પંદર કરોડની ઓફર ઠુકરાવીને જમીન ન વેચનાર ખેડૂતને આખા ગામે મૂર્ખ કહ્યો પણ કારણ પૂછ્યું તો...

સવારના સોનેરી તડકામાં પોતાના પાંચ વીઘા પથ્થરવાળા ખેતરની વચ્ચે ઊભા રહીને ગોવિંદ માટીને હાથમાં રમાડી રહ્યો હતો. તેના ચહેરા પર કાળી મજૂરીનો થાક હતો પણ આંખોમાં એક અનોખો સંતોષ છલકાતો હતો. તેના હાથના તળિયામાં હળ ચલાવવાના કારણે ઊંડા છાલા પડી ગયેલા હતા.

ગોવિંદ છેલ્લા ચાલીસ વર્ષથી આ જમીન પર પરસેવો વહાવીને બાજરી, કઠોળ અને જુવાર પકવતો હતો. આ જમીન તેના પિતા નારણબાપાની એકમાત્ર વારસાગત મૂડી હતી. આ પથ્થરવાળી સૂકી ધરતીમાંથી ગોવિંદે દિવસ-રાત એક કરીને પોતાના આખા પરિવારનું ગુજરાન ચલાવ્યું હતું.

પરંતુ છેલ્લા બે મહિનાથી ગામમાં એક અસાધારણ ચળવળ શરૂ થઈ હતી. ગામની બરાબર બાજુમાંથી એક મોટો રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ અને મોટો ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ પસાર થવાનો હતો. શહેરના મોટા બિલ્ડરો અને ખાનગી કંપનીઓના દલાલો મોંઘી ગાડીઓ લઈને રોજ ગામમાં ચક્કર મારતા હતા.

ગામના મોટાભાગના ખેડૂતોએ પોતાની જમીનો કરોડો રૂપિયામાં વેચી દીધી હતી. લોકો રાતોરાત અમીર બની ગયા હતા અને નવી ચમકતી મોટરકારો ખરીદીને ગામમાં વટ પાડતા હતા. દરેક ખેડૂત પોતાના ખેતરો છોડીને શહેરમાં મોટા ફ્લેટો અને બંગલા ખરીદવાની દોડમાં લાગી ગયો હતો.

કંપનીના મુખ્ય પ્રોજેક્ટના પ્રવેશદ્વાર માટે ગોવિંદનું આ પાંચ વીઘા ખેતર સૌથી વધુ મહત્વનું હતું. જો ગોવિંદ આ જમીન ન આપે તો આખો પ્રોજેક્ટ અટકી પડે તેમ હતો. તેથી કંપનીના મોટા અધિકારી અને બિલ્ડર પ્રદીપે ગોવિંદને સીધા પંદર કરોડ રૂપિયાની જંગી ઓફર આપી હતી.

પંદર કરોડ રૂપિયા જેવી અકલ્પનીય રકમ સાંભળીને આખા ગામના લોકોના મોં ખુલ્લાં રહી ગયા હતા. એક સામાન્ય ગરીબ ખેડૂત માટે આટલી મોટી સંપત્તિ સાત પેઢી સુધી ખૂટે તેમ નહોતી. પરંતુ ગોવિંદે એક જ ક્ષણમાં બંને હાથ જોડીને એ ઓફર નકારી દીધી હતી.

ગોવિંદે શાંતિથી કહ્યું કે આ મારી ધરતી માતા છે અને હું મારી માનો સોદો ક્યારેય નહીં કરું. આ શબ્દો સાંભળતાં જ આખું ગામ તેના પર તૂટી પડ્યું હતું. લોકો તેને પાગલ, અક્કલ વગરનો, જૂનવાણી અને આખા ખાનદાનનો દુશ્મન કહીને જાહેરમાં મજાક ઉડાવવા લાગ્યા હતા.

