પિતાના મૃત્યુનું રહસ્ય પૂછતાં જ માતાએ ત્રણેય સંતાનોને અલગ અલગ વાર્તા કેમ કહી તે જાણીને પછી એવું થયું કે...

બપોરના સમયે ઘરના જૂના દીવાનખંડમાં લાકડાના મોટા ટેબલની આસપાસ ત્રણેય ભાઈ-બહેનો ગંભીર ચહેરે બેઠા હતા. સામે ચાના કપ ઠંડા થઈ ચૂક્યા હતા પણ કોઈનું ધ્યાન તેના તરફ નહોતું. ઓરડામાં એક અજીબ પ્રકારનો તણાવ અને ભારે ઉત્સુકતા છવાયેલી હતી.

પિતા જયંતના આકસ્મિક અવસાનને આજે પૂરા વીસ વર્ષ વીતી ચૂક્યા હતા. એ સમયે પરિવાર પર આર્થિક સંકટનું મોટું વાદળ તૂટી પડ્યું હતું અને બધું જ વેરવિખેર થઈ ગયું હતું. તે દિવસોની યાદો આજે પણ ત્રણેયના મનમાં તાજી હતી.

મોટો દીકરો અશોક હંમેશાં શાંત અને અતિશય સાવચેત સ્વભાવનો રહ્યો હતો. તે કોઈ પણ કામ કરતાં પહેલાં સો વાર વિચાર કરતો અને ક્યારેય કોઈ જોખમ લેવા તૈયાર ન થતો. તેના ચહેરા પર જવાબદારીઓનો કાયમી બોજ સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.

વચેટ દીકરી ગીતા અત્યંત લાગણીશીલ અને ત્યાગની મૂર્તિ જેવી હતી. તે પોતાના સુખની પરવા કર્યા વિના હંમેશાં બીજાના ભલા માટે દોડતી રહેતી. પરિવારના સંબંધો સાચવવા માટે તે પોતાનું સર્વસ્વ લૂંટાવી દેવા તૈયાર રહેતી.

સૌથી નાનો દીકરો ભાવેશ અત્યંત મહત્વકાંક્ષી અને ક્યારેય ન અટકતો યુવાન હતો. તે દિવસ-રાત પોતાના વ્યવસાયને આગળ વધારવાની ધૂનમાં રહેતો. તેને હાર માનવી જરાય પસંદ નહોતી અને તે સતત સફળતા પાછળ દોડતો રહેતો હતો.

આજે તેઓ પિતાની જૂની દુકાન અને મિલકતના વિવાદને ઉકેલવા માટે ભેગા થયા હતા. ભાવેશે ઉત્સાહમાં આવીને ટેબલ પર હાથ પછાડ્યો અને એક નવી યોજના રજૂ કરી. ભાવેશે કહ્યું કે આપણે આ જૂની દુકાન વેચીને એક મોટી કંપની સાથે ભાગીદારી કરી લેવી જોઈએ.

આ સાંભળતાં જ અશોકના ચહેરાનો રંગ બદલાઈ ગયો અને તેણે ગુસ્સાથી ના પાડી દીધી. અશોકે કડક અવાજે કહ્યું કે બહારના કોઈ અજાણ્યા માણસ પર ક્યારેય વિશ્વાસ ન મુકાય. ભાગીદારીની વાત મગજમાંથી કાઢી નાખજે.

ભાવેશે અકળાઈને પૂછ્યું કે તમે આખી જિંદગી આટલા બધા ડરપોક કેમ રહ્યા છો. આપણે નવો વેપાર કરવો હોય તો જોખમ લેવું જ પડે. તમે હંમેશાં આગળ વધતાં કેમ અટકો છો.

અશોકે ઊભા થઈને ગંભીર અવાજે કહ્યું કે તને સાચી હકીકતની ખબર જ નથી. વીસ વર્ષ પહેલાં આપણા પિતા જયંતનો આખો વેપાર એમના સગા ભાગીદારે દગો આપીને લૂંટી લીધો હતો. પિતા એ આઘાતમાં જ આપણને છોડીને ચાલ્યા ગયા હતા.

અશોકે આગળ ઉમેર્યું કે માતા કાન્તાએ મને પોતાના મોઢે આ વાત કહી હતી. માએ મને સોગંદ આપીને કહ્યું હતું કે બહારના લોકો પર ક્યારેય ભરોસો ન કરવો. એટલે જ મેં મારી આખી જુવાની આ ઘરની ચોકીદારી કરવામાં વિતાવી દીધી.

