નિવૃત્ત પિતા જૂના ઘરનું સમારકામ કરાવવા માગતા હતા ત્યારે બે દીકરાઓએ કહ્યું કે ઘર વેચી દો, જૂની તિજોરીમાંથી પિતાના સમયના દસ્તાવેજો કાઢ્યા તો...

જીવનના લાંબા અને થકવી દેનારા વર્ષો પછી જ્યારે માણસ સરકારી કે ખાનગી નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થાય છે, ત્યારે તેને પૈસા કરતા પણ વધારે શાંતિની જરૂર હોય છે. રમેશભાઈ સાથે પણ કંઈક આવું જ હતું. સરકારી ખાતામાં ત્રીસ વર્ષ સુધી ઈમાનદારીથી ક્લાર્ક તરીકે સેવા આપ્યા પછી તેઓ ગયા મહિને જ નિવૃત્ત થયા હતા. નિવૃત્તિ પછી મળેલા થોડા ઘણા નાણાંમાંથી તેમણે પોતાના જીવનના બાકીના દિવસો પ્રભુ ભક્તિ અને શાંતિમાં વીતાવવાનું વિચાર્યું હતું.

રમેશભાઈ જે ઘરમાં રહેતા હતા તે ઘર તેમના પિતાજીના સમયનું જૂનું અને વિશાળ હતું. સમયની સાથે ઘરની દીવાલો પરથી પ્લાસ્ટર ઊખડી ગયું હતું. ચોમાસા દરમિયાન છતમાંથી પાણી ટપકવાની સમસ્યા પણ રહેતી હતી. દરવાજા અને બારીઓ પણ જૂના થઈ ગયા હોવાથી અવાજ કરતા હતા. રમેશભાઈના મનમાં એક જ ઈચ્છા હતી કે નિવૃત્તિના પૈસામાંથી આ જૂના ઘરનું સરસ મજાનું સમારકામ કરાવી લેવું, જેથી બાકીનું જીવન કોઈ પણ જાતની તકલીફ વગર વીતી શકે.

રમેશભાઈને બે દીકરા હતા, મોટો દીકરો વિશાલ અને નાનો દીકરો સંજય. બંને દીકરાઓ પરણિત હતા અને શહેરમાં સારી નોકરી કરતા હતા. રમેશભાઈએ પોતાની આખી જિંદગીની કમાણી બંને દીકરાઓને ભણાવવામાં, ગણાવવામાં અને તેમના સારા લગ્ન કરાવવામાં વાપરી નાખી હતી. તેમને એમ હતું કે દીકરાઓ મોટા થઈને તેમનો સહારો બનશે અને ઘરની સંભાળ રાખશે.

એક સાંજે ચાના સમયે રમેશભાઈએ પોતાના બંને દીકરાઓ અને વહુઓને આંગણામાં બોલાવ્યા. રમેશભાઈએ ખૂબ જ પ્રેમથી દીકરાઓને કહ્યું કે, દીકરાઓ, હવે હું નિવૃત્ત થઈ ગયો છું. આપણું આ જૂનું ઘર હવે ઘણું જર્જરિત થઈ ગયું છે. ચોમાસું આવે તે પહેલાં આપણે આ ઘરનું સમારકામ કરાવી લઈએ તો સારું રહે. છતનું વોટરપ્રૂફિંગ કરાવવું પડશે અને દીવાલો પર કલર કામ પણ કરાવવું પડશે.

રમેશભાઈની વાત સાંભળીને મોટા દીકરા વિશાલના મોં પર નારાજગીના ભાવ આવી ગયા. તેણે કપમાંથી ચાનો ઘૂંટડો ભરતાં જરા કડક અવાજે કહ્યું કે, પપ્પા, તમે પણ કેવી નકામી વાતો કરો છો. આટલા જૂના અને પડું પડું થતા ઘરમાં પૈસા બગાડવાનો શો અર્થ છે? આ ઘર હવે એટલું જૂનું થઈ ગયું છે કે તમે તેમાં ગમે તેટલા પૈસા નાખશો તો પણ તે નવું બનવાનું નથી.

નાના દીકરા સંજયે પણ મોટા ભાઈની વાતમાં સૂર પુરાવતા કહ્યું કે, હા પપ્પા, વિશાલભાઈ એકદમ સાચું કહે છે. આ જૂના ઘરમાં સમારકામ પાછળ લાખો રૂપિયા ખર્ચવા એ મૂર્ખામી છે. એના કરતાં શ્રેષ્ઠ રસ્તો એ છે કે આપણે આ જૂનું ઘર અને આજુબાજુની મોકાની જમીન કોઈ બિલ્ડરને વેચી દઈએ. આ જમીનની કિંમત અત્યારે બજારમાં ખૂબ જ સારી ઉપજે તેમ છે.

