મોડી રાત્રે અવાવરું હાઈવે પર વરસાદમાં મોંઘી ગાડી બંધ પડી ગઈ, ત્યારે એક ગરીબ રીક્ષાવાળાએ જે કર્યું તે જાણીને...

ચોમાસાના દિવસો હતા અને આકાશમાં કાળાડિબાંગ વાદળો ઘેરાયેલા હતા. સાંજથી જ ધોધમાર વરસાદ પડી રહ્યો હતો અને રસ્તાઓ પર પાણી ભરાઈ ગયા હતા. શહેરમાં એક ખૂબ જ પ્રખ્યાત અને જાણીતા આર્કિટેક્ટ રહેતા હતા. તેમનું નામ મનનભાઈ હતું. મનનભાઈ સ્વભાવે ખૂબ જ શાંત, શિસ્તબદ્ધ અને પોતાના કામ પ્રત્યે વફાદાર વ્યક્તિ હતા. તેમણે પોતાની મહેનતથી શહેરમાં મોટું નામ અને પ્રતિષ્ઠા કમાયા હતા. મોટી મોટી ઈમારતો અને આલીશાન બંગલાઓની ડિઝાઈન બનાવવામાં તેમનો કોઈ જોટો નહોતો.

તે દિવસે મનનભાઈ એક મોટો પ્રોજેક્ટ પૂરો કરીને મોડી રાત્રે પાછા ફરી રહ્યા હતા. તેમની પાસે એક લક્ઝરી અને મોંઘી કાર હતી. રાતના લગભગ બાર વાગવા આવ્યા હતા અને વરસાદનું જોર સતત વધી રહ્યું હતું. હાઈવે એકદમ અવાવરું હતો અને આસપાસ દૂર દૂર સુધી કોઈ લાઈટ કે વસ્તી દેખાતી નહોતી. માત્ર ગાડીની હેડલાઈટના અજવાળામાં જ રસ્તો માંડ માંડ જોઈ શકાતો હતો. વાતાવરણ એકદમ સુમસામ હતું અને આસપાસ સન્નાટો છવાયેલો હતો.

અચાનક મનનભાઈની લક્ઝરી કાર એક મોટા ખાડામાં પટકાઈ અને ગાડીનું સંતુલન થોડું ખોરવાયું. મનનભાઈએ ગાડી ધીમી કરી અને સાઈડમાં ઊભી રાખી દીધી. તેમણે ગાડીમાંથી નીચે ઉતરીને જોયું તો ખબર પડી કે પાછળનું ટાયર એકદમ પંચર થઈ ગયું હતું. આટલી મોડી રાત્રે અને આવા અવાવરું હાઈવે પર સખત વરસાદની વચ્ચે આ મોટી મુશ્કેલી આવી પડી હતી. મનનભાઈ ચિંતામાં મુકાઈ ગયા કારણ કે તેમની પાસે ટાયર બદલવાના સાધનો તો હતા પણ આટલા ભારે વરસાદમાં એકલા હાથે કામ કરવું અશક્ય હતું.

તેમણે પોતાના મોબાઈલમાં જોયું તો નેટવર્ક પણ બરાબર આવતું નહોતો. રસ્તા પરથી કોઈ વાહન પસાર થઈ રહ્યું નહોતું કે કોઈની મદદ માંગી શકાય. મનનભાઈ ગાડીની અંદર બેસીને કોઈ ચમત્કારની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. વરસાદની ગાજવીજ અને પવનના સુસવાટા ભય પેદા કરી રહ્યા હતા. મનનભાઈને સમજાતું નહોતું કે આખી રાત આ સુમસામ રસ્તા પર કેવી રીતે વિતાવવી.

બરાબર એ જ સમયે દૂરથી એક નાનો પીળો પ્રકાશ દેખાયો. મનનભાઈની આંખોમાં આશાનું કિરણ જાગ્યું. નજીક આવતા જ ખબર પડી કે તે એક નાની ઓટોરિક્ષા હતી. આટલી મોડી રાત્રે અને આવા ખરાબ હવામાનમાં રિક્ષા જોઈને મનનભાઈને નવાઈ લાગી. રિક્ષા ચલાવનાર એક ગરીબ માણસ હતો જેનું નામ કાળુ હતું. કાળુ ખૂબ જ સાધારણ પરિવારનો હતો અને આખો દિવસ રિક્ષા ચલાવીને પોતાના ઘરનું ગુજરાન ચલાવતો હતો.

કાળુએ જોયું કે એક મોંઘી લક્ઝરી કાર હાઈવે પર સાઈડમાં ઊભી છે અને અંદર કોઈ મુસાફર ચિંતિત અવસ્થામાં બેઠો છે. તેણે જરાય વિચાર કર્યા વિના પોતાની રિક્ષા કારની આગળ ઊભી રાખી દીધી. કાળુ રિક્ષામાંથી નીચે ઉતર્યો અને મનનભાઈની કાર પાસે આવ્યો. તેણે વિનમ્રતાથી પૂછ્યું કે સાહેબ શું તકલીફ થઈ છે? કોઈ મદદની જરૂર છે? મનનભાઈએ કાચ નીચે કરીને કહ્યું કે ભાઈ ગાડીનું ટાયર પંચર થઈ ગયું છે અને આ વરસાદમાં કંઈ સમજાતું નથી.

