નાથદ્વારાના રસ્તે શિયાળાની રાત્રે ધ્રૂજતા છોકરાની મદદ કરનાર સાધુ જ્યારે શ્રીનાથજીના દર્શને પહોંચ્યા, ત્યારે મૂર્તિ પર એવું દેખાયું કે…

શિયાળાની ઋતુ પોતાની ચરમસીમા પર હતી અને પોષ મહિનાની કડકડતી ગુલાબી ઠંડી આખા ઉત્તર ભારતમાં વ્યાપી ચુકી હતી. રાત થતાં જ પવન એટલો ઠંડો ફૂંકાતો કે જાણે હાડકાં પણ ધ્રૂજી ઊઠે. આવા જ એક કઠિન સમયે, ભક્તિના રંગે રંગાયેલા અને સંસારના તમામ મોહ માયાનો ત્યાગ કરનારા એક પરમ આદરણીય સંત પુરુષ નાથદ્વારા તરફ પગપાળા જઈ રહ્યા હતા. આ સાધુ મહારાજનું જીવન ખૂબ જ સાદું હતું, તેમના હૃદયમાં માત્ર ને માત્ર શ્રીનાથજીના ચરણોમાં લીન રહેવાની જ અભિલાષા હતી. તેમના સાધનામય જીવનની એક જ પુંજી હતી, જે તેઓ હંમેશા પોતાની સાથે રાખતા હતા, અને તે હતો કાળા રંગનો એક સાદો, જાડો ઉનનો ધાબળો. આ ધાબળો તેમને શિયાળાની આવી કઠોર રાતોમાં ઠંડી સામે રક્ષણ આપતો હતો. તેઓ વર્ષોથી આ જ ધાબળાના સહારે દેશના ખૂણે ખૂણે ભ્રમણ કરતા હતા અને હરિનામનું સંકીર્તન કરતા રહેતા હતા.

નાથદ્વારા પહોંચવાના રસ્તા પર ચારેય બાજુ અંધારું છવાઈ ગયું હતું અને ઠંડો પવન વધુ તીવ્ર બની રહ્યો હતો. રસ્તાની આજુબાજુ કોઈ મોટું ગામ કે આશરો દેખાતો નહોતો. સાધુ મહારાજ ધીમે ધીમે પોતાના પગલાં આગળ વધારી રહ્યા હતા અને મુખમાંથી સતત 'શ્રીનાથજી પ્રભુ શરણં મમ' નો મંત્ર જાપ કરી રહ્યા હતા. ઠંડી એટલી બધી હતી કે શ્વાસ લેતી વખતે પણ મોંમાંથી વરાળ નીકળી રહી હતી. સાધુ મહારાજે પોતાના શરીરને એ કાળા ધાબળામાં બરાબર લપેટી લીધું હતું, છતાં પણ પવનના સુસવાટા તેમના શરીરને ધ્રુજાવી રહ્યા હતા. તેઓ મનોમન વિચારી રહ્યા હતા કે હજુ નાથદ્વારા પહોંચતા થોડા કલાકોની વાર છે, માટે રસ્તામાં ક્યાંક નાની જગ્યા મળી જાય તો રાતવાસો કરી લેવો સારો, જેથી સવારે વહેલા ઉઠીને મંગળા આરતીના સમયે ઠાકોરજીના સન્મુખ દર્શનનો લાભ લઈ શકાય.

