માતાએ દીકરાના વધેલા જમવાનું ટિફિન આપ્યું, દીકરાએ રસ્તામાં ભૂખ્યા બાળકને દાન કરી દીધું. બાળકે અંદરથી ચિઠ્ઠી કાઢીને વાંચી તો...

ગામડાની એ નાની અને સાંકડી ગલીના છેવાડે આવેલું એક જૂનું, નળિયાવાળું મકાન. ઘરની ઓસરીમાં એક ખાટલો ઢાળીને જશોદાબા બેઠા હતા. બાની ઉંમર સાંઠ વટાવી ચૂકી હતી, આંખો પર ઝાંખપ આવી ગઈ હતી અને ચહેરા પર જિંદગીના સંઘર્ષની અસંખ્ય રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. દસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે તેમના પતિનું અવસાન થયું, ત્યારે આખું ઘર અને એકમાત્ર દીકરા અમનની જવાબદારી જશોદાબાના ખભા પર આવી પડી હતી. જશોદાબાએ ગામના લોકોના કપડાં સીવીને, કાળી મજૂરી કરીને અમનને ભણાવ્યો, ગણાવ્યો અને મોટો કર્યો.

આજે એ જ અમન શહેરમાં એક બહુ મોટી મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં ઊંચા હોદ્દા પર, એટલે કે એક મોટો સાહેબ બનીને સ્થાયી થયો હતો. તેને શહેરમાં મોટો બંગલો હતો, લક્ઝરી ગાડી હતી અને એક વૈભવી લાઈફસ્ટાઈલ હતી. પણ આ બધી ઝાકઝમાળ વચ્ચે તે પોતાની એ ઘરડી માતાને અને ગામડાના એ શાંત ઘરને ક્યાંક ને ક્યાંક ભૂલી ચૂક્યો હતો. મહિનામાં માંડ એકાદ વાર ફોન આવતો, જેમાં પણ માત્ર બે મિનિટ ઔપચારિક વાતો કરીને તે ફોન મૂકી દેતો.

ગઈકાલે રાત્રે અચાનક અમનનો ફોન આવ્યો કે તે કોઈ ઓફિસના કામસર બાજુના શહેરમાં જઈ રહ્યો છે, એટલે રસ્તામાં થોડીવાર માટે ગામડે માતાને મળવા આવશે. બસ, આ એક સમાચાર સાંભળતાની સાથે જ જશોદાબાની ખુશીનો કોઈ પાર ન રહ્યો. તેમની ઘરડી આંખોમાં જાણે એક અનોખી ચમક આવી ગઈ. સવારના ચાર વાગ્યાથી જશોદાબા ઊઠી ગયા હતા. શરીરમાં અસહ્ય ઘૂંટણનો દુખાવો હોવા છતાં, આજે તેઓ એક ક્ષણ માટે પણ બેઠા નહોતા.

બા રસોડામાં જઈને અમનની બાળપણની ગમતી વાનગીઓ બનાવવાની તૈયારી કરવા લાગ્યા. અમનને નાનપણથી જ બાના હાથના ગરમાગરમ બાજરીના રોટલા, રીંગણનો ઓળો, લસણની તીખી ચટણી અને કાજુ બદામવાળો દૂધપાક ખૂબ જ ભાવતો. બાએ એક-એક વસ્તુ ખૂબ જ પ્રેમથી અને હોંશથી બનાવી. રસોડામાંથી આવતી દેશી ઘી અને લસણની સુગંધ આખા ઘરમાં પ્રસરી ગઈ હતી. બા વારંવાર ઘરના દરવાજે જઈને રસ્તા તરફ જોતા હતા કે મારો દીકરો ક્યારે આવશે.

બપોરના બરાબર બાર વાગ્યા અને ગામના કાચા રસ્તા પર ધૂળ ઉડાડતી એક કાળા રંગની મોટી ગાડી આવીને જશોદાબાના ઘર આગળ ઊભી રહી. ગાડીમાંથી અમન નીચે ઉતર્યો. સૂટ-બૂટ પહેરેલો, હાથમાં મોંઘી ઘડિયાળ અને આંખો પર ચશ્મા. અમનને જોઈને જશોદાબા દોડીને તેની પાસે ગયા અને તેના માથે હાથ મૂકીને આશીર્વાદ આપ્યા.

