પિતાના અવસાન પછી પુત્રે જૂનું ઘર વેચવાનો નિર્ણય લીધો, પણ તિજોરીમાંથી મળેલી જૂની ડાયરીએ...

એક શાંત અને જૂના વિસ્તારમાં આવેલું એ બે માળનું મકાન વર્ષોથી એક જ સ્થિતિમાં ઊભું હતું. ઘરની દીવાલો પરથી પ્લાસ્ટર ઉખડી ગયું હતું અને છત પરથી ચોમાસામાં પાણી ટપકતું હતું. આ ઘરમાં રમેશનો આખો બચપન વિત્યો હતો. પરંતુ રમેશ માટે હવે આ ઘર માત્ર એક નકામી અને જર્જરિત મિલકત સિવાય કશું નહોતું. રમેશ પોતે હવે શહેરમાં એક આધુનિક અને લક્ઝુરિયસ એપાર્ટમેન્ટમાં રહેતો હતો, જ્યાં બધી જ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હતી.

રમેશના પિતા વિનોદરાયનું થોડા દિવસો પહેલાં જ અવસાન થયું હતું. વિનોદરાય સરકારી ખાતામાંથી નિવૃત્ત થયેલા એક સામાન્ય પેન્શનર હતા. પોતાની આખી જિંદગી તેમણે એ જૂના ઘરમાં જ વિતાવી દીધી હતી. રમેશ તેમને કેટલીય વાર આગ્રહ કરતો હતો કે આ ઘર વેચીને તેની સાથે નવા ફ્લેટમાં રહેવા આવી જાય. પરંતુ વિનોદરાય દર વખતે હસીને વાત ટાળી દેતા હતા. તેઓ કહેતા કે આ ઘર સાથે તેમની ઘણી યાદો જોડાયેલી છે.

રમેશને પિતાની આ વાત હંમેશાં મૂર્ખામી ભરેલી લાગતી હતી. તેને થતું કે જે ઘરની મરામત કરાવવામાં દર વર્ષે હજારો રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે, તેને સાચવી રાખવાનો શો અર્થ છે? પિતાના અવસાનના દસમા દિવસની વિધિ પતી કે તરત જ રમેશે આ ઘરને કોઈ બિલ્ડર કે ખરીદદારને વેચી નાખવાનો મક્કમ નિર્ણય કરી લીધો. તેણે એક લોકલ પ્રોપર્ટી બ્રોકરનો સંપર્ક કર્યો અને ઘરની કિંમત નક્કી કરી લીધી.

શનિવારના દિવસે રમેશ પોતાના જૂના ઘરે પહોંચ્યો જેથી ઘરમાં પડેલો જૂનો સામાન, કાગળો અને પિતાની અંગત વસ્તુઓનો નિકાલ કરી શકાય. ઘરનો દરવાજો ખોલતાં જ એક વિચિત્ર શાંતિ અને જૂની ધૂળની સુગંધ તેનો સામનો કરવા લાગી. દીવાલો પર ટાંગેલા જૂના ફોટા અને પિતાની જૂની આરામખુરશી જોઈને રમેશના મનમાં ક્ષણભર માટે ભૂતકાળના દ્રશ્યો તરી આવ્યા. પરંતુ તેણે પોતાના મનને કઠોર કરી લીધું અને સામાન ખાલી કરવાનું શરૂ કર્યું.

પિતાના ઓરડામાં એક જૂની લાકડાની તિજોરી હતી. રમેશે તેની ચાવી શોધીને તિજોરી ખોલી. તિજોરીમાં પિતાના કેટલાક નિવૃત્તિના કાગળો, જૂની બેંકની પાસબુકો અને એક કાળા કવર વાળી જાડી ડાયરી પડી હતી. રમેશે વિચારીને ડાયરી હાથમાં લીધી કે કદાચ તેમાં કોઈ મહત્વના પ્રોપર્ટીના કાગળો કે બેંક ડિપોઝિટની વિગતો હશે. પણ ડાયરીનું પહેલું પાનું ખોલતાં જ તેને ખબર પડી કે આ પિતાની રોજનીશી હતી.