સૌથી મોટો વિસ્ફોટ ગોવિંદના પોતાના ઘરમાં થયો હતો. તેનો પચીસ વર્ષનો એકમાત્ર દીકરો કેતન શહેરમાં ભણીને આવ્યો હતો અને આધુનિક મોજશોખનો શોખીન હતો. કેતને ઘરમાં તોડફોડ શરૂ કરી દીધી અને પિતા પર બરાડા પાડવા લાગ્યો.

કેતને ક્રોધથી કહ્યું કે પપ્પા, તમારી આ જીદના કારણે આપણી આખી જિંદગી ગરીબીમાં સડી ગઈ છે. પંદર કરોડ રૂપિયા સામે ચાલીને આવી રહ્યા છે ત્યારે તમે આ સૂકા પથ્થરોને છાતીએ વળગાડીને બેઠા છો. જો તમે આ જમીન નહીં વેચો તો હું કાયમ માટે આ ઘર છોડીને ચાલ્યો જઈશ.

ગોવિંદની પત્ની સરલા પણ રડતી રડતી પતિને સમજાવવા લાગી. સરલાએ કહ્યું કે આપણા દીકરાના ભવિષ્યનો વિચાર કરો અને આ નકામી હઠ છોડી દો. લોકો આપણી મૂર્ખાઈ પર હસી રહ્યા છે અને સમાજમાં આપણી આબરૂ જઈ રહી છે.

પરંતુ ગોવિંદ સાવ અડગ રહ્યો અને તેણે કોઈની વાત ન માની. તેણે કહ્યું કે સમય આવશે ત્યારે તમને બધાને સત્ય સમજાશે. પિતાના આ મૌનથી કંટાળીને કેતને ગામના સરપંચ જગદીશ અને બિલ્ડર પ્રદીપ સાથે ગુપ્ત મુલાકાત કરી લીધી.

કેતને બિલ્ડરને ખાતરી આપી કે તે પિતાની જબરદસ્તી સહી કરાવીને આ સોદો પાર પાડી દેશે. બિલ્ડર પ્રદીપે કેતનને પાંચ લાખ રૂપિયા રોકડા એડવાન્સ આપી દીધા. કેતને વકીલને બોલાવીને જમીન વેચાણના કાનૂની દસ્તાવેજો તૈયાર કરાવી લીધા.

રવિવારે સવારે પંચાયતના મોટા ચોતરા પર આખા ગામના વડીલો અને ખેડૂતો ભેગા થયા. બિલ્ડર પ્રદીપ પોતાની લક્ઝરી કારમાં સૂટ-બૂટ પહેરીને ત્યાં આવી પહોંચ્યો હતો. તેના હાથમાં પંદર કરોડનો ચેક અને વેચાણના કાગળો હતા.

સરપંચ જગદીશે ગોવિંદને ચોતરા પર બોલાવ્યો અને ગામ સમક્ષ દબાણ કરવાનું શરૂ કર્યું. સરપંચે કહ્યું કે ગોવિંદ, તારી આ એક મૂર્ખાઈના કારણે આખા ગામનો વિકાસ અટકી રહ્યો છે. તું ચૂપચાપ આ કાગળ પર અંગૂઠો મારી દે અને તારા દીકરાનું જીવન સુધારી લે.

બિલ્ડર પ્રદીપે કટાક્ષમાં હસીને ટેબલ પર પંદર કરોડનો ચેક મૂક્યો. પ્રદીપે ગર્વથી કહ્યું કે ડોસા, તારી આખી પેઢી પણ આટલા પૈસા ભેગા નહીં કરી શકે. મારી ધીરજની પરીક્ષા ન કર અને કાગળ પર સહી કરી દે નહીંતર કાયદાકીય રીતે જમીન છીનવી લઈશ.

દીકરા કેતને પણ આગળ વધીને પિતાના હાથમાં પેન પકડાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. કેતને કહ્યું કે પપ્પા, આજે આ આખરી ફેંસલો છે. જો આજે તમે સહી નહીં કરો તો હું તમારું મોં પણ નહીં જોઉં.