આમ વિચારીને તેઓ આગળ વધી રહ્યા હતા ત્યાં જ રસ્તાના એક છેડે આવેલા જૂના અને જર્જરિત ઓટલા પાસે તેમનું ધ્યાન ગયું. ત્યાં અંધારામાં એક નાનકડો આકાર સંકોચાઈને બેઠો હોય તેવું લાગ્યું. સાધુ મહારાજે પોતાના પગલાં રોક્યા અને ધીમે રહીને એ ઓટલાની નજીક ગયા. ત્યાં જઈને તેમણે જોયું તો તેમના હૃદયમાં એક મોટો આઘાત લાગ્યો. ત્યાં એક નાનો, માંડ સાત કે આઠ વર્ષનો કોમળ છોકરો બેઠો હતો. તેના શરીર પર માત્ર એક ફાટેલું અને પાતળું સુતરાઉ શર્ટ હતું, જે શિયાળાની આ કડકડતી ઠંડી સામે રક્ષણ આપવા માટે જરા પણ પૂરતું નહોતો. એ નાનો છોકરો ઠંડીના કારણે એટલો બધો ધ્રૂજી રહ્યો હતો કે તેના દાંત કકડવાનો અવાજ સ્પષ્ટ સંભળાતો હતો. તેનું આખું શરીર સંકોચાઈ ગયું હતું અને તે પોતાના બંને હાથ પગને ભીંસીને ઠંડીથી બચવાનો અસફળ પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો. તેના ચહેરા પર અત્યંત લાચારી અને વેદના છવાયેલી હતી.

સાધુ મહારાજનું હૃદય કરુણાથી ભરાઈ આવ્યું. તેઓ એ છોકરાની પાસે ઘૂંટણિયે બેસી ગયા અને અત્યંત વહાલપૂર્વક તેના માથા પર હાથ મૂકીને પૂછ્યું કે બેટા, તું કોણ છે અને આટલી કાળઝાળ ઠંડીમાં અહીં રસ્તા પર એકલો કેમ બેઠો છે? તારા માતા પિતા ક્યાં છે? તને ઠંડી નથી લાગતી? પેલા નાના છોકરાએ પોતાની મોટી અને ચમકીલી આંખોથી સાધુ મહારાજ સામે જોયું, તેની આંખોમાં એક અદભુત આકર્ષણ હતું જે જોઈને સાધુ મહારાજ ક્ષણભર માટે બધું જ ભૂલી ગયા. છોકરાએ ધ્રૂજતા ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે મહારાજ, મારું આ દુનિયામાં કોઈ નથી, હું રસ્તો ભૂલી ગયો છું અને મને બહુ જ ઠંડી લાગી રહી છે, એવું લાગે છે કે આ ઠંડી આજે મારો જીવ લઈ લેશે. એટલું બોલતા જ એ છોકરાની આંખમાંથી અશ્રુબિંદુ સરી પડ્યું.

એ નિર્દોષ બાળક વતી આટલી મોટી વેદના સાંભળીને સાધુ મહારાજ પોતાની જાત પર કાબૂ ન રાખી શક્યા. તેમના મનમાં એક ક્ષણ માટે પણ એવો વિચાર ન આવ્યો કે જો તેઓ પોતાનો ધાબળો આ છોકરાને આપી દેશે તો આખી રાત તેઓ પોતે આ કઠોર ઠંડીમાં કેવી રીતે જીવતા રહેશે. તેમણે સહેજ પણ વિલંબ કર્યા વગર પોતાના શરીર પરથી એ એકમાત્ર કાળો ધાબળો ઉતાર્યો અને બહુ જ પ્રેમથી એ નાના છોકરાના શરીર પર ઓઢાડી દીધો. તેમણે ધાબળાને એ છોકરાના શરીરની આસપાસ એવી રીતે લપેટી લીધો જેથી ક્યાંયથી પણ ઠંડો પવન અંદર ન જઈ શકે. જેવો એ ધાબળો છોકરાના શરીર પર આવ્યો, તેના ચહેરા પર એક અદભુત અને મધુર સ્મિત આવી ગયું. તેના ચહેરાની એ ચમક જોઈને સાધુ મહારાજનું મન પરમ સંતોષથી ભરાઈ ગયું.

