સાસુની ગામવાળી જમીન પતિના નામે કરાવીને વહુએ વેચવાની જીદ કરી, પછી અસલ કાગળો જોઈને પતિએ...

બપોરના બાર વાગ્યા હતા અને રસોડામાંથી વઘારની સુગંધ આખા ઘરમાં ફેલાઈ ગઈ હતી. કલ્પના ડાઇનિંગ ટેબલ પર વાસણો ગોઠવતા ગોઠવતા પોતાના પતિ વિવેક સામે સતત જોઈ રહી હતી.

વિવેક ઓફિસેથી લંચ કરવા આવ્યો હતો અને ચૂપચાપ મોબાઈલમાં કંઈક જોઈ રહ્યો હતો. કલ્પનાએ થાળી પીરસતાં જ વાતનો દોર શરૂ કર્યો.

"વિવેક, મેં તમને ગઈકાલે જે વાત કરી હતી એ વિશે કંઈ વિચાર્યું?" કલ્પનાએ રોટલી મૂકતાં અવાજ ધીમો રાખ્યો. "ગામવાળી જમીન હજી પણ બાના નામે જ ચાલે છે."

વિવેકે શાક વાટકીમાં લેતાં કહ્યું, "કલ્પના, બા જીવતા છે ત્યાં સુધી એમનું નામ રહે એમાં શું વાંધો છે? એ જમીન ક્યાંય જવાની નથી."

"તમે દુનિયાદારી નથી સમજતા," કલ્પનાએ ખુરશી ખેંચીને બેસતાં કહ્યું. "કાલે સવારે સગા-સંબંધીઓ કોઈ ખોટો દાવો કરશે ત્યારે આંટો મારતા થઈ જશો."

ઓસરીમાં બેઠેલા શાંતાબેન હાથમાં માળા લઈને બેઠા હતા પણ એમનું ધ્યાન ડાઇનિંગ ટેબલ તરફ જ હતું. કલ્પનાના શબ્દો તેમના કાને પણ પડી રહ્યા હતા.

શાંતાબેનની ઉંમર પંચોતેર વર્ષની હતી અને પતિના ગયા પછી એમણે આખું ઘર એકલે હાથે સંભાળ્યું હતું. ગામમાં આવેલો નાનો પ્લોટ એમના પતિની છેલ્લી નિશાની સમાન હતો.

સાંજે કલ્પના ચાનો કપ લઈને શાંતાબેનના રૂમમાં ગઈ. તેણે ખૂબ મીઠો અવાજ કરીને ખાટલા પાસે બેસવાનું પસંદ કર્યું.

"બા, તમારી તબિયત હવે રોજ થોડી નરમ રહે છે," કલ્પનાએ પગ દબાવતાં કહ્યું. "અમે તો તમારી ચિંતા કરીએ છીએ એટલે કહીએ છીએ."

શાંતાબેને ચશ્મા સરખા કર્યા અને વહુ સામે જોયું. "શું વાત છે વહુ બેટા? તારા મનમાં શું ચાલે છે?"

"બા, ગામવાળી જમીન તમારા નામે છે એટલે કાલ ઉઠીને કોઈ સરકારી કાગળિયામાં તકલીફ ન પડે," કલ્પનાએ સમજાવટભર્યા અવાજે કહ્યું. "જો એ જમીન અત્યારે જ વિવેકના નામે થઈ જાય તો ભવિષ્યના ઝઘડા ટળી જાય."

શાંતાબેન થોડી ક્ષણો માટે ચૂપ રહ્યા. એમણે વહુની આંખોમાં જોયું, જ્યાં એક અજાણી ઉતાવળ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવતી હતી.

"વિવેક તો મારો એકનો એક દીકરો છે," શાંતાબેને ધીમેથી કહ્યું. "બધું એનું જ છે, પણ તું કહે છે તો હું વિચારી લઈશ."

કલ્પનાએ તે જ રાત્રે વિવેકને ફરીથી ઘેર્યો. "મેં બા સાથે વાત કરી લીધી છે અને બા પણ રાજી છે, હવે તમે મોડું ન કરો."

વિવેકને પોતાની પત્નીની વાતમાં કોઈ ખોટો ઈરાદો ન દેખાયો. તેને લાગ્યું કે કલ્પના ફક્ત પરિવારની કાનૂની સલામતી માટે આ બધું કરી રહી છે.

બે દિવસ પછી તાલુકા પંચાયતની ઓફિસમાં જઈને દસ્તાવેજની પ્રક્રિયા પૂરી કરવામાં આવી. શાંતાબેને કોઈ પણ જાતનો વિરોધ કર્યા વગર શાંતિથી બધા કાગળો પર સહી કરી આપી.