ગોવિંદે અત્યંત શાંત નજરે પોતાના દીકરા સામે જોયું. ગોવિંદની આંખોમાં ગુસ્સો નહોતો પણ એક પિતાની અસીમ કરુણા અને દર્દ છલકાતાં હતાં. ગોવિંદે ધીમેથી પેન બાજુ પર મૂકી દીધી.

ગોવિંદે ઊભા થઈને આખી પંચાયત સામે બંને હાથ જોડ્યા. ગોવિંદે કહ્યું કે સરપંચ સાહેબ અને ગામના વડીલો, હું કાગળ પર સહી કરવા તૈયાર છું. પણ મારી એક છેલ્લી શરત છે કે તમે બધા એકવાર મારી સાથે મારા એ પથ્થરવાળા ખેતરે ચાલો.

ગોવિંદે ઉમેર્યું કે હું તમને બતાવીશ કે મેં આ જમીન વેચવાની કેમ ના પાડી હતી. જો એ જોયા પછી પણ તમે કહેશો કે મારે જમીન વેચી દેવી જોઈએ, તો હું એક રૂપિયો લીધા વિના આખી જમીન કંપનીના નામે કરી દઈશ. આ સાંભળીને સૌ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા.

બિલ્ડર પ્રદીપ અને સરપંચ જગદીશ મલકાઈ ગયા. તેમને લાગ્યું કે ડોસો હવે નમી ગયો છે. આખું ગામ, સરપંચ, બિલ્ડર અને કેતન ગોવિંદની પાછળ પાછળ પેલા પાંચ વીઘા ખેતર તરફ ચાલવા લાગ્યા.

ખેતરના છેલ્લા છેડે પહાડની તળેટી પાસે એક અત્યંત પ્રાચીન અને વિશાળ વડનું વૃક્ષ ઊભેલું હતું. એ વૃક્ષની આસપાસ મોટા કાળા પથ્થરોની કુદરતી દીવાલ બનેલી હતી. ગોવિંદ એ પથ્થરોની વચ્ચે બનેલી એક સાંકડી ગુફા જેવા રસ્તે આગળ વધ્યો.

બધા લોકો ઉત્સુકતાથી અંદર પ્રવેશ્યા. ગુફા જેવી એ જગ્યા પાર કરતાં જ અંદર એક અત્યંત રમણીય, હરિયાળી અને અદ્ભુત ખીણ જેવો કુદરતી જળકુંડ દેખાઈ આવ્યો. પહાડના પથ્થરોમાંથી સ્ફટિક જેવું કાચ જેવું ચોખ્ખું અને મીઠું પાણી અવિરત વહી રહ્યું હતું.

એ જગ્યાનું દ્રશ્ય જોઈને ગામના તમામ ખેડૂતો અને સરપંચ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. ગામના કોઈ માણસે આ ગુપ્ત જળકુંડ ક્યારેય જોયો નહોતો. ગોવિંદે એ પવિત્ર જળને બંને હાથમાં ભરીને પોતાની આંખોએ અડાડ્યું.

ગોવિંદે આંસુ ભરી આંખે આખા ગામ સામે સાઠ વર્ષ જૂનું એ દર્દનાક અને પવિત્ર રહસ્ય ખોલ્યું. ગોવિંદે જણાવ્યું કે સાઠ વર્ષ પહેલાં જ્યારે આખા પંથકમાં ભયંકર છપ્પનિયો દુષ્કાળ પડ્યો હતો, ત્યારે ગામના તમામ કૂવા અને તળાવો સુકાઈ ગયા હતા.

