સાસુ કાયમ આકરા રહીને વહુને પૈસા આપવાની ના પાડતા હતા, સાસુ ગુજરી ગયા પછી ખબર પડી કે...

અલ્કા નાનપણથી જ ભણવામાં ખૂબ જ હોંશિયાર અને તેજસ્વી છોકરી હતી. તેના પિતાજી ગામડાના એક સામાન્ય ખેડૂત હતા. અલ્કાનું બાળપણથી જ એક સપનું હતું કે તે ભણીગણીને એક સફળ ડૉક્ટર બને અને લોકોની સેવા કરે. પોતાની સખત મહેનત અને બુદ્ધિમત્તાના બળે અલ્કાએ ખૂબ જ સારા માર્ક્સ મેળવ્યા અને તેને સરકારી મેડિકલ કોલેજમાં પ્રવેશ મળી ગયો.

પરંતુ અલ્કાના અભ્યાસના બીજા જ વર્ષે તેના પિતાજીનું અચાનક અવસાન થઈ ગયું. પિતાના અવસાન પછી પરિવાર પર આર્થિક સંકટ આવી પડ્યું. તે સમયે અલ્કાના લગ્ન ગામના જ એક સાધારણ પરિવારમાં રહેતા પ્રવીણ સાથે નક્કી થયેલા હતા. અલ્કાના પરિવારની પરિસ્થિતિ જોઈને પ્રવીણના પરિવારે અલ્કાને પોતાના ઘરે વહુ બનાવીને લાવી દીધી.

પ્રવીણના ઘરમાં તેની માતા સરોજબેન મુખ્ય હતા. સરોજબેન સ્વભાવે ખૂબ જ આકરા, કડક અને શિસ્તપ્રિય મહિલા હતા. ઘરમાં તેમનો જ હુકમ ચાલતો હતો. તેઓ ક્યારેય કોઈ સાથે વધારે પડતી મીઠી વાતો કરતા નહોતા. જ્યારે અલ્કા પરણીને ઘરમાં આવી, ત્યારે તેણે સરોજબેન સામે પોતાની ભણવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી.

સરોજબેને કડક અવાજે કહ્યું કે, જો તારે ભણવું હોય તો ભણ, પણ ઘરના તમામ કામકાજ પૂરા કર્યા પછી જ તારે કોલેજે જવાનું. આ ઘરમાં કોઈ નવરું બેસી રહેતું નથી. આ સાંભળીને અલ્કાને ખૂબ જ દુઃખ થયું, પણ તેણે હિંમત ન હારી. તે સવારે વહેલી ઉઠીને ઘરનું બધું કામ પતાવીને કોલેજે જતી હતી.

અલ્કાને મેડિકલના ભણતર દરમિયાન દર મહિને પુસ્તકો, સ્ટેશનરી, પ્રેક્ટિકલ સાધનો અને કોલેજની વધારાની પ્રવૃત્તિઓ માટે વધારાના પૈસાની જરૂર પડતી હતી. જ્યારે પણ અલ્કા સંકોચ સાથે સાસુ સરોજબેન પાસે પચાસ કે સો રૂપિયા પણ વધારાના માગવા જતી, ત્યારે સરોજબેન તરત જ તેના પર ગુસ્સે થઈ જતા.

સરોજબેન મોઢું બગાડીને અલ્કાને સંભળાવી દેતા કે, પૈસા કઈ ઝાડ પર નથી ઊગતા. તારા ભણતર પાછળ આટલો બધો ખોટો ખર્ચ કરવાની કોઈ જરૂર નથી. જેટલા સરકારી શિષ્યવૃત્તિના કે જરૂરી પૈસા હોય એટલામાં જ પતાવવાનું રાખ. વધારાનો એક રૂપિયો પણ તને આ ઘરમાંથી નહીં મળે.

સાસુનો આવો નિર્દય વ્યવહાર જોઈને અલ્કાના મનમાં તેમના પ્રત્યે ભારે નફરત અને કડવાશ ભરાઈ ગઈ. અલ્કા મનમાં ને મનમાં વિચારતી કે મારી સાસુ ખૂબ જ નિર્દય, સ્વાર્થી અને કંજૂસ છે. તેમને મારી પ્રગતિ અને મારા ભણતરની કોઈ પડી નથી. તેઓ નથી ઈચ્છતા કે હું ભણીને આગળ વધું.

જ્યારે કોલેજની મોટી ફી ભરવાનો સમય આવતો, ત્યારે અલ્કા ભારે ચિંતામાં પડી જતી. પણ આશ્ચર્યજનક રીતે દર વખતે કોલેજની ઓફિસમાંથી તેને જાણ કરવામાં આવતી કે તેની ફી જમા થઈ ગઈ છે. અલ્કાને એમ લાગતું કે કદાચ સરકારી યોજના કે કોઈ અનામી દાનવીર સંસ્થા તરફથી તેની ફી ભરાઈ રહી છે. તેણે ક્યારેય આ બાબતે ઊંડાણમાં તપાસ ન કરી.