રમેશભાઈ આ સાંભળીને સ્તબ્ધ થઈ ગયા. તેમણે દીકરાઓ સામે જોઈને કહ્યું કે, પણ આ તો આપણા પૂર્વજોનું ઘર છે. આ ઘરમાં મારો અને તમારા કાકાનો જન્મ થયો હતો. અહીં આપણું બાળપણ વીત્યું છે. આ ઘર સાથે આપણી વર્ષો જૂની યાદો જોડાયેલી છે. આ ઘરને વેચવાની વાત તમે કેવી રીતે કરી શકો?

વિશાલે તરત જ સામો જવાબ આપ્યો કે, પપ્પા, યાદોથી પેટ નથી ભરાતું અને આજકાલ મોંઘવારી કેટલી વધી ગઈ છે તે તમે જાણો છો. જો આ ઘર વેચાઈ જાય તો તેના જે પૈસા આવે તેના ત્રણ ભાગ પડી જાય. એક ભાગ તમારો અને બાકીના બે ભાગ અમારા બંને ભાઈઓના. અમે એ પૈસાથી શહેરમાં નવા ફ્લેટ ખરીદી શકીએ અથવા સારા ધંધામાં રોકાણ કરી શકીએ. તમારે પણ બાકીની જિંદગી અમારી સાથે નવા ફ્લેટમાં જ રહેવાનું છે.

બંને વહુઓએ પણ પોતાના પતિઓની વાતને સમર્થન આપ્યું. મોટા દીકરાની વહુએ કહ્યું કે, હા પપ્પાજી, આ જૂના ઘરમાં રહેવું હવે અમને પણ શોભતું નથી. અહીં ગટર અને નળની કાયમ તકલીફ રહે છે. નવું ઘર લઈએ તો આપણી પણ સમાજમાં કોઈ પ્રતિષ્ઠા બને.

દીકરાઓ અને વહુઓના આવા સ્વાર્થી વિચારો સાંભળીને રમેશભાઈનું હૃદય વિંધાઈ ગયું. જે દીકરાઓને તેમણે પોતાના લોહીનું પાણી કરીને ઉછેર્યા હતા, તે જ દીકરાઓ આજે બાપના નિવૃત્તિના સમયે ઘર વેચીને પૈસા પચાવી પાડવાના સપના જોઈ રહ્યા હતા. રમેશભાઈએ મન મક્કમ કરીને કહ્યું કે, હું જીવતેજીવ આ ઘર ક્યારેય નહીં વેચવા દઉં. આ ઘર આપણી ઓળખ છે.

સંજયે ગુસ્સામાં આવીને કહ્યું કે, પપ્પા, જો તમે આ ઘર વેચવાની ના પાડશો તો અમે તમને સમારકામ માટે એક રૂપિયો પણ નહીં આપીએ. તમારે જે કરવું હોય તે કરી લો. તમારી પાસે નિવૃત્તિના જે થોડા ઘણા પૈસા આવ્યા છે તેનાથી આ ઘર સરખું થાય તેમ નથી. જો ઘર નહીં વેચાય તો અમે બંને ભાઈઓ આ ઘર છોડીને અલગ ભાડે રહેવા જતા રહીશું.

દીકરાઓની આવી ધમકી સાંભળીને પણ રમેશભાઈ કઈ બોલ્યા નહીં. તેઓ ચુપચાપ પોતાના રૂમમાં જતા રહ્યા. રાત્રે તેમને ઊંઘ ન આવી. આખી રાત તેઓ વિચારતા રહ્યા કે માણસ પૈસા પાછળ કેટલો અંધ બની જાય છે કે તેને પોતાના ઘરની મમતા અને પિતાના પ્રેમની કોઈ કિંમત નથી રહેતી.

બીજા દિવસે સવારે રમેશભાઈએ વિચાર્યું કે ઘરનું સમારકામ શરૂ કરાવતા પહેલાં ઘરના જૂના કાગળો અને દસ્તાવેજો એકવાર તપાસી લેવા જોઈએ. પિતાજી મગનલાલના સમયથી ઘરના તમામ દસ્તાવેજો લાકડાની એક જૂની તિજોરીમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. આ તિજોરી દાયકાઓથી બંધ પડી હતી અને તેના પર ધૂળના જાડા થર જામી ગયા હતા.