"આવ મારા દીકરા, કેટલો સુકાઈ ગયો છે તું શહેરમાં! બરાબર જમતો તો છે ને?" બાએ વહાલથી પૂછ્યું.

અમનને ઓફિસના ટેન્શનમાં બાની આ મમતા પણ કદાચ થોડી અકળાવનારી લાગી. તેણે ઘડિયાળ સામે જોતા કહ્યું, "હા બા, હું બરાબર જ જમું છું. મારી પાસે બહુ સમય નથી, મારે બે વાગ્યે શહેરમાં એક બહુ મોટી મીટિંગ છે. તું જલ્દી જમવાનું પીરસ."

જશોદાબાએ તરત જ ઓસરીમાં પાટલો ઢાળ્યો અને કાયમની જેમ ચાંદીની થાળીમાં ગરમાગરમ ભોજન પીરસ્યું. અમન પાટલા પર બેઠો ખરો, પણ તેનું મન થાળીમાં નહોતું. એક હાથમાં રોટલીનો ટુકડો હતો અને બીજા હાથથી તે સતત મોબાઈલના સ્ક્રીન પર આંગળીઓ ફેરવી રહ્યો હતો. ક્યારેક કોઈ ક્લાયન્ટનો ફોન આવતો, તો ક્યારેક ઓફિસના મેઈલ ચેક કરતો.

બા બાજુમાં બેસીને પંખો નાખતા હતા અને દીકરાને પ્રેમથી જોઈ રહ્યા હતા. પણ અમન એટલો વ્યસ્ત હતો કે તેણે પોતાની માં સામે નજર સુધ્ધાં ન કરી. તેણે ઉતાવળમાં બે-ચાર બટકા ઓળો અને રોટલો ખાધો, અડધો દૂધપાક પીધો અને અચાનક ફોન પર વાત કરતાં કરતાં ઊભો થઈ ગયો.

"બા, હવે મારી પાસે બિલકુલ ટાઈમ નથી. એક ઈમરજન્સી કોલ આવી ગયો છે, મારે અત્યારે જ નીકળવું પડશે," અમનને ઉતાવળમાં કહ્યું.

જશોદાબાએ થાળી તરફ જોયું, જેમાં ઘણું ખરું અન્ન એમ જ પડ્યું હતું. બાનો ચહેરો સહેજ ઉદાસ થઈ ગયો. તેમણે ધીમેથી કહ્યું, "પણ દીકરા, તેં હજી અડધું પણ નથી ખાધું. આટલી બધી મહેનતથી તારા માટે બનાવ્યું છે, થોડું તો વધારે ખા."

"અરે બા, તું સમજતી કેમ નથી? મારી મીટિંગ બગડી જશે તો કરોડોનું નુકસાન થશે. એક કામ કર, આ બાકીનું બધું ભોજન એક ટિફિનમાં પેક કરી દે, હું ઓફિસ જઈને ખાઈ લઈશ," અમનને કંટાળા સાથે જવાબ આપ્યો.

જશોદાબા કશું જ બોલ્યા વગર રસોડામાં ગયા. તેમણે એક સ્ટીલનું મોટું ટિફિન લીધું અને એમાં બાકીના રોટલા, શાક અને ચટણી ખૂબ જ વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવીને પેક કરી દીધા. અમન ટિફિન લઈને ગાડીમાં બેઠો. જશોદાબા ગાડીની બારી પાસે આવ્યા અને તેના માથે હાથ મૂકીને એટલું જ બોલ્યા, "ધ્યાન રાખજે દીકરા, અને ટિફિન અચૂક ખોલજે." અમનને ગાડી સ્ટાર્ટ કરી અને ધૂળની ડમરીઓ ઉડાડતો શહેર તરફ રવાના થઈ ગયો.