સાધુ મહારાજે છોકરાને કહ્યું કે બેટા, હવે તું શાંતિથી અહીં સૂઈ જા, આ ધાબળો તને ઠંડીથી બચાવશે. હું અહીં તારી બાજુમાં જ બેઠો છું. સાધુ મહારાજ એ ઓટલા પર જ જમીન પર બેસી ગયા. ધાબળો આપ્યા પછી હવે ઠંડો પવન સીધો તેમના વૃદ્ધ શરીર સાથે ટકરાઈ રહ્યો હતો. તેમનું આખું શરીર ધ્રૂજવા લાગ્યું અને હાથ પગ જડ થઈ રહ્યા હતા. પરંતુ તેમણે પોતાની પીડા પર ધ્યાન આપવાને બદલે ભગવાન શ્રીનાથજીના નામનું સ્મરણ શરૂ કરી દીધું. તેઓ મોટે મોટેથી હરિનામ સંકીર્તન કરવા લાગ્યા જેથી તેમનું મન ભગવાનના ચરણોમાં પરોવાયેલું રહે અને શરીરની ઠંડીનો અહેસાસ ઓછો થાય. આખી રાત સાધુ મહારાજ એ કડકડતી ઠંડીમાં, ખુલ્લા આકાશ નીચે, માત્ર રામ નામ અને શ્રીનાથજીના ભજનો ગાતા ગાતા જાગતા રહ્યા. તેમની ભક્તિ એટલી તીવ્ર હતી કે ઠંડી પણ તેમની આસ્થાને ડગાવી શકી નહોતી.

ધીમે ધીમે રાત વીતી અને વહેલી સવારના પવિત્ર કિરણો ધરતી પર પડવા લાગ્યા. સૂર્યોદય થતાં જ સાધુ મહારાજે પોતાની આંખો ખોલી અને પેલા નાના છોકરા તરફ જોયું જેથી તેઓ તેને જગાડી શકે અને પોતાની સાથે નાથદ્વારા લઈ જઈ શકે. પરંતુ જેવું તેમણે ઓટલા તરફ જોયું, તેઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. ત્યાં એ નાનો છોકરો ક્યાંય નહોતો અને આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે સાધુ મહારાજે જે કાળો ધાબળો તેને ઓઢાડ્યો હતો, તે ધાબળો પણ ત્યાં આજુબાજુ ક્યાંય દેખાતો નહોતો. સાધુ મહારાજે આસપાસ બધે જ તપાસ કરી, રસ્તા પર દૂર દૂર સુધી નજર દોડાવી, પણ એ અજાણ્યા બાળકનો કોઈ પતો ન મળ્યો. સાધુ મહારાજે વિચાર્યું કે કદાચ સવારે વહેલા ઉઠીને તે ક્યાંક ચાલ્યો ગયો હશે અને ઠંડી હોવાથી ધાબળો પોતાની સાથે લેતો ગયો હશે. તેઓ ખુશ થયા કે ચલો, એ ધાબળો કોઈ ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ બાળકના કામમાં તો આવ્યો.

તેઓ પોતાના શરીરનો થાક અને ઠંડીની પરવા કર્યા વગર ભગવાનના દર્શનની આતુરતા સાથે નાથદ્વારાના મુખ્ય મંદિર તરફ આગળ વધ્યા. થોડી જ વારમાં તેઓ પવિત્ર નગરી નાથદ્વારા પહોંચી ગયા. મંદિરે પહોંચતા જ તેમણે જોયું કે સવારની મંગળા આરતીનો સમય થઈ ચૂક્યો હતો અને પ્રભુના પટ ખુલવાની ઘડીઓ ગણાઈ રહી હતી. હજારો ભક્તોની ભીડ મંદિરના પટાંગણમાં એકત્રિત થઈ હતી, દરેકના મુખમાં ઠાકોરજીના દર્શનની વ્યાકુળતા હતી. સાધુ મહારાજ પણ ભક્તોની લાઈનમાં નમ્રતાપૂર્વક ઊભા રહી ગયા અને પ્રભુના પટ ખુલવાની રાહ જોવા લાગ્યા. બરાબર નિયત સમયે શંખનાદ થયો, ઘંટનાદના મધુર અવાજો ગુંજવા લાગ્યા અને મુખ્ય પૂજારીજીએ ભગવાન શ્રીનાથજીના ગર્ભગૃહના દિવ્ય પટ ખોલ્યા.