કાળુએ સહેજ પણ ખચકાયા વિના કહ્યું કે સાહેબ તમે ચિંતા ન કરો અને ગાડીની અંદર જ બેસો. બહાર બહુ જ સખત વરસાદ છે અને તમે પલળી જશો. મારી પાસે ટાયર બદલવાના બધા જ સાધનો છે અને હું હમણાં જ તમારી ગાડીનું ટાયર બદલી આપું છું. મનનભાઈ કાળુ સામે જોઈ રહ્યા. કાળુએ પોતાની રિક્ષામાંથી જેક અને ટૂલ્સ બહાર કાઢ્યા. તે ધોધમાર વરસાદમાં પૂરેપૂરો પલળી રહ્યો હતો છતાં તે ખૂબ જ મહેનતથી કારનું ટાયર બદલવામાં પરોવાઈ ગયો.

વરસાદની બુંદો કાળુના ચહેરા પર વરસી રહી હતી અને ઠંડો પવન વાઈ રહ્યો હતો. તેમ છતાં કાળુના ચહેરા પર સેવાનો ભાવ હતો. તેણે અડધા કલાકની ભારે જહેમત બાદ ગાડીનું પંચર થયેલું ટાયર બદલી નાખ્યું અને સ્ટેપની ફિટ કરી દીધી. મનનભાઈ ગાડીની અંદર બેઠા બેઠા આ ગરીબ માણસની નિઃસ્વાર્થ મહેનત જોઈ રહ્યા હતા. તેમનું હૃદય કાળુ પ્રત્યેના આદરથી ભરાઈ ગયું.

જ્યારે કામ પૂરું થયું ત્યારે કાળુએ સાધનો પાછા રિક્ષામાં મૂક્યા. મનનભાઈ ગાડીમાંથી બહાર આવ્યા અને કાળુનો આભાર માન્યો. કાળુ ઠંડીથી ધ્રૂજી રહ્યો હતો પણ તેના ચહેરા પર એક સંતોષભર્યું સ્મિત હતું. મનનભાઈએ પોતાના પાકીટમાંથી પાંચ હજાર રૂપિયાની કોરી નોટ બહાર કાઢી. તેમણે ખૂબ જ આદરપૂર્વક એ નોટ કાળુ તરફ લંબાવી અને કહ્યું કે ભાઈ આ તારી મહેનત અને આટલી મોટી મદદનું નાનું ઈનામ છે, પ્લીઝ આ રાખી લે.

કાળુએ તુરંત જ પોતાના બંને હાથ જોડી દીધા. તેણે અત્યંત નમ્રતાથી માથું નમાવીને કહ્યું કે ના સાહેબ, મારે આ રૂપિયા નથી જોઈતા. મુશ્કેલીમાં પડેલા કોઈ માણસની મદદ કરવાનો કોઈ ભાવ ન હોય સાહેબ. જો હું આજે તમારી પાસેથી આ પૈસા લઈ લઈશ તો મારી માનવતા લાજી મરશે. આનો હિસાબ તો ઉપરવાળો રાખે છે અને તે જ્યારે આપશે ત્યારે ઘણું બધું આપશે. મારે ફક્ત તમારા આશીર્વાદ જોઈએ છે.

મનનભાઈ કાળુના આ શબ્દો સાંભળીને સ્તબ્ધ થઈ ગયા. જે દુનિયામાં લોકો પૈસા પાછળ આંધળી દોટ મૂકે છે, ત્યાં આટલો ગરીબ માણસ પાંચ હજાર રૂપિયા જેવી મોટી રકમ પણ આટલી સહજતાથી નકારી રહ્યો હતો. મનનભાઈએ ઘણો આગ્રહ કર્યો પણ કાળુએ એક પણ રૂપિયો ન લીધો. તે પોતાની રિક્ષા ચાલુ કરીને અંધારામાં ગાયબ થઈ ગયો. મનનભાઈ તે રાત્રે ઘરે પાછા ફર્યા પણ તેમના મનમાં કાળુના એ શબ્દો સતત ગુંજતા રહ્યા.

આ ઘટનાને બરાબર એક મહિનો વીતી ગયો હતો. મનનભાઈ પોતાની મોટી અને આલીશાન ઓફિસમાં બેઠા હતા. સરકારી આવાસ યોજના અંતર્ગત ગરીબો માટે એક મોટું ટેન્ડર બહાર પડવાનું હતું અને તેના નકશા તેમજ આર્કિટેક્ચરનું કામ મનનભાઈની કંપનીને મળવાનું હતું. આ પ્રોજેક્ટ ખૂબ જ મોટો હતો અને તેમાં ઘણા ગરીબ મજૂરો અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારોના બાળકો માટે શસ્ત્રક્રિયા અને સ્કોલરશીપની વ્યવસ્થા પણ રાખવામાં આવી હતી.

