમના કારણે ઝઘડા થાય છે.

તે જુબાનીના કારણે છૂટાછેડા સરળતાથી થઈ ગયા અને બાળકોની નજરમાં તેમના પિતાનું સન્માન બચી ગયું.

બદલામાં શાંતાફોઈએ આખા પરિવાર અને સમાજની નફરત પોતાના માથે વહોરી લીધી હતી.

પત્રના છેલ્લા પાના પર સુશીલાએ લખ્યું હતું, "મોટી બહેન, તમે મારા બાળકો માટે જે બલિદાન આપ્યું છે, તેનું ઋણ હું સાત જન્મમાં પણ નહીં ચૂકવી શકું."

સંજયના હાથમાંથી પત્ર છૂટીને જમીન પર પડી ગયો.

તે સોફા પર બેસી પડ્યો અને તેના મોંમાંથી એક પણ શબ્દ ન નીકળ્યો.

હોલમાં હાજર તમામ સગા-સંબંધીઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા.

જે સ્ત્રીને તેઓ વીસ વર્ષથી રાક્ષસ માનતા હતા, તે સાક્ષાત દેવી નીકળી હતી.

"મોટાભાઈ, આપણે આ શું કરી નાખ્યું?" સંજય ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યો.

મનોજની આંખોમાંથી પણ આંસુઓની ધાર વહેવા લાગી. "આપણે તેમને કેટલા અપશબ્દો કહ્યા હતા અને ઘરમાંથી ધક્કા મારીને કાઢી મૂક્યા હતા."

તેમને યાદ આવ્યું કે તે દિવસે શાંતાફોઈ એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર ચૂપચાપ પોતાનો સામાન લઈને નીકળી ગયા હતા.

તેમણે ક્યારેય પોતાનો બચાવ નહોતો કર્યો કે સત્ય જણાવીને પોતાની જાતને નિર્દોષ સાબિત નહોતી કરી.

તેમણે વીસ વર્ષ સુધી એકલા રહીને બધાના ધિક્કાર અને તિરસ્કારનો કડવો ઘૂંટડો પીધો હતો.

માત્ર એટલા માટે કે તેમના ભાઈના બાળકોનું ભવિષ્ય અને પિતાની છબિ સુરક્ષિત રહે.

"આપણે અત્યારે ને અત્યારે ફોઈ પાસે જવું પડશે," મનોજે ઊભા થઈને આંસુ લૂછ્યા.

બંને ભાઈઓએ તરત જ ગાડી કાઢી અને શાંતાફોઈના જૂના સરનામે પહોંચવા નીકળી પડ્યા.

જૂના ગામમાં પહોંચીને તેમણે આજુબાજુના પાડોશીઓને પૂછપરછ કરી.

ત્યાંથી ખબર પડી કે શાંતાફોઈએ તે જૂનું મકાન દસ વર્ષ પહેલાં જ વેચી દીધું હતું.

તેઓ હવે ગામની બહાર એક નાની ઓરડીમાં સાવ એકલા રહેતા હતા.

મનોજ અને સંજય ઝડપથી તે નાની ઓરડી પાસે પહોંચી ગયા.

ઓરડીના આંગણામાં એક તુલસીનો ક્યારો હતો અને જૂની લાકડાની ખુરશી પડેલી હતી.

સામેથી સફેદ સાડી પહેરેલા એક વૃદ્ધ માજી હાથમાં પાણીની ડોલ લઈને બહાર આવી રહ્યા હતા.

તેમના વાળ સાવ સફેદ થઈ ગયા હતા અને ચહેરા પર ઊંડી કરચલીઓ પડી ગઈ હતી.

તે શાંતાફોઈ જ હતા, જેઓ ઉંમરના ભાર હેઠળ ખૂબ નબળા દેખાતા હતા.

મનોજ અને સંજય દોડીને આંગણામાં ગયા અને સીધા શાંતાફોઈના પગમાં પડી ગયા.

બંને ભાઈઓ નાના બાળકની જેમ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યા.

"ફોઈ, અમને માફ કરી દો," મનોજ પગ પકડીને બોલી રહ્યો હતો. "અમને આજે બધું સત્ય ખબર પડી ગઈ છે."

શાંતાફોઈએ અચાનક બંને ભાઈઓને જોયા પણ તેમના ચહેરા પર કોઈ આશ્ચર્ય કે ખુશી ન દેખાયા.

તેમણે પોતાના પગ ધીમેથી પાછળ ખેંચી લીધા.

"તમે લોકો અહીં કેમ આવ્યા છો?" શાંતાફોઈએ ખૂબ જ શાંત અને ઠંડા અવાજે પૂછ્યું.

