ત્રીસ વર્ષથી દરેક તહેવારે મીઠાઈ ખાવાની ના પાડતાં બાએ એંસીમા જન્મદિવસે અસલી કારણ જણાવ્યું ત્યારે આખો પરિવાર…

દિવાળીનો તહેવાર હોય કે ઘરમાં કોઈના લગ્નનો પ્રસંગ હોય, જશોદાબાના હાથમાં ક્યારેય મીઠાઈ જોવા મળતી નહોતી. આખા ઘરમાં કાજુકતરીથી લઈને મોહનથાળ સુધીના થાળ ભરાયા હોય, પણ બા હંમેશાં મોં ફેરવી લેતાં હતાં.

ઘરના બધા સભ્યો છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી બાની આ ટેવ જોઈ રહ્યા હતા. બધાને એમ જ લાગતું હતું કે બા પોતાની તબિયત બાબતે બહુ કડક નિયમો પાળે છે.

આજે જશોદાબાનો એંસીમો જન્મદિવસ હતો. ઘરના વરંડામાં મોટો મંડપ બંધાયો હતો અને આખો પરિવાર ભેગો થયો હતો.

મોટો દીકરો હસમુખ અને નાનો દીકરો કિરીટ સવારથી મહેમાનોની સરભરામાં લાગેલા હતા. વહુઓ રસોડામાં જાતજાતની વાનગીઓ બનાવી રહી હતી.

જશોદાબા વચલા ઓરડામાં સોફા પર બેઠાં હતાં. તેમના સફેદ વાળ અને કરચલીવાળા ચહેરા પર એક મીઠી શાંતિ પથરાયેલી હતી.

બધા સગાંવહાલાં આવીને બાના ચરણસ્પર્શ કરી રહ્યા હતા. બા દરેકના માથે હાથ મૂકીને હસીને આશીર્વાદ આપતાં હતાં.

સાંજે કેક કાપવાનો અને પેંડા વહેંચવાનો સમય આવ્યો. હસમુખે બજારમાંથી બાની પસંદગીના ગરમ ગુલાબજાંબુ ખાસ મંગાવ્યા હતા.

"બા, આજે તો તમારો એંસીમો જન્મદિવસ છે," હસમુખે પ્રેમથી કહ્યું. "આજે તો એક નાનો ટુકડો મોઢામાં મૂકો."

બાએ તરત જ હળવેથી હાથ લંબાવીને ના પાડી દીધી. "ના ભાઈ, મને નથી ભાવતું, તમે બધા ખાઈ લો," બાએ દર વખતની જેમ જ કહ્યું.

હસમુખે નિરાશ થઈને થાળી ટેબલ પર મૂકી દીધી. તેને લાગ્યું કે બા ક્યારેય પોતાનો જીવ માનવા દેતાં નથી.

નાની પૌત્રી પૂજા આ બધું ખૂણામાં ઊભી રહીને ધ્યાનથી જોઈ રહી હતી. પૂજા બાળપણથી જોતી આવી હતી કે બા ક્યારેય કોઈ પણ પ્રસંગે મીઠાઈ ખાતાં નહોતાં.

ઘરમાં નાનો ભાઈ જન્મ્યો ત્યારે પણ બાએ પેંડો નહોતો ચાખ્યો. પૂજા જ્યારે દસમા ધોરણમાં પાસ થઈ ત્યારે પણ બાએ ખાલી ગોળ ધાણા જ વહેંચ્યા હતા.

પૂજાને હંમેશાં આશ્ચર્ય થતું હતું કે કોઈ માણસ ત્રીસ વર્ષ સુધી મીઠાઈ વગર કેવી રીતે રહી શકે. શું ખરેખર બાને ગળ્યું બિલકુલ નહોતું ભાવતું?

રાત્રે બધા મહેમાનો ધીમે ધીમે વિદાય થઈ ગયા. થાકેલા દીકરાઓ અને વહુઓ પોતાના રૂમમાં સૂવા માટે ચાલ્યા ગયા.

જશોદાબા પોતાના રૂમમાં પલંગ પર બેસીને માળા ફેરવી રહ્યાં હતાં. ઓરડામાં ઝીરો વોટના બલ્બનો પીળો પ્રકાશ ફેલાયેલો હતો.

પૂજા હાથમાં ગરમ દૂધનો ગ્લાસ લઈને બાના રૂમમાં આવી. તેણે દૂધનો ગ્લાસ બાજુના ટેબલ પર મૂક્યો અને બાના પગ પાસે જમીન પર બેસી ગઈ.

"બા, તમારા પગ દબાવી દઉં?" પૂજાએ ધીમા અવાજે પૂછ્યું. બાએ માળા બાજુ પર મૂકી અને પૂજાના માથા પર હાથ ફેરવ્યો.

"થાકી ગઈ હોઈશ દીકરી, તું સૂઈ જા ને હવે," બાએ વહાલથી કહ્યું. પૂજાએ બાના બંને પગ પોતાના ખોળામાં લીધા અને હળવેથી દબાવવા લાગી.