જમીન વિવેકના નામે ચડી ગઈ અને દસ્તાવેજની અસલ ફાઈલ ઘેર આવી પહોંચી. કલ્પનાના ચહેરા પર એક અનોખી ચમક આવી ગઈ હતી.

તેણે એ ફાઈલ હાથમાં લઈને પોતાની તિજોરીમાં સુરક્ષિત મૂકી દીધી. વિવેકને લાગ્યું કે હવે ઘરમાં બધી ચિંતાઓ દૂર થઈ ગઈ છે.

પરંતુ જમીન પોતાના નામે થયાના માંડ એક અઠવાડિયા પછી કલ્પનાનો રંગ બદલાવા લાગ્યો. તેણે ઘરમાં નવી વાતો છેડવાનું શરૂ કરી દીધું.

એક સાંજે વિવેક થાકીને ઘેર આવ્યો ત્યારે કલ્પનાએ તેને કોફી આપતાં એક નવો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. "વિવેક, શહેરમાં એક જાણીતા બિલ્ડર સાથે મારી વાત થઈ છે."

વિવેકે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "શેની વાત થઈ છે? આપણે ક્યાં કોઈ નવું મકાન લેવું છે?"

"આપણે ગામવાળી જમીન વેચી દઈએ તો ચાલીસ લાખ રૂપિયા રોકડા આવે તેમ છે," કલ્પનાએ ઉત્સાહથી આંખો મોટી કરતાં કહ્યું. "એ જમીન ત્યાં પડી રહીને શું કરવાની છે?"

વિવેકના હાથમાંથી કોફીનો કપ ધ્રૂજી ગયો. તેણે પત્ની સામે અવિશ્વાસથી જોયું.

"કલ્પના, તું શું બોલે છે એનું તને ભાન છે?" વિવેકે કડક અવાજે પૂછ્યું. "તેં બાને કહ્યું હતું કે ભવિષ્યની સુરક્ષા માટે નામ ટ્રાન્સફર કરવું છે."

"હા, તો એ સુરક્ષા જ છે ને," કલ્પનાએ તરત જ દલીલ કરી. "એ રૂપિયાથી આપણે મારા નામે એક મોટો બ્યુટી પાર્લરનો શોરૂમ શરૂ કરીશું અને બાકીના રૂપિયાથી સોનું લઈ લઈશું."

વિવેક સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેને સમજાયું કે કલ્પનાએ બા પાસે જમીન પોતાના નામે કરાવવા માટે આખો ઢોંગ રચ્યો હતો.

"હું મારા બાપુજીની જમીન કોઈ પણ કાળે નહીં વેચું," વિવેકે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું. "એ જમીન આપણા પરિવારનું ગૌરવ છે."

કલ્પનાનો ચહેરો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયો. "હવે એ જમીન તમારા નામે છે, એટલે એના પર મારો પણ અડધો હક બને છે."

તેણીએ આગળ કહ્યું, "જો તમે એ જમીન નહીં વેચો તો હું આ ઘરમાં શાંતિથી રહેવા નહીં દઉં. તમારે મારી વાત માનવી જ પડશે."

વિવેક રૂમમાંથી બહાર નીકળી ગયો અને આખી રાત ઓસરીમાં આંટા મારતો રહ્યો. તેને પોતાની જાત પર ગુસ્સો આવતો હતો કે તે પત્નીની ચાલ સમજી ન શક્યો.

બીજા દિવસે સવારે વિવેક ભારે હૈયે બાના રૂમમાં ગયો. શાંતાબેન ખાટલા પર બેસીને ભગવદ્ ગીતા વાંચી રહ્યા હતા.

વિવેક આવીને બાના પગ પાસે જમીન પર બેસી ગયો. તેનું માથું શરમથી ઝૂકેલું હતું અને તે નજર મિલાવી શકતો નહોતો.

"બા, મને માફ કરી દો," વિવેકે ગળે બાઝેલા ડૂમા સાથે કહ્યું. "કલ્પના એ જમીન વેચીને પોતાના માટે રૂપિયા વાપરવા માંગે છે."

શાંતાબેને ગીતાનું પુસ્તક ધીમેથી બંધ કર્યું અને દીકરાના માથા પર હાથ મૂક્યો. એમની આંખોમાં કોઈ આંચકો કે આશ્ચર્ય નહોતું.

"મને ખબર હતી બેટા કે આ વાત અહીં સુધી પહોંચશે," શાંતાબેને અત્યંત શાંત અવાજે કહ્યું.

વિવેકે આશ્ચર્યથી બા સામે જોયું. "બા, તમને પહેલેથી ખબર હતી તો તમે સહી કેમ કરી આપી? તમે મને રોક્યો કેમ નહીં?"