રમેશભાઈએ પોતાના રૂમના ખૂણામાં પડેલી તે જૂની તિજોરી પાસે જઈને તેની ચાવી શોધી. વર્ષો પછી જ્યારે તિજોરીનો ભારે દરવાજો ખુલ્યો ત્યારે અંદરથી જૂના કાગળો અને ભેજની એક ખાસ સુગંધ આવી. તિજોરીમાં પિતાજીના સમયની કેટલીક જૂની તસવીરો, ડાયરીઓ અને કાપડની થેલીમાં વીંટાળેલા દસ્તાવેજો પડ્યા હતા.

રમેશભાઈએ એક પછી એક કાગળો બહાર કાઢ્યા અને ચશ્મા ચડાવીને વાંચવાનું શરૂ કર્યું. જેમ જેમ તેઓ કાગળો ઉથલાવતા ગયા તેમ તેમ તેમની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થવા લાગી. એક જૂના સ્ટેમ્પ પેપર પર લખાયેલો પિતાજીનો આખરી દસ્તાવેજ તેમના હાથમાં આવ્યો. તે દસ્તાવેજ વાંચતા જ રમેશભાઈના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા.

દસ્તાવેજમાં સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં લખાયેલું હતું કે, પિતા મગનલાલ પોતાની હયાતીમાં જ આ મકાન અને તેની સાથે જોડાયેલી જમીન પોતાના નાના દીકરા મહેશના નામે રજિસ્ટર કરી ગયા હતા. પિતાજીએ લખ્યું હતું કે રમેશ સરકારી નોકરીમાં છે અને તે પોતાનું ગુજરાન સારી રીતે ચલાવી શકે તેમ છે, જ્યારે નાનો દીકરો મહેશ આર્થિક રીતે નબળો હોવાથી આ મકાન પર માત્ર અને માત્ર મહેશનો જ હક રહેશે.

આ સત્ય વાંચીને રમેશભાઈ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. ત્રીસ વર્ષ સુધી રમેશભાઈ એવું જ માનતા આવ્યા હતા કે આ ઘર તેમના પિતાની સંયુક્ત મિલકત છે અને તેઓ તેના માલિક છે. પણ વાસ્તવિકતા તો કંઈક અલગ જ હતી. આ ઘર તો તેમના નાના ભાઈ મહેશના નામે હતું.

મહેશભાઈનું વર્ષો પહેલાં નાની ઉંમરે જ ગંભીર બીમારીના કારણે અવસાન થયું હતું. તેમના અવસાનના થોડા જ સમય પછી તેમની પત્ની પણ આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગઈ હતી. મહેશભાઈનો એકમાત્ર દીકરો રોહિત ત્યારે ખૂબ નાનો હતો. રમેશભાઈ પોતાના પરિવાર અને દીકરાઓના ભણતરમાં એટલા વ્યસ્ત થઈ ગયા કે તેઓ રોહિતની યોગ્ય સંભાળ રાખી શક્યા નહોતા.

રોહિત અત્યારે બાજુના ગામમાં એક નાના ભાડાના મકાનમાં રહેતો હતો અને મજૂરી કામ કરીને પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતો હતો. તે અત્યંત ગરીબીમાં દિવસો વિતાવી રહ્યો હતો, છતાં તેણે ક્યારેય રમેશભાઈ પાસે આવીને પોતાના હક કે પૈસાની માંગણી કરી નહોતી. તે હંમેશા રમેશભાઈને મોટા પપ્પા કહીને માન આપતો હતો.

રમેશભાઈના આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા. તેમને અહેસાસ થયો કે જે ઘર પર તેઓ અને તેમના દીકરાઓ માલિકી હક જમાવીને બેઠા હતા, તે ઘર હકીકતમાં તેમના ગરીબ ભત્રીજા રોહિતનું હતું. પિતાજીએ આ દસ્તાવેજ બનાવીને મહેશના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પણ સંજોગોવશાત આ દસ્તાવેજ તિજોરીમાં જ દબાયેલો રહ્યો હતો.