હજુ ગાડી હાઈવે પર પહોંચી જ હતી કે અમનના મોબાઈલ પર તેની સેક્રેટરીનો ફોન આવ્યો, "સર, મીટિંગનો સમય અડધો કલાક પાછળ ઠેલાયો છે, ક્લાયન્ટ થોડા મોડા આવશે." આ સાંભળીને અમનને હાશકારો થયો. તેણે ગાડીની સ્પીડ થોડી ધીમી કરી. બરાબર એ જ સમયે હાઈવે પર એક ચાર રસ્તા પાસે ટ્રાફિક સિગ્નલ લાલ થયું અને અમનને ગાડી ઊભી રાખવી પડી.

સિગ્નલ પર ગાડી ઊભી રહી એટલે અમનની નજર બહાર ગઈ. ત્યાં ફૂટપાથ પર એક નાનો, અંદાજે આઠ-નવ વર્ષનો ગરીબ બાળક બેઠો હતો. તેના કપડાં ફાટેલા હતા, ચહેરો ભૂખના કારણે સુકાઈ ગયો હતો અને તેની આંખોમાં એક અજીબ લાચારી હતી. તે બાળક ત્યાં પડેલા કચરાના ડબ્બામાંથી ખાવાની કોઈ વસ્તુ શોધી રહ્યો હતો. આ દ્રશ્ય જોઈને અમનના દિલમાં ક્યાંક માનવતા જાગી. તેને ગાડીની પાછલી સીટ પર પડેલું માતાએ આપેલું ટિફિન યાદ આવ્યું.

અમનને થયું, "હું તો શહેરમાં ગમે તે હોટલમાં મોંઘું ભોજન જમી લઈશ, આ ટિફિન હું આ ભૂખ્યા બાળકને જ આપી દઉં." તેણે ગાડીનો કાચ નીચે કર્યો અને પેલા બાળકને નજીક બોલાવ્યો. બાળક ગભરાતા ગભરાતા ગાડી પાસે આવ્યો. અમનને સ્ટીલનું ટિફિન તેના હાથમાં આપતા કહ્યું, "લે બેટા, આમાં ગરમાગરમ રોટલો અને શાક છે, પેટ ભરીને જમી લે."

ટિફિન હાથમાં આવતા જ એ ગરીબ બાળકના ચહેરા પર જે ખુશી આવી, તે જોવા જેવી હતી. જાણે તેને દુનિયાનો સૌથી મોટો ખજાનો મળી ગયો હોય. તે દોડીને ફૂટપાથ પર એક ખૂણામાં બેસી ગયો. અમન હજુ ગાડીમાંથી જ તેને જોઈ રહ્યો હતો કારણ કે સિગ્નલ ખુલવામાં હજી બે મિનિટની વાર હતી.

બાળકે અત્યંત ઉત્સાહથી સ્ટીલના ટિફિનનું ઢાંકણું ખોલ્યું. અંદરથી ગરમ રોટલાની સુગંધ હવામાં ફેલાઈ. બાળકે જેવો ઉપરનો રોટલો ખાવા માટે હાથમાં લીધો, કે તરત જ નીચેના બે રોટલાની વચ્ચેથી એક નાનો ઘડી કરેલો કાગળ નીચે પડ્યો. એ કાગળ બીજું કંઈ નહીં પણ જશોદાબાએ લખેલી એક ચિઠ્ઠી હતી.

પેલા બાળકને વાંચતા નહોતું આવડતું, એટલે તેણે એ કાગળ હાથમાં લઈને ગાડીમાં બેઠેલા અમન તરફ જોયું અને ઈશારાથી પૂછ્યું કે આ શું છે. અમનને નવાઈ લાગી કે ટિફિનમાં ચિઠ્ઠી ક્યાંથી આવી? કુતૂહલવશ અમન ગાડીનો દરવાજો ખોલીને નીચે ઉતર્યો અને ફૂટપાથ પર પેલા બાળક પાસે ગયો. તેણે બાળકના હાથમાંથી એ કાગળ લીધો અને ઘડી ઉકેલીને વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

ચિઠ્ઠીમાં જશોદાબાના ધ્રૂજતા અક્ષરોમાં લખાયેલું હતું:

"મારા વહાલા દીકરા અમન,

તું ભલે આજે શહેરમાં મોટો સાહેબ થઈ ગયો, તારી પાસે કરોડો રૂપિયા આવી ગયા, પણ તારી એ જૂની નાનપણની ટેવ હજુ નથી ગઈ. તું નાનો હતો ત્યારે પણ થાળીમાં અડધું અન્ન છોડી દેતો અને આજે પણ તેં થાળીમાં અન્નનો બગાડ કર્યો. મને બરાબર ખબર હતી કે તું ઉતાવળમાં આ ટિફિન પેક કરાવીને લઈ તો જઈશ, પણ તારા અહંકાર અને વ્યસ્તતાના કારણે તું આ ગામડાનું સાદું ભોજન ઓફિસમાં જઈને નહીં ખાય.