આ સાંભળીને ગીતા અચાનક ચોંકી ઊઠી અને તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. ગીતાએ ટેબલ પરથી ઊભા થઈને કહ્યું કે ભાઈ, તમે સાવ ખોટું બોલી રહ્યા છો. માએ મને આખી અલગ જ વાત કહી હતી.

અશોકે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું કે માએ તને શું કહ્યું હતું. ગીતાનો અવાજ લાગણીથી ભરાઈ આવ્યો અને તેની આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયાં. ગીતાએ ધ્રૂજતા અવાજે પોતાની વાત શરૂ કરી.

ગીતાએ કહ્યું કે પિતાજી કોઈના દગાથી નહોતા ડૂબ્યા. આપણા એક અત્યંત ગરીબ સંબંધીના નાના બાળકની હૃદયની સર્જરી માટે પિતાએ પોતાની આખી દુકાન ગિરવે મૂકી દીધી હતી. તેઓ સંબંધો સાચવવા માટે દેવાદાર બન્યા હતા.

ગીતાએ રડતાં રડતાં કહ્યું કે માએ મને સમજાવ્યું હતું કે માણસ માટે પૈસા કરતાં સંબંધો અને દયા હજાર ગણા મોટા હોય છે. માએ કહ્યું હતું કે પિતાજીનો આ પવિત્ર સંસ્કાર તારે ક્યારેય ભૂલવો ન જોઈએ. એટલે જ હું હંમેશાં સંબંધો આગળ પૈસાને તુચ્છ ગણું છું.

હવે ભાવેશના આશ્ચર્યનો કોઈ પાર ન રહ્યો. તે સ્તબ્ધ થઈને બંને મોટા ભાઈ-બહેન સામે તાકી રહ્યો. ભાવેશે માથું પકડીને જોરથી બૂમ પાડી.

ભાવેશે કહ્યું કે તમે બંને સાવ ભ્રમમાં જીવી રહ્યા છો. માએ મને જે વાત કહી હતી તે તો સાવ વિપરીત જ હતી. માએ મને કહ્યું હતું કે પિતાજી અત્યંત નબળા અને ડરપોક વેપારી હતા.

ભાવેશે આગળ જણાવ્યું કે પિતામાં મોટું જોખમ લેવાની કે હિંમત કરવાની તાકાત નહોતી એટલે સમયની સાથે એમનો વેપાર ઠપ થઈ ગયો હતો. માએ મને કહ્યું હતું કે તારે પિતા જેવી નબળાઈ નથી બતાવવાની. તારે દુનિયા સામે લડીને વિજેતા બનવાનું છે.

ભાવેશના આ શબ્દો સાંભળતાં જ ઓરડામાં સોપો પડી ગયો. ત્રણેય ભાઈ-બહેન એકબીજા સામે અવિશ્વાસ અને આંચકાથી જોઈ રહ્યા હતા. પિતાના મૃત્યુ અને પરિવારની બરબાદી પાછળની એક જ ઘટનાના ત્રણ સાવ અલગ જવાબો હતા.

અશોક માનતો હતો કે પિતા દગાનો ભોગ બન્યા હતા. ગીતા માનતી હતી કે પિતા પરોપકાર અને ત્યાગના કારણે દેવામાં ડૂબ્યા હતા. ભાવેશ માનતો હતો કે પિતા પોતાની જ નબળાઈ અને કાયરતાના કારણે હારી ગયા હતા.

આ ત્રણેય અલગ અલગ કહાણીઓએ ત્રણેય સંતાનોના વ્યક્તિત્વને સાવ અલગ ઢાંચામાં ઢાળી દીધા હતા. અશોક સતત શંકાશીલ અને સાવચેત બની ગયો હતો. ગીતા જરૂર કરતાં વધારે ભોળી અને ત્યાગી બની ગઈ હતી, જ્યારે ભાવેશ સફળતા પાછળ અંધ બનીને દોડતો હતો.

ગીતાએ ધ્રૂજતા હોઠે કહ્યું કે શું આપણી મા આપણી સાથે જૂઠું બોલી રહી હતી. એક જ માતા પોતાના ત્રણ સંતાનોને એક જ સત્ય વિશે ત્રણ અલગ વાર્તાઓ કેવી રીતે કહી શકે. શું માએ આપણને આખી જિંદગી છેતર્યા છે.

અશોકના ચહેરા પર ભારે વેદના છવાઈ ગઈ. તેણે કહ્યું કે આ વાતનો ખુલાસો અત્યારે જ થવો જોઈએ. આપણે વર્ષોથી જે વિશ્વાસ સાથે જીવ્યા છીએ તેનો પાયો જ હચમચી ગયો છે.