થોડીવાર રૂમમાં એકદમ શાંતિ રહી. ફક્ત ઘડિયાળના કાંટાનો અવાજ સંભળાતો હતો.

પૂજાએ હિંમત કરીને વાત શરૂ કરી. "બા, મારે તમને એક સવાલ પૂછવો છે, સાચો જવાબ આપશો?" પૂજાએ બાની આંખોમાં જોઈને પૂછ્યું.

બા હસી પડ્યાં. "પૂછ ને બેટા, તારી પાસે મેં ક્યારેય કશું છુપાવ્યું છે?" બાએ લાડથી કહ્યું.

"બા, તમે છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી મીઠાઈ કેમ નથી ખાતા?" પૂજાએ સીધો સવાલ કરી દીધો. "બધા કહે છે કે તમને પરેજી છે, પણ તમારા રિપોર્ટ તો સાવ નોર્મલ આવે છે."

આ સવાલ સાંભળતાં જ બાના ચહેરા પરનું સ્મિત અચાનક ગાયબ થઈ ગયું. તેમની આંખોમાં એક જૂનો પડછાયો તરી આવ્યો.

બાએ રૂમની દીવાલ પર લટકતી એક જૂની બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ તસવીર સામે જોયું. એ તસવીર પૂજાના સ્વર્ગસ્થ દાદાજીની હતી.

દાદાજીને ગુજરી ગયાને વીસ વર્ષ થઈ ગયા હતા. પૂજાએ દાદાજીને બહુ ઓછા જોયા હતા, પણ ઘરમાં બધા એમની વાતો કરતા હતા.

બાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને પોતાના ધ્રૂજતા હાથ પૂજાના હાથ પર મૂક્યા. "દીકરી, આ વાત મેં આજ સુધી તારા બાપુજીને પણ નથી કહી," બાએ ભારે અવાજે કહ્યું.

પૂજા એકદમ એકચિત્તે સાંભળવા લાગી. તેને લાગ્યું કે આ ત્યાગ પાછળ કોઈ બહુ મોટું કારણ છુપાયેલું છે.

"તારા દાદાજીને ગળ્યું ખાવાનો બહુ જીવ હતો," બાએ ભૂતકાળના દિવસો યાદ કરતાં કહ્યું. "જલેબી કે મોહનથાળ જોવે એટલે એમનાથી રહેવાય જ નહીં."

બાની આંખો ભીની થવા લાગી. "જ્યારે એ પચાસ વર્ષના થયા ત્યારે એમને અચાનક ડાયાબિટીસની મોટી બીમારી આવી ગઈ."

ડોક્ટરે દાદાજીને કડક સૂચના આપી હતી કે જો મીઠાઈ ખાશે તો જીવનું જોખમ થઈ જશે. પણ દાદાજીનું મન ક્યારેય માનતું નહોતું.

"ઘરમાં કોઈ પણ તહેવાર હોય કે મહેમાન આવે, બધા મીઠાઈ ખાતા હોય ત્યારે તારા દાદાજી ખૂણામાં બેસીને લાચાર બનીને જોયા કરતા," બાએ ડૂસકું ભરતાં કહ્યું.

પૂજા બાના હાથને વધુ મજબૂતીથી પકડી રહી. તેને સમજાઈ રહ્યું હતું કે વાત કઈ તરફ જઈ રહી છે.

"એક દિવસ દિવાળીની રાત્રે ઘરમાં બધા પેંડા ખાતા હતા," બા આગળ બોલ્યાં. "તારા દાદાજી રસોડામાં છાનામાના ડબ્બો ખોલીને પેંડો ખાવા ગયા અને પકડાઈ ગયા."

હસમુખ અને કિરીટે તે દિવસે દાદાજીને બહુ વઢ્યા હતા. તેમણે દાદાજીના હાથમાંથી પેંડો છીનવી લીધો હતો.

"તે રાત્રે તારા દાદાજી ઓરડામાં આવીને નાના બાળકની જેમ રડ્યા હતા," બાનો અવાજ કાંપવા લાગ્યો. "એમણે મને કહ્યું હતું કે જશોદા, મારા જ ઘરમાં બધા મોજથી ખાય છે અને હું એક ટુકડા માટે ભિખારી જેવો થઈ ગયો છું."

બાએ પોતાના પાલવથી આંસુ લૂછ્યાં. પૂજાની આંખોમાંથી પણ અજાણતાં આંસુ સરવા લાગ્યા હતા.

"તે રાત્રે મેં મારા મનમાં એક સંકલ્પ લીધો હતો," બાએ કહ્યું. "મેં નક્કી કર્યું કે જે સુખ મારા પતિને નસીબ નથી, એ સુખ હું પણ ક્યારેય નહીં ભોગવું."