અલ્કાએ જેમતેમ કરીને, પોતાના મનને મારીને અને સાસુના કડવા વેણ સહન કરીને પોતાનો મેડિકલનો અભ્યાસ પૂરો કર્યો. તે ડૉક્ટર બની ગઈ અને શહેરમાં એક મોટી હોસ્પિટલમાં નોકરી કરવા લાગી. પણ તેના મનમાં પોતાની સાસુ સરોજબેન પ્રત્યેની નફરત ક્યારેય ઓછી ન થઈ.

લગ્ન પછીના વર્ષો દરમિયાન અલ્કાએ ક્યારેય પોતાની સાસુ સાથે પ્રેમથી વાત ન કરી. તે હંમેશા સાસુ સાથે એક સીમા જાળવીને રાખતી. જ્યારે પણ સરોજબેન તેને કોઈ સલાહ આપવા જતા, અલ્કા મોઢું ફેરવી લેતી અથવા સામો કડક જવાબ આપી દેતી. તે માનતી હતી કે જે મહિલાએ તેના મુશ્કેલ સમયમાં વધારાના થોડા પૈસા માટે પણ તડપાવી હતી, તે સાસુ ક્યારેય પ્રેમ કે આદરને લાયક નથી.

સમય વીતતો ગયો અને સરોજબેન ઉંમરના કારણે નાજુક સ્વાસ્થ્ય ધરાવતા થયા. છતાં તેમણે ક્યારેય અલ્કા પાસે દયા કે સેવાની ભીખ ન માંગી. તેઓ પોતાના રૂમમાં એકલા રહેતા અને શાંતિથી દિવસો વિતાવતા. અલ્કા પણ પોતાની નોકરી અને બાળબચ્ચામાં વ્યસ્ત રહીને સાસુ તરફ બિલકુલ ધ્યાન આપતી નહોતી.

એક દિવસ સરોજબેનની તબિયત અચાનક ખૂબ જ લથડી ગઈ. ગામના જૂના તબીબ ડૉક્ટર રામનિકભાઈને ઘરે બોલાવવામાં આવ્યા. પણ સરોજબેનનો અંતિમ સમય આવી ગયો હતો. તેમણે અલ્કા સામુ એક નજર નાખી, પણ અલ્કા તે સમયે પણ અળગી જ ઊભી રહી. થોડી જ વારમાં સરોજબેને આ દુનિયામાંથી વિદાય લઈ લીધી.

સરોજબેનના અવસાન પછી ઘરના તમામ અંતિમ સંસ્કાર અને વિધિઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ. સરોજબેનના મૃત્યુના ત્રીજા દિવસે ગામના વડીલ અને જાણીતા તબીબ ડૉક્ટર રામનિકભાઈ અલ્કાના ઘરે આવ્યા. તેમણે અલ્કાને કહ્યું કે, અલ્કાબેટા, સરોજબેનના અવસાન પછી મારે તને એક બહુ મોટી અમાનત અને સત્ય સોંપવાનું છે. સરોજબેને મને વચન આપાવ્યું હતું કે તેમના મૃત્યુ પછી જ હું તને આ વાત જણાવું.

અલ્કાએ અચરજથી પૂછ્યું કે, ડૉક્ટર સાહેબ, એવી તો કઈ વાત છે જે સાસુજી મારી પાસે છુપાવીને ગયા છે?

ડૉક્ટર રામનિકભાઈએ પોતાના ખિસ્સામાંથી એક જૂની લાકડાની નાની ડબ્બી અને કેટલાક કાગળો બહાર કાઢ્યા. તેમણે તે કાગળો અલ્કાના હાથમાં મૂકતા કહ્યું કે, અલ્કાબેટા, તું તારી સાસુને આખી જિંદગી નિર્દય, કંજૂસ અને આકરી સમજતી રહી ને? પણ સત્ય તો કંઈક અલગ જ છે.

અલ્કાએ ચશ્મા ચડાવીને તે કાગળો વાંચવાનું શરૂ કર્યું. તે કોલેજની ફીની જૂની પહોંચો હતી. ડૉક્ટર રામનિકભાઈએ ખુલાસો કરતા કહ્યું કે, જ્યારે તારા પિતાજીનું અવસાન થયું અને તારા ભણતર પર આફત આવી, ત્યારે સરોજબેન મારી પાસે આવ્યા હતા. તેમણે પોતાના પિયરથી મળેલું તમામ સ્ત્રીધન, સોનાના દાગીના અને ચાંદીના વાસણો મારી પાસે ગીરો મૂકીને વેચી દીધા હતા.