સાંજના સમયે રમેશભાઈએ પોતાના બંને દીકરાઓ વિશાલ અને સંજયને ફરીથી બોલાવ્યા. દીકરાઓને લાગ્યું કે પપ્પા કદાચ ઘર વેચવા માટે માની ગયા હશે. વિશાલના ચહેરા પર ખુશી હતી. તેણે કહ્યું કે, કેમ પપ્પા, તમે ઘર વેચવાનો અને બિલ્ડર સાથે વાત કરવાનો નિર્ણય લઈ લીધો ને?

રમેશભાઈએ શાંતિથી પિતાજીનો તે જૂનો દસ્તાવેજ ટેબલ પર મૂક્યો અને કહ્યું કે, આ કાગળો જરા ધ્યાનથી વાંચો. આ આપણા ઘરના અસલ દસ્તાવેજ છે જે મને આજે જૂની તિજોરીમાંથી મળ્યા છે.

વિશાલે ઝડપથી કાગળો ઉપાડ્યા અને વાંચવાનું શરૂ કર્યું. જેમ જેમ તે વાંચતો ગયો તેમ તેમ તેનો ચહેરો પીળો પડવા લાગ્યો. સંજયે પણ કાગળોમાં નજર નાખી. બંને ભાઈઓ સન્નાટામાં આવી ગયા. કાગળોમાં સ્પષ્ટ લખ્યું હતું કે આ ઘર રમેશભાઈનું નથી પણ તેમના નાના ભાઈ મહેશનું છે, એટલે કે તેના વારસદાર રોહિતનું છે.

સંજયે અકળાઈને કહ્યું કે, પપ્પા, આ ત્રીસ વર્ષ જૂનો કાગળ છે. અત્યારે આ કાગળ કોણ જોવા જવાનું છે? કોઈને આ વાતની ખબર નથી. તમે આ કાગળને બાળી નાખો અથવા ક્યાંક છુપાવી દો. આપણે જેમ નક્કી કર્યું હતું તેમ આ ઘર વેચી દઈએ અને પૈસા સરખા ભાગે વહેંચી લઈએ. રોહિતને તો ખબર પણ નથી કે આ ઘર તેના બાપના નામે છે.

વિશાલે પણ સંજયની વાતમાં સૂર પુરાવ્યો કે, હા પપ્પા, સંજય સાચું કહે છે. રોહિત તો ગામડામાં મજૂરી કરે છે. તેને જો ખબર પડશે તો પણ તે આપણી સામે કોર્ટ કચેરી કરી શકવાનો નથી. આ વાત આપણા ઘરની બહાર ન જવી જોઈએ. આપણે શાંતિથી ઘર વેચીને આપણો ભાગ લઈ લઈએ.

દીકરાઓની આવી અધર્મ અને પાપથી ભરેલી વાતો સાંભળીને રમેશભાઈનો ક્રોધ સીમા વટાવી ગયો. તેમણે ટેબલ પર હાથ પછાડીને કહ્યું કે, બસ, હવે એક પણ શબ્દ વધુ ન બોલતા. મને શરમ આવે છે કે મેં તમારા જેવા સ્વાર્થી અને અધર્મી સંતાનોને જન્મ આપ્યો. તમે બીજાના હકનું છીનવીને અમીર બનવા માંગો છો? હું મારા જીવતેજીવ મારા ભાઈના દીકરા સાથે આવો અન્યાય ક્યારેય નહીં થવા દઉં.

રમેશભાઈએ તરત જ પોતાના મોબાઈલમાંથી ભત્રીજા રોહિતને ફોન કર્યો અને તેને ઘરે આવવા કહ્યું. થોડીવારમાં રોહિત સાદા કપડામાં અને સંકોચ સાથે મોટા પપ્પાના ઘરે આવ્યો. તેને ખબર નહોતી કે તેને કેમ બોલાવવામાં આવ્યો છે.

રમેશભાઈએ રોહિતને પ્રેમથી પાસે બેસાડ્યો. તેમણે રોહિતના માથા પર હાથ મૂક્યો અને કહ્યું કે, દીકરા રોહિત, મને માફ કરી દેજે. આજે આટલા વર્ષો પછી મને એક બહુ મોટું સત્ય ખબર પડી છે. આ ઘર જેમા અમે આટલા વર્ષોથી રહીએ છીએ, તે મારૂં નથી પણ તારા પિતા મહેશના નામે છે. તારા દાદાજીએ આ ઘર તારા પપ્પાને આપ્યું હતું.