શાંતાબેને એક ઊંડો શ્વાસ લીધો. "બેટા, હું જાણતી હતી કે કલ્પનાના મનમાં શું ચાલે છે, પણ મારે તારું ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરવું હતું."

શાંતાબેને આગળ સમજાવ્યું, "તું સીધો અને ભોળો છે. કાલ સવારે મારી આંખો મીંચાઈ જાય પછી તું આ સંસારમાં કોઈની સામે લડી ન શકે એટલે મેં જીવતે જીવ તારા નામે જમીન કરી દીધી."

"પણ બા, એ જમીન વેચવાની જીદ કરે છે," વિવેકે પોતાની લાચારી વ્યક્ત કરી. "ઘરમાં રોજ કકળાટ થાય છે."

શાંતાબેને વિવેકનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો. "જમીન તારા બાપની કમાણી છે અને કાગળ પર નામ તારું છે, નિર્ણય પણ તારો જ હોવો જોઈએ."

શાંતાબેને કહ્યું, "સંસારમાં પત્નીનું માન રાખવું સારું, પણ એનો અર્થ એ નથી કે એના દરેક ખોટા હઠાગ્રહ આગળ ઝૂકી જવું. તારે આજે એને સીમા બતાવવી પડશે."

બાના આ શબ્દોએ વિવેકના મનમાં વર્ષોથી દબાયેલી હિંમત જગાડી દીધી. તેને સમજાયું કે ચૂપ રહેવાથી અન્યાય વધતો જાય છે.

વિવેક ઊભો થયો અને સીધો પોતાના બેડરૂમ તરફ ગયો. કલ્પના કબાટમાંથી કપડાં સરખા કરી રહી હતી.

વિવેકે તિજોરી ખોલી અને જમીનના અસલ દસ્તાવેજ બહાર કાઢ્યા. તેણે એ ફાઈલ ટેબલ પર મૂકી અને કલ્પના સામે ઊભો રહ્યો.

"કલ્પના, અહીં આવીને બેસ, મારે તારી સાથે ચોખ્ખી વાત કરવી છે," વિવેકનો અવાજ એટલો ગંભીર હતો કે કલ્પના ચમકી ગઈ.

કલ્પના આવીને બેડ પર બેઠી અને મોં મચકોડ્યું. "શું છે વળી? તમે જમીન વેચવા માટે હા પાડો છો ને?"

"ના, હું એ જમીન ક્યારેય નહીં વેચું," વિવેકે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું. "અને હવે પછી આ ઘરમાં એ જમીન વેચવાની વાત પણ નહીં થાય."

કલ્પના ગુસ્સામાં ઊભી થઈ ગઈ. "તમે તમારી પત્ની કરતાં પેલા પથ્થરના ટુકડાને વધારે મહત્વ આપો છો? લગ્ન પછી પત્નીનો પતિની બધી મિલકત પર અધિકાર હોય છે."

વિવેકે શાંતિથી કલ્પનાની આંખોમાં જોયું. "હા, લગ્ન પછી તારો મારા સુખ-દુઃખ પર હક છે, મારા ઘરમાં તારું સન્માન છે."

વિવેકનો અવાજ વધુ દ્રઢ બન્યો. "પણ લગ્નનો અર્થ એવો ક્યારેય નથી થતો કે મને વારસામાં મળलेली દરેક વસ્તુ પર તું તારો કાબૂ જમાવી દે."

કલ્પના એક ક્ષણ માટે સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેણે વિવેકનો આવો કડક અને અડગ સ્વભાવ ક્યારેય જોયો નહોતો.

"તેં બા સાથે જૂઠું બોલીને આ કાગળો કરાવ્યા હતા," વિવેકે કલ્પનાના જૂઠાણાનો પર્દાફાશ કર્યો. "તેં પરિવારના રક્ષણનું બહાનું બનાવીને પોતાનો સ્વાર્થ સાધવાનો પ્રયત્ન કર્યો."

કલ્પનાએ બચાવ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, "હું તો આપણા બંનેના ભવિષ્ય માટે જ..."

"ના, તું ફક્ત તારા પોતાના શોખ અને તારા પોતાના નામે ધંધો કરવા માટે મારા બાપની છેલ્લી નિશાની વેચવા માંગતી હતી," વિવેકે વચ્ચે જ રોકી લીધી. "બા બધું જાણતા હોવા છતાં એમણે મારા પર ભરોસો રાખીને સહી કરી આપી હતી."

વિવેકે ટેબલ પર પડેલી ફાઈલ તરફ આંગળી ચીંધી. "મારી માએ મને આર્થિક રીતે મજબૂત કરવા માટે આ જમીન આપી છે, કોઈના અહંકારને પોષવા માટે નહીં."