રમેશે કંટાળા સાથે ડાયરીના પાના ફેરવવાનું શરૂ કર્યું. પરંતુ લગભગ પાંચ વર્ષ પહેલાંની તારીખ વાળા એક પાના પર તેની નજર અટકી ગઈ. ત્યાં પિતાના અક્ષરોમાં લખાયેલું હતું કે આજે મારો આડોશી અને બાળપણનો મિત્ર શાંતિલાલ ખૂબ જ મુશ્કેલીમાં છે. તેના એકના એક દીકરાને કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારી થઈ છે અને સારવાર માટે લાખો રૂપિયાની તાત્કાલિક જરૂર છે. શાંતિલાલ પાસે પોતાની જમીન કે ઘર ગીરવે મૂકવા માટે કંઈ નથી.

રમેશે આશ્ચર્યથી આગળ વાંચવાનું ચાલુ રાખ્યું. આગળના પાના પર લખ્યું હતું કે જો શાંતિલાલનો દીકરો સમયસર સારવાર નહીં મેળવે તો તેનો પરિવાર બરબાદ થઈ જશે. શાંતિલાલને મદદ કરવા માટે મારી પાસે પોતાની બચત પૂરતી નહોતી. તેથી મેં બેંકમાંથી આ જૂના ઘર પર લોન લેવાનું નક્કી કર્યું છે. ઘર ગીરવે મૂકીને લોન લીધા પછી મેં બધી રકમ શાંતિલાલને આપી દીધી છે જેથી તેના દીકરાની સારવાર થઈ શકે.

ડાયરીનું આ લખાણ વાંચીને રમેશના શ્વાસ થંભી ગયા. તેને વિશ્વાસ નહોતો થતો કે તેના પિતાએ માત્ર પડોશીને મદદ કરવા માટે પોતાનું એકમાત્ર ઘર ગીરવે મૂકી દીધું હતું. તેણે વધુ આતુરતાથી આગળના પાના વાંચ્યા. તેમાં વિનોદરાયે લખ્યું હતું કે શાંતિલાલને મેં ક્યારેય આ વાતનો ભાર નથી અનુભવવા દીધો. મેં તેને કહ્યું છે કે આ પૈસા મારી નિવૃત્તિની બચતના છે.

ડાયરીમાં આગળ લખ્યું હતું કે દર મહિને મળતા પેન્શનમાંથી મોટા ભાગનો હપ્તો હું બેંકમાં જમા કરાવું છું. કેટલીકવાર મારી પાસે દવાઓ ખરીદવાના કે સારા ખોરાકના પૈસા પણ નથી બચતા. પણ જ્યારે હું શાંતિલાલના દીકરાને સાજો થઈને હસતો જોઉં છું, ત્યારે મારો બધો થાક અને તકલીફ ગાયબ થઈ જાય છે. રમેશને કદાચ લાગશે કે હું મૂર્ખ છું, પણ માણસાઈથી મોટું કોઈ નાણું નથી.

રમેશના હાથમાંથી ડાયરી છટકીને નીચે પડી ગઈ. તેની આંખોમાંથી અશ્રુની ધારા વહેવા લાગી. જે પિતાને તે આખી જિંદગી કંજૂસ અને મૂર્ખ સમજતો રહ્યો હતો, તેઓ તો શાંતિથી એક મહાન ત્યાગ કરી રહ્યા હતા. તેને યાદ આવ્યું કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પિતાએ ક્યારેય પોતાના માટે નવા કપડાં નહોતા ખરીદ્યા અને સાદા ભોજનથી જ ચલાવી લેતા હતા. રમેશ તેમને કાયમ ટોણા મારતો હતો કે તમે પૈસા ક્યાં છુપાવીને રાખો છો.

બરાબર એ જ સમયે ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર કોઈએ ટાપલી મારી. રમેશે આંસુ લૂછીને દરવાજો ખોલ્યો તો સામે પડોશમાં રહેતા શાંતિલાલ કાકા ઊભા હતા. તેમની પાછળ તેમનો દીકરો પણ ઊભો હતો, જે હવે એકદમ સ્વસ્થ અને સાજોસજો દેખાતો હતો. શાંતિલાલ કાકાના ચહેરા પર ગંભીરતા અને આંખોમાં કરુણા હતી.