સેંકડો પશુઓ અને નાના બાળકો તરસના કારણે તરફડીને મરી રહ્યા હતા. તે સમયે ગોવિંદના પિતા નારણબાપાએ આ પહાડી ખૂણામાં રાત-દિવસ એકલા હાથે ખોદકામ કર્યું હતું. તેમના હાથમાંથી લોહી વહી ગયું હતું પણ તેમણે હાર નહોતી માની.

અંતે ઈશ્વરની કૃપાથી પહાડના પેટાળમાંથી આ અખંડ અમૃત જેવી જળધારા ફૂટી નીકળી હતી. એ જળધારા કોઈ સાધારણ ઝરણું નહોતી પણ આખી ખીણના ભૂગર્ભ જળનો મુખ્ય સ્રોત હતી. આ ગુપ્ત જળકુંડના કારણે જ આખા ગામના તમામ કૂવાઓમાં બારેમાસ મીઠું પાણી જળવાઈ રહેતું હતું.

ગોવિંદે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે મારા પિતાએ મરતી વખતે મારી પાસેથી આ ધરતી પર હાથ મુકાવીને આખરી વચન લીધું હતું. પિતાએ કહ્યું હતું કે બેટા, આ જળકુંડ આખા ગામના અબોલ પશુઓ અને હજારો ખેડૂતોની જીવાદોરી છે. જો આ જગ્યા પર સિમેન્ટ-કોંક્રિટનું જંગલ બનશે કે કેમિકલ ફેક્ટરી ઊભી થશે, તો આ અખંડ જળસ્ત્રોત કાયમ માટે ઝેરી બનીને નષ્ટ થઈ જશે.

ગોવિંદે બિલ્ડરના પ્રોજેક્ટનો નકશો બહાર કાઢ્યો જે તેણે સરકારી કચેરીમાંથી મેળવ્યો હતો. ગોવિંદે સાબિત કરી બતાવ્યું કે કંપની આ જળકુંડની બરાબર ઉપર પોતાનો મોટો કેમિકલ વેસ્ટ પ્લાન્ટ અને વિશાળ પાર્કિંગ બનાવવાની હતી. જો આ સોદો થયો હોત તો આગામી પાંચ વર્ષમાં આખા ગામની જમીન સાવ બંજર બની જાત અને પીવાનું પાણી પણ ઝેર બની જાત.

ગોવિંદે આગળ જણાવ્યું કે તેણે આ પાંચ વીઘા જમીનમાં છેલ્લા વીસ વર્ષથી દેશી પરંપરાગત બિયારણો અને ઔષધીય વનસ્પતિઓની ગુપ્ત નર્સરી બનાવી રાખી છે. જ્યારે પણ કોઈ ગરીબ ખેડૂતનું બિયારણ બગડી જતું ત્યારે ગોવિંદ મફતમાં તેને અસલ દેશી બીજ આપતો હતો.

આ સત્ય સાંભળતાં જ ચોતરે ઊભેલા તમામ ગ્રામજનોના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. તેમના કાનમાં જાણે આકાશ તૂટી પડ્યું હોય તેવો સન્નાટો છવાઈ ગયો. સરપંચ જગદીશના હાથમાંથી કાગળો નીચે પડી ગયા અને તેનો ચહેરો શરમથી ઝૂકી ગયો.

જે ખેડૂતને તેઓ બે મહિનાથી મૂર્ખ, પાગલ અને નકામો કહીને હસતા હતા, તે માણસ વાસ્તવમાં આખા ગામના અસ્તિત્વ અને ભવિષ્યની રક્ષા કરવા માટે એકલો લડી રહ્યો હતો. તેણે પંદર કરોડ જેવી સંપત્તિને લાત મારીને ગામના બાળકોનું જીવન બચાવ્યું હતું.

દીકરા કેતનનો આખો દેહ પસ્તાવાની ભયાનક આગમાં થરથર ધ્રૂજવા લાગ્યો. તેના હાથમાંથી પેલી પાંચ લાખની એડવાન્સ રકમની થેલી નીચે પડી ગઈ અને રૂપિયા જમીન પર વેરાઈ ગયા. કેતનને પોતાની જાત પર એટલો ધિક્કાર થયો કે તે રડી પણ નહોતો શકતો.