કલ્પનાના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો. તેને સમજાયું કે તેની બધી યોજનાઓ ખુલ્લી પડી ગઈ હતી અને વિવેક હવે દબાણમાં આવવાનો નહોતો.

"જો તારે મારી સાથે રહેવું હોય, તો આ ઘરમાં દરેક વ્યક્તિનું સન્માન કરવું પડશે," વિવેકે છેલ્લો નિર્ણય સંભળાવ્યો. "અને વારસાની મિલકત પર બળજબરીથી કબજો કરવાની માનસિકતા છોડવી પડશે."

કલ્પના માથું નીચું રાખીને બેસી રહી. તેની આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા, પણ આ વખતે એ આંસુ કોઈ જીદના નહીં પણ પોતાની ભૂલના હતા.

તેને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે સાસુએ એક પણ સવાલ પૂછ્યા વગર સહી કરી દીધી હતી. સાસુના એ શાંત ત્યાગ સામે પોતાનો સ્વાર્થ કેટલો નાનો અને નીચો લાગતો હતો.

વિવેક રૂમમાંથી બહાર નીકળી ગયો અને બેંક લોકરની ચાવી લઈને નીકળ્યો. તેણે એ કિંમતી દસ્તાવેજ બેંકના લોકરમાં સુરક્ષિત મૂકી દીધા જેથી કોઈ તેનો દુરુપયોગ ન કરી શકે.

સાંજે કલ્પના રસોડામાં એકલી ઊભી હતી. તે ચૂપચાપ રોટલી વણી રહી હતી અને તેનું મન ભારે પસ્તાવાથી ભરાયેલું હતું.

તેણે જોયું કે શાંતાબેન લાકડીના ટેકે ધીમે ધીમે રસોડા તરફ આવી રહ્યા હતા. કલ્પનાના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તે નજર ન મિલાવી શકી.

શાંતાબેન રસોડાના દરવાજે આવીને ઊભા રહ્યા. "વહુ બેટા, તારી તબિયત સારી છે ને? બપોરે તેં જમ્યું પણ નહોતું."

સાસુની આ નિર્દોષ ચિંતા સાંભળીને કલ્પનાનું હૈયું ભરાઈ આવ્યું. તેણે વેલણ મૂકી દીધું અને શાંતાબેનના ચરણોમાં ઢળી પડી.

"મને માફ કરી દો બા," કલ્પના ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગી. "મેં તમારી સાથે કપટ કર્યું અને તમારા વિશ્વાસનો ગેરફાયદો ઉઠાવ્યો."

શાંતાબેને નીચે નમીને કલ્પનાના ખભા પકડ્યા અને તેને ઊભી કરી. એમણે પોતાના પાલવથી કલ્પનાના આંસુ લૂછ્યા.

"વહુ બેટા, લોભ માણસની આંખે પાટા બાંધી દે છે," શાંતાબેને પ્રેમથી સમજાવ્યું. "મિલકત કરતાં માણસો અને સાચો વિશ્વાસ વધારે કિંમતી હોય છે."

કલ્પનાએ હાથ જોડીને કહ્યું, "બા, મને મારી ભૂલ સમજાઈ ગઈ છે. હું ક્યારેય એ જમીન વિશે ફરીથી વાત નહીં કરું."

તે જ વખતે વિવેક પણ ઘેર પાછો આવ્યો. તેણે કલ્પનાને બાના ખોળામાં માથું મૂકીને રડતી જોઈ.

વિવેકના ચહેરા પરની કઠોરતા ઓગળી ગઈ. તેણે જોયું કે કલ્પનાના મનમાંથી લાલચનો મેલ સાવ ધોવાઈ ગયો હતો.

શાંતાબેને વિવેકનો હાથ પકડીને કલ્પનાના હાથ પર મૂક્યો. "વિવેક, સંસારમાં ભૂલો બધાથી થાય, પણ જે ભૂલ સ્વીકારી લે એને માફ કરી દેવો જોઈએ."

વિવેકે સ્મિત સાથે કલ્પના સામે જોયું અને હા પાડી. કલ્પનાએ વિવેક સામે પણ હાથ જોડીને ક્ષમા માંગી લીધી.

તે રાત્રે ઘણા દિવસો પછી આખા પરિવારે સાથે બેસીને હસતા મુખે ભોજન લીધું. ઘરમાં કોઈ મિલકતની લાલચ કે અવિશ્વાસ નહોતો રહ્યો.

કલ્પના સમજી ગઈ હતી કે સાચો સંસાર એકબીજા પર હક જતાવવાથી નહીં, પણ એકબીજાના અધિકારો અને વારસાનું સન્માન કરવાથી ચાલે છે.

ઘરના આંગણામાં ફરીથી જૂની શાંતિ અને આદર પાછા આવી ગયા હતા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.