ત્રણેય ભાઈ-બહેનો साथે મળીને માતા કાન્તાના ઓરડા તરફ આગળ વધ્યા. ઓરડાના ખૂણામાં ખાટલા પર બેસીને સિત્તેર વર્ષની કાન્તા માળા ફેરવી રહી હતી. તેના સફેદ વાળ અને કરચલીવાળો ચહેરો વર્ષોના સંઘર્ષની સાક્ષી પૂરતા હતા.

બાળકોના અશાંત પગલાંનો અવાજ સાંભળીને કાન્તાએ ધીમેથી પોતાની આંખો ખોલી. ત્રણેયના ચહેરા પર છવાયેલો ક્રોધ, અસમંજસ અને પ્રશ્નો જોઈને તે પરિસ્થિતિ પામી ગઈ. તેણે શાંતિથી પોતાની માળા ટેબલ પર મૂકી દીધી.

અશોકે આગળ વધીને ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું કે મા, આજે અમારે એક કડવું સત્ય જાણવું છે. વીસ વર્ષ પહેલાં પિતાજી સાથે ખરેખર શું બન્યું હતું. તમે અમને ત્રણેયને અલગ અલગ વાર્તા કેમ સંભળાવી.

ગીતાએ રડતાં રડતાં પૂછ્યું કે મા, પિતાજી કોઈના દગાથી મર્યા હતા કે પરોપકારના કારણે. તમે મને સંબંધો સાચવવાનું કહ્યું અને અશોક ભાઈને લોકો પર શંકા કરવાનું કેમ શીખવ્યું. શું તમારો કોઈ પણ શબ્દ સાચો હતો.

ભાવેશે પણ આગળ આવીને આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો. ભાવેશે કહ્યું કે તમે મને કહ્યું કે પિતાજી નબળા હતા એટલે મારે આક્રમક બનવું જોઈએ. તમે અમને એક જ પરિવારમાં રાખીને અલગ અલગ દિશામાં કેમ દોડાવ્યા.

કાન્તાએ પોતાના ત્રણેય સંતાનોના પ્રશ્નો ખૂબ ધીરજથી સાંભળ્યા. તેની આંખોમાં કોઈ ડર કે પસ્તાવો નહોતો, પરંતુ એક ઊંડી માતૃત્વની કરુણા છલકાઈ રહી હતી. તેણે ઊંડો નિસાસો નાખ્યો અને બંને હાથ જોડી લીધા.

કાન્તાએ ખાટલા નીચેથી સાગના લાકડાની એક જૂની પેટી બહાર કાઢી. એ પેટી પર પિત્તળનું નાનું તાળું મારેલું હતું. તેણે પોતાના પાલવના છેડે બાંધેલી ચાવી વડે એ તાળું ખોલ્યું.

પેટીની અંદરથી પિતા જયંતની જૂની રોજનીશી, કેટલાક કાનૂની દસ્તાવેજો અને પિતાના હાથે લખાયેલા ત્રણ અલગ પરબીડિયાં બહાર આવ્યાં. કાન્તાએ એ તમામ કાગળો ટેબલ પર મૂક્યા.

કાન્તાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે મારા વહાલાં બાળકો, આજે તમે મોટા થઈ ગયા છો એટલે કદાચ આ સત્ય સમજી શકશો. વીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે તમારા પિતાનું અવસાન થયું ત્યારે હું સાવ લાચાર વિધવા બની ગઈ હતી. મારી પાસે તમને ખવડાવવા પૂરતા પૈસા પણ નહોતા.

કાન્તાએ અશોક સામે જોઈને કહ્યું કે બેટા અશોક, તે સમયે તું પંદર વર્ષનો હતો. તારા લોહીમાં બાળપણથી જ એક અજીબ બેપરવાહી અને આંધળો વિશ્વાસ હતો. તું રસ્તામાં મળતા કોઈ પણ અજાણ્યા માણસ પાછળ દોડી જતો અને પોતાના રમકડાં પણ વહેંચી દેતો.

તેણે આગળ સમજાવ્યું કે પિતાના ગયા પછી તું ઘરનો મોટો દીકરો હતો. જો મેં તને સાવચેત ન કર્યો હોત, તો આ સ્વાર્થી દુનિયા તને એક જ મહિનામાં છેતરીને રસ્તા પર લાવી દેત. મારે તારામાં જવાબદારી અને સતર્કતાનું બીજ રોપવું હતું.