મને એ પણ ખાતરી હતી કે રસ્તામાં તને કોઈ ભૂખ્યો જીવ મળશે એટલે તું આ ટિફિન તેને દાન કરી દઈશ. દીકરા, આ ભોજન મેં માત્ર તારા માટે નહીં, પણ તારા હાથે કોઈ ભૂખ્યાનું પેટ ભરાય એ માટે જ વધારે બનાવ્યું હતું. પણ બેટા, જે રીતે તેં આ અજાણ્યા બાળકની ભૂખ જોઈને તારું ટિફિન તેને આપી દીધું, એ જ રીતે ક્યારેક તારી આ ઘરડી માંની ભૂખ પણ જોજે. હું અન્નની ભૂખી નથી અમન, હું તો તારા પ્રેમની અને તારી બે મિનિટની નિરાંતની વાતોની ભૂખી છું.

શહેરમાં મોટો માણસ બનવાની દોડમાં, માણસાઈ અને માંના પ્રેમને પાછળ ન મૂકી દેતો. ભગવાન તારું ભલું કરે.

- તારી જશોદાબા"

ચિઠ્ઠી પૂરી થતાં જ અમન જાણે પથ્થર બની ગયો. તેના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ હોય એવો અહેસાસ થયો. તેની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહેવા લાગી. જે દીકરો પોતાને બહુ મોટો બિઝનેસમેન અને બુદ્ધિશાળી સમજતો હતો, આજે તેની ઘરડી માતાની દીર્ઘદ્રષ્ટિ અને મમતા સામે તે સાવ નાનો અને ઠીંગણો સાબિત થઈ ચૂક્યો હતો. બાને બધી જ ખબર હતી કે તેનો દીકરો શું કરવાનો છે.

અમનને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે તેની માં સવારે ચાર વાગ્યાથી તેના માટે રસોડામાં ધૂમાડા વચ્ચે કામ કરતી હતી અને પોતે એક વાર પણ તેની સામે પ્રેમથી જોયું સુધ્ધાં નહોતું. ઓફિસની મીટિંગ, પૈસા અને સ્ટેટસના ચક્કરમાં તે જિંદગીની સૌથી કિંમતી વ્યક્તિને નજરઅંદાજ કરી રહ્યો હતો.

ટ્રાફિકનું સિગ્નલ લીલું થઈ ચૂક્યું હતું અને પાછળથી ગાડીઓના હોર્ન સંભળાઈ રહ્યા હતા. પણ અમનને હવે એ મીટિંગની કે કરોડોના નુકસાનની કોઈ ચિંતા નહોતી. તેણે પેલા બાળકના માથે વહાલથી હાથ ફેરવ્યો અને કહ્યું, "બેટા, તું શાંતિથી પેટ ભરીને જમજે."

અમન ઝડપથી પાછો પોતાની ગાડીમાં બેઠો. તેણે ગાડીને હાઈવે પરથી પાછી વાળી લીધી અને ફરીથી પોતાના ગામડા તરફ ગાડી દોડાવી મૂકી. આજે તેને ઓફિસની કોઈ મીટિંગ અટેન્ડ નહોતી કરવી, આજે તો તેને તેની માંના ખોળામાં માથું મૂકીને પોતાના ગુનાની માફી માંગવી હતી અને પ્રેમથી તેની માં સાથે બેસીને વાતો કરવી હતી. તે સમજી ગયો હતો કે દુનિયામાં ગમે તેટલા મોટા સાહેબ બની જાવ, પણ માંના પ્રેમ અને આશીર્વાદ વિના બધું જ નકામું છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.