કેતન દોડીને પોતાના પિતા ગોવિંદના પગમાં ફસડાઈ પડ્યો. કેતને પિતાના બંને ધૂળવાળા પગ પકડી લીધા અને નાના બાળકની જેમ જોરજોરથી પોક મૂકીને રડવા લાગ્યો. કેતનના આંસુઓથી ગોવિંદના પગ ભીંજાઈ ગયા.

કેતને માથું પછાડતાં કહ્યું કે પપ્પા મને માફ કરી દો, હું પૈસાના લોભમાં સાવ આંધળો અને નરાધમ બની ગયો હતો. મેં તમને દુનિયા સામે અપમાનિત કર્યા પણ તમે તો સાક્ષાત ભગવાન નીકળ્યા. હું તમારા ચરણની રજ બનવા પણ લાયક નથી.

ગોવિંદે નીચે નમીને પોતાના દીકરાને બંને હાથે ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો. ગોવિંદે કેતનના આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે બેટા, જમીન માત્ર પૈસા કમાવવાનું સાધન નથી પણ એ આપણી સંસ્કૃતિ અને જીવન છે. તું સત્ય સમજી ગયો એટલે મારો ભવ સુધરી ગયો.

સરપંચ જગદીશ અને ગામના તમામ વડીલો આગળ આવ્યા અને તેમણે ગોવિંદ સામે હાથ જોડીને માફી માંગી. સરપંચે જાહેરમાં જાહેરાત કરી કે આ પવિત્ર જળકુંડ અને ગોવિંદનું ખેતર આખા ગામની સામૂહિક ધરોહર ગણાશે અને અહીં ક્યારેય કોઈ ફેક્ટરી નહીં બનવા દઈએ.

બિલ્ડર પ્રદીપ આ દ્રશ્ય જોઈને સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો. તેણે શાંતિથી પોતાનો પંદર કરોડનો ચેક પાછો ખિસ્સામાં મૂકી દીધો. પ્રદીપે ગોવિંદ સામે માથું નમાવીને કહ્યું કે વડીલ, તમારી આ દેશભક્તિ અને ધરતીપ્રેમ સામે મારી આખી દોલત સાવ તુચ્છ છે.

તે દિવસ પછી ગામના તમામ ખેડૂતોએ સાથે મળીને એ જળકુંડની આસપાસ સુંદર પથ્થરની પાળ બાંધી આપી. કેતને શહેરમાં નોકરી કરવાની વાત કાયમ માટે માંડી વાળી અને પિતા સાથે ખેતીમાં જોડાઈ ગયો. પિતા-પુત્રની જોડીએ મળીને એ દેશી ઓર્ગેનિક બિયારણના કામને આખા વિસ્તારમાં ફેલાવી દીધું.

આજે પણ એ પહાડી જળકુંડમાંથી અવિરત મીઠી જળધારા વહી રહી છે જે હજારો ખેડૂતોના ખેતરોને હરિયાળાં રાખે છે. ગામના લોકો જ્યારે પણ એ ખેતર પાસેથી પસાર થાય છે ત્યારે ગોવિંદના આદરપૂર્વક ચરણ સ્પર્શ કરે છે.

સાચો ધનિક એ નથી જે પોતાની ધરતી વેચીને તિજોરીઓ ભરી લે છે, પણ સાચો ધનિક એ છે જે કરોડોની લાલચ સામે પણ પોતાના સંસ્કારો અને પ્રકૃતિની રક્ષા કરે છે. ગોવિંદના આ અડગ નિર્ણયે સાબિત કરી દીધું કે પૂર્વજોના પવિત્ર વચન અને નિઃસ્વાર્થ ત્યાગ આગળ દુનિયાની તમામ દોલત વામણી છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.