આ સાંભળીને અલ્કાના પગ તળેથી જમીન ખસી ગઈ. તેને લાગ્યું જાણે તેના કાનમાં કોઈએ ગરમ તેલ રેડ્યું હોય. ડૉક્ટર રામનિકભાઈએ આગળ કહ્યું કે, સરોજબેને પોતાના સ્ત્રીધનમાંથી મળેલા તમામ પૈસા મારી પાસે જમા કરાવ્યા હતા. હું દર વર્ષે ગુપ્ત રીતે તારી મેડિકલ કોલેજમાં જઈને તારી આખી ફી ભરી આવતો હતો.

અલ્કાની આંખોમાંથી અશ્રુની ધારાઓ વહેવા લાગી. તેણે ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું કે, પણ ડૉક્ટર સાહેબ, જો સાસુજી જ મારી ફી ભરતા હતા, તો તેઓ મારી પાસે કાયમ આકરા કેમ રહેતા હતા? જ્યારે હું તેમની પાસે પચાસ રૂપિયા માગતી ત્યારે પણ તેઓ મને કેમ ઉધડી લેતા હતા?

ડૉક્ટર રામનિકભાઈએ શાંતિથી સમજાવતા કહ્યું કે, બેટા, સરોજબેન જાણતા હતા કે જો તને ખબર પડી જશે કે તારી ફી સરળતાથી ભરાઈ રહી છે, તો તું પૈસાનું મૂલ્ય ભૂલી જઈશ. તેઓ તને એક મજબૂત અને જવાબદાર ડૉક્ટર બનાવવા માગતા હતા. તેઓ ઈચ્છતા હતા કે તું પૈસાનો એક પણ રૂપિયો બગાડ્યા વગર પૂરા ધ્યાનથી ભણે.

ડૉક્ટર રામનિકભાઈએ વધુમાં કહ્યું કે, સરોજબેને પોતાના દાગીના વેચી દીધા પછી પણ ક્યારેય ઘરમાં કોઈને ખબર પડવા ન દીધી. તેમણે પોતે સાદા કપડાં પહેર્યા અને પોતાની દરેક જરૂરિયાતો મારી નાખી, જેથી તારું ડોક્ટર બનવાનું સપનું પૂરું થઈ શકે. તેઓ કહેતા હતા કે મારી વહુ ડૉક્ટર બની જશે પછી મારૂં જીવન સાર્થક થઈ જશે.

આ સત્ય સાંભળતા જ અલ્કાના હાથમાંથી કાગળો છૂટી પડ્યા. તે જમીન પર બેસી પડી અને મોટે મોટેથી રડવા લાગી. તેનું હૃદય પસ્તાવાની ભીષણ આગમાં બળવા લાગ્યું. જે સાસુને તેણે આખી જિંદગી કંજૂસ, નફરતપાત્ર અને ક્રૂર ગણી હતી, તે જ સાસુએ પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો ત્યાગ કરીને તેને આટલી મોટી ડૉક્ટર બનાવી હતી.

અલ્કા દોડતી દોડતી સરોજબેનના રૂમમાં ગઈ. તે સરોજબેનની ખાલી પથારી અને દીવાલ પર લટકતી તેમની તસવીર સામે જોઈને પોક મૂકીને રડી પડી. તેણે તસવીરને ગળે લગાડીને કહ્યું કે, અરેરે મમ્મીજી, મને માફ કરી દો. હું કેટલી અંધ અને સ્વાર્થી હતી કે તમારા આટલા મોટા ત્યાગને સમજી જ ન શકી. મેં તમને આખી જિંદગી માત્ર કડવાશ જ આપી.

અલ્કાએ સાસુની તસવીર સામે હાથ જોડીને ક્ષમા માંગી, પણ હવે બહુ મોડું થઈ ચૂક્યું હતું. સરોજબેન આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગયા હતા. જીવતેજીવ સાસુને એક પણ પ્રેમભર્યો કે મીઠો શબ્દ ન કહી શક્યાનો અફસોસ હવે અલ્કાના મનમાં કાયમ માટે કોરાતો રહેવાનો હતો.

જિંદગીમાં આપણને મળેલા સંબંધોની પરખ કરવામાં જો આપણે મોડા પડી જઈએ, તો પછી માત્ર પસ્તાવો જ બાકી રહી જાય છે. અલ્કા આજે એક સફળ ડૉક્ટર હતી, પણ તેની પાસે સાસુનું ઋણ ચૂકવવાનો કે તેમને માફી કહેવાનો કોઈ રસ્તો નહોતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.