કાન્તાએ કહ્યું કે એટલે મેં તને કહ્યું કે પિતા દગાનો ભોગ બન્યા હતા જેથી તું હંમેશાં જાગૃત રહે. તું સાવચેત બન્યો એટલે જ આજે આ પરિવારનું રક્ષણ થઈ શક્યું. તારી એ સતર્કતાએ ઘરને પતનના મુખમાંથી બચાવી લીધું.

પછી કાન્તા ગીતા તરફ વળી અને તેનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો. કાન્તાની આંખોમાંથી અશ્રુબિંદુ ટપકી પડ્યું. તેણે ગીતાના માથા પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો.

કાન્તાએ કહ્યું કે મારી દીકરી ગીતા, પિતાના મૃત્યુ વખતે તું બાર વર્ષની હતી. તારા મનમાં ગરીબી જોઈને એક ભયાનક સ્વાર્થ અને કડવાશ ઘર કરી ગયાં હતાં. તું પોતાની નાની વસ્તુઓ પણ ભાઈઓથી છુપાવતી હતી અને પૈસા પાછળ અતિશય લોભી બની રહી હતી.

કાન્તાએ દર્દભર્યા અવાજે કહ્યું કે જો હું તને પૈસાનું મહત્વ વધારે શીખવતી, તો તું મોટી થઈને એક કઠોર અને પથ્થર દિલની સ્ત્રી બની જાત. મારે તારા હૃદયમાં સ્નેહ, દયા અને પરિવાર માટે ત્યાગની ભાવના જગાડવી હતી.

તેથી મેં તને કહ્યું કે પિતાજીએ બીજાના જીવ માટે પોતાની મિલકત આપી દીધી હતી. એ વાત સાંભળીને તારું હૃદય પીગળી ગયું અને તું પ્રેમની મૂર્તિ બની ગઈ. તારા કારણે જ આજે આ ઘરમાં સ્નેહ અને શાંતિ જળવાઈ રહ્યાં છે.

હવે કાન્તાએ ભાવેશ સામે જોયું જે સ્તબ્ધ થઈને ઊભો હતો. કાન્તાએ કહ્યું કે બેટા ભાવેશ, તું સૌથી નાનો હતો અને સાવ આળસુ તેમજ ડરપોક હતો. પિતાના ગયા પછી તું સાવ હતાશ થઈ ગયો હતો અને તારામાં આત્મવિશ્વાસનો સદંતર અભાવ હતો.

તું નાની નાની બાબતોમાં રડવા બેસી જતો અને આગળ વધવાની હિંમત નહોતો કરતો. જો મેં તને પિતાની મુશ્કેલીઓની સાચી વાત કહી હોત તો તું વધુ ડરી જાત અને આખી જિંદગી લાચાર બનીને જીવત.

કાન્તાએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે તારા અંદર સૂતેલા સિંહને જગાડવા માટે મારે તને પડકાર ફેંકવો પડ્યો હતો. મેં તને કહ્યું કે પિતાજી હારી ગયા કારણ કે તેઓ જોખમ નહોતા લઈ શક્યા. એ વાત તારા અહંકાર પર વાગી અને તારામાં સફળ થવાની આગ ભભૂકી ઊઠી.

તે આગના સહારે જ તેં રાત-દિવસ એક કર્યા અને આજે તું પોતાના પગ પર મોટો વેપારી બનીને ઊભો છે. મેં તમને ત્રણેયને જે વાતો કહી હતી તે કોઈ છેતરપિંડી નહોતી પણ તમારા જીવનને ઘડવા માટેની એક લાચાર માની ઔષધિ હતી.

જેમ એક વૈદ્ય દરેક દર્દીને તેની બીમારી મુજબ અલગ દવા આપે છે, તેમ મેં તમારા સ્વભાવની કમજોરી મુજબ તમને અલગ અલગ સંસ્કાર આપ્યા હતા. મારો હેતુ તમને છેતરવાનો નહોતો પણ તમારા ગુણોને સંતુલિત કરવાનો હતો.

કાન્તાએ ટેબલ પર પડેલી પિતાની જૂની રોજનીશી ખોલીને ત્રણેય બાળકોની સામે મૂકી. તેણે કહ્યું કે હવે આ વાંચો અને જાણો કે તમારા પિતાનું સાચું સત્ય શું હતું. ત્રણેય ભાઈ-બહેનોએ એકસાથે એ જૂની ડાયરી પર નજર ફેરવી.

ડાયરીના પાના પર પિતા જયંતના સુંદર અને મોતી જેવા અક્ષરોમાં એક પત્ર લખાયેલો હતો. એ પત્ર જયંતે પોતાના છેલ્લા દિવસોમાં લખ્યો હતો જ્યારે તેમને હૃદયની ગંભીર બીમારી હોવાની ખબર પડી ચૂકી હતી.