એ જ દિવસે મનનભાઈના પર્સનલ સેક્રેટરીએ કેબિનમાં આવીને ફાઈલ ટેબલ પર મૂકી. સેક્રેટરીએ કહ્યું કે સાહેબ, ગરીબ અને હોંશિયાર વિદ્યાર્થીઓ માટેની સરકારી સ્કોલરશીપ યોજના માટે એક ખૂબ જ ભલામણ પત્ર આવ્યો છે. એક મજૂર પરિવારનો દીકરો છે જે ભણવામાં બહુ જ તેજસ્વી છે અને તેને આગળ એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરવો છે, પણ તેની પાસે ફી ભરવાના પૈસા નથી. જો તમે આ ફાઈલ મંજૂર કરશો તો તેને મોટી મદદ થશે.

મનનભાઈએ હંમેશની જેમ વિગતો તપાસવા માટે ફાઈલ ખોલી. ફાઈલ ખોલતા જ તેમની નજર વિદ્યાર્થીના પિતાના નામ પર પડી. પિતાના નામની સામે લખેલું હતું કાળુ રામજીભાઈ પરમાર. મનનભાઈને અચાનક એ નામ વાંચીને જૂની ઘટના યાદ આવી ગઈ. તેમણે તરત જ ફાઈલમાં જોડેલો કાળુનો ફોટો જોયો. આ એ જ રિક્ષાવાળો કાળુ હતો જેણે એક મહિના પહેલાં ધોધમાર વરસાદમાં મનનભાઈની કારનું ટાયર બદલી આપ્યું હતું.

મનનભાઈના ચહેરા પર એક અદ્ભુત અને પવિત્ર હાસ્ય આવી ગયું. તેમની આંખો ભીની થઈ ગઈ. કાળુએ તે રાત્રે કહ્યું હતું કે આનો હિસાબ ઉપરવાળો રાખે છે. મનનભાઈને સમજાયું કે કુદરત ક્યારેય કોઈનું દેવું પોતાના પર રાખતી નથી. કાળુની નિઃસ્વાર્થ સેવા અને ભલાઈનો હિસાબ આજે કુદરત વ્યાજ સાથે ચૂકવી રહી હતી.

મનનભાઈએ સેક્રેટરીને બોલાવીને કહ્યું કે આ છોકરાને અને તેના પિતાને તાત્કાલિક મારી ઓફિસે બોલાવો. બીજા જ દિવસે કાળુ પોતાના દીકરાને લઈને મનનભાઈની ઓફિસે પહોંચ્યો. કાળુ ઓફિસની ભવ્યતા જોઈને થોડો ગભરાઈ રહ્યો હતો. જેમ જ તે મનનભાઈની કેબિનમાં દાખલ થયો, મનનભાઈ પોતાની ખુરશી પરથી ઊભા થઈ ગયા અને કાળુની સામે આવ્યા.

કાળુએ મનનભાઈને જોયા અને તે આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. તેને યાદ આવી ગયું કે આ એ જ સાહેબ છે જેમની ગાડીનું ટાયર તેણે હાઈવે પર બદલ્યું હતું. મનનભાઈએ કાળુના બંને હાથ પકડી લીધા અને વહાલથી કહ્યું કે કેમ છો કાળુ ભાઈ? તમે કહ્યું હતું ને કે હિસાબ ઉપરવાળો રાખે છે, જુઓ આજે ઉપરવાળાએ મને તમારો હિસાબ ચૂકવવાનું માધ્યમ બનાવ્યો છે.

મનનભાઈએ કાળુના દીકરાના માથા પર હાથ મૂક્યો અને સેક્રેટરીને બોલાવીને આદેશ આપ્યો કે આ દીકરાના આખા ભણતરનો, કોલેજની ફીનો અને રહેવા જમવાનો તમામ ખર્ચ આજથી આપણી કંપની ઉપાડશે. જ્યાં સુધી આ દીકરો મોટો એન્જિનિયર ન બની જાય ત્યાં સુધી તેને એક પણ રૂપિયાની તકલીફ ન પડવી જોઈએ. આ સાંભળીને કાળુની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહેવા લાગ્યા.

કાળુ મનનભાઈના પગે પડવા ગયો પણ મનનભાઈએ તેને રોકી લીધો અને છાતી સરસો ચાંપી દીધો. કાળુએ ગદગદ કંઠે કહ્યું કે સાહેબ, મેં તો બસ મારી ફરજ નિભાવી હતી, તમે તો મારા દીકરાની આખી જિંદગી સુધારી દીધી. મનનભાઈએ હસીને જવાબ આપ્યો કે કાળુ ભાઈ, ભલાઈ ક્યારેય એળે જતી નથી. તમે જે વાવ્યું હતું, તે જ આજે લણી રહ્યા છો. કુદરત હંમેશા વ્યાજ સાથે હિસાબ ચૂકવે જ છે, એ સત્ય મને આજે સમજાયું છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.