આટલું કહીને રમેશભાઈએ પિતાજીનો અસલ દસ્તાવેજ અને ઘરની ચાવીઓ રોહિતના હાથમાં મૂકી દીધી. તેમણે કહ્યું કે, આજથી આ ઘરનો પૂરેપૂરો કબજો તારો છે. તું તારા પરિવાર સાથે અહીં આવીને રહે. આ તારા બાપની અમાનત છે જે હું તને સોંપી રહ્યો છું.

રોહિત આ સાંભળીને હેરાન થઈ ગયો. તેની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહેવા લાગી. તેણે દસ્તાવેજો પાછા આપતા કહ્યું કે, મોટા પપ્પા, આ તમે શું કરી રહ્યા છો? હું તો ગરીબ માણસ છું, મને આ ઘરની કોઈ લાલચ નથી. તમે આટલા વર્ષોથી અહીં રહો છો, આ ઘર તમારું જ કહેવાય. હું તો જેમ તેમ કરીને મારૂ ગુજરાન ચલાવી લઈશ.

રમેશભાઈએ રોહિતને ભેટી પડતા કહ્યું કે, ના દીકરા, ઈમાનદારી અને ધર્મથી મોટો કોઈ કાયદો નથી હોતો. જો હું તારો હક તને નહીં આપું તો હું મારી પોતાની નજરોમાં પડી જઈશ. મારા પિતાજીના આત્માને ક્યારેય શાંતિ નહીં મળે. આ ઘર હવે તારું જ છે.

આ બધું જોઈને રમેશભાઈના બંને દીકરાઓ વિશાલ અને સંજય ગુસ્સાથી લાલચોળ થઈ ગયા. વિશાલે કહ્યું કે, પપ્પા, જો તમે આ ગરીબને આટલું મોટું ઘર મફતમાં આપી દેશો તો અમારું શું? અમે તમને હવે એક રૂપિયો પણ નહીં આપીએ અને તમારી કોઈ સંભાળ પણ નહીં રાખીએ.

રમેશભાઈએ શાંતિથી જવાબ આપ્યો કે, મને તમારા એક પણ રૂપિયાની જરૂર નથી અને તમારી સંભાળની પણ આશા નથી. મારી પાસે મારી નિવૃત્તિના જે થોડા પૈસા છે તેનાથી હું મારું બાકીનું જીવન ભાડાના નાના રૂમમાં શાંતિથી વિતાવી શકીશ. પણ હું અધર્મનો રોટલો ક્યારેય નહીં ખાઉં.

બીજા જ દિવસે રમેશભાઈએ પોતાનો થોડો ઘણો જરૂરી સામાન એક બેગમાં પેક કર્યો. તેમણે પોતાના દીકરાઓ સાથે તમામ સંબંધો પૂરા કર્યા વગર શાંતિથી તે ઘર છોડી દીધું. તેઓ શહેરના એક નાના અને શાંત વિસ્તારમાં આવેલા એક રૂમ રસોડાના ભાડાના મકાનમાં રહેવા જતા રહ્યા.

વિશાલ અને સંજય પોતાના પિતાના આ નિર્ણયથી અત્યંત ક્રોધિત થઈને પોતાના નવા ફ્લેટમાં ચાલ્યા ગયા. પણ તેમના મનમાં પિતા પ્રત્યે કોઈ આદર ન રહ્યો. બીજી તરફ રોહિત પોતાના પરિવાર સાથે પિતાના જૂના ઘરમાં રહેવા આવ્યો. રોહિતે દર મહિને પોતાના મોટા પપ્પા રમેશભાઈ પાસે જઈને તેમના આશીર્વાદ લેવાનું અને તેમની દરેક જરૂરિયાતનું ધ્યાન રાખવાનું શરૂ કર્યું.

રમેશભાઈ આજે ભાડાના નાના મકાનમાં એકલા રહેતા હતા. તેમની પાસે કોઈ આલીશાન ગાડી કે મોટું ઘર નહોતું. દીકરાઓએ પણ તેમનો સાથ છોડી દીધો હતો. છતાં રમેશભાઈના ચહેરા પર એક અનોખી શાંતિ અને સંતોષ હતો.

તેમને કોઈ આર્થિક ફાયદો ન થયો, પણ તેમના મન પર વર્ષોથી જમા થયેલો પાપ અને અધર્મનો બોજ હંમેશા માટે હળવો થઈ ગયો હતો. તેમણે સાબિત કરી દીધું હતું કે સંબંધો અને નીતિમત્તા આગળ પૈસાની કોઈ ઓકાત નથી હોતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.