શાંતિલાલ કાકા ઘરમાં આવ્યા અને રમેશના ખભા પર હાથ મૂકીને બોલ્યા કે રમેશ, મને ખબર પડી છે કે તું આ ઘર વેચવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. બ્રોકર બહાર ઊભો રહીને ઘરની માપણી કરી રહ્યો હતો એટલે હું રોકાઈ ન શક્યો. તારા પિતાના અવસાન પછી હું તને આ વાત કહેવા માગતો હતો, પણ મારી હિંમત નહોતી ચાલતી.

શાંતિલાલ કાકાની આંખોમાંથી પણ અશ્રુ વહેવા લાગ્યા. તેમણે આગળ કહ્યું કે પાંચ વર્ષ પહેલાં જ્યારે મારો દીકરો મરણ પથારીએ હતો, ત્યારે તારા પિતા અમારા માટે સાક્ષાત ભગવાન બનીને આવ્યા હતા. તેમણે મને લાખો રૂપિયા આપ્યા હતા. મને પાછળથી ખબર પડી કે તેમણે આ ઘર ગીરવે મૂકીને લોન લીધી હતી અને પોતાના પેન્શનમાંથી દર મહિને હપ્તા ભરતા હતા.

શાંતિલાલ કાકાએ પોતાના ખિસ્સામાંથી એક કવર કાઢીને રમેશના હાથમાં મૂક્યું. તેમણે કહ્યું કે તારા પિતાએ મને વચન આપ્યું હતું કે હું ક્યારેય આ વાત તને ના કહું. પણ હું આ પાપનો બોજ લઈને જીવી શકું તેમ નથી. મેં અને મારા દીકરાએ રાત-દિવસ મજૂરી કરીને બેંકનો બાકીનો બધો હપ્તો પૂરો કરી દીધો છે અને આ બેંકની એનઓસી લેટર છે. ઘર હવે એકદમ દેવામુક્ત છે.

શાંતિલાલ કાકા હાથ જોડીને રમેશ સામે રડવા લાગ્યા અને બોલ્યા કે તારા પિતાની આ ઉદારતાને કારણે જ આજે મારો પરિવાર જીવંત છે. જો તારે આ ઘર વેચવું જ હોય તો વેચી નાખ, પણ તારા પિતા જેવા મહાન માણસના દીકરા તરીકે તારે જાણવું જરૂરી હતું કે આ ઘર માત્ર ઈંટ-પથ્થરની ઈમારત નથી, પણ પ્રેમ અને ત્યાગનું મંદિર છે.

રમેશનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું. તેને પોતાના સ્વાર્થી અને ભૌતિકવાદી વિચારો પર અત્યંત પસ્તાવો થયો. તેને સમજાઈ ગયું કે તેના પિતા કોઈ સામાન્ય માણસ નહોતા, પણ એક વિરાટ હૃદય ધરાવતા અદભુત માનવી હતા. તેણે તરત જ શાંતિલાલ કાકાને ભેટી પડ્યા અને તેમની માફી માંગી.

રમેશે બહાર ઊભેલા બ્રોકરને બોલાવ્યો અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું કે આ ઘર વેચવાનો સોદો રદ કરવામાં આવે છે. આ ઘર ક્યારેય વેચાશે નહીં. રમેશે નિર્ણય લીધો કે તે આ ઘરની યોગ્ય મરામત કરાવશે અને પિતાની યાદમાં અહીં ગરીબ લોકોની મદદ માટે એક નાનું ટ્રસ્ટ શરૂ કરશે.

પિતાની આરામખુરશી પાસે બેસીને રમેશે પિતાના ફોટા સામે જોયું. તેને લાગ્યું જાણે ફોટામાંથી પિતા તેના પર પ્રેમપૂર્વક હસી રહ્યા છે. રમેશની આંખોમાં હવે પસ્તાવાના નહીં પણ ગર્વના અશ્રુ હતા. તેણે પિતાના ઘરને સાચવવાની અને તેમના સંસ્કારોને આગળ ધપાવવાની દિલથી પ્રતિજ્ઞા લીધી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.