બાએ તે દિવસથી મીઠાઈને અડવાનું પણ છોડી દીધું. તેઓ દાદાજીની સામે ક્યારેય એક પણ ગળી વસ્તુ મોઢામાં મૂકતાં નહીં.

"જ્યારે હું પણ મીઠાઈ ન ખાતી, ત્યારે તારા દાદાજીને એકલાપણું નહોતું લાગતું," બાએ હળવું સ્મિત આપ્યું. "એમને લાગતું કે એમની સાથે એમની પત્ની પણ એ જ રસ્તે ચાલે છે."

પૂજા આશ્ચર્યથી બા સામે જોઈ રહી. "પણ બા, દાદાજી તો વીસ વર્ષ પહેલાં આપણને છોડીને ચાલ્યા ગયા," પૂજાએ ધીમેથી કહ્યું. "પછી તો તમે ખાઈ શકતા હતા ને?"

બાએ ફરીથી દીવાલ પર લટકતી તસવીર સામે જોયું. "દીકરી, જે સાથ જીવતેજીવ નિભાવ્યો હોય, એ માણસના ગયા પછી થોડો તોડી નખાય?"

બાએ પૂજાના ગાલ પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો. "મારા માટે એ કોઈ પરેજી નહોતી પૂજા, એ તો મારા પતિ સાથેનો એક અદ્રશ્ય સંબંધ હતો."

બા બોલ્યાં, "હું જ્યારે પણ મીઠાઈ જોઉં છું ત્યારે મને તારા દાદાજીનો એ માસૂમ ચહેરો યાદ આવી જાય છે. મને લાગે છે કે જો હું ખાઈ લઈશ તો એમની સાથે કરેલો વાયદો તૂટી જશે."

પૂજાથી હવે પોતાની જાતને રોકી ન શકાઈ. તે બાના ખોળામાં માથું મૂકીને રડી પડી.

આટલા વર્ષોથી આખો પરિવાર જેને બાનો હઠાગ્રહ કે તબિયતની ચિંતા માનતો હતો, એ હકીકતમાં એક પત્નીનો પવિત્ર અને અખંડ પ્રેમ હતો.

દરવાજા પાસે અચાનક એક હળવો અવાજ થયો. પૂજા અને બાએ ચમકીને દરવાજા તરફ જોયું.

હસમુખ અને કિરીટ દરવાજા પાસે ઊભા હતા. પાણી પીવા ઊઠેલા બંને ભાઈઓએ આખી વાત બહાર ઊભા રહીને સાંભળી લીધી હતી.

બંને દીકરાઓની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહી રહી હતી. તેઓ ધીમા પગલે રૂમની અંદર આવ્યા અને બાના પલંગ પાસે નીચે બેસી ગયા.

હસમુખે બાના બંને હાથ પોતાના માથા પર મૂકી દીધા. "બા, અમે તમને ક્યારેય સમજી જ ન શક્યા," હસમુખ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યો.

કિરીટે બાના પગ પકડી લીધા. "અમે તો તમને રોજ જીદ કરતા હતા કે થોડું ખાઈ લો, પણ તમારા આટલા મોટા ત્યાગને અમે ઓળખી જ ન શક્યા."

બાએ પોતાના બંને દીકરાઓને ઊભા કર્યા અને પોતાની છાતી સરસા ચાંપી લીધા. "રડો નહીં મારા દીકરાઓ, મેં કોઈ ઉપકાર નથી કર્યો, એ તો મારો ધર્મ હતો."

ઘરમાં વહુઓ પણ જાગી ગઈ હતી અને રૂમમાં આવી પહોંચી હતી. જ્યારે પૂજાએ તેમને આખી વાત કહી, ત્યારે આખો પરિવાર સ્તબ્ધ થઈ ગયો.

તે રાત્રે ઘરમાં કોઈ ઉત્સવ નહોતો, છતાં એક અનોખો પવિત્ર માહોલ સર્જાઈ ગયો હતો. બધાને સમજાઈ ગયું હતું કે સાચો પ્રેમ શબ્દોમાં નહીં પણ આવી નાની નાની આદતોમાં આખી જિંદગી જીવંત રહે છે.

હસમુખે ટેબલ પર પડેલી ગુલાબજાંબુની થાળી ઊંચકી અને ધીમેથી કબાટમાં મૂકી દીધી. તેણે નક્કી કર્યું કે હવેથી ઘરમાં કોઈ બાને મીઠાઈ ખાવા માટે ક્યારેય દબાણ નહીં કરે.

જશોદાબાએ ફરીથી માળા હાથમાં લીધી અને આંખો બંધ કરી. તેમના ચહેરા પર આજે એક એવો સંતોષ હતો જે શબ્દોમાં વર્ણવી શકાય તેમ નહોતો.

પ્રેમ ક્યારેય વ્યક્તિના જવાથી મરી જતો નથી. એ તો યાદો બનીને, ત્યાગ બનીને માણસના શ્વાસ સાથે વણાઈ જતો હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.