સંજયે હાથ જોડ્યા. "ફોઈ, અમે તમને પાછા લેવા આવ્યા છીએ, અમારી માએ લખેલો પત્ર અમને મળી ગયો છે."

શાંતાફોઈએ પાણીની ડોલ બાજુ પર મૂકી અને ખુરશી પર બેસી ગયા.

"જે સત્ય વીસ વર્ષ સુધી દબાયેલું રહ્યું, તે આજે બહાર આવ્યું તો શું ફેર પડી ગયો?" શાંતાફોઈએ પૂછ્યું.

"ફોઈ, તમે અમારા માટે આટલો મોટો ભોગ આપ્યો અને આખી જિંદગી બદનામી સહન કરી," મનોજે ગળગળા અવાજે કહ્યું.

શાંતાફોઈએ બંને ભાઈઓ સામે જોયું પણ તેમની આંખોમાં કોઈ ફરિયાદ કે દર્દ નહોતું.

"મેં જે કર્યું તે મારી વહુ અને તેના બાળકોના ભલા માટે કર્યું હતું," શાંતાફોઈએ કહ્યું. "મારે કોઈના ઉપકારનો બદલો નહોતો જોઈતો."

"હવે ચાલો અમારી સાથે ઘરે," સંજયે વિનંતી કરી. "આખું ઘર તમારી રાહ જોઈ રહ્યું છે."

શાંતાફોઈએ ધીમેથી માથું હલાવીને ના પાડી દીધી.

"ના બેટા, હવે મારે તે ઘરમાં પાછા નથી આવવું," શાંતાફોઈએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું.

મનોજ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. "કેમ ફોઈ? અમે તમારી સેવા કરવા માંગીએ છીએ, અમારી ભૂલ સુધારવા માંગીએ છીએ."

શાંતાફોઈના ચહેરા પર એક કરુણ સ્મિત આવી ગયું.

"વીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે મને તમારી જરૂર હતી, ત્યારે કોઈ મારી પડખે નહોતું ઊભું રહ્યું," શાંતાફોઈએ ધીમેથી કહ્યું.

"મેં એકલા રહેતા શીખી લીધું છે અને મારી શાંતિ શોધી લીધી છે," તેમણે આગળ ઉમેર્યું.

શાંતાફોઈએ જણાવ્યું કે તેઓ હવે કોઈ જૂના સંબંધો કે લાગણીઓની જાળમાં પાછા ફસાવા નથી માંગતા.

તેમણે પોતાના મનમાંથી તમામ વેરઝેર અને કડવાશ ક્યારનાય કાઢી નાખ્યા હતા.

તેઓ કોઈના પર નારાજ નહોતા, પણ હવે તેમને કોઈ સાથની જરૂર પણ નહોતી.

"તમે બંને સુખી રહો અને તમારા પરિવારને સાચવો, મારા આશીર્વાદ હંમેશા તમારી સાથે છે," શાંતાફોઈએ હાથ જોડ્યા.

મનોજ અને સંજયે ઘણી આજીજી કરી પણ શાંતાફોઈ પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહ્યા.

તેમણે બંને ભાઈઓને પ્રેમથી ચા પીવડાવી અને આશીર્વાદ આપીને વિદાય આપી.

ગાડીમાં પાછા ફરતી વખતે મનોજ અને સંજય બંને સાવ મૌન હતા.

તેમને સમજાઈ ગયું હતું કે કેટલીક ભૂલોની માફી મળી જાય છે પણ તેનો સમય ક્યારેય પાછો નથી આવતો.

શાંતાફોઈએ તેમને માફ તો કરી દીધા હતા, પણ સંબંધોની પેલી તૂટેલી દોરી હવે ફરી જોડાઈ શકે તેમ નહોતી.

ઘરે પાછા આવીને બંને ભાઈઓએ પરિવારના બધા સભ્યો સામે આખી વાત કહી.

હોલમાં મુકાયેલા કબાટમાંથી તે જૂના છૂટાછેડાના કાગળો હંમેશ માટે હટાવી લેવામાં આવ્યા.

તેના બદલે શાંતાફોઈની એક જૂની તસવીર લાવીને દીવાલ પર આદરપૂર્વક લગાવી દેવામાં આવી.

દરેક વ્યક્તિ તે તસવીર સામે જોઈને પોતાના મનમાં પશ્ચાત્તાપ અને આદરનો ભાવ અનુભવી રહ્યો હતો.

પરિવારને આજે સૌથી મોટો બોધપાઠ મળ્યો હતો કે કોઈ પણ નિર્ણય લેતા પહેલાં સત્ય જાણવું કેટલું જરૂરી હોય છે.

સંબંધો માત્ર એકતરફી વાતો સાંભળીને તોડી ન નંખાય, કારણ કે પાછળથી પસ્તાવો સિવાય કશું હાથ લાગતું નથી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.