પત્રમાં પિતાએ લખ્યું હતું કે મારી વહાલી કાન્તા, હું જાણું છું કે મારા ગયા પછી આ ત્રણ સંતાનોનો ઉછેર તારા માટે અગ્નિપરીક્ષા સમાન હશે. આપણા ત્રણેય બાળકો સ્વભાવથી સાવ અલગ છે અને દરેકની પોતાની એક નબળાઈ છે.

અશોક બહુ ભોળો છે, ગીતા બહુ સ્વાર્થી બની રહી છે અને ભાવેશ સાવ ડરપોક છે. તારે આ ત્રણેયને એવી રીતે ઘડવા પડશે કે તેઓ જીવનમાં ક્યારેય પાછા ન પડે. આ ત્રણેય ભેગા મળીને એક સંપૂર્ણ શક્તિ બને તેવો માર્ગ શોધજે.

પિતાએ આગળ લખ્યું હતું કે જ્યારે અશોકની સાવચેતી, ગીતાનો ત્યાગ અને ભાવેશની હિંમત એક થશે, ત્યારે આ પરિવારને દુનિયાની કોઈ તાકાત હરાવી નહીં શકે. એ દિવસે મારો આત્મા પરમ શાંતિ અનુભવશે.

આ શબ્દો વાંચતાં જ ત્રણેય ભાઈ-બહેનોના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેમના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો અને આંખોમાંથી અવિરત આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેઓ સમજી ગયા કે માતાએ જે કર્યું તે તેમના અસ્તિત્વને બચાવવા માટે કર્યું હતું.

માતાએ વીસ વર્ષ સુધી આ ત્રણેય જુદી જુદી વાતોનો બોજ પોતાના એકલાના હૈયે વેઠ્યો હતો. તેણે ક્યારેય પોતાની સફાઈ નહોતી આપી અને ચૂપચાપ સંતાનોના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે પથ્થર બનીને ઊભી રહી હતી.

અશોક આગળ વધ્યો અને તેણે ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડતાં માતાના બંને પગ પકડી લીધા. અશોકે પોક મૂકીને કહ્યું કે મા, મને માફ કરી દે. મેં તારા પવિત્ર પ્રેમ પર શંકા કરી પણ તું તો સાક્ષાત ઈશ્વરનું રૂપ નીકળી.

ગીતા પણ દોડીને માતાના ખોળામાં માથું મૂકીને રડી પડી. ગીતાએ કહ્યું કે મા, તેં મારા હૃદયમાંથી સ્વાર્થનો કચરો કાઢીને મને માણસ બનાવી. તારા આ ઋણમાંથી અમે ક્યારેય મુક્ત નહીં થઈ શકીએ.

ભાવેશે પણ ઘૂંટણિયે બેસીને માતાના હાથને પોતાના આંસુઓથી ભીંજવી દીધા. ભાવેશે કહ્યું કે મા, તારા એ પડકારે જ મને આજે સફળ બનાવ્યો છે. અમે ત્રણેય આજે જે કંઈ પણ છીએ તે માત્ર તારી આ દિવ્ય યુક્તિના કારણે છીએ.

કાન્તાએ પોતાના ત્રણેય સંતાનોને પોતાની છાતી સરસા ચાંપી લીધા. ઓરડામાં છવાયેલો તમામ ક્રોધ, અવિશ્વાસ અને તણાવ આંસુ બનીને વહી ગયા. આખા ઘરમાં પુનર્મિલન અને અતૂટ સ્નેહનો પવિત્ર પ્રકાશ પથરાઈ ગયો.

અશોકે ભાવેશનો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું કે હવે આપણે ક્યારેય અલગ નહીં થઈએ. તારી હિંમત અને મારી સાવચેતી મળીને પિતાજીના વેપારને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે. અને ગીતાનો પ્રેમ આપણા આ ઘરને સદાય મંદિર બનાવી રાખશે.

ત્રણેય ભાઈ-બહેનોએ માતાની સાક્ષીએ એકબીજાને વચન આપ્યું કે તેઓ જીવનભર એક થઈને રહેશે. માતાના પ્રેમ અને બલિદાનની આ અનોખી કહાણીએ સાબિત કરી દીધું કે સંતાનોના હિત માટે માતા જે પણ રૂપ ધારણ કરે, તેનો મૂળ ઉદ્દેશ્ય હંમેશાં પરિવારની ભલાઈ જ હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.