પરંતુ પટ ખુલતાની સાથે જ જે દ્રશ્ય સામે આવ્યું, તે જોઈને આખું મંદિર મેનેજમેન્ટ, ત્યાં હાજર તમામ પૂજારીઓ અને સુરક્ષાકર્મીઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. દરેક લોકોની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ હતી અને મંદિરમાં એક ક્ષણ માટે સન્નાટો છવાઈ ગયો. સામાન્ય રીતે સવારના સમયે પ્રભુ શ્રીનાથજીની મૂર્તિને અત્યંત કિંમતી રેશમી વસ્ત્રો, કરોડો રૂપિયાના હીરા, માણેક અને સોનાના જવેરાતોથી શણગારવામાં આવે છે. પરંતુ આજે પ્રભુના શ્યામ સુંદર વિગ્રહ પર કોઈ હીરા ઝવેરાત નહોતા. તેના બદલે પ્રભુની મૂર્તિ પર એક સાદો, જૂનો અને કાળા રંગનો ઉનનો ધાબળો બહુ જ સુંદર રીતે ઓઢાડેલો હતો. આ દ્રશ્ય જોઈને મંદિરના મુખ્ય વહીવટકર્તાઓ ગભરાઈ ગયા અને પરસ્પર ચર્ચા કરવા લાગ્યા કે આટલી ચુસ્ત સુરક્ષા વચ્ચે ગર્ભગૃહમાં આવીને આ સાદો ધાબળો ભગવાનને કોણે ઓઢાડ્યો. આ કોઈ ચોરીનો પ્રયાસ છે કે કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના, તે વિચારે આખું મેનેજમેન્ટ ગૂંચવાઈ ગયું હતું.

જ્યારે લાઈનમાં ઊભેલા સાધુ મહારાજની નજર ભગવાનની મૂર્તિ પર ગઈ, ત્યારે તેમના આખા શરીરમાં એક અદભુત રોમાંચ વહી ગયો, તેમના રુંવાડા ઊભા થઈ ગયા. તેઓ એક જ નજરમાં ઓળખી ગયા કે પ્રભુના શ્રીઅંગ પર ઓઢાડેલો એ કાળો ધાબળો બીજો કોઈ નહીં, પણ એ જ ધાબળો હતો જે તેમણે ગઈકાલે રાત્રે રસ્તા પર ધ્રૂજતા પેલા નાના છોકરાને ઓઢાડ્યો હતો. સાધુ મહારાજની આંખોમાંથી અવિરત અશ્રુધારા વહેવા લાગી. તેઓ સમજી ગયા કે શિયાળાની એ કાળી અને કઠોર રાત્રે ઠંડીથી ધ્રૂજતો એ અનાથ બાળક બીજું કોઈ નહીં, પણ સાક્ષાત ભક્તવત્સલ પ્રભુ શ્રીનાથજી પોતે જ હતા, જે પોતાના ભક્તની કરુણા અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમની પરીક્ષા લેવા માટે રસ્તા પર આવીને બેઠા હતા.

સાધુ મહારાજ ભીડની વચ્ચે જ ગર્ભગૃહની સામે સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરી પડ્યા અને મોટે મોટેથી રડતા રડતા બોલવા લાગ્યા કે હે નાથ, હે કૃપાળુ, તમે મારી નાની ભેટનો આવો મોટો સ્વીકાર કર્યો. તમે કરોડોના હીરા ઝવેરાત છોડીને મારા આ તુચ્છ કાળા ધાબળાને ધારણ કર્યો. તમારી આવી અદભુત લીલાને હું ધન્ય કહી શકું. સાધુ મહારાજની આ દશા જોઈને મુખ્ય પૂજારીજી તેમની પાસે આવ્યા અને બધી વિગત પૂછી. સાધુ મહારાજે ગઈકાલે રાત્રે બનેલી આખી ઘટના સાચોસાચ કહી સંભળાવી. આ વાર્તા સાંભળીને મંદિરમાં હાજર હજારો ભક્તો અને આખું મેનેજમેન્ટ પ્રભુની આ લીલા જોઈને ભાવવિભોર થઈ ગયું અને આખું મંદિર 'જય શ્રીનાથજી' ના નારાથી ગુંજી ઊઠ્યું. પ્રભુ ક્યારેય માણસનું ધન, દોલત કે સોનું ચાંદી નથી જોતા, તેઓ તો માત્ર ભક્તના હૃદયનો સાચો અને પવિત્ર ભાવ જ જુએ છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.